Szczegóły ebooka
W prześwicie i pod światło. Dramaturgia wyobraźni Bolesława Leśmiana
Mateusz Kłosowski
Monografia poświęcona twórczości Bolesława Leśmiana proponuje nowatorskie jej ujęcie poprzez pryzmat performatywnych kategorii estetycznych: powidoku, prześwitu, światłocienia, echa i pogłosu. Autor ukazuje je jako dynamiczne, wzajemnie przenikające się zjawiska, które nie tylko organizują strukturę utworów, lecz także odsłaniają filozoficzny wymiar wyobraźni poety. Przyjęta perspektywa dramaturgiczna pozwala wydobyć procesualność i niestałość tych kategorii, a zarazem ukazać Leśmiana jako twórcę przekraczającego granice gatunków i tradycyjnych podziałów nie tylko literackich.
Publikacja prowadzi czytelnika od refleksji nad wizualno-fonicznym charakterem dorobku autora Łąki, przez inspiracje filozoficzne i estetyczne, aż po analizy somatoestetyczne i zagadnienia percepcji. Szczególne miejsce zajmuje tu wyobraźnia - rozumiana jako narzędzie poznania i sposób doświadczania świata. Książka stanowi istotny wkład w badania nad Leśmianem, łącząc literaturoznawstwo, filozofię i estetykę w spójną, inspirującą całość.
Przed-widok. Bolesław Leśmian – poeta obrazu i dźwięku
Część I
DRAMATURGIE LEŚMIANOWSKIEJ WYOBRAŹNI
Rozdział I
Leśmian jako dramaturg. Twórczość Leśmiana w świetle badan dramaturgicznych
1. Dramatyczność w twórczości
2. W poszukiwaniu własnej ekspresji
3. Reżyserować dramaturgię, dramatyzować reżyserię
4. Na scenie filozofii
Rozdział II
Prześwit gatunków
1. Prześwity dramatu i poezji
2. Dramat poetycki a dramat Leśmianowski
3. W romantycznym prześwicie
4. Baśń dramatyczna – między prześwitami
5. Multiwersum – świat światów
Rozdział III
Dramaturgia badań wizualno-fonicznych na przykładzie twórczości Bolesława Leśmiana
1. Interpretator jako dramaturg
2. Dramaturgia interpretacji
3. Na scenie literatury
4. Od impresjonizmu do fonosfery
5. Autonomia spojrzenia – autonomia dramatu
Część II
POWIDOKI WIERSZA. EKSPERYMENT LEKTURY POEZJI BOLESŁAWA LEŚMIANA
Rozdział I
Wokół teorii powidoku
1. Historia powidoku
2. Teoria widzenia Leśmiana
3. W (widno)kręgu: Leśmian – Przyboś
Rozdział II
Powidok jako problem reprezentacji
1. Przywo/idzenie świata: od oglądania do kreowania
2. Artysta i model – bieguny Leśmianowskiego myślenia o poezji
3. Reprezentacja wobec epifanii
4. Reprezentacja a problem wymiany
Rozdział III
Powidok i powtórzenie
1. Powtórzenie świata – powtórzenie wiersza
2. Powidok jako fragment
3. Między powidokiem a wspomnieniem
4. Powidoki dramatów
Rozdział IV
Powidok: obraz czy akt widzenia?
1. (Z)widzenie świata
2. Wędrujące pojęcia Przed obrazem – Mieke Bal i Georges Didi-Huberman
3. „Nie widać nic, a – widać” – spojrzenie Leśmiana
Rozdział V
Interpretacja jako powidok (Prze)widzenie sensu
Część III
W PRZEŚWITACH POEZJI I FILOZOFII
Rozdział I
W prześwitach poezji i filozofii, czyli tam, gdzie spotykają się Leśmian i Heidegger
1. Rodowód filozoficzny
2. Leśmianowski prześwit
3. Performatywność zjawiska
4. „Rozświt” i „przezior” – synonimiczność w poezji
5. „Niepojętość zieloności” – w prześwitach koloru
6. Między bezświtem a prześwitem dźwięku
7. W stronę światłocienia
Rozdział II
Ze światłem i pod światło. Światłocień w poezji Bolesława Leśmiana
1. Ku syntezie światła i cienia
2. Malarstwo – fotografia – filozofia
3. Przez pryzmat impresji
4. W światłocieniu Leśmiana – W lesie, Leżę na wznak na łące… oraz Zapomnienie
5. W czasie i bezczasie
6. Lux a lumen – poeta dwóch tradycji
7. W mroku poezji?
8. Kreując portret – kreując pejzaż
9. Światłocień i inne kategorie Leśmianowskiej poezji
10. W świetle badań – światłocień
Rozdział III
Wymienię wzrok na słuch. Słyszenie Leśmiana
1. Echo-sfera wiersza
2. Poezja pogłosu
3. Echo i pogłos jako przejaw wyobraźni fonicznej
4. W rytmie stóp
5. W świecie dźwięków Dziewczyny
6. Poeta – o roli artysty
7. O związku widzenia i słyszenia – jeszcze raz
8. Leśmianowskie formy poznania
9. Kreowanie dźwiękiem – wiersz jako zdarzenie
Rozdział IV
Cisza ciszy – nie słyszy… Leśmianowskie zasłuchanie w ciszę
1. W ciszy malinowego chruśniaka
2. Językowy i czasowy obraz ciszy
3. Zobaczyć ciszę
4. Estetyka ciszy
5. Cisza jako przejaw „performatywnego ruchu wyobraźni”
6. W gąszczu Leśmianowskich cisz
7. Transdyscyplinarne ujęcie zjawiska
Część IV
OD DEPRYWACJI SENSORYCZNEJ DO SOMATOESTETYKI
Rozdział I
Doświadczeniu wstęp wzbroniony. Ćwiczenie z deprywacji sensorycznej
1. Pozazmysłowe formy percepcji w estetyce współczesnej
2. Na pograniczu nauki i sztuki
3. Poza słowami
4. Poza portretami
5. Deprywacja sensoryczna – wariant Leśmiana
Rozdział II
Cielesność poezji – poetyka ciała. Somatoestetyka a twórczość Leśmiana
1. Somatopoetyka i nie tylko
2. Pragnąc pełni
3. Od nieistnienia do uniesienia
4. Zakochany Leśmian
5. Czuły podmiot
6. Somatoestetyka a somatoakustyka
7. Somatyczny wymiar Wspomnień
8. (Somato)estetyka performatywna
(PO)WIDOKI PO/WIDOKU. Bolesław Leśmian – dramaturg wyobraźni oraz estetyk światła, sztuki (i) życia
Podziękowania
Bibliografia
Nota bibliograficzna
Indeks nazwisk
Indeks cytowanych i przywoływanych utworów lirycznych, dramatycznych, prozatorskich (zwłaszcza szkiców oraz nowel) Bolesława Leśmiana
Summary. In the opening and against the light: The dramaturgy of Bolesław Leśmian’s imagination
- Tytuł:W prześwicie i pod światło. Dramaturgia wyobraźni Bolesława Leśmiana
- Autor:Mateusz Kłosowski
- ISBN:978-83-232-4562-9, 9788323245629
- Data wydania:2026-08-06
- Format:Ebook - PDF
- Identyfikator pozycji: e_52bg
- Wydawca: Wydawnictwo Naukowe UAM