Verleger: Wydawnictwo-hm
Anna Bichalska
Nika wraz z rodzicami przeprowadza się z ciasnego mieszkania do nowego domu. Początkowa radość dziewczynki przechodzi jednak szybko w niepokój, gdy okazuje się, że rodzice coraz więcej pracują i zupełnie nie mają dla niej czasu. Nika przez przypadek odkrywa, że po sąsiedzku za gęstym żywopłotem kryje się piękny ogród, i wkrótce zaprzyjaźnia się z mieszkającą tam panią Wandą. Z rodzicami jednak jest coraz gorzej. W ogóle przestają Nikę zauważać. Jakby znikała i stawała się niewidzialna. Czy to możliwe, że Nika naprawdę ZNIKA? Czy pani Wanda pomoże Nice rozwiązać problem z rodzicami? A może to Nika pomoże jej? Piękna, optymistyczna opowieść przypomina, jak ważna jest prawdziwa bliskość, obecność i uważność na drugiego człowieka, szczególnie dla dzieci i rodziców.
Czy Polskę stać na niepodległość? Teksty wybrane z lat 1991-2019
Bronisław Łagowski
Seria Historia i Polityka pod redakcją Jana Sadkiewicza Niepodległościowa retoryka naszych partii irytuje mnie. Nie dlatego, że niepodległość lekceważę, lecz z tego powodu, że ta retoryka brzmi fałszywie. Deklamacje niepodległościowe nie wyrastają ze zrozumienia rzeczy, są płytkie i nie towarzyszy im świadomość, co trzeba w obecnych warunkach historycznych robić, aby niepodległość zachować i mieć z niej wymierne korzyści. Bronisław Łagowski Łagowski stanowi wzór bezkompromisowości i odwagi myślenia. Choć jego podejście do polityki traktuje kompromis jako wielką wartość, dziedzina myślenia jest dla niego tą sferą, w której nie należy iść na kompromisy. Piotr Kimla Wiele jego uwag, zazwyczaj przestróg, odnośnie do stanu polskiej polityki i państwa niestety potwierdziło się. "Lekcje Łagowskiego" w wielu obszarach są wciąż do odrobienia. Maciej Zakrzewski Łagowski uświadamia, że pytanie "Czy Polskę stać na niepodległość?" to nie jest retoryczny chwyt, wezwanie do boju czy okrzyk na wiecu, ale realny problem, nad którym elity narodu powinny się stale pochylać. Odpowiedź na to pytanie nie jest funkcją naszych pragnień, ale tego, czego potrafimy realnie dokonać. Polski z pewnością nie stać - jak podczas ostatniej wojny pouczał Ksawery Pruszyński - na luksus niemyślenia. Publicystyka Łagowskiego na taki luksus nie pozwala. Jan Sadkiewicz Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury - państwowego funduszu celowego
Czy powrót wypartego? Psychoanaliza i dziedzictwo totalitaryzmów
Ewa Kobylińska-Dehe
Oddajemy naszą książkę do rąk Czytelnika w czasach pandemii, która bezlitośnie obnażyła aporie cywilizacyjne. Czy antyliberalny zwrot w Polsce i innych krajach postkomunistycznych, dający o sobie znać również w zachodnim świecie, można zrozumieć za Freudem jako powrót wypartego dziedzictwa totalitaryzmów dwudziestego wieku? Czy też mamy do czynienia z nowym regresem społecznym i politycznym, z nową wojną kulturową, za którą kryją się lęki i agresje wobec wyzwań naszego globu, podsycające iluzoryczną tęsknotę za powrotem tego, co oswojone? Rozpad struktur tożsamościowych, przemiany seksualności, fundamentalny konflikt pokoleniowy wobec katastrofy klimatycznej, kryzys migracyjny, odradzanie się populizmu, brutalizacja dyskursu politycznego – te niepokojące zjawiska stanowią wyzwanie również dla współczesnej psychoanalizy. Polscy, niemieccy, rosyjscy i litewscy autorzy – klinicyści i akademicy – łącząc rozważania teoretyczne, przykłady kliniczne oraz psychoanalityczne odczytania zjawisk społecznych, pytają o krytyczny potencjał psychoanalizy na miarę naszych czasów. Ta niezwykle ważna, treściwa i pięknie skomponowana książka jest jednym z najnowszych i najważniejszych świadectw tej oto pomyślnej okoliczności, że psychoanaliza na dobre wróciła do Polski. W szczególności zaś książka ta uświadamia nam, że psychoanaliza – niezrównana w badaniach nad dynamiką ludzkich złudzeń i pragnień – oferuje zestaw niezwykle skutecznych narzędzi krytycznych, których jak najpilniej potrzebujemy w prawdziwie dramatycznej sytuacji naszego kraju i globu. z recenzji Adama Lipszyca Śmiała, wyrazista, mądra – to książka ważna dla naszych czasów. Wykorzystuje narzędzia psychoanalizy, by badać ukrytą genealogię aktualnych wydarzeń społecznych i politycznych. Pokazuje, jak zaskakująco wplecione jest w przeszłość Polski myślenie psychoanalityczne, rzucając światło na najgłębsze problemy, z którymi dziś się zmagamy . dr Lisa Appignanesi, pisarka, Londyn Ta książka dokumentuje nową, znakomitą próbę rzucenia światła za pomocą psychoanalizy na „załamania pamięci” w stosunkach polsko-niemieckich w przeszłości i teraźniejszości. Podjęli ją niemieccy i polscy badacze i analitycy. Daje odwagę do przyszłych projektów badawczych. L.M. Hermanns, psychoanalityk i wydawca, Berlin
Czy praca szkodzi? Wyniki badań nad kwestionariuszem nadmiernego obciążania się pracą
Władysław Jacek Paluchowski, Elżbieta Hornowska, Piotr Haładziński,...
Problem pracoholizmu pojawił się w Polsce stosunkowo niedawno. Przeglądając wpisy na forach internetowych i blogach można dostrzec, jak różne są znaczenia przypisywane pracoholizmowi. Dla jednych nadmierna praca jest źródłem satysfakcji, dla innych wynika z chęci sprostania oczekiwaniom (własnym i innych). Czasami taka dająca zadowolenie praca wypełnia całe życie, bo znaleźć w niej można wszystko, co do szczęścia potrzebne. Pracowanie może być akceptowanym sposobem ucieczki od własnych problemów. Praca ponad siły wynika niekiedy z obawy przed utratą pracy, a nieraz ze złej organizacji pracy. Pracoholizm to szkodliwy skutek nadmiernego obciążania się pracą. Dopiero wnikliwa analiza pozwala odróżnić pracoholizm od nadmiernego obciążania się pracą. Książka składa się z dwóch części. W pierwszej omówiono zjawisko nadmiernego obciążania się pracą, w drugiej przedstawiono różne narzędzia badania pracoholizmu oraz przebieg i wyniki badań nad własnym kwestionariuszem, w tym osobowościowe i temperamentalne czynniki wpływające na nadmierne obciążanie się pracą. W załączniku zawarto arkusz pytań własnego kwestionariusza KONOP wraz z normami opracowanymi dla grup zróżnicowanych ze względu na płeć, wykształcenie i wiek. Niezwykle sumiennie przeprowadzona analiza istniejących koncepcji wraz z omówieniem już istniejących badań znakomicie porządkuje wiedzę na temat pracoholizmu, stanowiąc równocześnie podstawę do skonstruowania przez Autorów własnego kwestionariusza. Opisany w książce sposób konstruowania narzędzia badawczego jest wzorcowy. Począwszy od studiów literaturowych, opracowanie własnego modelu analizowanego zjawiska, przeglądu istniejących narzędzi i do konstrukcji własnego kwestionariusza z podaniem parametrów psychometrycznych dla wyróżnionych skal. z recenzji dr hab. Marii Strykowskiej, prof UAM Autorami książki są pracownicy i doktoranci Instytutu Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Czy ryby piją wodę?. Jeszcze więcej sekretów zwierząt i ludzi
Dorota Sumińska
Czytaliście Dlaczego oczy kota świecą w nocy?, Dlaczego hipopotam jest gruby? i Dlaczego ziewamy?, ale wciąż jesteście żądni wiedzy? Mamy dla was jeszcze więcej sekretów zwierząt i ludzi, które rozjaśni niezastąpiona Dorota Sumińska! Ta książeczka to garść anegdot i ogrom naukowych faktów od najpopularniejszej i najbardziej uznanej polskiej lekarki weterynarii, w przewrotny i humorystyczny sposób zilustrowanych przez Joannę Żero. Glizda czy glista? Jak owady widzą świat? Co to jest żywiciel? Czy meduzy też mają przeponę? Kto produkuje najwięcej śliny? Dlaczego psy zjadają kocie kupy? Czy bakteria myśli? Dlaczego sowy kręcą głową? A do tego zestaw przydatnych informacji na temat tak bardzo obecnych dziś w naszym życiu wirusów, szczepionek i antygenów. Czy ryby piją wodę? to potężny zastrzyk wiedzy nie tylko dla młodych czytelników, którzy zadręczają dorosłych swoimi dociekliwymi pytaniami, ale także dla mam, ojców, babć i dziadków. Przekonajcie się sami!
Czy starość może być atrakcyjna?
Joanna Plak-Warecka, Paulina M. Wiśniewska
Czy starość może być atrakcyjna? Rozważania na temat blasków i cieni życia seniora /wydanie czarno-białe/ Joanna Plak-Warecka w rozmowie z Pauliną M. Wiśniewską "Czy starość może być atrakcyjna? Rozważania na temat blasków i cieni życia seniora" to zapis rozmów, które dr Paulina M. Wiśniewska prowadziła z dr Joanną Plak-Warecką przez blisko rok, wzbogaconych o dane pochodzące z najnowszych źródeł. Początkowe tematy były poświęcone typowym zagadnieniom związanym z codziennością seniorów, jak: zmiany na współczesnym rynku pracy w kontekście perspektywy zarobkowania dla najstarszych grup wiekowych, ubezpieczenia emerytalne i zdrowotne dla dojrzałych osób, problemy zdrowotne seniorów. Z czasem w dyskusjach zaczęły pojawiać się bardziej intymne wątki, jak: miłość i życie seksualne seniorów oraz różnica wieku w związkach, czy potencjał starości uwzględnia "bycie atrakcyjną", także z uwzględnieniem aspektów międzynarodowych. Nie zabrakło rozmów poświęconych nowoczesnym technologiom w służbie seniorom oraz wyzwaniom, z jakimi muszą się mierzyć we współczesnej, coraz bardziej cyfrowej, rzeczywistości. Pojawiły się także wątki kontrowersyjne, jak: problem uzależnień w najstarszych grupach wiekowych czy korzystanie z usług wróżbiarskich przez seniorów, jak również tematy naturalnie kojarzone z podeszłym wiekiem, tj. bilans życia, przemijanie, ciężkie choroby i śmierć. Ostatnie z rozmów były poświęcone rozważaniom na temat mądrości starszych osób, która wynika nie tylko z doświadczeń życiowych, ale znajduje także odzwierciedlenie w cytatach i powiedzeniach - mniej lub bardziej znanych. "Czy starość może być atrakcyjna"? W książce nie pojawia się jednoznaczna odpowiedź na to pytanie. Zamieszczone teksty mają prowokować do refleksji, skłaniać do przemyśleń, zachęcić do konfrontacji z własnymi przekonaniami i spowodować, by Czytelnik sam określił, czy życie seniora jaśnieje blaskiem, czy też jest ono spowite cieniem. Ze względu na charakter opracowania, które porządkuje wiedzę o późnym wieku człowieka, różnorodność poruszanych zagadnień, jak również komunikatywne przedstawienie poszczególnych wątków, może stanowić wartościowy przewodnik m.in. dla instytucji, urzędów czy dla uczestników zajęć prowadzonych na Uniwersytetach Trzeciego Wieku.
Czy ten dramat kiedyś się skończy?. Uwolnij się od narcyzmu swoich rodziców
Karyl McBride
Narcystyczni rodzice umiejętnie odgrywają spektakl pod tytułem Idealna rodzina. Wzbudzają podziw i szacunek otoczenia, pokazują całemu światu, że utrzymują bliskie relacje z dziećmi, przykładają dużą wagę do ich wychowania, są zawsze życzliwi i uśmiechnięci Niełatwo dostrzec, że to tylko pozory sposoby na podbudowanie poczucia własnej wartości i przejęcie całkowitej kontroli nad bliskimi. W tej książce uznana terapeutka, autorka bestsellerowego Wsparcia dla dorosłych córek narcystycznych matek, poprowadzi cię przez pięć kroków do całkowitego uwolnienia się od wpływu narcystycznego rodzica. Dzięki tej lekturze i pracy z dziennikiem zerwiesz z destrukcyjnymi mechanizmami obronnymi, które wykształciłeś, by przetrwać w swoim domu rodzinnym. Z książki dowiesz się między innymi, jak: rozpoznać u członka rodziny ukryte i jawne cechy narcystyczne, prawidłowo reagować na toksyczne zachowania i manipulacje, niwelować nieoczywiste objawy stresu pourazowego i przepracować traumę, przestać przejmować się opinią swoich rodziców i zaakceptować siebie, odzyskać ufność wobec ludzi i zacząć bezpiecznie polegać na innych, przerwać cykl dziedziczenia narcystycznych cech i tworzyć zdrowe relacje, zyskać trwałe zaufanie do siebie, swoich wspomnień, osądów i emocji. Możesz raz na zawsze wyjść z roli, którą w dzieciństwie przypisał ci narcystyczny rodzic, i zacząć żyć po swojemu.
Czy ten świat się kończy?. Rozmowy o niepewności, polaryzacji i solidarności
Małgorzata Kossowska, Katarzyna Sroczyńska
Czy ten świat się kończy? to zbiór rozmów z prof. Małgorzata Kossowską o tym, jak w świecie nakładających się kryzysów rozumieć siebie, innych ludzi i mechanizmy, które sterują naszymi emocjami, myśleniem i zachowaniem. Autorki, sięgając do wiedzy psychologicznej i formy pogłębionej rozmowy, pokazują, że wojny, kryzys klimatyczny, pandemia, przemoc, dezinformacja czy rozpad zaufania społecznego nie są oddzielnymi zjawiskami, lecz wspólnym doświadczeniem niepewności, lęku i przeciążenia. Zamiast moralizować i szukać winnych, proponują spojrzenie na kryzysy z perspektywy człowieka jego potrzeb, ograniczeń poznawczych i emocji uruchamianych w sytuacjach zagrożenia. Wyjaśniają, dlaczego w czasach niepewności i destabilizacji tak łatwo ulegamy prostym narracjom, podziałom na nas i ich oraz emocjonalnym przekazom, a jednocześnie pokazują, że samo nazwanie tych procesów może przywracać poczucie sprawczości. Autorki książki rozmawiają m.in. o tym: - dlaczego ludzie chcą wierzyć, że świat jest sprawiedliwy? - dlaczego Polacy nie wierzą, że świat jest sprawiedliwy? - czy teorie spiskowe zmniejszają lęk? - kto żywi więcej uprzedzeń: wyborcy prawicy czy lewicy? - kto nas polaryzuje i po co? - czy polaryzacja by wygasła, gdybyśmy wyłączyli media społecznościowe? - dlaczego jesteśmy coraz bardziej podatni na dezinformację, - jakie znaczenie mają poglądy polityczne psychologów społecznych? - co może spoić podzieloną wspólnotę? O autorkach książki: Małgorzata Kossowska - psycholożka, profesorka nauk humanistycznych, szefowa Zakładu Psychologii Społecznej i Center for Social Cognitive Studies w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autorka ponad 100 artykułów w czasopismach polskich i zagranicznych oraz autorka i współautorka kilku książek poświęconych poznaniu społecznemu. Katarzyna Sroczyńska - redaktorka i dziennikarka. Od ponad 20 lat związana z redakcjami gazet i magazynów, między innymi Wprost, Focusa, Coachingu i Przekroju. Gościnnie pojawia się jako autorka tekstów w serwisie OKO.Press i na łamach Więzi. Współautorka, razem z prof. Agatą Gąsiorowską, książki Pieniądze albo życie. Jak pieniądze wpływają na nasze zachowanie, emocje i relacje (2024).
Czy to jest człowiek, Rozejm, Pogrążeni i ocaleni
Primo Levi
Ze wstępem Dariusza Czai Można by rzec, że odyseja obozowa kończy się mimo wszystko szczęśliwie bohater ocalał. Jednak Levi, podobnie jak wielu innych więźniów nazistowskich obozów, wraca do punktu wyjścia już jako zupełnie inny człowiek: naznaczony, spopielały, z trawiącym go poczuciem wstydu z powodu tego, że przeżył. Levi opuścił Auschwitz, ale Auschwitz nie opuściło go nigdy. Przenikało jego życie i jego myślenie niedostrzegalnie, ale skutecznie, aż do niejasnej, zagadkowej śmierci w kwietniu 1987 roku. Rok pobytu w obozie zagłady naznaczył go na resztę życia. To znamienne: o swoich obozowych przeżyciach opowiadał niemal zaraz po wyjściu za bramę, zagadywał przypadkiem poznanych w powrotnej drodze ludzi i mówił, mówił, mówił Wspominał chwile spędzone za drutami, przytaczał fakty, dawał świadectwo, odczuwał bowiem jak wspominał po latach nieodpartą, kompulsywną niemal potrzebę, by opowiedzieć o tym, co przydarzyło się w obozie jemu i jego towarzyszom. Cały czas miał niestygnące poczucie powinności, świadomość, że opowiada przeciw zapomnieniu, że opowiada, aby pamiętać. Wiedział, że jest w posiadaniu cennej i osobliwej wiedzy; wiedzy danej nielicznym. I dzielił się nią hojnie przez całe życie. Ze wstępu
Czy Unia Europejska przetrwa rok 2024?
Dariusz Lipiński
Dla Unii Europejskiej rok 2024 jest szczególnie ważny nie tylko z powodu wyborów do Parlamentu Europejskiego (wynik wyborów jest mniej przewidywalny niż w przypadku poprzednich elekcji). Jest to też rok, w którym rozstrzygać się będą losy zaproponowanych przez Parlament Europejski (niewielką przewagą głosów, co jest w tym gremium rzadkością) zmian europejskich traktatów. Przyjęcie ich oznaczałoby koniec Unii jako wspólnoty wolnych, demokratycznych państw i zastąpienie jej autokratyczną i scentralizowaną ponadpaństwową strukturą, zdominowaną przez dwa największe państwa członkowskie: Niemcy i Francję. Dariusz Lipiński ukazuje porażającą alienację polityków europejskiego mainstreamu, a także stosowanie cenzury w imię europejskich wartości. Opowiada o stopniowym zastępowaniu idei ojców założycieli Unii Europejskiej utopijnymi i antychrześcijańskimi pomysłami, które zamiast Unię wzmocnić, prowadzą ją do autokratyzacji i rozkładu. Znakomita analiza, napisana zwięźle, dobitnie i jasno. Wyciąć, oprawić, powiesić na ścianie, brać nieuków za kark i zmuszać do przeczytania. Rafał Ziemkiewicz
Jacek Dobrowolski
Kolejna książka Jacka Dobrowolskiego, czyli niniejszy traktat o wolności, to brawurowa analiza węzłowych punktów wielkiego historycznego sporu o determinizm i wolność woli. A utor traktuje determinizm jako poważne wyzwanie poznawcze i etyczne, a broniąc wolności woli, osadza ją w ,,faktach deterministycznych", należących do sfery ludzkiej podmiotowości i intersubiektywności. Wprawne oko dostrzeże w książce Dobrowolskiego rys postfilozoficzności, przez który należy ją postawić na półce z intelektualną awangardą. prof. dr hab. Jan Hartman Jacek Dobrowolski bardzo swobodnie porusza się w gąsz czu problemów generowanych przez spór o wolną wolę, trafnie dobiera przykłady, bardzo umiejętnie łączy własne analizy z materiałe m historycznym. Jest równie kompetentny jako metafizyk, epistemolog czy antropolog (...). Ta samodzielność myślenia, wielokrotnie prezentowana w różnych partiach książki, stanowi o jej duż ej wartości. dr hab. Jacek Jaśtal
Czy życie seniora może być atrakcyjne? Rozważania na temat blasków i cieni życia seniora
Joanna Plak-Warecka
Wywiad rzeka, poświęcony problematyce senioralnej
Czy żyjemy w “naszej erze"?. Nowożytność jako projekt filozoficzny
Marek Kozłowski
Iluminacja to za mało. Filozofia umożliwia swym miłośnikom doświadczenie lewitacji. Jako metafizyka przekracza ustalenia fizyki i matematyki, ponieważ nie zadowala się wiedzą o świecie zewnętrznym i dąży do samowiedzy. […] Skoro ruch Ziemi jest bezpośrednio doświadczany jako pozór jej bezruchu, dlaczego mielibyśmy wykluczać, że bezpośrednio doświadczana grawitacja jest pozorem przesłaniającym prawdę o naszej lewitacji w przestworzach kosmosu. [...] zaniepokojeni ewentualnymi turbulencjami nie muszą zapinać pasów - jeśli znoszą bez sensacji ziemskie przyciąganie oraz ruch wraz z Ziemią wokół Słońca, żaden dyskomfort im nie grozi. Przewrót kopernikański 2.0
H.P. Lovecraft
Granice świata to tylko iluzja, tuż za progiem czai się niewyobrażalna groza Ambrose Dewart, dziedzic zrujnowanej posiadłości w lasach Massachusetts, przybywa, by przywrócić jej dawną świetność. Podczas remontu odkrywa zagadkowy dokument podpisany przez swojego dziadka, zawierający złowrogie ostrzeżenie: Nie zapraszaj tego, który czai się na progu!. Zaintrygowany, zagłębia się w mroczne tajemnice rodzinnej przeszłości. Śledztwo prowadzi go do wstrząsającego odkrycia poza naszym wymiarem egzystują złowrogie starożytne istoty, zdolne do przekraczania granic czasu i przestrzeni, które cierpliwie czekają, by zostać wezwane do naszego świata Mistrz makabry, jak często nazywano Lovecrafta, spadkobierca tradycji Edgara Allana Poego, pozostawił po sobie wiele notatek i niedokończonych utworów, a August Derleth podjął się trudnego dzieła połączenia tych fragmentów w całość, tworząc ze znanych wątków nowe i mrożące krew w żyłach historie. Czyhający w progu jest najsłynniejszą z nich. Lovecraft, najwybitniejszy twórca dwudziestowiecznej literatury grozy, jako pierwszy odkrył, że prawdziwy horror pochodzi z nieznanego z tego, co kryje się poza granicami naszej percepcji. Stephen King
"Czyim to jestem wymysłem?" Ja - niedokończony projekt. Poezje
Stanisław Wyspiański
Wyspiański nie był poetą i równocześnie był poetą we wszystkim, co robił. Gdy tworzył swoje dramaty i projektował dla nich teatr, gdy komponował witraże i snuł fantazje architektoniczne o wzgórzu wawelskim. Był nim także wtedy, gdy pisał listy i eseje –to z nich głównie pochodzą teksty składające się na ten niewielki wybór. Poetyckie fragmenty przypominają Wyspiańskiego kameralnego i refleksyjnego; tworzą najbardziej osobiste przesłanie artysty: pod ściszoną tonacją pulsuje dramatyczne napięcie, pod ironią skrywa się rozpacz. Najlepiej pozwalają zrozumieć ten liryczny autoportret: „jakimś poematem wydaje mi się życie moje […], ale wciąż drżę, że ten poemat się nagle rozerwie…, że przepadnie niedokończony”… Teksty Wyspiańskiego komentują historycy literatury i artyści teatru, podejmując próbę odpowiedzi na ponawiane od stulecia pytanie: czym jest fenomen Wyspiańskiego. Geniusz to, grafoman czy jeden z wielu modernistycznych artystów? Magdalena Popiel
Czyn i wina jako podstawy odpowiedzialności karnej w prawie polskim
Michał Grudecki
Monografia porusza problematykę podstaw odpowiedzialności karnej w prawie polskim - czynu i winy. Zarówno czyn, jak i wina są elementami struktury przestępstwa - modelu, który pozwala wartościować ludzkie zachowania pod kątem możliwości ponoszenia odpowiedzialności karnej. Przyjmuje się, że są ze sobą powiązane, stanowiąc warunek sine qua non ukarania w demokratycznym państwie prawa. Problemem badawczym rozstrzyganym w monografii jest istota czynu i winy, a jednym z głównych pytań badawczych próba ustalenia, czy rzeczywiście, na gruncie polskiej ustawy karnej, zasady "nie ma przestępstwa bez czynu" i "nie ma przestępstwa bez winy" obowiązują bez żadnych wyjątków.