Helion


Szczegóły ebooka

"Kłopotliwe" ciała. Strategie przedstawiania fizycznej "anormalności" we współczesnym filmie fikcji

"Kłopotliwe" ciała. Strategie przedstawiania fizycznej "anormalności" we współczesnym filmie fikcji


Filmowe wizerunki ciała „anormalnego” budzą ciekawość, wstyd, niepokój, fascynację i wiele innych emocji. Spoglądamy na nie w kontekście wartości społecznych, ideologii, lęku przed innością, polityki socjalnej, systemów etycznych, zadań pedagogicznych, nader rzadko jednak łączymy je ze specyfiką filmowego medium. Adam Cybulski skupił swoją uwagę właśnie na tej ostatniej zależności. Celem jego badań było „przygotowanie szczegółowego studium narracyjnych strategii oraz technik opowiadania o jednostkach, których ciała nie mieszczą się w utrwalonych kulturowo definicjach zdrowia czy normy”. Ten cel udało mu się zrealizować z nawiązką, ponieważ nie tylko oferuje czytelnikowi przekonywające i inspirujące analizy tekstualne, osadzone w różnych koncepcjach i teoriach, ale wielokrotnie poza nie wykracza, dzięki czemu jego książka zyskuje również wymiar antropologiczny i etyczny.

Z recenzji prof. dr. hab. Piotra Zwierzchowskiego

Wstęp   7

 

Rozdział I. Ustalenia metodologiczne i teoretyczne      13

Stan badań         13

Strategia narracyjna       23

Dominanty diegetyczne i estetyka zdumienia    27

Voyeuryzm jako pojęcie wskazujące na modalność narracji       32

Zaangażowanie w postać             35

 

Rozdział II. Kulturowe dyskursy o niepełnosprawności                41

Późna nowożytność: norma, dyskurs     42

XX wiek: instytucje, piętno         49

XXI wiek: dismodernism, starość, seksualność  57

 

Rozdział III. „Anormalne” ciało jako osobliwość i źródło humoru. Lata 1898–1918          63

Autentyczność a udawanie. Problemy z pierwszym filmem przedstawiającym „anormalne” ciało           65

Inne osobliwości wczesnego kina            72

Podsumowanie                76

 

Rozdział IV. Demonizowanie „anormalnego” ciała. Lata 1918–1946       79

„Anormalne” ciało jako symptom „ułomności” moralnej             79

Złoczyńcy w cyrku           85

Podsumowanie                90

 

Rozdział V. Konteksty wojenne i heroizacja „anormalności”. Lata 1946–1980   93

 

Rozdział VI. Człowiek słoń. Dialog z historią      109

 

Rozdział VII. Strategia sentymentalno-afirmatywna. Uwagi o „superkalekach” i pozytywnej interpretacji „anormalności”                121

Rekontekstualizacja i zaangażowanie w postać 123

Uwznioślenie    134

Podsumowanie: atut piętna       138

 

Rozdział VIII. Strategia voyeurystyczna. Podglądanie codzienności       143

Zwyczajne historie          143

Dystans                147

Bezruch: niedziałające ciało, niedziałająca postać            149

Autentyczność  151

Podglądanie zasadą organizującą strukturę narracyjną  155

Podsumowanie                157

 

Rozdział IX. Strategia panoptykalna. O estetyce współczesnego freak show     159

Skrawki                161

Julien Donkey-Boy          168

Podsumowanie                174

 

Rozdział X. Strategia metatekstualna. Film opowiada o konwencjach przedstawiania „anormalnego”               177

Filmowy zawrót głowy. Opowiadanie    180

Jeremy the Dud               183

Uwięzieni            187

Podsumowanie                190

 

Zakończenie      193

 

Bibliografia        197

 

Filmografia        207

 

Nota edytorska                211

 

Indeks osób       213