Fizyka
Jerzy E. Garbarczyk
Niniejsza monografia jest w pewnym sensie kontynuacją książki Fizyka na Politechnice Warszawskiej - od Zakładów i Katedr przez Instytut do Wydziału, wydanej przez Oficynę Wydawniczą PW w 2015 roku, z okazji 100-lecia Odnowienia Tradycji Politechniki Warszawskiej. Ze względu na limitowany nakład książka ta trafiła jedynie do wąskiego grona odbiorców, dlatego w obecnej monografii z myślą o młodszym pokoleniu, zwięźle przypomniano historię fizyki na Politechnice Warszawskiej. Ogólna wymowa nowej monografii jest jednak inna niż poprzedniej. Za punkt wyjścia przyjęto dosyć oczywiste założenie, że siłą napędową nauki na uczelni, w tym przypadku fizyki na Wydziale Fizyki, są profesorowie posiadający tytuł naukowy. Droga do tego tytułu wymagała dużej pracy - profesorowie prowadzili badania naukowe na wysokim poziomie, publikowali wyniki w czasopismach o światowym zasięgu, zdobywali granty, rozwijali współpracę międzynarodową, tworzyli zespoły naukowe i kształcili swoich następców. Sami mieli przy tym swoich nauczycieli i mistrzów. W tym miejscu należy doprecyzować, że w monografii chodzi o profesorów, którzy uzyskali tytuł naukowy w ciągu ostatnich 25 lat a zatem w pierwszym ćwierćwieczu istnienia Wydziału Fizyki PW. Naukowe, i nie tylko naukowe, losy wcześniejszych pokoleń profesorów opisane są we wspomnianej już pozycji Fizyka na Politechnice Warszawskiej. Niezależnie od tego, w tej książce sporo uwagi poświęca się korzeniom naukowym. W przypadku niektórych profesorów korzenie te sięgają końca XIX wieku.
Atomy. Od filozoficznej idei do fizycznej realności
Jan Grzegorz Małecki
Książka Atomy: od filozoficznej idei do fizycznej realności omawia ewolucje postrzegania składowych elementów materii, począwszy od czasów antycznych aż do współczesności. Opracowanie nie tylko przedstawia dane historyczne dotyczące rozumienia, sposobu interpretowana i opisu poszczególnych elementów materii, ale także zawiera opis tła historycznego, włączając w to krótką charakterystykę poszczególnych badaczy oraz fakty związane z ich życiem i działalnością. W pracy omówiono postęp nauki związany bezpośrednio ze zmianami rozumienia budowy i składu materii. Ten aspekt jest szczególnie istotny z dydaktycznego punktu widzenia, ponieważ historia rozwoju teorii atomistycznej leży u podstaw historii chemii jako dziedziny. Tym samym prezentowana monografia wpisuje się w potrzeby współczesnej polskiej literatury naukowej. Adresatami publikacji są pracownicy naukowi i studenci wydziałów chemii, farmacji, fizyki i historii.
Co pożera wszechświat? I inne zagadki kosmosu
Paul Davies
Czy przestrzeń ma prędkość, a czas – kształt? Czy możliwa jest podróż w czasie i powstawanie czegoś z niczego? Czy nasz kosmos jest jedynym wszechświatem, a Ziemia jedynym miejscem, gdzie istnieje życie? Kilkanaście lat temu w gwiazdozbiorze Erydanu odkryto dziwnie pusty fragment nieba, który zgodnie z obecnymi modelami kosmologicznymi nie powinien istnieć – zupełnie jakby coś ,,pożarło” kawałek wszechświata. Czym jest ta gigantyczna pustka i jak powstała? To tylko jedna z wielu zagadek, z którymi zmagają się współcześni kosmologowie. Choć dzięki postępom fizyki i astronomii potrafimy prześledzić życie i śmierć gwiazd, usłyszeć drgania czasoprzestrzeni i dostrzec łunę Wielkiego Wybuchu, kosmos wciąż kryje przed nami wiele tajemnic, na czele z tą najważniejszą – jak powstał wszechświat i życie. Najnowszą książkę Paula Daviesa czyta się jak najlepszą powieść kryminalną. Słynny fizyk gra w niej rolę detektywa, który błyskotliwie i z gawędziarską swadą prowadzi nas od zagadki do zagadki, proponuje i rozważa możliwe odpowiedzi, ale i stawia kolejne znaki zapytania. Przejrzyste, pełne wiedzy i dowcipu wprowadzenie do wielkich pytań współczesnej fizyki i kosmologii, w którym opisane są nie tylko triumfy, ale także sprawy nierozwiązane. Paul Davies w najlepszym wydaniu! Ian Stewart, autor książki Liczby natury
CREDO-Maze: doświadczenia (do zrobienia)
Tadeusz Wibig
Projekt CREDO-Maze zakłada zbudowanie wszędzie, gdzie tylko się da, małych aparatur rejestrujących wielkie pęki promieniowania kosmicznego. Czym jest promieniowanie kosmiczne i jego pęki, wyjaśniamy właśnie w tej książce. Projekt CREDO zainicjowali i realizują ludzie, którzy chcą zobaczyć to, czego nikt jeszcze nie widział, a co może nawet w ogóle nie istnieje. Ale, gdyby jednak istniało, na wszelki wypadek nazwali oni ten fenomen Zespołem Promieniowania Kosmicznego. Zaobserwowanie go byłoby czymś tak wielkim i ważnym, że aż strach pomyśleć. Wszyscy uczestnicy projektu, przede wszystkim ambitni, żądni wiedzy uczniowie szkół średnich, mają szansę włączyć się w te poszukiwania i stać się uczestnikami niezwykłej podróży w nieznane zakamarki Kosmosu. Czekając jednak, aż zdarzy się coś niespodziewanego, aby nie marnować czasu, mogą zająć się poszukiwaniem nieco mniejszych tajemnic Wszechświata. Stacje pomiarowe CREDO-Maze składają się z czterech małych detektorów cząstek elementarnych. Można je chwilowo wyłączyć z poszukiwań wielkiej fizyki i zbudować z nich zestawy eksperymentalne pozwalające na obserwację wtórnych cząstek promieniowania kosmicznego, które nieustannie bombardują powierzchnię Ziemi. Oddajemy Wam do rąk skromny przewodnik po współczesnej fizyce. Opisujemy w nim kilkanaście niekoniecznie oczywistych pomysłów na wykorzystanie detektorów CREDO-Maze do poznania mikroświata oraz tego, co w największych laboratoriach badają dziś fizycy.
Czy da się przechodzić przez ściany?. Niezwykłe możliwości kwantowego świata
Julien Bobroff
Czy umiesz sobie wyobrazić rzeczywistość, w której jeden przedmiot znajduje się w kilku miejscach naraz, w której dwie cząstki oddalone o tysiąc kilometrów natychmiast na siebie oddziałują, w której ściany nie są barierami Ten tajemniczy świat, tak sprzeczny z tym, czego doświadczamy na co dzień, odkrywa przed nami fizyka kwantowa, a jej zrozumienie jest wreszcie na wyciągnięcie ręki. Być może jesteś przekonany, że dziedzina ta jest potwornie trudna i że nie da się jej pojąć bez znajomości skomplikowanych wzorów czy podstaw nauk ścisłych. Nic bardziej mylnego! Francuski fizyk i nałogowy popularyzator mechaniki kwantowej Julien Bobroff udowadnia, że każdy może zrozumieć tę dyscyplinę. W dodatku nie wymaga to przyswojenia trudnych fizycznych reguł ani żmudnego przekopywania się przez opisy dokonań ojców założycieli. Tego wszystkiego nie ma w tej książce! Uruchom za to wyobraźnię, bo zamiast wzorów (w całym tekście jest tylko jeden!) znajdziesz tu sugestywne analogie - na przykład filmowe czy muzyczne. Oprócz obrazowych opisów zjawisk fizycznych w książce są też przedstawione ich najnowsze zastosowania. Przekonaj się, jak działa komputer kwantowy i na czym polega nadprzewodnictwo w temperaturze pokojowej oraz czym zajmuje się biologia kwantowa. Dzięki błyskotliwym porównaniom Juliena Bobroffa, a także dowcipnym, przejrzystym rysunkom sześciorga wybitnych ilustratorów, którzy współpracowali z autorem podczas pisania tej książki, skomplikowane procesy fizyczne zobaczy nawet ten, kto uważał, że fizyka kwantowa to po prostu czarna magia.
Czy Wszechświat myśli? I inne ważne pytania nauki
Sabine Hossenfelder
Szaman powiedział mi, że moja babcia wciąż żyje. Za sprawą mechaniki kwantowej. Nie żyje jedynie tu i teraz. Czy to prawda? Krótka odpowiedź brzmi: takie stwierdzenie wcale nie jest całkowicie błędne. Dlaczego? Co mechanika kwantowa ma do powiedzenia na temat zmarłych babć? O czym, do licha, jest ta książka? Mówiąc krótko: o wielkich pytaniach, które pojawiają się w naszym życiu, a na które odpowiedzi może udzielić fizyka. Od pytań o to, czy chwila teraźniejsza różni się od przeszłości i czy nasze zachowania są przewidywalne po rozterki związane z tym, czy prawa fizyki mogą wpływać na nasze decyzje i czy żyjemy we Wszechświecie, który myśli i się rozwija niezależnie od nas. Sabine Hossenfelder udowadnia nam, że fizyka to nie tylko teoretyzowanie uprawiane przez bujających w obłokach naukowców. To nasze życie codzienne, to wszystko, co istnieje we Wszechświecie, łącznie z Tobą, z samą autorką książki i z babcią dociekliwego czytelnika. Czy Wszechświat myśli? jest książką dla wszystkich, którzy nie obawiają się stawiać wielkich pytań i są gotowi zmierzyć się z wnioskami, do jakich mogą one prowadzić.
Ćwiczenia laboratoryjne z fizyki. Teoria i praktyka
Stanisław Kuźmiński, Janusz Dziedzic, Jerzy Pietruszewski
Fizyka jest nauką o otaczającym nas świecie i stanowi podstawę wszystkich nauk przyrodniczych wśród których wysuwa się na pierwsze miejsce, oraz jest podstawą rozwoju techniki. Laboratorium kształci umiejętności obserwacji i przeprowadzania doświadczeń, wykonywania pomiarów oraz stosowanie poznanych praw do rozwiązywania zadań i opracowywania zagadnień.
Ćwiczenia z podstaw astrofizyki
Maria Pańków
W podręczniku zamieszczono opisy kilkunastu ćwiczeń z podstaw astrofizyki. Przedstawiono zagadnienia do rozwiązania z zastosowaniem obrotowej mapy nieba, odzwierciedlającej na sferze niebieskiej ruchy Ziemi – obrotowy i okołosłoneczny, i przyrządów do obserwacji wizualnych. Omówiono między innymi wyznaczanie odległości różnych skupisk materii we Wszechświecie – od Księżyca po odległe galaktyki. Elementy fizyki gwiazd zaprezentowano zgodnie z klasyfikacją widmową. Przytoczono także charakterystykę kilku przykładowych misji kosmicznych i nazewnictwo w Układzie Słonecznym oraz formacji powierzchniowych odkrytych w trakcie lotów próbników międzyplanetarnych.
Paul Davies
Życie przypomina magię, a jego tajemnice zakrywa całun nieprzeniknionej złożoności. Ogromny postęp, jaki dokonał się w biologii w ciągu ostatnich dziesięcioleci, jeszcze bardziej pogłębił tę zagadkę. Co sprawia, że żywe istoty posiadają ową iskrę, która odróżnia je od innych układów fizycznych i sprawia, że są tak niezwykłe i wyjątkowe? Demon w maszynie to zapierająca dech w piersiach podróż przez krajobraz fizyki, biologii, logiki i informatyki. Słynny fizyk, Paul Davies, prowadzi nas od mrocznych początków życia ku mikroskopijnym silnikom napędzającym komórki naszych ciał. Łącząc ze sobą nowotwory i świadomość, dwugłowe robaki i ptasią nawigację, odkrywa, w jaki sposób organizmy biologiczne gromadzą i przetwarzają informacje, by wyczarować porządek z chaosu i tym samym otworzyć okno na tajemnicę życia. Ta książka łamie schematy! - "Nature" Wielka idea polega na tym, że zrozumienie przepływu informacji w organizmach może być brakującym elementem naszej naukowej układanki. – "The Guardian” Poszukując odpowiedzi na jedną z najstarszych kwestii - czym jest życie? - Paul Davies przekracza granice poznania, odkrywa miejsca jeszcze nienazwane. - "New Scientist"
Jean-Pierre Lasota
Zbudowane z czystej grawitacji kosmiczne pułapki, w które nie wierzył sam Einstein. Twory tak niezwykłe, że od ich teoretycznego odkrycia (i odrzucenia) do spektakularnego potwierdzenia obserwacyjnego musiało upłynąć sto lat. Czarne dziury zrobiły niebywałą karierę. Za badania nad nimi w 2020 roku przyznano Nagrodę Nobla, ale już wcześniej było o nich głośno w prasie i mediach społecznościowych, od lat występują w filmach i powieściach, przeszły nawet do języka potocznego. Czym są te niezwykłe obiekty? Skąd wiemy, że faktycznie istnieją? Jak je odkrywać? Bez gąszczu wzorów i teoretycznego gmatwania, ale i bez piętrowych metafor, książka prof. Lasoty opowiada fascynującą historię i odsłania tajemnice czarnych dziur - najpotężniejszych źródeł energii we Wszechświecie.
Dżwięki muzyki i dźwięki wojny
Rufin Makarewicz
Podręcznik składa się z dwóch części. Inspiracją do napisania pierwszej z nich - Dźwięków muzyki stały się dwa wykłady prowadzone od wielu lat w ramach studiów II stopnia (magisterskich) na kierunku akustyka na Wydziale Fizyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu: Akustyka muzyczna oraz Akustyka środowiska. W Dźwiękach muzyki znajdziemy opis zjawisk towarzyszących powstawaniu tzn. generacji fal niosących dźwięki muzyczne. Powstanie drugiej części książki - Dźwięków wojny związane jest z wybuchem wojny rosyjsko-ukraińskiej, kiedy 24 lutego 2022 r. syreny alarmowe i wybuchy zastąpiły szum wiatru i plusk morza. Ten fragment dotyczy zjawisk towarzyszących przenoszeniu tzn. propagacji fal niosących dźwięki wojny.
Einstein o Einsteinie. Zapiski autobiograficzne i naukowe
Hanoch Gutfreund, Jürgen Renn
Jest rok 1946. Za biurkiem, w domu, jakich setki w Princeton, zasiada twórca największej rewolucji naukowej XX wieku. Na czterdziestu pięciu stronach opisuje swoje życie, od zachwytów dzieciństwa do ostatecznych pytań starzejącego się naukowca. Tworzy coś, co nazwie swoim własnym nekrologiem - a my musimy nazwać jednym z najcenniejszych dokumentów nauki. Sześćdziesięciosiedmioletni Albert Einstein nie pała entuzjazmem do autobiografii. Uważa, że „zazwyczaj są owocem narcyzmu i negatywnych uczuć wobec innych”. W rezultacie powstaje autobiografia intelektualna intensywna w treści, ale niejako zaszyfrowana. Hanoch Gutfreund i Jürgen Renn, wytrawni znawcy Einsteina, mają jednak klucz i otwierają drzwi na oścież. Udowadniają, że wielkich myślicieli należy czasem szukać na wydziałach innych niż filozoficzny. Nie mam żadnych szczególnych uzdolnień. Cechuje mnie tylko niepohamowana ciekawość. Albert Einstein
Władysław Bogusz
W podręczniku omówiono zagadnienia dotyczące fizyki ciała stałego wraz z ich teoretycznym uzasadnieniem. Przedstawiono problematykę związaną z: wiązaniami w ciałach stałych, właściwościami cieplnymi ciał, elementami mechaniki kwantowej jako podstawowego narzędzia teorii wielu zagadnień związanych z ciałem stałym, teorią gazu elektronów swobodnych metali, właściwościami fizycznymi nadprzewodników i naturą zjawiska nadprzewodnictwa, podstawami teorii pasmowej ciał stałych ze szczególnym zastosowaniem do wyjaśnienia własności półprzewodników, właściwościami dielektryków i ich znaczeniem w przyrodzie i technice, klasyfikacją magnetyków i wyjaśnianiem zależności magnetyzmu od konfiguracji elektronów walencyjnych atomowych składników ciał stałych.
Krzysztof A. Meissner, Jerzy Sosnowski
Wywiad rzeka z prof. Krzysztofem Meissnerem o fizyce, o jej związku z życiem i o możliwych konsekwencjach światopoglądowych współczesnej nauki. Fizyka nie jest nauką tajemną, ale potrzebne do jej zgłębienia narzędzia matematyczne utrudniają laikom zrozumienie, czym zajmują się dzisiaj fizycy. Wybitny uczony, profesor Krzysztof Meissner, zgodził się na serię rozmów z humanistą, którego intryguje świat, jaki wyłonił się z odkryć naukowych ostatnich 120 lat. Przystępnie opowiedział mi o teorii względności Einsteina, o dziwacznych właściwościach kwantów, o przeszłości i przyszłości Wszechświata i o tym, co - jego zdaniem - wynika z tego wszystkiego dla kwestii światopoglądowych. Czy religia i wiedza naukowa starły się w nieuniknionym konflikcie? A wreszcie - skąd wzięła się jego fascynacja fizyką, jaki w tym udział miała rodzina, wychowanie, szkoła? Te spotkania były dla mnie wielką przygodą - mam nadzieję, że będą także dla Czytelników tej książki. Jerzy Sosnowski
Zbigniew Osiak
"Fizyka" jest ilustrowaną encyklopedią zawierającą: • około 1600 haseł, • 490 kolorowych rysunków, • definicje podstawowych pojęć fizyki, • prawa fizyki, • wzory i wykresy, • jednostki, • poglądowe ilustracje pojęć i praw, • przykłady, • ciekawostki, • notki biograficzne, • informacje dotyczące historii fizyki, • propozycje wykonania doświadczeń, • komentarze, • adresy stron internetowych, • angielskie odpowiedniki polskich nazw. Informacje podane w tej encyklopedii zostały tak dobrane i sformułowane, aby mogli z nich korzystać: • uczniowie starszych klas szkoły podstawowej i szkół średnich, • wszyscy czytelnicy, niezależnie od kierunku ich wykształcenia, którzy chcą dowiedzieć się jakie problemy są przedmiotem badań współczesnej fizyki, • czytelnicy szczególnie zainteresowani fizyką, jej historią i metodologią. Głównym celem tej encyklopedii jest wykazanie, że • fizyka to nie tylko wzory, wykresy, prawa, hipotezy i teorie, ale przede wszystkim tworzący ją ludzie, • fizyka stanowi poligon logicznego i precyzyjnego myślenia, • fizyka uczy nas pokory wobec ogromu wszechświata, • fizyka uświadamia nam wielka rolę osiągnięć poprzednich pokoleń w powstawaniu nowych teorii; na przykład: gdyby nie było Kopernika, Galileusza, Keplera, Newtona i innych myślicieli, to nie powstałaby teoria względności Einsteina.
Piotr Wilk, Witold Urbanik, Irena Szczygieł
Książka przewidziana jako pomoc dydaktyczna do zajęć w laboratorium fizycznym jest w rzeczywistości czymś więcej. Prowadząc zajęcia ze studentami kolejnych roczników podejmujących studia na Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, Autorzy stwierdzili – i postanowili uwzględnić – różny poziom wiedzy z zakresu fizyki studentów. Powstał skrypt, w którym zawarto (skrótowo) podstawowe wiadomości z zakresu, którego dotyczy dane ćwiczenie, podano warunki zaliczenia zajęć (tematy kolokwiów) oraz zakres wiedzy niezbędnej do uzyskania wyższych ocen. Skrypt jest ułożony tematycznie, według przerabianych kolejno zagadnień. Jak piszą Autorzy we wstępie, „materiał ten powinien dać szansę przygotowania się do ćwiczeń studentom, dla których jest to pierwszy kontakt z fizyką”, ale też „powinien umożliwić poszerzenie wiedzy także bardziej zaawansowanym”. Powstała zatem publikacja ułatwiająca naukę zarówno studentom, jak i prowadzącym, przejrzysta i klarowna, określająca także „reguły gry”. Zawiera indeks rzeczowy, a także dodatek matematyczno-fizyczny z informacjami uzupełniającymi, koniecznymi do prawidłowego wykonania ćwiczeń.
Fizyka na tropie świadomości. Od zjawisk kwantowych przez sieci neuronowe po sztuczną inteligencję
George Musser
Jak się uczy sztuczna inteligencja? Czy może popełniać błędy? Czy kiedykolwiek będzie świadoma? Czym się różni wiersz napisany przez ChatGTP od wiersza, którego autorem jest człowiek? George Musser rozmawia ze znanymi fizykami zajmującymi się najbardziej śmiałymi teoriami i prowadzącymi intrygujące badania. Porusza tematy zjawisk kwantowych, sieci neuronowych, sztucznej inteligencji i, przede wszystkim, świadomości. Szuka tak pożądanej przez naukowców "teorii wszystkiego" wspólnie z najwybitniejszymi umysłami naszej epoki. A to nie takie proste! Fizycy bywają wszak ciekawscy, wścibscy i natrętni. Gdy zasną, śnią im się kolejne pytania, gdy się budzą, zaczynają z zapałem analizować, czy śnili świadomie. Gdy zobaczą kota na kanapie, zamiast zapytać, kto sobie tak słodko śpi, pytają, czy zrozumiałby rachunek różniczkowy. Gdy poprosisz trzech fizyków o wyjaśnienie jednego problemu, otrzymasz cztery różne teorie. Na szczęście, nikt nie potrafi z nimi rozmawiać tak jak wytrawny dziennikarz naukowy George Musser. Dzięki Fizyce na tropie świadomości nauczysz się tego, czego jeszcze nie umie żadna sztuczna inteligencja: umiejętności zadawania krytycznych pytań.
Fizyka z komputerem dla gimnazjum
Barbara Zegrodnik, Łukasz Zegrodnik
Opanuj tajniki fizyki, korzystając z możliwości, jakie oferuje Ci komputer Rozwiąż zadania za pomocą Excela Przeprowadź symulacje komputerowe i doświadczenia Poznaj fizykę na praktycznych przykładach Komputer w fizyce można wykorzystać do różnych zadań. Może on zastąpić kartkę papieru i długopis, a także służyć jako narzędzie do rozwiązywania zadań. Może również ułatwić zrozumienie zagadnień teoretycznych -- dzięki możliwości przedstawienia zależności pomiędzy wielkościami fizycznymi na przykładach zaczerpniętych z otaczającego nas świata. Nauka fizyki z komputerem polega na tworzeniu, analizowaniu i interpretowaniu wykresów oraz wyciąganiu wniosków i tworzeniu na ich podstawie nowych informacji. "Fizyka z komputerem dla gimnazjum" to książka, dzięki której poznasz nowy, aktywny sposób poznawania świata fizyki. Nauczysz się wykorzystywać arkusz kalkulacyjny Excel do rozwiązywania zadań i przygotowywania wykresów. Dowiesz się, w jaki sposób za pomocą komputera analizować zjawiska fizyczne i przeprowadzać ich symulacje. Przekonasz się, jak wzory i definicje wiążą się z tym, co Cię otacza. Każdy przykład jest przedstawiony w postaci sekwencji czynności, które należy wykonać, co bardzo ułatwi Ci ich zrozumienie.
Piotr Wilk, Witold Urbanik, Dagmara Mizer
Niniejszy skrypt jest przeznaczony dla studentów I-go roku Wydziału InżynieryjnoEkonomicznego Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu. Obejmuje on zadania wraz z rozwiązaniami z dziesięciu działów fizyki. Każdy rozdział zawiera wstęp, w którym omówione są podstawowe prawa związane z zadaniami z tego rozdziału oraz wskazówki dotyczące metod rozwiązań. Skrypt nie obejmuje pełnego zakresu działów należących do standardowego kursu fizyki. W ramach poszczególnych działów również nie można mówić o upełności, jeśli chodzi o wszystkie możliwe typy zadań, skrypt bowiem jest materiałem wspomagającym ograniczone czasowo ćwiczenia rachunkowe z fizyki, związane z wykładem i zajęciami laboratoryjnymi z tego przedmiotu. Zadania dobierane były tak, aby ich poziom trudności nie był zbyt wysoki (brak np. zadań łączących różne działy lub wymagających skomplikowanych obliczeń) oraz aby mogły być łatwo modyfikowane z myślą o kolokwiach (zadania wariantowe). Brano też pod uwagę słabe przygotowanie z fizyki kandydatów na studia.
Michał Heller
Książka ta opowiada porywającą historię narodzin kosmologii współczesnej i jej rozwoju w XX wieku To w tym stuleciu człowiek zrozumiał zależność między geometrią kosmosu a wypełniającą go materią, odkrył ucieczkę galaktyk, pojął, w jaki sposób powstały pierwiastki chemiczne, i odtworzył ewolucję Wszechświata począwszy od ułamków sekundy po jego zdumiewającym wyłonieniu się z Wielkiego Wybuchu. Autor, wybitny kosmolog i popularyzator nauki, przedstawia tę niezwykłą przygodę ludzkości, nie pomijając teorii, które odeszły już do lamusa, ukazując zmagania astronomów z materiałem obserwacyjnym, szkicując subtelną kreską portrety takich wybitnych uczonych, jak Lemaitre, Friedman, Hubble, Eddington, Gamow, Hoyle, Hawking czy Penrose. Ostatnie zaś rozdziały książki wprowadzają Czytelnika w świat najnowszych badań nad kosmiczną inflacją, kwantową grawitacją i ukształtowaniem się struktury Wszechświata.
Helgoland. Znaczenie kwantowej rewolucji
Carlo Rovelli
Siła nauki tkwi w braku strachu przed wymyślaniem świata na nowo. Helgoland to bezdrzewna wyspa na Morzu Północnym, na której dwudziestotrzyletni Werner Heisenberg doznał olśnienia i dokonał przełomu w mechanice kwantowej, otwierając stulecie naukowej rewolucji. Teoria kwantowa wywróciła do góry nogami dotychczasowe postrzeganie rzeczywistości. Uświadomiła nam, że tego, co nas otacza, ani nas samych (!), nie można sprowadzić do zbioru cząstek. Świat bowiem, jak pisze Rovelli, w większym stopniu jest utkany z relacji i oddziaływań niż z obiektów. Takie stwierdzenie prowadzi jednak do nieoczywistego wniosku, zgodnie z którym to, co nie wchodzi w relacje z czymś innym, nie istnieje! Co więcej, wszystko, co wiemy o tym, co istnieje (lub nie istnieje), wynika z naszego odziaływania z otoczeniem. Bez niego nie ma wiedzy Mając na uwadze tych, którzy nie znają fizyki kwantowej, ale chcieliby się dowiedzieć, czym ona jest i co z niej wynika, genialny włoski fizyk, Carlo Rovelli, autor bestsellerowych książek Tajemnica czasu i Rzeczywistość nie jest tym, czym się wydaje, w zwięzły i przystępny, a przy tym elegancki sposób opowiada o tej zdumiewającej teorii fizycznej. Dzięki jego książce wreszcie naprawdę zrozumiesz najbardziej porywającą współcześnie ideę, wyznaczającą nowy kierunek w myśleniu o strukturze rzeczywistości. Pisząc tę książkę, miałem na uwadze przede wszystkim tych, którzy nie znają fizyki kwantowej, ale chcieliby się dowiedzieć na tyle, na ile w ogóle jest to możliwe, czym ona jest i co z niej wynika. Starałem się przy tym zachować zwięzłość, pomijając szczegóły, które nie są istotne dla zrozumienia istoty omawianych zagadnień. Choć zajmujemy się tu jedną z najbardziej zagmatwanych naukowych teorii, to próbowałem opisać ją tak jasno, jak tylko się da. Niewykluczone, że zamiast wyjaśniać, jak należy rozumieć mechanikę kwantową, tłumaczę głównie, dlaczego jest tak trudna do zrozumienia. Wizja świata wyłaniająca się dzięki odkryciu teorii kwantowej może przyprawiać nas o zawrót głowy a także wzbudzać uczucie wolności, szczęścia, lekkości. Dzięki młodzieńczej ciekawości, która doprowadziła mnie do fizyki niczym dziecko podążające za dźwiękiem magicznego fletu, odkryłem więcej zaczarowanych zamków, niż mogłem sobie wymarzyć. Świat teorii kwantowej, ujawniony dzięki podróżny pewnego młodzieńca na Świętą Wyspę na Morzu Północnym, który próbowałem tu opisać, wydaje mi się nieopisanie piękny. (fragment książki)
Homo caelestis. Niezwykła opowieść o tym, kim się stajemy
Tommaso Ghidini
Człowiek nowego tysiąclecia założy stację na Księżycu, poleci na Marsa, uruchomi loty międzyplanetarne i przekroczy granicę dzielącą nas od głębokiej przestrzeni kosmicznej. Człowiek nowego tysiąclecia będzie miał zupełnie nową relację z kosmosem, w którym żyjemy: Homo terrestris jest gotowy, aby stać się Homo caelestis. Tommaso Ghidini zabiera nas w fascynującą podróż w przyszłość. Snuje rozważania o tym, jak nasze życie może się zmienić, gdy przekroczymy granice Ziemi i zaczniemy zasiedlać inne planety. Nie skupia się jednak wyłącznie na technicznych aspektach podróży kosmicznych, ale przede wszystkim na ludziach - ich emocjach, pragnieniach, i wyzwaniach, z którymi muszą się mierzyć. Ghidini przedstawia świat, w którym porażka nie jest końcem, lecz nieodłącznym elementem rozwoju, koniecznym do osiągnięcia nowych celów. Homo Caelestis to opowieść o marzeniach, które stają się rzeczywistością, dzięki odwadze i determinacji naukowców, astronautów oraz wizjonerów, którzy poświęcają swoje życie na badanie kosmosu.
Idee, które zmieniły świat. Od Einsteina i Gödla po Turinga i Dawkinsa
Jim Holt
Błyskotliwa opowieść o ekscentrycznych geniuszach i ich matematycznych, fizycznych i filozoficznych teoriach. Jim Holt, amerykański filozof i pisarz naukowy, udowadnia, że nawet o teorii względności czy teorii strun można pisać przystępnie i z poczuciem humoru. Opisuje najbardziej ekscytujące odkrycia naukowe ostatnich stuleci, takie jak mechanika kwantowa, teoria grup, teoria obliczalności Turinga i „problem decyzyjny”, liczby pierwsze i hipoteza dzeta Riemanna, teoria kategorii, topologia, fraktale, regresja statystyczna, teoria prawdy czy „krzywa dzwonowa”. Obok tych niezwykłych osiągnięć intelektualnych, autor prezentuje nieszablonowe szkice biograficzne ich twórców, zarówno tych sławnych, jak i nieco zapomnianych, którzy często wiedli niezwykle dramatyczne i niepozbawione absurdów życie. I tak: twórca współczesnej statystyki, sir Francis Galton, był wiktoriańskim zarozumialcem, który przeżył komiczne perypetie w afrykańskim buszu. Najbardziej rewolucyjny matematyk ostatniego półwiecza, Alexander Grothendieck, zakończył burzliwy żywot w Pirenejach jako cierpiący na urojenia pustelnik, zaś Kurt Gödel, największy ze wszystkich współczesnych logików, zagłodził się na śmierć z powodu paranoicznego przekonania, że istnieje powszechny spisek mający na celu otrucie go… Czy w ich metodach i nich samych było szaleństwo? Jim Holt przekonuje, że znacznie wieksze, niż mogłoby się wydawać! Odważne, prowokujące do myślenia eseje. – „Nature” Holt umiejętnie przechodzi od teologii przez kosmologię do poezji, wyjaśniając zjawisko iluzji czasu, narodziny eugeniki oraz tak zwanego nowego ateizmu. – „The Wall Street Journal”
Albert Einstein
Skondensowana, ujednolicona prezentacja najsłynniejszej koncepcji naukowej wszech czasów, wprowadzająca w podstawowe zagadnienia teorii względności Świat byłby dziś zupełnie inny, gdyby nie Albert Einstein. Podobnie jak Newton i Galileusz przed nim, ten niezwykły naukowiec na zawsze zmienił rozumienie wszechświata przez ludzkość. W 1921 roku, pięć lat po ogłoszeniu swojej ogólnej teorii względności, Einstein w uznaniu swoich niezwykłych osiągnięć otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. W tym samym roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych, aby wygłosić cztery wykłady, które umocniły jego teorii, w których starał się wyjaśnić jej znaczenie nowej publiczności. Wykłady te zostały opublikowane w następnym roku jako Istota teorii względności i tekst ten autor poprawiał w każdym nowym wydaniu aż do swojej śmierci - w każdej kolejnej edycji Einstein włączał nowy materiał wzmacniający swoją teorię. Ta niewielka objętościowo książeczka pozostaje kluczowym dziełem dla każdego, kto chce poznać działanie jednego z najbardziej inspirujących umysłów XX wieku. Z PRZEDMOWĄ BRIANA GREENEA, AUTORA BESTSELLERA PIĘKNO WSZECHŚWIATA