Helion


Szczegóły ebooka

Zwrot historyczny w badaniach filmoznawczych

Zwrot historyczny w badaniach filmoznawczych


Michał Pabiś-Orzeszyna podjął się tematu niełatwego, również ze względu na konieczność uporządkowania znacznej materii. Nie tylko wywiązał się dobrze z tego zadania, ale z uporządkowania tego uczynił jedną z największych wartości swojej książki. Publikacja nie tylko stanowi nader kompetentne kompendium wiedzy o tzw. zwrocie historycznym w badaniach filmoznawczych, lecz także zaproszenie do dyskusji i apel o autorefleksyjność filmoznawców. Jej lektura uzmysławia metodologiczną wielość i różnorodność nurtu uważanego potocznie za jednolity. Pabiś-Orzeszyna pisze o tym przekonywająco, podając liczne dowody i osadzając je w rozmaitych kontekstach. Ukazując rozbieżności, nie tylko je porządkuje, przedstawiając przy tym własną propozycję wewnętrznych podziałów, ale też odsłania unifikacyjne dążenia humanistyki jako takiej. Dodatkowym walorem monografii, wynikającym z jej podstawowych założeń, jest analiza instytucjonalnego funkcjonowania nauki, w tym wypadku – filmoznawstwa.

Z recenzji prof. dr. hab. Piotra Zwierzchowskiego

Wstęp  7

 

Część pierwsza. Tak zwane „zwroty” i inne problemy refleksji o przeszłości humanistyki oraz ich ewentualne rozwiązania               11

1. Poza retorykę przełomów – w stronę historii pojęć   13

a) Nadpodaż zwrotów            13

b) Retoryka i krytyka               18

2. Poza rekonstrukcję doktryn – w stronę lokalizowania teorii i historii filmu      21

a) Wyjście ze świata streszczeń         21

b) Teoriofobia historiografii i jej przezwyciężanie      24

c) Lokalizowanie teorii i historii           33

 

Część druga. Nowa Historia Filmu, Nowa Historia Kina               37

1. Mitologie historiografii filmowej – fabularyzacja akademicka               39

a) Mit, czyli wyparowanie historii      40

b) Stare i nowe, wersja standardowa             43

c) Stare i nowe, wersja krytyczna      53

2. Walka o akademickie uznanie, czyli antykinofilia naukowa, albo: naukowy rewizjonizm, jego retoryka i teoria                            63

 

Część trzecia. W stronę kinofilii alternatywnej i estetyki zdumienia    79

1. Kinofilia przeciw fabularnej integralności – bracia Lumière i Méliès pogodzeni             81

a) Kino atrakcji i MoMA         81

b) Kino atrakcji przeciwko ankiecie „Sight and Sound”            92

2. Maksym Gorki w Niżnym Nowogrodzie – metamorfozy, zdumienie i dystrakcja         103

 

Część czwarta. Zastrzeżenia       131

1. Sprawa „tez o nowoczesności”, fabuły i lektora           133

2. Sprawa kina niefikcjonalnego               141

 

Część piąta. Rozwiązania: historie ewentualne i archeologia mediów 153

1. Wczesne kino jako wyzwanie dla wiedzy o przeszłości             155

2. Pułapki teleologii i hermeneutyka zdumienia               171

 

Zakończenie. Historia przeciw redukcji               179

 

Bibliografia        185