Helion


Szczegóły ebooka

Niemcewicz od przodu i od tyłu

Niemcewicz od przodu i od tyłu


Karol Zbyszewski (1904-1990) prozaik, publicysta i satyryk. Ukończył historię na Uniwersytecie Warszawskim. Publikował m.in. w wileńskim Słowie, Prosto z mostu, Czasie. Walczył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. Po wojnie pozostał w Anglii, przez czterdzieści lat pracował w londyńskim Dzienniku Polskim.

Zasłynął kontrowersyjną książką Niemcewicz od przodu i tyłu, która była jego niedoszłą pracą doktorską, nieprzyjętą przez Uniwersytet Warszawski (wyd. 1939). Jest ona dobrze udokumentowaną dziennikarską satyrą, pamfletem na XVIII-wieczną Polskę w przededniu jej upadku.

Autor nie oszczędza nikogo ze znanych osobistości epoki: wyśmiewa z równą werwą polityków ze zwalczających się obozów, duchowieństwo, wojsko, nie oszczędzając też króla ani głównego bohatera, autora Powrotu posła. Wykpiwa pijaństwo, lenistwo, lekkomyślność, zamiłowanie do pustego frazesu i gestu, dewocję, pieniactwo polityczne i inne przywary, całe społeczeństwo czyniąc w jakimś sensie odpowiedzialnym za klęskę rozbiorów.

Autor Niemcewicza tworzy obraz jakiegoś makabrycznego świata błaznów, którymi główny bohater król, dyryguje. Polacy sięgali do przeszłości z powagą, aby czerpać stamtąd natchnienie, pocieszenie lub naukę. Zbyszewski przeciwstawiał się takiemu nastawieniu, spojrzał na historię Polski dla zabawy, dziennikarskiej satyry i powierzchownej karykatury.

                                  Andrzej Zahorski,

                                  Spór o Stanisława Augusta, Warszawa 1990

  • Okładka
  • Karta tytułowa
  • Słowo wstępne do wydania z 1939 roku
  • Dedykacja
  • Przedmowa
  • Przedmowa do drugiego wydania (odpowiedź recenzentom)
  • CZĘŚĆ PIERWSZA. Beztroskie lata
    • 1. Módl się i próżnuj
    • 2. Wychowanie państwowe
    • 3. Zmiana domu
    • 4. Adiutant komendanta
    • 5. Z książką wśród kóz
    • 6. W oczekiwaniu na noc poślubną
    • 7. Warszawa Tulczyn
    • 8. Poeta z nogami w miednicy
    • 9. Budowa Salomonowa, czyli bujda salonowa
    • 10. Trybunał Rzeczypospolitej
    • 11. Dwa razy w Wiedniu
    • 12. Szara gęś, dwa nocniki i hymn o Sobieskim
    • 13. Włochy, Francja, Anglia za jedyne 300 dukatów
    • 14. Perły na końskim ogonie
    • 15. Na dziewczęcym targu
    • 16. Pułaaa...
    • 17. Sejmik w Kamieńcu
    • 18. Przed drzwiami haremu
    • 19. Poczwórna bzdura
    • 20. Ożywczy powiew
    • 21. Krowy i posłowie
  • CZĘŚĆ DRUGA. Mową i piórem
    • 22. Bal masonów
    • 23. Nieprzyzwoita oferta Rosji
    • 24. Główni aktorzy
    • 25. Sto tysięcy
    • 26. Pierwsze starcie pierwsze zwycięstwo
    • 27. Posłowie przy grochówce
    • 28. Sejmowładztwo
    • 29. Jednooki słowik
    • 30. Obalenie gwarancji
    • 31. Kopniaki i łapówki
    • 32. Przez szarawary do zbawienia ojczyzny
    • 33. Jeden dzień obrad
    • 34. Nóż w ukraińskim brzuchu
    • 35. Świętokradztwo w chlewiku
    • 36. Zmarnowana okazja
    • 37. Dlaczego z Prusami
    • 38. Niemcewicz kleci syna
    • 39. Polityczna strona romansu
    • 40. Nowy podział sejmu
    • 41. Dobre, ale nie nadzwyczajne
    • 42. Tryumf posła
    • 43. Gazeta i szmata
    • 44. Sojusz z Prusami
    • 45. Zawiązki spisku
    • 46. Konstytucja po francusku
    • 47. Roztropne posunięcia
    • 48. Rublochapy w akcji
    • 49. Ostatnia noc anarchii
    • 50. Wielki dzień
    • 51. Konstytucyjne upojenie
    • 52. Pławienie się w optymizmie
    • 53. Stary grat, babi chwat, stały swat
    • 54. Ulica wybrukowana za pokutę
    • 55. Rewia a la Wielki Fritz
    • 56. Posiedzenia podręcznikowe
    • 57. Droga do Targowicy
    • 58. Wielki Czwartek Stanisława Augusta
    • 59. Kwiecień ostatni miesiąc pokoju
    • 60. Poniatowski u Bogusławskiego
    • 61. Koniec czterolatki
    • 62. Nonsens praworządności
    • 63. Polska ma wszelkie dane, by rozgromić Katarzynowe tałatajstwo
    • 64. Gdybyż go powieszono chociaż na kwadrans
    • 65. Wyprawa na wróble
    • 66. Mistrzowski kubeł żółci
    • 67. Przedstawienie dla jednego widza
    • 68. Armia zamieniona w raka
    • 69. Bóg i Katarzyna
    • 70. Rekord załgania
    • 71. Armia z wytrąconym mieczem
  • CZĘŚĆ TRZECIA. Z szablą w dłoni
    • 72. Na emigracji
    • 73. Niepewny Wiedeń
    • 74. Apatia i zniechęcenie
    • 75. Tratwą po Wiśle
    • 76. W bosonogim obozie
    • 77. Czerwcowa przewieszka
    • 78. Warszawa w potrzasku
    • 79. Niepotrzebny człowiek
    • 80. Warszawa w ogniu
    • 81. Marny zgon i marna nominacja
    • 82. Trupy na kozich trawnikach
    • 83. Troski Kluchosława
    • 84. Radość i wściekłość
    • 85. Wieszanie nieobecnych
    • 86. Szpetny sknera, tłusta fujara, skończona niezdara
    • 87. Fersen na prawym brzegu Wisły
    • 88. Strategia XVIII wieku
    • 89. Pędem do zguby
    • 90. Bitwa pod Maciejowicami
  • CZĘŚĆ CZWARTA. Więzień i tułacz
    • 91. Pochód grabieżców
    • 92. Nahajką po mordzie
    • 93. W Petropawłowskiej Twierdzy
    • 94. Śledztwo
    • 95. W promieniu klozetu
    • 96. Beznadziejne dnie
    • 97. Roztapianie się we łzach wzruszenia
    • 98. Wśród kacapskiej elity
    • 99. Pożegnanie z Petersburgiem
    • 100. Po lodzie cieńszym od kotleta
    • 101. Przez słoną gnojówkę do Filadelfii
  • Bibliografia
  • Karta redakcyjna