Literatura piękna
Tadeusz Konwicki
Powieść-legenda przetłumaczona na kilkanaście języków, a w 1993 r. na jej motywach Costa Gavras nakręcił film "La petite apocalypse" z Jirzim Menzlem w roli głównej. Dwudziestowieczne arcydzieło literatury polskiej, które łączy w sobie wszelkie atuty opowieści właściwie skrojonej, opowieści uniwersalnej, uderzającej z wielką siłą w samo sedno. Czytałem kilka razy z nieustającym zachwytem. Mamy tu w zasadzie nie tylko opowieść o reżimie, o PRL-u, ale o każdym dowolnym systemie, strukturze, układzie, który nie dostrzega człowieka. Mamy tu także apokaliptyczny klimat, warstwę futurologiczną i piękno słowa. A także samotność głównego bohatera, jego bunt i trwogę oraz pytania. Konwicki daje nam opowieść zagmatwaną, pełną symboliki i wielce ciekawych zwrotów akcji. Narracja nadaje całości napęd. Niby nic nie jest przesądzone, ale wszystko dąży ku tragedii. Wędrujemy z głównym bohaterem doznając wielu uczuć, emocji, zniewag, niezrozumienia. Jesteśmy jakby we śnie, w transie. Lecimy z bohaterem ku światłu świecy jak ćma. Wybitne! [Stach, lubimyczytac.pl] Najgłośniejsza książka opublikowana w latach PRL w drugim obiegu, zaciekle konfiskowana przez bezpiekę i wielki bestseller czytelniczy wolnej Polski. "Mała apokalipsa" wywołała zażarte dyskusje zarówno w obozie komunistycznej władzy, jak i wśród dysydentów. Konwicki ukazał w niej nie tylko groteskowo przerysowane realia PRL-u, ale sportretował również środowisko opozycji. Bohater, starzejący się pisarz, swego czasu piewca realizmu socjalistycznego, dziś stojący po stronie dysydentów, otrzymuje od konspiratorów propozycję samobójstwa przez samospalenie w proteście przeciwko przyłączeniu Polski do Związku Sowieckiego. Dostaje kanister z benzyną i w poszukiwaniu zapałek przemierza Warszawę świętującą kolejną rocznicę powstania PRL. Spotyka przedstawicieli różnych grup i środowisk i jego obłąkańcza, jednodniowa włóczęga układa się w panoramę rozbitego i zdezorientowanego społeczeństwa. Honor czy godność nie są już wartościami, świat się dewaluuje, ludzie pochłonięci są małymi sprawami, więc i apokalipsa skrojona jest na taką miarę - jest mała. [lubimyczytac.pl] W latach 70. książka była wielkim wydarzeniem, do dzisiaj niewiele się zestarzała, deczko oniryczny obraz Warszawy w okowach rozwiniętego socjalizmu robi wciąż olbrzymie wrażenie; no i ten wspaniały styl Konwickiego. Dla mnie to jego najlepsza książka. [idaredalma, lubimyczytac.pl] Temat powieści dotyka wielkiego politycznego tabu. Tak jasne wskazanie Związku Radzieckiego jako prześladowcy narodu polskiego jeszcze w latach 80. wydawało się czynem jeśli nie brawurowym, to na pewno bardzo ryzykownym. Głównym bohaterem i narratorem "Małej Apokalipsy" jest literat Tadeusz K., ucieleśnienie samego autora. Postrzega on rzeczywistość przez pryzmat literatury. Jego udręką są obsesyjne myśli o śmierci i pogłębiająca się coraz bardziej depresja. Tadeusz K. ma świadomość, że życie w świecie bez wartości pozbawione jest sensu. Podsumowuje więc swój dorobek pisarski i pozostawia testament na miarę czasów, w których przyszło mu żyć. Akcja "Małej Apokalipsy" rozpoczyna się od przybycia przedstawicieli opozycji do mieszkania Tadeusza K. Proponują mu samospalenie się w proteście przeciw planom przyłączenia Polski do ZSRR. Uchwycony w kleszcze moralnego szantażu, bohater wychodzi na ulice Warszawy, którymi wędruje aż do finalnego wieczoru. Spotyka po drodze dziwacznych osobników, zakochuje się w Rosjance Nadzieżdzie (Nadziei). W swojej wędrówce po mieście widzi wyłącznie objawy rozpadania się systemu, który coraz bardziej przypomina groteskową karykaturę wyobrażeń o ustroju komunistycznym. Polska ukazana w "Małej Apokalipsie" to kraj w stanie agonalnym. Utwór staje się jednak nie tylko obrazem całkowitego rozkładu PRL-u. Jest też gorzkim rozrachunkiem z opozycją, podobną w istocie do reżimu, z którym sama walczy. [Agora, 2010] Bestseller czytelniczy czasów PRLu. W przestrzeni peerelowskiej nie ma bezpiecznych stref, wszędzie czuwa wszechobecny system. Anonimowy pisarz chodzi po ulicach Warszawy, został wyznaczony do manifestacyjnego samospalenia w akcie protestu przeciw przyłączeniu Polski do Związku Radzieckiego. Z kanistrem w ręce wędruje przez wynaturzoną i groteskową Warszawę w poszukiwaniu zapałek, próbując jednocześnie zrozumieć sens swojej ofiary. Oczami bohatera obserwujemy świat, w którym nie obowiązują żadne wartości, a napotykani ludzie to żałosna i odrażająca pulpa, w pełni akceptująca otaczającą rzeczywistość i system, który rządzi. Dzieło mądre i niezapomniane. [Audioteka] Nota: przytoczone powyżej opinie są cytowane we fragmentach i zostały poddane redakcji. Projekt okładki: Olga Bołdok.
Louisa May Alcott
Najbardziej znana powieść Louisy May Alcott. Klasyka literatury amerykańskiej. Najnowsza kinowa ekranizacja zdobyła Oscara za kostiumy i pięć nominacji w innych kategoriach (w tym za najlepszy film). Ciepła opowieść o losach niezbyt majętnej, ale szczęśliwej rodziny Marchów, wzrusza kolejne pokolenia odbiorców, poruszając uniwersalne i ponadczasowe problemy. Cztery nastoletnie siostry, czekając na powrót z wojny ukochanego ojca, wkraczają na wyboistą drogę ku dorosłości. Otoczone miłością i emocjonalnym wsparciem matki, dzielą wspólnie radości i potknięcia, przeżywają pierwsze młodzieńcze zauroczenia i zawiązują nowe przyjaźnie. Nieprzewidywalny los nie szczędzi im jednak dramatycznych zdarzeń i zmusza do zdawania kolejnych życiowych egzaminów. Czy uda im się odczytać porywy młodzieńczych serc? Czy siostrzana miłość i przywiązanie pomogą pokonać trudności piętrzące się przed nimi każdego dnia?
Antoine de Saint-Exupéry
Uwielbiana przez Dużych i Małych mądra i piękna opowieść o poszukiwaniu przyjaźni. Książka w nowym przekładzie Elżbiety Siwiec w pięknej interpretacji Macieja Stuhra. Żyłem więc samotnie, nie mając nikogo, z kim mógłbym szczerze porozmawiać, aż do czasu, gdy przed sześciu laty musiałem lądować awaryjnie na Saharze z powodu usterki silnika. A ponieważ nie leciał ze mną ani mechanik, ani pasażerowie, wiedziałem, że sam będę musiał się uporać z trudną naprawą. Była to kwestia życia lub śmierci. Zapas wody wystarczyłby mi zaledwie na osiem dni. Pierwszego wieczoru zasnąłem na piasku o tysiąc mil od terenów zamieszkanych przez ludzi. Byłem bardziej samotny niż rozbitek na tratwie zagubiony gdzieś na środku oceanu. Wyobraźcie więc sobie moje zdumienie, gdy o świcie obudziły mnie słowa wypowiedziane dziwnym, cieniutkim głosikiem: - Bardzo proszę, narysuj mi baranka! - Co proszę? - Narysuj mi baranka... Zerwałem się na równe nogi, jakby strzelił we mnie piorun. Przetarłem mocno oczy. Rozejrzałem się uważnie. I zobaczyłem niezwykłego małego chłopczyka, który przyglądał mi się z powagą. Oto jego najlepszy portret, jaki później udało mi się wykonać. Ale mój rysunek był oczywiście o wiele mniej zachwycający niż model. To nie moja wina. W wieku sześciu lat dorośli tak skutecznie zniechęcili mnie do kariery malarskiej, że nie nauczyłem się rysować niczego oprócz węży boa zamkniętych i węży boa otwartych
Jane Austen
Trudno o spokojniejszą rzeczywistość niż ta, w której żyją mieszkańcy Mansfield Park. Ich świat jest uporządkowany i stabilny. Nawet kiedy wprowadza się do nich siostrzenica pani domu, nieśmiała i cicha Fanny, niewiele zmienia się w ich ustalonych strukturach. Mansfield zawsze było ostoją tradycji i tym ma pozostać. Natura lubi równowagę, niestety harmonia zostaje niespodziewanie zakłócona przez siły chaosu pod postacią przybyszy z Londynu. Rodzeństwo Mary i Henry Crawfordów przynosi ze sobą powiew wielkiego świata i postępu, budząc natychmiastową fascynację otoczenia. Kto wyjdzie zwycięsko ze starcia staroświeckiej kultury ziemskiej z nowoczesnymi wartościami? I czy w tego rodzaju konflikcie w ogóle mogą być wygrani? Na podstawie powieści Mansfield Park nakręcone zostały filmy oraz serial.
Magdalena Samozwaniec
Barwna, pełna anegdot opowieść o rodzinie Kossaków, w szczególności o relacji autorki z jej siostrą, poetką Marią Pawlikowską-Jasnorzewską. W tej autobiograficznej opowieści Samozwaniec w lekkim, zabawnym stylu przedstawia swoje dzieciństwo i młodość spędzone w krakowskim rodzinnym dworku, gdzie dorastała w artystycznym środowisku tętniącym życiem intelektualnym, głównie dzięki niezwykłej osobowości swego ojca, Wojciecha Kossaka, wybitnego malarza batalisty. Maria i Magdalena to nie tylko rodzinne wspomnienia, ale także zapis atmosfery epoki. Na kartach książki pojawiają się wszystkie wybitne postaci tamtych czasów, od Henryka Sienkiewicza, poprzez Józefa Piłsudskiego, Karola Szymanowskiego, Tadeusza Boya-Żeleńskiego, Juliana Tuwima, Zofię Stryjeńską, Witkiewicza po wielu, wielu innych. Ale oczywiście spomiędzy anegdot najmocniej wyłaniają się dwie wyraziste, a jakże różne postacie: Maria (Pawlikowska-Jasnorzewska) - wrażliwa, eteryczna poetka, skłonna do melancholii i refleksji, oraz Magdalena (Samozwaniec) - pełna energii, obdarzona satyrycznym talentem, z dużym dystansem do świata.
Dmitrij Mereżkowski
Mereżkowski skupia się w swej opowieści na okresie, kiedy Michał Anioł dostał zlecenie od papieża Juliusza II na wykonanie malowideł w Kaplicy Sykstyńskiej. Buonarroti długo odmawiał wykonania tej pracy, uważając się przede wszystkim za rzeźbiarza, jednak papież nie dał się odwieść od swego pomysłu, za co musimy mu być wyjątkowo wdzięczni. Malowidła w Kaplicy Michał Anioł wykonał samodzielnie. Zabrało mu to cztery lata życia...
Middlemarch (#1). Miasteczko Middlemarch Tom 1
George Eliot
Pierwsze miejsce w rankingu BBC na 100 najlepszych brytyjskich powieści w historii Czy piękna i ambitna Dorotea znajdzie szczęście u boku o wiele starszego męża, skoro już podczas nocy poślubnej dochodzi między nimi do sporu? I czy zainteresowanie, jakim jego młody kuzyn darzy Doroteę powinno budzić niepokój małżonka? Tymczasem do Middlemarch przybywa Tertius, młody lekarz, któremu coraz bardziej podoba się córka burmistrza Prowincjonalne angielskie Middlemarch jest sceną dziewiętnastowiecznych przemian społecznych i moralnych, gdzie nierówności między mężczyznami i kobietami są tu ciągle mocno ugruntowane. W powieści nie brakuje jednak silnych, samodzielnie myślących i decydujących o sobie bohaterek, a George Eliot poruszająca ważne zagadnienia społeczne okrzyknięta została angielską George Sand. W wykreowanym przez nią świecie splatają się losy mieszkańców miasteczka, okolicznych dworów i farm. Wielowątkowa powieść odczarowuje swym realizmem obraz XIX wiecznego społeczeństwa. Życzliwie i z poczuciem humoru nakreślone przez autorkę postawy bohaterów, historie ich życiowych wyborów, oczekiwania i rozczarowania, pasjonujące wątki romantyczne i obyczajowe,poruszają do głębi współczesnego odbiorcę.
Middlemarch (#2). Miasteczko Middlemarch Tom 2
George Eliot
Pierwsze miejsce w rankingu BBC na 100 najlepszych brytyjskich powieści w historii Czy piękna i ambitna Dorotea znajdzie szczęście u boku o wiele starszego męża, skoro już podczas nocy poślubnej dochodzi między nimi do sporu? I czy zainteresowanie, jakim jego młody kuzyn darzy Doroteę powinno budzić niepokój małżonka? Tymczasem do Middlemarch przybywa Tertius, młody lekarz, któremu coraz bardziej podoba się córka burmistrza Prowincjonalne angielskie Middlemarch jest sceną dziewiętnastowiecznych przemian społecznych i moralnych, gdzie nierówności między mężczyznami i kobietami są tu ciągle mocno ugruntowane. W powieści nie brakuje jednak silnych, samodzielnie myślących i decydujących o sobie bohaterek, a George Eliot poruszająca ważne zagadnienia społeczne okrzyknięta została angielską George Sand. W wykreowanym przez nią świecie splatają się losy mieszkańców miasteczka, okolicznych dworów i farm. Wielowątkowa powieść odczarowuje swym realizmem obraz XIX wiecznego społeczeństwa. Życzliwie i z poczuciem humoru nakreślone przez autorkę postawy bohaterów, historie ich życiowych wyborów, oczekiwania i rozczarowania, pasjonujące wątki romantyczne i obyczajowe,poruszają do głębi współczesnego odbiorcę.