Szczegóły ebooka

Między utopią modernizacji a realiami epoki. Życie codzienne w Moskwie, Kijowie i Mińsku w czasach Leonida Breżniewa (1964-1982)

Między utopią modernizacji a realiami epoki. Życie codzienne w Moskwie, Kijowie i Mińsku w czasach Leonida Breżniewa (1964-1982)

Marta Studenna-Skrukwa

Ładowanie...
EBOOK
Ładowanie...

W czasach Leonida Breżniewa miliony ludzi w Związku Radzieckim przeprowadziły się z komunałek do mieszkań w blokach z wielkiej płyty, urządzały się, próbując wykreować swój własny, indywidualny ujut, marzyły o płaszczu bołonia i dżinsach, takich z Zachodu, a nie z rodzimej produkcji. Robiły codzienne zakupy w stieklaszkach, a mniej codzienne w uniwermagach, utyskiwały na jakość potraw w obszczepitie i na tłok w starych trolejbusach. W czasie wolnym wyjeżdżały na dikara, a jeśli już swoim własnym Żiguli, to było prawdziwe szczęście.
Monografia Między utopią modernizacji a realiami epoki. Życie codzienne w Moskwie, Kijowie i Mińsku w czasach Leonida Breżniewa (1964-1982) odtwarza propagandową wizję radzieckiej codzienności w epoce późnego socjalizmu, a jednocześnie opisuje realia życia w tej epoce. Autorka stara się wyjaśnić esencję współczesnej nostalgii za czasami, które przeszły do historii pod nazwą zastoju, choć w istocie były okresem fundamentalnych, aczkolwiek nie do końca zrealizowanych przemian w sferze bytowej.

Wstęp.

Rozdział 1.  Oblicza epoki

1.1. W stronę nowoczesnego państwa i społeczeństwa. Modernizacja radziecka — rys historyczny

1.2. Supermocarstwo  gerontokratów.  Polityczny i gospodarczy wymiar epoki

1.2.1. Między ekspansją światową a odprężeniem

1.2.2. Gensek, jego partia, reformy i antyreformy

1.3. Epoka „zastoju” czy „rozwiniętego socjalizmu”? Breżniewowska „miękka” modernizacja

1.3.1. Welfare state? Główne kierunki procesów modernizacyjnych w ZSRR od drugiej połowy lat 60. XX wieku

1.3.2. Erozja ideologii i osłabienie presji mobilizacyjnej

1.3.3. Konsumpcyjny wymiar epoki Leonida Breżniewa

1.4. Metropolie — stolice słowiańskich republik

1.4.1. Moskwa: „dziś stolica zwycięskiego socjalizmu, jutro wzorcowe miasto komunistyczne”

1.4.2. Kijów: „miasto-ogród nad Dnieprem” 

1.4.3. „Jutrzejszy Mińsk — wszystko dla ludzi”

Rozdział 2.  Żyjemy w mikrorejonie. Mieszkalnictwo i codzienność na osiedlu

2.1. Pożegnanie z komunałką. Budownictwo mieszkaniowe i przemiany wielkomiejskiego krajobrazu

2.1.1. Ludzie ciągle nie mają gdzie mieszkać

2.1.2. Konstytucyjne prawo do lokalu mieszkaniowego

2.1.3. W oczekiwaniu na przydział. Hotel robotniczy jako namiastka mieszkania

2.2. Nowoczesne osiedla. Indywidualne mieszkania

2.2.1. Mikrorejon — mikroświat radzieckiego człowieka

2.2.2. Przestrzeń dla każdego? Układ pomieszczeń a zmiana stylu życia

2.2.3. Desygnaty komfortu. Meble, sprzęty domowe i dekoracje

2.3. Nowe zwyczaje, stare problemy

2.3.1. Nowosielje — nareszcie u siebie

2.3.2. Biurokraci i hydraulicy — kontakty z administracją osiedla

2.3.3. Między prywatnością  mieszkania a kolektywizmem bloku. Relacje sąsiedzkie

Rozdział 3.  Zakupy codzienne i niecodzienne

3.1. W stronę nowoczesnego handlu

3.1.1. Między stieklaszką a uniwersamem

3.1.2. Sklepy specjalistyczne, walutowe i małe punkty handlowe

3.1.3. Progresywne formy sprzedaży i udogodnienia dla klientów 

3.2. Kolejka, awośka i deficyt

3.2.1. Za brudną witryną — warunki robienia zakupów

3.2.2. „Nie chodzi o to, żeby kupić cokolwiek” — dokuczliwe braki w zaopatrzeniu

3.2.3. O kulturę pracy w handlu

3.2.4. Konsumenckie strategie zakupowe

3.3. Od kustarników do pałaców usług

3.3.1. Rodzaje usług bytowych i wizja ich rozwoju

3.3.2. Chamstwo, chałtura, błat — problemy sektora usług

Rozdział 4.  Od państwowego jadłospisu do tradycyjnej receptury. Żywienie i organizacja żywienia w przestrzeni publicznej i w domu

4.1. Dyskurs propagandowy o jedzeniu — główne wątki

4.1.1. Promocja i udoskonalanie obszcziepitu

4.1.2. Wartości odżywcze, ale i smak. Zmiany w dyskursie eksperckim o jedzeniu  

4.1.3. Primus inter pares — kuchnia rosyjska na czele kuchni narodów ZSRR

4.1.4. Alkohol — wielki nieobecny

4.2. Co naprawdę jedzono? Przyrządzanie posiłków na co dzień i od święta

4.2.1. Chleb zawsze był (ale niekoniecznie świeży) — realna dostępność  produktów spożywczych

4.2.2. „Musiało być pierwsze danie. A drugie, jak się przydarzy” — komponowanie posiłków w domu

4.2.3. W cyklu pór roku

4.2.4. „Kak my jeli kalmara?” Kampania promocji ryb i owoców morza

4.3. „Obszczepitowi  partia  i  rząd  nieprzypadkowo  poświęcają  wiele  uwagi”  — gastronomia metropolitalna

4.3.1. Stołówka zakładowa

4.3.2. Stołówka ogólnodostępna

4.3.3. Restauracja i kawiarnia

4.3.4. Mała gastronomia

Rozdział 5. „Teoretycznie życiowa i praktyczna” — moda, ubiór oraz dostępność odzieży

5.1. W poszukiwaniu odrębnego radzieckiego stylu — oficjalny dyskurs modowy   .

5.1.1. Między ambicjami projektantów a realiami gospodarki planowej

5.1.2. Kulturnost` 2.0., age shaming i bodyshaming

5.2. Wygląd człowieka na ulicy

5.2.1. Witryna sklepowa a zawartość szafy. Realna dostępność odzieży

5.2.2. Nie tylko dżinsy. Modowe aspiracje ludzi radzieckich

5.2.3. Specjalne segmenty: ubiór dziecięcy i młodzieżowy 

5.3. Poradnictwo w zakresie dbania o siebie  

5.3.1. Higiena i pielęgnacja ciała 

5.3.2. Fryzury i akcesoria modowe

Rozdział 6.  Transport — naprawdę masowy

6.1. „Błękitne ekspresy”: metro jako ucieleśnienie nowoczesności

6.2. Transport naziemny

6.2.1. Trolejbus: rdzeń transportu miejskiego

6.2.2. Tramwaj — hałaśliwy, ale konieczny 

6.2.3. Autobus: od ZIŁ-a do Ikarusa

6.2.4. Na przystanku  i na trasie. Funkcjonowanie  systemu komunikacji  publicznej

6.3. „Niezaprzeczalnie wzrasta dobrobyt ludzi radzieckich” — masowa motoryzacja indywidualna i jej ograniczenia

6.3.1. „Kontrakt stulecia” i jego następstwa 

6.3.2. Męska rzecz. Samochód w wymiarze społeczno-kulturowym

6.3.3. Taksówka — między publicznym transportem a prywatnym biznesem

Rozdział  7.  „Wykorzystanie  czasu  wolnego   to  zagadnienie   ogólnopaństwowe”. Człowiek radziecki po pracy i na urlopie 

7.1. Między pracą a domem. Czas wolny na co dzień

7.1.1. Obywatelski aktywizm czy hobby? Zagospodarowanie czasu wolnego

7.1.2. Odpoczynek i rozrywki w dniu roboczym

7.1.3. „W las, na przyrodę”. Czas wolny w weekendy

7.2. W rymie kalendarza

7.2.1. Święta państwowe. Między rytuałem a konsumpcją

7.2.2. Święta świeckie, religijne, rodzinne i uroczystości towarzyskie

7.3. Nareszcie wakacje!

7.3.1. Ze skierowaniem na wczasy pracownicze

7.3.2. „Jeździliśmy, jak to mówiono, na dikara” — wakacyjna turystyka indywidualna

7.3.3. Na granicy możliwości — turystyka zagraniczna 

Zakończenie

Bibliografia 

Wykaz najważniejszych skrótów 

Wykaz tabel

Summary 

  • Tytuł:Między utopią modernizacji a realiami epoki. Życie codzienne w Moskwie, Kijowie i Mińsku w czasach Leonida Breżniewa (1964-1982)
  • Autor:Marta Studenna-Skrukwa
  • ISBN:978-83-232-4564-3, 9788323245643
  • Data wydania:2026-09-16
  • Format:Ebook - EPUB
  • Identyfikator pozycji: e_53x3
  • Wydawca: Wydawnictwo Naukowe UAM
Ładowanie...
Ładowanie...