Sztuki teatralne i teatrologia
Nie igra się z miłością. Komedia w trzech aktach
Alfred de Musset
Dramat miłosny rozgrywający się pomiędzy synem barona Oktawem, Kamilą, jego wychowaną w klasztorze siostrzenicą, oraz jej mleczną siostrą Rozalką. Zgodnie z wolą rodziców Oktaw i Kamila mają się pobrać. Jednak kobieta opiera się zalotom, nauczona w klasztorze, że mężczyźni przynoszą tylko ból i cierpienie. Oktaw przenosi więc swoje zainteresowanie na Rozalkę, która zostaje wykorzystana do miłosnej gry, ostatecznie zakończonej wielką tragedią.
George Gordon Byron
"Niebo i Ziemia" to dramat George'a Gordona Byrona, jednego z największych angielskich poetów i dramaturgów. Znany jest przede wszystkim jako autor takich dzieł jak "Giaur" czy "Mazepa". Dramat ten zaliczany jest do najwybitniejszych utworów Byrona. Charakteryzuje się on wyjątkowym stylem i tonem. Autor starał się uciec od gładkiego i poetyckiego dialogu, zastępując go bardziej łamiącą rytm i "chropowatą" formą.
Stanisław Wyspiański
„Noc listopadowa” to dramat autorstwa Stanisława Wyspiańskiego. Jest to trzeci z kolei utwór tego autora, po „Warszawiance” i „Lelewelu”, poruszający tematykę powstania listopadowego. Utwór przedstawia obraz pierwszych godzin powstania listopadowego (wydarzenia nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku), odważnego zrywu podchorążych i jego przebieg. Akcja dramatu toczy się, z wyjątkiem przeniesionych do śródmieścia Warszawy scen V, VI i VII, w Łazienkach lub w ich bliskim sąsiedztwie.
Noc listopadowa. Sceny dramatyczne
Stanisław Wyspiański
Noc listopadowa to trzeci utwór Stanisława Wyspiańskiego poruszający temat powstania listopadowego. Akcja dramatu rozgrywa się podczas pierwszych godzin powstania (noc z 29 na 30 listopada 1830 roku) w Łazienkach Królewskich w Warszawie. Wyspiański, zafascynowany powstaniem, bardzo wiernie odwzorowuje jego przebieg oraz umieszcza w dramacie postaci historyczne, ukazując ich losy, lęki, niepowodzenia oraz opór.
Noc tysiączna druga. Komedia w jednym akcie
Cyprian Kamil Norwid
Komedia w jednym akcie autorstwa Cypriana Kamila Norwida, Powstała w 1850 roku, zalicza się ją do włoskich miniatur autora nieodkrytego za życia, darzonego natomiast wielką estymą w kolejnych pokoleniach. Tytuł utworu nawiązuje do fragmentu satyryczno-dygresyjnego poematu Don Juan poznański Ryszarda Berwińskiego. Noc tysiączna druga oznacza przełomową dla bohatera noc, która ma zakończyć dzieje jego miłości.
Henryk Ibsen
„Nora” to utwór Henryka Ibsena, norweskiego dramatopisarza, uważanego za czołowego twórcę dramatu modernistycznego. „Nora”, znana również jako „Dom lalki”, to piękna oraz słynna sztuka Ibsena. Wyraża ona, wówczas kontrowersyjną, opinię autora w kwestii staroświeckiego małżeństwa oraz roli dwojga ludzi połączonych zaślubinami. Dzieło to zostało wpisane na międzynarodową listę programu UNESCO – Pamięć Świata.
Notatki starego aktora. Przewodnik po teatrze warszawskim XIX wieku
Władysław Krogulski
Władysław Krogulski pracował na scenie warszawskiej przez ponad sześćdziesiąt lat (1863-1930). Nie był gwiazdą. Był skromnym aktorem, występującym w małych rolach i kompozytorem teatralnych melodii. Przez całe życie gromadził materiały i źródła do dziejów sceny narodowej. Był także kolekcjonerem anegdot aktorskich i mistrzowskim podglądaczem sztuki scenicznej. Jego zapiski, świadectwo żywej tradycji teatralnej, tworzą niezwykle barwny przewodnik po teatrze warszawskim XIX wieku. Notatki starego aktora po blisko stu latach doczekały się publikacji. Fascynująca lektura, skreślona z wewnątrz teatru, spoza kulis, co nieczęsto się zdarza. Sporządzona w dodatku przez profesjonalnego aktora, który starał się, co warto podkreślić, w równym stopniu stworzyć wizerunek artysty, jak osobowości człowieka. (z recenzji prof. dr hab. Jana Michalika) Nie byłbym „człowiekiem teatru” i nie byłbym entuzjastą tradycji, gdybym nie rozkoszował się tymi pełnymi prostoty, a tak plastycznymi wspomnieniami. Adam Grzymała-Siedlecki Dla takich jak on nie ma właściwie rubryki w dziejach sceny. Nazwałem go artystą użytecznym, gdy powinienem nazwać go – d u s z ą s c e n y. Wincenty Rapacki Nie masz sumienniejszego człowieka teatru nad starego Krogułę. Na pół godziny przed przedstawieniem zjawia się czerstwy staruszek za kulisami. (…) Boże! Ileż to burz natury, przyrody, teatralnych, życiowych i zakulisowych przetrwało jego krzepkie ciało. Ile ofiar pochłonęło życie i teatr za jego pamięci. Ilu ludzi w kostiumach przewinęło się przed jego oczami, ile gwiazd błyszczało i zgasło, ilu młodzieńców i dziewcząt zmieniało się w jego oczach w mężczyzn i w kobiety, w starców i staruszki – ilu ich brak – on trwa spokojny… Juliusz Osterwa
Stanisław Ignacy Witkiewicz
„O Czystej Formie” to dzieło Stanisława Ignacego Witkiewicza, powszechnie znanego jako Witkacy, który był wszechstronnie uzdolnionym pisarzem, malarzem, dramaturgiem oraz filozofem. „O Czystej Formie” przedstawia koncepcje artystyczną stworzą przez Witkacego. Według tej teorii pierwotną i podstawową rolą sztuki jest wywołanie u odbiorcy poczucia wyjątkowości odrębnego istnienia jednostki wobec całego świata. Teoria ta również przypisuje sztuce obowiązek nadania sensu ludzkiemu życiu.
Oblubienica z Messyny. Tragedia z chórami
Fryderyk Schiller
Oblubienica z Messyny to dramat niemieckiego poety, filozofa i dramaturga z połowy XVII wieku, przedstawiciela okresu Sturm und Drang, czyli burzy i naporu. Powieść powstała w 1803 roku i jest hybrydą średniowiecznego romansu z grecką tragedią. Księżna Messyny, Donna Izabela, dowiaduje się, że topór wojenny pomiędzy jej synami Don Manuelem i Don Cezarem zostaje zakopany. Jednak między mężczyznami pojawia się pewna piękna kobieta. Czy bracia przetrwają tę próbę?
Jan Kochanowski
„Odprawa posłów greckich” to tragedia moralno-polityczna Jana Kochanowskiego, polskiego poety, który jest uważany za jednego z najwybitniejszych twórców renesansu w Europie. Przyczynił się on w wielkim stopniu do rozwoju polskiego języka literackiego. W „Odprawie posłów greckich” motywem przewodnim jest znany mit grecki o wojnie trojańskiej. Interesująca tragedia opisuje greckie poselstwo, które przybyło do Troi z żądaniem oddania porwanej, przez Parysa, Heleny.
Jan Kochanowski
Jan Kochanowski uważany jest za jednego z najwybitniejszych poetów epoki renesansu w Europie. Jego dramat Odprawa posłów greckich, wydany w 1578 roku, stanowi rozwinięcie jednego z wątków mitu o wojnie trojańskiej. Syn króla Troi uprowadza żonę króla Sparty Helenę. Greccy posłowie żądają zwrotu kobiety, jednak rada trojańska nie zgadza się i rozpoczyna przygotowania do nieuniknionej wojny z Grekami.
Ajschylos
Ofiary to utwór Ajschylosa, jednego z najwybitniejszych, obok Sofoklesa i Eurypidesa, tragików ateńskich. Powszechnie uważany za rzeczywistego twórcę tragedii greckiej. Ofiary, znane również pod nazwą Ofiarnice, to druga część Oresteji, czyli trylogii starogreckich tragedii autorstwa Ajschylosa. Orestes, syn Agamemnona, powraca do Argos z zamiarem zemszczenia się na Klitajmestrze, za zabójstwo jego ojca. Rozkaz taki dostał od Apolla.
George Bernard Shaw
“O'Flaherty V.C.” is a play by George Bernard Shaw, an Irish playwright who became the leading dramatist of his generation, and in 1925 was awarded the Nobel Prize in Literature. “O'Flaherty V.C.” is a comic one-act play written during World War I by George Bernard Shaw. The plot is about an Irish soldier in the British army returning home after winning the Victoria Cross. The play was written at a time when the British government was promoting recruitment in Ireland, while many Irish republicans expressed opposition to fighting in the war.
Ajschylos
Trylogia starogreckich tragedii jednego z największych antycznych tragików, sięgająca V wieku p.n.e. Opowiada o losach Agamemnona, Ofiarnicy oraz Eumenidy. Jednym z najsłynniejszych motywów tragedii jest zabójstwo króla Agamemnona przez jego żonę Klitajmestrę. Oresteja uważana jest za najznakomitsze dzieło Ajschylosa. Porusza ona temat zemsty oraz jej konsekwencji, a także tego, jaki wpływ mają bogowie na czyny i wybory bohaterów.
Eurypides
Orestes to dramat Eurypidesa, największego obok Ajschylosa i Sofoklesa tragika starożytnej Grecji. Słynny dramat Eurypidesa, opowiadający o wydarzeniach Orestesa po tym, jak zamordował swoją matkę.
William Shakespeare
”Otello” to tragedia Williama Shakespeare’a napisana prawdopodobnie ok. 1602-1604 r. Tytułowym bohaterem sztuki jest Maur, który żeni się z córką weneckiego senatora, Desdemoną. Choć żona pozostaje mu wierna, Otello, za sprawą intryg, zaczyna podejrzewać ją o cudzołóstwo i daje się ogarnąć obsesyjnej zazdrości.
George Bernard Shaw
“Overruled” is a play by George Bernard Shaw, an Irish playwright who became the leading dramatist of his generation, and in 1925 was awarded the Nobel Prize in Literature. Overruled is a comic one-act play written by George Bernard Shaw. In Shaw's words, it is about "how polygamy occurs among quite ordinary people innocent of all unconventional views concerning it." The play concerns two couples who desire to switch partners, but are prevented from doing so by various considerations and end up negotiating an ambiguous set of relationships.
Aleksander Fredro
„Pan Jowialski” to komedia Aleksandra Fredry. Tytułowy pan Jowialski stał się symbolem starszego gawędziarza, który nieustannie zamęcza otoczenie powtarzaniem historyjek. W treść sztuki wplecione są bajki jak Osiołkowi w żłoby dano, Małpa w kąpieli, Paweł i Gaweł, Czyżyk i zięba, funkcjonujące także jako osobne utwory. „Pan Jowialski” należy do najczęściej wystawianych sztuk Fredry.
Gabriela Zapolska
„Panna Maliczewska” to sztuka autorstwa Gabrieli Zapolskiej, jednej z najwybitniejszych przedstawicielek polskiego naturalizmu. „Panna Maliczewska” to komedia obyczajowa ukazująca starania początkującej aktorki, by odnieść sukces. Bohaterce pomagają zamożni i wpływowi mężczyźni, którym nie jest jednak całkowicie uległa.
Passion, Poison, and Petrifaction
George Bernard Shaw
“Passion, Poison, and Petrifaction” is a play by George Bernard Shaw, an Irish playwright who became the leading dramatist of his generation, and in 1925 was awarded the Nobel Prize in Literature. Passion, Poison, and Petrifaction is a short play by Bernard Shaw. It is a comic mock-melodrama, written to raise funds for charity. Late at night, Phyllis, the maid, is combing the hair of her employer, Lady Magnesia FitzTollemache. Phyllis expresses foreboding and the fear that she will never see her beloved mistress again. Magnesia retires to sleep, serenaded by a heavenly choir singing "Won't You Come Home Bill Bailey". A murderous figure enters, brandishing a dagger. Before he can stab Magnesia she wakes, and recognises her husband.
Aristophanes
An elderly wine grower Trigay, tired of the war and strife between the Greek cities, on a giant dung beetle goes to heaven to talk with Zeus. Arriving there, Trigay learns from Hermes that Zeus and the other gods are away, and instead of them, Polemos settled in the house of the gods. Polemos threw the goddess of peace Eiren into the cave and stoned him; together with the Horror that is serving him, he is going to powder the Greek cities in a huge mortar depicting a war.
Henryk Ibsen
„Peer Gynt” to dzieło Henryka Ibsena, norweskiego dramatopisarza, uważanego za czołowego twórcę dramatu modernistycznego. „Peer Gynt” jest nadzwyczajnym dramatem, gdyż jest w całości napisany wierszem. Sztuka ta została uznana za arcydzieło literatury skandynawskiej, łącząca wątki baśni z rzeczywistością oraz zacierająca granice między fantastyką a realizmem. Ten ciekawy poemat dramatyczny niesie w sobie również filozoficzne przesłanie przekazane w formie krytyki postaw Norwegów, w stosunku do samouwielbienia oraz egoizmu. Jest to piękny utwór, który przedstawia bohatera dorastającego i przechodzącego przemianę dzięki odbytej podróży i odnalezieniu sensu swojego życia, w tym też siły prawdziwej miłości.
William Shakespeare
The king Antioch was a beautiful daughter. All the fiancés who came to Antioch were given one condition: to guess the difficult riddle; otherwise they will lose their head. No one could guess. Then one day young Pericles from Tire arrived at the kings court... Having solved the royal riddle, Pericles dares to flee in terror not only from Antioch, but even from his own country. This flight leads to a chain of events, losses and partings with loved ones.
Ajschylos
Persowie to utwór Ajschylosa, jednego z najwybitniejszych, obok Sofoklesa i Eurypidesa, tragików ateńskich. Powszechnie uważany za rzeczywistego twórcę tragedii greckiej. "Persowie" są apoteozą potęgi Aten i całej cywilizacji greckiej. Ajschylos żałuje Persów, ale pokazuje, że sami byli winni straszliwej porażki, gdyż odważyli się na wojnę z Grekami. Ukazuje też wyższość demokracji nad tyranią, snując piękny obraz wolnych Ateńczyków z własnej woli stających do walki w obronie swoich praw.