Szkoła średnia
Joseph Conrad
Marlow () był marynarzem, ale był również wędrowcem, gdy tymczasem większość marynarzy prowadzi, jeśli można się tak wyrazić, życie osiadłe. Ich usposobienie należy do kategorii domatorskich, a dom zawsze jest z nimi okręt; tak samo jak ich kraj morze. Charlie Marlow marynarz i wędrowiec opowiada przyjaciołom o wydarzeniach, których stał się świadkiem podczas swojego pobytu w Belgijskim Kongo. Podobnie jak sam J. Conrad dowodził rzecznym parowcem, a jego wspomnienia z wyprawy do serca Afryki pełne są okrutnych epizodów wynikających z agresywnej i barbarzyńskiej kolonizacji tych ziem. Zadaniem Marlowa było wówczas odszukanie Kurtza znanego, a jednocześnie zagadkowego i kontrowersyjnego agenta spółki handlującej kością słoniową. Kim w rzeczywistości był agent Kurtz? J. Conrad widział na własne oczy szerzący się na wielką skalę rasizm i nędzę czarnych niewolników, a wszystko pod pozorem górnolotnych haseł głoszonych przez okrutnych białych przybyszów. Refleksje dotyczące psychiki i natury ludzkiej, które zrodziły się w autorze podczas wyprawy, skłoniły go do napisania tej książki. Podróż w głąb afrykańskiej dżungli stała się zarówno dla niego, jak i dla Marlowa, podróżą do prawdziwego jądra ciemności ludzkiej duszy. Do czego zdolny jest żądny bogactw na pozór cywilizowany człowiek? Powieść została zekranizowana w 1993 roku. W 1998 wydawnictwo Modern Library umieściło powieść na liście 100 najlepszych powieści anglojęzycznych XX wieku, w 2009 Newsweek wymienił ją jako jedną ze 100 najlepszych książek literatury światowej, a Albert J. Guerard umieścił powieść wśród kilku najwybitniejszych opowiadań napisanych w języku angielskim.
Kamienie na szaniec. Lektura z opracowaniem
Aleksander Kamiński
Lecz zaklinam: niech żywi nie tracą nadziei I przed narodem niosą oświaty kaganiec; A kiedy trzeba, na śmierć idą po kolei, Jak kamienie,przez Boga rzucane na szaniec! J. Słowacki Testament mój Honor, służba ojczyźnie, bohaterstwo, siła przyjaźni to historia Alka, Rudego i Zośki młodych bohaterów wstrząsającej książki Aleksandra Kamińskiego, którzy podjęli walkę z bronią w ręku o przywrócenie niepodległości utraconej w 1939 r., nawet za cenę swego życia. Dramatyczna opowieść o młodych ludziach w czasie wojennej zawieruchy przybliża losy prawdziwych postaci, konkretnych wydarzeń, ale też jest opowieścią o zmaganiach całego pokolenia z hitlerowską okupacją. Książka należy do kanonu lektur szkolnych. Do książki dołączone jest także opracowanie w skład którego wchodzi: Streszczenie; Plan wydarzeń; Historia autora i jego dzieła; Geneza powieści; Informacje dotyczące dzieła (czas, miejsce akcji, pochodzenie tytułu itd.); Motywy występujące w utworze; Szczegółowa charakterystyka bohaterów; Dokładne omówienie problematyki utworu Autorka opracowania jest nauczycielką przygotowującą uczniów do egzaminów. Jest ono zgodne z obowiązującą podstawą programową.
Jacek Dukaj
Niebezpiecznie jest za bardzo się zapatrzyć Planetoidy w układzie gwiazdy Lévie. Wypadek zmusza holownik Sagittarius do schronienia się na jednej z nich. Zapasów tlenu nie starczy jednak dla wszystkich. Izmir Predú poświęca się, by reszta załogi holownika przeżyła. Do jego grobu na zimnej, pozbawionej atmosfery planetoidzie ciągną pielgrzymki. Czy naprawdę zdarzają się tam cudowne uzdrowienia? Jeden z ozdrowieńców funduje na grobie Izmira Katedrę. Katedry się nie buduje, lecz sadzi; Katedra rośnie, dojrzewa, rozkwita. Coś lub ktoś wpływa na kod żywokrystu Katedry i trajektorię roju planetoid. Wysłany na Izmiraidy ksiądz Pierre Lavone ma rozstrzygnąć kwestię świętości i cudów Izmira Predú oraz odkryć tajemnicę Izmiraid zanim planetoidy razem z Katedrą przepadną na wieczność w pustce międzygwiezdnej... Na podstawie opowiadania Jacka Dukaja powstał film Tomasza Bagińskiego nominowany do Oscara. Ale znana oscarowa animacja pokazuje jedynie ostatnie sceny, dlatego warto przeczytać książkę, aby samemu spróbować rozwikłać tajemnice planetoid, Katedry i żywokrystu. Unoszę głowę i przed oczyma mam kosmos. Rorschachowe wyciemnienia mgławic, rzekę Drogi Mlecznej, delikatne kwiaty gwiezdnych gromad, srebrny piasek odległych galaktyk, kwazarów, zgrzytliwe świetlne staccato pulsarów A umysł to chłonie, obraca, organizuje, nazywa formy. Pierwsi kosmonauci, powracając z orbity, często mówili o doświadczeniu mistycznym. Dane im było obcować pośrednio z wysoką transcendencją. Kosmos Katedra oddziałują w ten sam sposób. (fragment tekstu)
Bolesław Leśmian
Kto pragnie dowiedzieć się jak Aladyn został właścicielem cudownej lampy, co znalazł rybak w szkatule wyciągniętej z dna morskiego, jak piękna Parysada uratowała braci zaklętych w kamienne posągi, poznać przygody księcia Firuz Szacha i Ali Baby oraz dlaczego król Wysp Hebanowych nie mógł zobaczyć swoich poddanychniech wytęży uwagę i posłucha czarodziejskich baśni. Dziwnych osobliwych, a czasem strasznych. Daleko, daleko za górą, za rzeką, za zielonym borem, za modrym jeziorem. Najpiękniejszy zbiór sześciu klechd pochodzących ze świata orientu opowiedzianych przez wybitnego poetę i prozaika przedstawiają w mistrzowskiej interpretacji znani i lubiani aktorzy.
Adam Mickiewicz
Konrad Wallenrod to utwór najbardziej oddający ducha epoki romantyzmu, zarówno w sferze światopoglądowej, jak i literackiej, to także książka nowatorska i oryginalna. Wybory głównego bohatera odbiją się nie tylko na życiu osobistym, ale także losie całego Państwa.
Juliusz Słowacki
Kordian to jeden z najbardziej sztandarowych utworów romantycznych, odnosi się do wydarzeń historycznych XIX wieku takich jak powstanie listopadowe oraz nieudany spiskek na życie cara Mikołaja I. Powieść niezmiennie od wielu lat znajduje się w kanonie lektur szkolnych.
Sofokles autor
Król Edyp Sofoklesa to opowieść o człowieku, który życie w cieniu niezwykłej przepowiedni, a który mimo wszystko próbuje się przeciwstawić boskiemu fatum. Od lat ta powieść znajduje się w kanonie lektur szkolnych.
Bolesław Prus
Głupiutkie są te panny () Im się zdaje, że jak złapie która bogatego męża, a poza nim przystojnego kochanka, to już wypełni sobie życie Głupiutkie. Ani wiedzą, że wnet sprzykrzy się stary mąż i pusty kochanek i że prędzej czy później każda zechce poznać prawdziwego człowieka. A jeżeli się taki trafi, na jej nieszczęście, co ona mu da? Czy wdzięki, które sprzedała, czy serce zaszargane z takimi oto Starskimi? I pomyśleć, że prawie każda z nich musi przejść podobną szkołę, zanim pozna ludzi. Przedtem, choćby się jej trafiał najszlachetniejszy, nie oceni go. Wybierze starego bogacza albo śmiałego hultaja, w ich towarzystwie zmarnuje życie, a dopiero kiedyś chce się odrodzić Zwykle za późno i na próżno!