Helion


Szczegóły ebooka

Afrykańska Karta Praw Człowieka i Ludów. Studium podstawy normatywnej regionalnego systemu ochrony praw człowieka

Afrykańska Karta Praw Człowieka i Ludów. Studium podstawy normatywnej regionalnego systemu ochrony praw człowieka

Afrykański system ochrony praw człowieka był dotąd w sferze nauki polskiej obszarem intuicyjnych ocen, stereotypowych poglądów i uogólneń. Unikatowa książka dr. Marka Jana Wasińskiego wypełnia tę lukę. Postawione w niej tezy są oryginalne, często także na tle nauki europejskiej i światowej. Logiczne, przekonujące, a ponadto jasno zaprezentowane i łatwe do zrozumienia wnioski zostały sformułowane na podstawie solidnie przeprowadzonych badań. Ze względu na zakres i charakter podjętych analiz publikacja jest bezkonkurencyjna.

Na podstawie recenzji prof. dr. hab. Tadeusza Jasudowicza

Wykaz skrótów 15

Od autora 19

Wprowadzenie. Odkrywanie Afryki 21

 

Część Pierwsza. Na drodze do Nairobi. Geneza Karty Afrykańskiej 31

  1. Uwagi wstępne 31
  2. Na początku drogi. Warunki początkowe 33
    1. Rola państw afrykańskich w tworzeniu podstaw uniwersalnego systemu ochrony praw człowieka 33
    2. Dziedzictwo kolonializmu 41
  3. Pierwsze kroki. Inicjatywy MKP (1961–1978) 44
    1. Rachunek otwarcia. W poszukiwaniu praworządności 44
    2. Antecedencje Karty Afrykańskiej w debacie naukowej 47
      1. Afrykańska Konferencja na temat rządów prawa (Lagos, 1961) 47
      2. Konferencja Frankofońskich Prawników Afrykańskich (Dakar, 1967) 49
      3. Kolokwium na temat praw człowieka oraz rozwoju ekonomicznego w państwach Afryki frankofońskiej (Butare, 1978) 50
      4. Kolokwium na temat praw człowieka i rozwoju ekonomicznego (Dakar, 1978) 52
  4. Koncepcja afrykańskiego reżimu międzynarodowej ochrony praw człowieka w działaniach ONZ (1966–1973) 53
    1. Seminarium o prawach człowieka w państwach rozwijających się (Dakar, 1966) 55
    2. Raport Forshella (1968) 56
    3. Seminarium nt. regionalnej komisji praw człowieka w Afryce (Kair, 1969) 57
    4. Konferencja prawników afrykańskich na temat sytuacji jednostki w procesie prawnym (Addis Abeba, 1971) 59
    5. Seminarium nt. promocji praw człowieka w Afryce (Dar es Salaam, 1973) 60
  5. Prace nad Kartą Afrykańską na forum OJA (1979–1981) 62
    1. Geopolityczne przyczyny zainicjowania procesu prawotwórczego 62
      1. Przewartościowanie zasady nieinterwencji w przestrzeni afrykańskiej 63
      2. Naruszenia praw człowieka w Afryce w debacie na forum ONZ 64
      3. Ekonomiczne implikacje naruszeń praw człowieka w Afryce 68
      4. Znaczenie poszanowania praw człowieka dla społecznej legitymizacji władzy 70
    2. Szczyt OJA w Monrowii oraz Propozycja z Monrowii (1979) 72
    3. Travaux préparatoires 75

V.3.1. Spotkanie ekspertów w Dakarze (listopad–grudzień 1979) 75

V.3.1.1. Projekt M’baye 77

V.3.1.2. Projekt Dakarski 78

V.3.2. Pierwsza konferencja ministerialna OJA w Bandżulu (czerwiec 1980) 80

V.3.3. Druga konferencja ministerialna OJA w Bandżulu (styczeń 1981) 81

V.3.4. Spotkanie Rady Ministrów OJA w Nairobi (czerwiec 1981) 82

V.3.5. Zgromadzenie Głów Państw i Rządów OJA (czerwiec 1981, Nairobi) 83

V.3.6. U kresu drogi. Wejście w życie Karty Afrykańskiej 83

 

Część Druga. Karta Afrykańska jako traktat 85

  1. Podstawowe parametry Karty Afrykańskiej 85

I.1. Struktura dokumentu 85

I.2. Natura i charakter zobowiązań wynikających z Karty 86

  1. Karta Afrykańska jako traktat 86
  2. Charakter zobowiązań wynikających z Karty Afrykańskiej 87

I.3. Protokoły dodatkowe 87

  1. Cechy charakterystyczne Karty Afrykańskiej 88

II. Obowiązywanie w wymiarze przestrzennym 92

II.1. Terytorialne obowiązywanie traktatu. Uwagi wprowadzające 92

II.2. Sprawowanie jurysdykcji jako warunek odpowiedzialności za naruszenie Karty 93

II.3. Obowiązywanie ekstraterytorialne 97

III. Obowiązywanie w wymiarze temporalnym 104

III.1. Początek obowiązywania. Zagadnienie, tzw. naruszenia ciągłego 104

III.2. Dopuszczalność wypowiedzenia Karty 106

IV. Obowiązywanie w wymiarze podmiotowym 108

V. Mechanizmy wprowadzania zmian reżimu traktatowego 108

V.1. Poprawki 109

V.2. Protokoły i specjalne porozumienia 110

V.3. Dopuszczalność składania zastrzeżeń 110

VI. Dopuszczalność ograniczania przez państwo gwarantowanych praw 115

VI.1. Limitacja praw człowieka 116

  1. Clawback clauses (klauzule zgodności z prawem) 117

VI.1.2. Klauzule szczegółowe niezaliczane do clawback clauses 122

VI.1.3. Generalna klauzula limitacyjna 122

VI.1.4. Limitacja w praktyce stosowania Karty Afrykańskiej. Interpretacja holistyczna 123

VI.2. Derogacja praw człowieka 127

VII. Karta Afrykańska w krajowych porządkach prawnych 132

VII.1. Regulacje konstytucyjne wyznaczające miejsce Karty w systemach prawa krajowego państw afrykańskich 133

VII.1.1. Rozwiązania dualistyczne 135

VII.1.2. Rozwiązania monistyczne 135

VII.2. Orzecznictwo sądów krajowych 136

VII.2.1. Państwa systemu dualistycznego 138

VII.2.1.1. Bezpośrednie stosowanie traktatu 138

VII.2.1.2. Pośrednie stosowanie traktatu 143

VII.2.2. Państwa systemu monistycznego 147

VII.2.2.1. Bezpośrednie stosowanie traktatu 148

VII.2.2.2. Pośrednie stosowanie traktatu 149

VII.2.2.3. Wnioski 149

VIII. Mechanizmy ochrony gwarantowanych praw w ramach systemu afrykańskiego 153

 

Część Trzecia. Afrykańska Komisja Praw Człowieka i Ludów 159

  1. Ogólne omówienie 159
  2. Podstawowe zagadnienia organizacyjne 160
    1. Kluczowe akty prawne 160
    2. Siedziba 161
    3. Finansowanie 165
    4. Skład 168
    5. Struktura wewnętrzna 171
    6. Sekretariat 172
    7. Przebieg sesji 173
  3. Funkcje w zakresie promocji praw człowieka 178
    1. Badanie sprawozdań okresowych państw 179
      1. Cel oraz terminy obowiązku sprawozdawczego 179
      2. Zawartość sprawozdań 181
      3. Postępowanie Komisji w przedmiocie badania przedłożonych sprawozdań 182
      4. Kontynuacja dialogu między Komisją a państwem w okresie postsprawozdawczym 185
    2. Mechanizmy specjalne 187
      1. Specjalni sprawozdawcy 188
      2. Komitety i Grupy robocze 194
      3. Grupa studyjna 197
    3. Wizyty promujące respektowanie praw człowieka 198
    4. Przyjmowanie rezolucji 202
    5. Inne aktywności promocyjne 206
  4. Funkcje w zakresie ochrony praw człowieka 208
    1. Przyjmowanie i rozpatrywanie zawiadomień indywidualnych 208
      1. Wprowadzenie 208
      2. Uwagi ogólne dotyczące postępowania w przedmiocie zawiadomień indywidualnych 211
        1. Niejawność postępowania 211
        2. Zasadnicza pisemność postępowania 213
        3. Podstawowe zagadnienia dowodowe 215
        4. Organizacja pracy Komisji 221
        5. Polubowne zakończenie sprawy 223
        6. Wycofanie zawiadomienia 228
        7. Zakończenie postępowania w związku z brakiem zainteresowania sprawą po stronie autora zawiadomienia 229
        8. Środki tymczasowe (provisional measures) 231
        9. Przypadki poważnych lub masowych naruszeń praw człowieka 236
      3. Etapy postępowania w przedmiocie zawiadomień indywidualnych 239
        1. Rejestracja zawiadomienia 240
        2. Przyjęcie zawiadomienia (seizure) 241
        3. Badanie dopuszczalności zawiadomienia 243
        4. Kontrola rozstrzygnięcia o niedopuszczalności zawiadomienia 272
        5. Rozstrzygnięcie co do przedmiotu zawiadomienia 274
        6. Problem respektowania orzeczeń Komisji – postępowanie po rozstrzygnięciu co do przedmiotu 291
    2. Przyjmowanie i rozpatrywanie zawiadomień państwowych 298
    3. Organizowanie misji ochronnych 301
      1. Wizyty on-site 302
      2. Misje fact-finding 304
  5. Funkcje związane z interpretacją Karty Afrykańskiej 305

 

Część Czwarta. Afrykański Trybunał Praw Człowieka i Ludów 311

I. Geneza instytucji 311

II. Podstawowe zagadnienia organizacyjne 315

III. Jurysdykcja Trybunału 319

III.1. Jurysdykcja sporna 319

III.1.1. Właściwość ratione personae 320

III.1.1.1. Skargi indywidualne 320

III.1.1.2. Skargi Komisji, państw oraz rządowych organizacji międzynarodowych 321

III.1.2. Właściwość ratione materiae 324

III.1.3. Właściwość ratione temporis oraz właściwość ratione loci 327

III.1.4. Postępowanie w sprawach spornych 328

III.1.5. Orzeczenia w sprawach spornych 329

III.1.6. Polubowne zakończenie postępowania 332

III.1.7. Środki zabezpieczające (interim measures) 333

III.2. Jurysdykcja doradcza 335

IV. Aktywności autopromocyjne 339

V. Stosunki między Trybunałem a Komisją. Zasady współpracy oraz przepływ spraw 342

V.1. Postępowanie w sprawie, w której skarga została złożona bezpośrednio do Trybunału 344

V.2. Postępowanie w sprawie, w której zawiadomienie wpłynęło do Komisji 346

 

Zakończenie 351

 

Źródła 357

I. Traktaty 357

II. Ważniejsze dokumenty i sprawozdania 358

III. Orzecznictwo 364

IV. Zbiory źródeł 380

 

Bibliografia 381

 

The African Charter on Human and Peoples’ Rights. The Normative Pillar of the African Regional Human Rights System 393

Od redakcji 395

  • Tytuł: Afrykańska Karta Praw Człowieka i Ludów. Studium podstawy normatywnej regionalnego systemu ochrony praw człowieka
  • Autor: Marek Jan Wasiński
  • ISBN Ebooka: 978-83-8088-872-2, 9788380888722
  • Data wydania ebooka: 2018-02-01
  • Identyfikator pozycji: e_0q57
  • Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego