Fikcja
Szatan w Goraju. Wersja bez przypisów
Isaac Bashevis Singer
Niniejsza wersja audiobooka nie zawiera przypisów, przez co jego słuchanie jest bardziej płynne. Jest też oczywiście dostępna, jako osobny audiobook (oraz e-book), jego wersja z pełnymi przypisami. "Szatan w Goraju" jest przez wielu krytyków uznawany za najlepszą powieść Isaaca Bashevisa Singera - laureata literackiej Nagrody Nobla w roku 1978, jednego z najsłynniejszych pisarzy XX wieku. Mocny język, apokaliptyczne, przerażające obrazy pełne demonów i potępienia są możliwe tylko u mistrza takiego jak Singer. "Szatan w Goraju" to wspaniała książka literatury, antropologii i historii. [Bob Newman, goodreads.com] XVII wiek, miasteczko Goraj (dziś województwo lubelskie, powiat biłgorajski), próbuje podnieść się z wojennej zapaści. Mieszkający w nim Żydzi dzielą czas między modlitwę, pracę, ale też oczekiwanie na przyjście Mesjasza. Po długim czasie uciemiężenia i trwogi mają nadzieję na polepszenie swej sytuacji. Takie okoliczności to łakomy kąsek dla oszustów i wyzyskiwaczy. Gdy w mieście pojawia się wysłannik Sabataja Cwi, który sam ogłosił się Mesjaszem, wzbudza wielkie emocje. Rozbudza w niektórych mieszkańcach mistyczne szaleństwo, chasydzkie zatracenie w radości, tańcu, orgii. Tworzy on opowieści które ludzie chcą usłyszeć, miesza w ich pragmatycznych głowach, obiecuje i mami. [BuchBuch, lubimyczytac.pl] Jak podaje Rafał Żebrowski w "Polskim Słowniku Judaistycznym" (delet.jhi.pl), Singer "tworzył zarówno w konwencji naturalistycznej jak i neoromantycznej - zabarwionej często groteską, ekspresjonistycznej, jak i fantastycznej, czy wręcz surrealistycznej". Opinia ta znajduje potwierdzenie w przypadku "Szatana w Goraju", w której to powieści akcenty groteskowe i fantastyczne są wyraźnie obecne. Dostrzegam też w niej elementy satyry i nawiązanie do poetyki powieści grozy. [J. Ch.] Powieść "Szatan w Goraju", której akcja rozgrywa się w drugiej połowie siedemnastego wieku, po pogromach Chmielnickiego, może być odczytywana w bardzo różny sposób. Jest to na pewno utwór umieszczony w pieczołowicie odtworzonym kontekście historycznym. Można go jednak także traktować jako alegorię ukazującą, jak narzucenie społeczeństwu niemożliwej do urzeczywistnienia ideologii - w tym wypadku mesjanizmu Sabataja Cwi - prowadzi ludzkość do zła i chaosu uosabianych przez Szatana. Mimo różnych wysuwających się na pierwszy plan postaci, bohaterem "Szatana w Goraju" jest przede wszystkim zbiorowość małego miasteczka, podatna na wpływ religijnych fanatyków, skłonna do ulegania skrajnościom, jakimi są w tym wypadku ascetyzm i hedonizm. Singer wykorzystuje tradycyjne gatunki piśmiennictwa żydowskiego poddając je wyrafinowanym zabiegom pastiszowania. "Szatan w Goraju", podobnie jak cała późniejsza twórczość Singera, wyrasta z tradycji literatury żydowskiej, ale również buntuje się wobec niej, polemizuje z tą tradycją. Wyrazem tego jest nie tylko niekonwencjonalne wykorzystanie dobrze znanych gatunków, ale przede wszystkim odejście od purytańskiej obyczajowości judaizmu na rzecz nierzadko naturalistycznie pojmowanej erotyki. Występują tu także wątki rozwijane później w innych utworach Singera, takie jak problem lekceważenia tradycji, walki między intelektualną a zmysłową stroną natury ludzkiej, upodobanie do przedstawiania fizycznych deformacji, fascynacja krwią, symboliczne potraktowanie impotencji i bezpłodności. [Monika Adamczyk-Garbowska, autorka przekładu] Na przełomie XVII i XVIII wieku, w okresie wojen północnych i powstań kozackich, bezustannych przemarszów wojsk, oblegania miast i krwawych zmagań, zaistniała szczególnie trudna sytuacja polityczno-ekonomiczna. Wśród ludności wschodniej części Rzeczypospolitej pociągała za sobą nędzę i poczucie stałego zagrożenia. Sprzyjało to radykalizacji postaw. Ludność żydowska odchodziła od ortodoksji. Wzrosło zainteresowanie mistyką. Popularność zdobywały ruchy mesjanistyczne i nauki kabalistyczne wywodzące się jeszcze ze średniowiecza. Wyodrębnienie się chasydyzmu w swej klasycznej formie poprzedziło objawienie się Mesjasza Szabetaja Cewiego w 1665 roku i powstanie sabataizmu. Chasydyzm rozwija się do dziś, jest w prostej linii jest spadkobiercą ruchu powstałego w XVIII wieku. [Wikipedia, hasło "Chasydyzm polski"] Powieść ta, napisana w języku jidysz, pierwotnie ukazywała się w odcinkach w czasopiśmie literackim "Globus" w latach 1933-1934. Jest to pierwsza powieść w dorobku pisarskim Singera, a zarazem jedyna, którą napisał mieszkając w Polsce. Wszystkie kolejne powieści powstały, gdy przebywał w Stanach Zjednoczonych, dokąd wyemigrował w 1935 roku. Nota: przytoczone powyżej opinie są cytowane we fragmentach i zostały poddane redakcji. Projekt okładki: Karolina Lubaszko. I. B. Singer "Satan in Goray". Copyright 2025 by the Isaac Bashevis Singer Literary Trust LLC. All rights reserved including the right of reproduction in whole or in part in any form. This edition published by arrangement with Susan Schulman Literary Agency, New York
Katarzyna Zyskowska
Czerwiec 1939 roku. Marianna ma osiemnaście lat i całe życie przed sobą. Niedawno zdała maturę i została przyjęta na wydział prawa. Wkrótce więc rozpocznie studia w Warszawie. Żywiołowa i buntująca się przeciw panującym konwenansom dziewczyna spędza ostatnie lato przed wyjazdem do stolicy w rodzinnym dworku na mazowieckiej wsi. Niespodziewanie okazuje się, że poznany przypadkiem w Warszawie intrygujący młody mężczyzna pojawia się w okolicy. Przyjeżdża razem ze swoim przyjacielem, którego wuj jest miejscowym proboszczem. Temperament i gorąca krew Marianny dają o sobie znać. Dziewczyna zaczyna pragnąć dorosłego życia, próbuje zrozumieć swoją cielesność i odnaleźć siebie bez względu na konsekwencje. Jej osobiste dramaty nabierają jednak szczególnego znaczenia, gdy na horyzoncie majaczy widmo wojny... "Upalne lato Marianny" to pierwszy tom sagi rodzinnej Katarzyny Zyskowskiej, a zarazem historia oparta na wspomnieniach jej dziadków. Autorka tworzy ciekawy obraz dawnej obyczajowości, w tym roli kobiet i mężczyzn w pierwszej połowie XX wieku, i mistrzowsko kreuje nieoczywistych bohaterów, z których każdy skrywa tajemnicę.
Krzysztof Spadło
"W imię Twoje" (cykl "Zimno jak w piekle") Słuchowisko. Czasy współczesne. Emerytowany naukowiec po śmierci wieloletniej towarzyszki życia, toczy samotną egzystencję. Mając do dyspozycji mnóstwo czasu, poświęca się realizacji swoich zainteresowań. W przydomowym garażu, konstruuje skomplikowaną machinę, która pozwala na dokonanie niemożliwego. Dzięki urządzeniu jest w stanie odbyć podróż w czasie. Pod wpływem nieoczekiwanych zdarzeń, podejmuje szaloną decyzję, która może zmienić losy ludzkości. Problem w tym, że taka wyprawa wymaga bezwzględnego poświęcenia, bowiem podróż wiedzie tylko w jedną stronę... Wystąpili: Leszek Wojtaszak, Tomasz Zieliński, Kamil Gałuszka, Michał Remiszewski, Konrad Pawicki, Błażej Krawczyk, Jarosław Popek, Julia Nawrocka, Danuta Kolado, Adam Nowakowski, Nanga "W imię Twoje" to drugie słuchowisko z cyklu mrocznych, intrygujących opowieści o zróżnicowanej tematyce i objętych wspólnym tytułem "Zimno jak w piekle". Ufamy, że słuchowiska wyprodukowane przez Sound Stories oraz Wydawnictwo KAGO, obudzą wasze emocje i rozpalą wyobraźnię. Posłuchacie opowieści nafaszerowanych grozą i aurą tajemniczości, zabierzemy was w nawiedzone miejsca lub do wyidealizowanego świata. Innym razem przekonacie się, że granica pomiędzy geniuszem a szaleństwem, jest cienka jak włos. Znajdziecie odpowiedź, jak daleko może posunąć się dojrzały mężczyzna, którego ustabilizowane i poukładane życie legło w gruzach, kiedy przypadkiem odkrył, że jego małżonka ma płomienny romans. Usłyszycie również historię błyskotliwego influencera, który dzięki tworzonym przez siebie podcastom, zyskał ogromną popularność w sieci i zaczął całkiem dobrze zarabiać. Jego medialna sielanka jednak dobiegła końca z chwilą, kiedy opublikował negatywną recenzję książki debiutującego autora. Przekonamy was, że promocje w marketach, mogą mieć koszmarny finał, a znajoma droga na skróty nagle nie pozwala dotrzeć przed czasem we właściwe miejsce. Waszą uwagę przykuje również opowieść o emerytowanym naukowcu, którego odkrycie i zuchwały czyn, mogą obrócić w niwecz utartą od wieków historię ludzkości... Swoją zapowiedzią, odkryliśmy przed wami zaledwie tylko kilka kart, a mamy ich całą talię. Nasze słuchowiska, które tworzymy z pasją, będą pojawiać się cyklicznie, a publikacji oczekujcie z początkiem każdego miesiąca. Producentem audiobooka są Sound Stories oraz Wydawnictwo KAGO
Piotr Jakub Karcz
"Wiatr, który szeptał" to hipnotyzująca opowieść o sile przyjaźni, bolesnych tajemnicach i cieniu przeszłości, który nigdy nie znika. Gdy Adam i Grzegorz byli dziećmi, wierzyli, że Janczary to tylko senne miasteczko. Jednak pośród jego zapomnianych uliczek i opuszczonych kaplic kryły się historie, które dorośli woleli przemilczeć. To, co zaczęło się jako niewinna zabawa w odkrywanie lokalnych legend, szybko zmieniło się w coś znacznie mroczniejszego. Lata później, gdy drogi przyjaciół rozeszły się, przeszłość zaczęła dopominać się o uwagę. Dziwne spotkania, szepty na wietrze, uczucie, że ktoś lub coś nieustannie obserwuje... Wędrowiec powraca. Ale kim jest? I dlaczego Adam czuje, że odpowiedź była z nim od zawsze? Ta powieść to pełna napięcia, niepokojąco realistyczna historia o poszukiwaniu prawdy, stracie i demonach, które nigdy nie śpią. Niektóre sekrety lepiej pozostawić w ukryciu. Ale co w sytuacji, kiedy to one znajdują nas?
Katarzyna Enerlich
Rok 1922. Większość mieszkańców Zełwąg w pobliżu Mikołajek, tworzących niezwykle zżytą społeczność, staje się mormonami. Rok 1998. W podmrągowskich lasach ktoś podpala na kamieniach ofiarnych zabite zwierzęta. Anna Sołowiecka, dziennikarka "Głosu Mrągowa" chce dociec, kim jest sprawca i dlaczego to robi. Jednocześnie próbuje rozwiązać zagadkę tajemniczej śmierci swojej przyjaciółki, mimo iż policja przyjęła wersję samobójstwa. Ma przeczucie, że obie sprawy coś łączy. W mieście pojawia się czarnoskóry Bernard Mulunda Mayingo Bajohr. Spotkanie z nim prowadzi do odtworzenia przedwojennej historii Zełwąg. Fakty zaczynają się ze sobą splatać. Niespodziewanie jednak dziennikarska dociekliwość staje się śmiertelnie niebezpieczna.
Kanae Minato
W eleganckim apartamencie na czterdziestym ósmym piętrze ginie zamożne małżeństwo. Czwórka świadków zdarzenia po kolei składa swoje zeznania, z których wyłania się spójny obraz tragicznego morderstwa w afekcie. Co jednak, jeśli ktoś z nich kłamie? Energiczna studentka z bagażem z przeszłości, przyjaciel z dzieciństwa, ambitny sąsiad, początkujący pisarz - i łączący ich plan ratowania księżniczki z wieży, który nie miał prawa się udać. Opowieści bohaterów odsłaniają głęboko skrywane tajemnice i przemilczane fakty. Jak daleko jesteśmy gotowi posunąć się dla miłości? Kim jest N? Czy prawda zawsze jest tylko jedna? Kanae Minato, autorka wstrząsających Wyznań, znów zabiera nas we wciągającą podróż po zakamarkach ludzkiej psychiki.
Anna Poinc-Chrabąszcz
W życiu Hani, Julii i Agi przyszedł czas na stabilizację. Hania otwiera się na relację z Tomkiem i nowe doświadczenia, Julia planuje ślub z Adamem, a Agnieszka wchodzi w związek, z którym łączy wielkie nadzieje. Sielanka? Nic bardziej mylnego. Przeszłość przypomina o sobie Hani, i to dwukrotnie, narażając ją na ogromne straty i odsłaniając nieznaną nikomu prawdę na jej temat. W świetle nowych informacji Hania jawi się wszystkim jako zupełnie inna osoba niż ktoś, za kogo przyjaciele mieli ją do tej pory. Jak to wpłynie na dotychczasowe relacje? Czy przyjaźń i miłość przetrwają trudną próbę? Czy Hania wyjdzie z kłopotów obronną ręką? Perypetie Hani składają się na drugi tom serii "Zbliżenia", opisującej losy trzech przyjaciółek. Hania, Julia i Aga zmagają się z życiem, ale zawsze mogą na siebie liczyć. Ich oddanie, humor i serdeczność pozwalają im przetrwać nawet najgorsze chwile i nie tracić nadziei, że po każdej burzy przychodzi słońce.
Marta Mondel
Trzydziestokilkuletnią Agatę i jej trzy przyjaciółki, wypalone zawodowo pracownice agencji tłumaczeniowej Azor, bardzo ucieszyłyby dwie rzeczy: wspólny weekend za miastem i gdyby ich kierowniczkę Renatę trafił szlag. Oba życzenia się spełniają - niestety w jednym czasie i w jednym miejscu: w pensjonacie Okoń. Okoliczności towarzyszące uwzględniają jeszcze wichurę, odcięcie od świata i nieoczekiwaną obecność członków wyższego kierownictwa agencji. Jednym z nich jest Zygmunt, ważny manager o wybujałym ego, który w Azorze ma się jak pączek w maśle. Wierzy, że nie zna życia, kto nie wchodził na rynek pracy w latach dziewięćdziesiątych. Wierzy też, że Renatę zamordowano. Nie wszyscy goście pensjonatu podzielają jego zdanie - aż do ataku na kolejną osobę. Zygmunt rozpoczyna amatorskie śledztwo, trudno mu jednak złożyć wszystkie puzzle w całość - w tym celu musi połączyć siły z Agatą i jej przyjaciółkami, które mają wyjątkowy dar pojawiania się wszędzie tam, gdzie nie powinny (ze szczególnym uwzględnieniem własnego balkonu). Jak powiedział Grzegorz Kasdepke, "Nie wystarczy wydobyć na wierzch bebechy, a jeżeli już się to zrobi, trzeba z nich upleść intrygujący kilimek". "Zbrodnia w pensjonacie Okoń" Marty Mondel to kilimek upleciony z wielu elementów - łamania prawa pracy, późnego kapitalizmu i zagadki kryminalnej.