Historia Świata
Polska i trzy Rosje. Polityka wschodnia Piłsudskiego i sowiecka próba podboju Europy w 1920 roku
Andrzej Nowak
Fascynujące studium polityki międzynarodowej Polski, mocarstw zachodnich i Europy Wschodniej w latach 19181920 Wizja geopolityczna Piłsudskiego kontra trzy Rosje biała, czerwona i nieimperialna Profesor Andrzej Nowak rozpoczyna opowieść o Józefie Piłsudskim z chwilą jego ucieczki ze szpitala psychiatrycznego w Petersburgu 14 maja 1901 roku. Prowadzi czytelnika przez czasy rewolucji, rosyjskiej wojny domowej i pierwsze próby sowietyzacji Europy. W fascynujący sposób pokazuje ścieranie się polskich politycznych orientacji wobec zagrożenia ze wschodu oraz problemy z partnerami Litwą, Białorusią i Ukrainą. W nowym wydaniu dodany został obszerny rozdział, obejmujący czas od wiosny do jesieni 1920 roku. Autor skupia w nim uwagę na zmiennych koncepcjach strategicznych i decyzjach podejmowanych w tym okresie przez bolszewickie kierownictwo, przez Lenina i jego towarzyszy z Politbiura (Trockiego, Lwa Kamieniewa i Stalina). Analizuję improwizowaną wówczas próbę rewolucyjnej zmiany układu geopolitycznego Europy Wschodniej, wyjścia z czerwonego Heartlandu Eurazji na zachód. Co znaczyła ta próba i jej niepowodzenie latem 1920 roku? Czy chodziło o sowietyzację Polski tylko, czy też Europy Wschodniej, a może całej Europy po prostu? A może w grę również wchodziło odnowienie imperialnej kontroli Moskwy i zgody na zasadzie rozgraniczenia strefy tej kontroli z sąsiednim imperium: niemieckim? Jaki wpływ na porażkę tych zamiarów w roku 1920 miała akcja Piłsudskiego, albo inaczej: postawa Polski w tych miesiącach, od maja do października? Na podstawie nowej dokumentacji źródłowej (z postsowieckich archiwów) autor daje nowe odpowiedzi na te pytania. Książka wyróżniona Nagrodą Klio za rok 2001 i uznana za najlepszą analizę polityki wschodniej Józefa Piłsudskiego. Czy Piłsudski uratował bolszewizm, wstrzymując aktywność polskiego frontu wschodniego w momencie szczytowego powodzenia ofensywy Denikina na Moskwę jesienią 1919 roku? Czy to raczej Denikin powinien był zrezygnować z nieugiętej wierności hasłu jednego, niepodzielnego imperium, by pozyskać przeciw bolszewikom jedyną realną pomoc, jaka była w jego zasięgu pomoc Polski, a także innych nierosyjskich narodów dawnego Cesarstwa Rosyjskiego? Czy z kolei Piłsudski nie mógł przyjąć oferty pokoju, z jaką wiosną 1920 roku wystąpiła sowiecka dyplomacja, i oszczędzić w ten sposób Polsce krwawej kampanii od kwietnia do października tegoż roku? Czy jednak realnie Lenin kiedykolwiek przed warszawską i niemeńską klęską Armii Czerwonej oferował Polsce coś innego niż kolejne formuły sowietyzacji? To tylko znane, może najczęściej powtarzane i publicystycznie uproszczone pytania, na które między innymi staram się znaleźć tutaj odpowiedź: rzetelną, nieuproszczoną, uwzględniającą jak najwięcej danych historycznego kontekstu. Andrzej Nowak
Polska krwawi, Polska walczy. Jak żyło się pod okupacją 1939-1945
Andrzej Chwalba
Na taką książkę o II wojnie światowej Polacy czekali od pokoleń! Jeśli nigdy dotychczas nie zdarzyło Ci się czytać książki historycznej z zapartym tchem, to uwaga ta może być pierwsza! Na temat historii Polski podczas wojny i okupacji 19391945 ukazało się wiele książek, artykułów i filmów, jednak takiej syntezy dotychczas nie było. W swojej najnowszej publikacji prof. Andrzej Chwalba przejrzyście opisuje dzieje polskiego heroizmu i męczeństwa, gdyż Polska istotnie krwawiła i walczyła jak nigdy przedtem, jednak Jednak mieszkańcy Polski w tych latach również prowadzili codzienne życie, kochali się, chodzili do teatrów, wychowywali dzieci i dbali o zaspokojenie podstawowych potrzeb. Właśnie ta zwykła egzystencja była powszechnym doświadczeniem milionów, a nie opór czy eksterminacja. Stąd potrzeba zrównoważenia historii militarnej i politycznej uważnym przyjrzeniem się gospodarce i funkcjonowaniu cywilów. Jak wyglądało życie codzienne w okupowanej Polsce na wsi, w małych miasteczkach i w metropoliach? Jak żyło się latem, a jak zimą? Jak cywile organizowali sobie żywność, odzież i opał? Ponadto w książce znajdziemy charakterystyki wszystkich czterech (!) okupantów oraz wnikliwy opis skomplikowanych i wieloaspektowych relacji polsko-ukraińskich. Autor stara się też oddać pełny obraz zróżnicowanego stosunku Polaków do Zagłady, wreszcie skupia się na niedającej się z niczym porównać batalii, jaką było bez wątpienia powstanie warszawskie. Właśnie ten zniuansowany obraz lat 19391945 czyni nową książkę Andrzeja Chwalby pozycją absolutnie wyjątkową. Polska krwawi, Polska walczy to źródło wiedzy dla tych, którzy są zdania, że o historii Polski podczas II wojny światowej wiedzą za mało, oraz niesamowita czytelnicza przygoda dla tych przekonanych, iż wiedzą już na ten temat wszystko, co wiedzieć należy.
Polska Partia Robotnicza. Droga Do Władzy 1941-1944
Piotr Gontarczyk
Po 1989 r. nie podjęto poważniejszych badań nad dziejami ruchu komunistycznego. Ogrom prac z tej dziedziny napisanych w czasach PRL wydawała się wskazywać, że są to tematy być może trochę zniekształcone, ale na ogół znane i dokładnie już zbadane. Niniejsza praca udowadnia, że poczyniono w ten sposób elementarny błąd założeń. Jaka była geneza Polskiej Partii Robotniczej? Jaki program partia ta realizowała? Kim byli jej członkowie? Jakimi drogami PPR zmierzała do władzy i co ostatecznie zadecydowało o tym, że ją zdobyła? Rozdziały I i II niniejszej książki dotyczą zagadnień związanych z kształtem ruchu komunistycznego przed wojną, jego działalnością w II Rzeczypospolitej, zawierają też omówienie losów i postaw komunistów w latach 19391941. Rozdział III omawia sytuację strategiczną Związku Sowieckiego po wybuchu wojny z Niemcami oraz przyczyny, które skłoniły Moskwę do stworzenia PPR. W tym rozdziale znajduje się również opis przygotowań tak zwanej grupy inicjatywnej PPR do działalności w kraju. Rozdział IV omawia przerzut grupy sowieckich aktywistów do Polski oraz opisuje struktury, jakie utworzyli oni w kraju. Porusza też problem wzajemnego przenikania się wpływów sowieckiego wywiadu wojskowego, NKWD i PPR. Inne wątki rozdziału dotyczą stosunków panujących w centrali komunistycznej konspiracji, metod jej działania, a także dorobku pierwszych miesięcy pracy PPR. Rozdział V dotyczy oficjalnej polityki tej partii (czyli tzw. platformy politycznej PPR) oraz rezonansu, z jakim owa polityka spotkała się w polskim podziemiu. Rozdział VI analizuje poważne kłopoty organizacyjne, które stały się udziałem komunistycznej konspiracji na przełomie lat 1942/1943. Została w nim poruszona kwestia aresztowań, które stały się źródłem poważnego kryzysu partii jesienią 1942 r., sprawa zabójstwa dwóch pierwszych sekretarzy PPR: Marcelego Nowotki i Bolesława Mołojca. Rozdział VIII został poświęcony kwestii rozmów prowadzonych wiosną 1943 r. pomiędzy PPR a przedstawicielami Delegatury Rządu na Kraj. Tu poruszono też sprawę wpadki drukarni przy ul. Grzybowskiej, która ukazuje mechanizmy stosowanej przez kierownictwo PPR procedury niszczenia polskiego podziemia niepodległościowego przy pomocy donosów do Gestapo. Rozdział IX rozpoczyna sprawa poważnych kontrowersji na linii PPRMoskwa związanych z tzw. deklaracją marcową PPR. Dalszy tekst dotyczy postawy tej partii wobec ujawnionej w 1943 r. zbrodni w Katyniu i konsekwencji całej sprawy dla stosunków pomiędzy PPR a polskim podziemiem. Rozdział XII pracy omawia zwrot polityczny, jakiego dokonała PPR jesienią 1943 r. Omówiono w nim deklarację listopadową PPR oraz okoliczności powołania KRN. Rozdział XIV jest poświęcony ostatnim działaniom PPR pod okupacją niemiecką. Rozdział XV omawia okoliczności, które spowodowały, iż pomimo wyraźnej, głębokiej nieufności, w początkach 1944 r. Moskwa ostatecznie zadecydowała o wykorzystaniu dorobku konspiracyjnej PPR do budowy nowego systemu władzy w Polsce. Tu też zostały omówione pierwsze kroki legalnej Polskiej Partii Robotniczej. Niejako odrębną część pracy stanowią rozdziały VII, X i XIII. Dotyczą one komunistycznej partyzantki. Ta książka powinna być, w moim przekonaniu, obowiązkową lekturą wszystkich tych wydziałów uniwersyteckich, na których wykładana jest najnowsza historia Polski. Prof. dr hab. Marek Kazimierz Kamiński, PAN Materiał oparty m.in. o cenne zbiory dostępnych depesz radiowych przesyłanych w latach 19421944 pomiędzy kierownictwem PPR a centralą w Moskwie.
Polska-Rosja. Historia obsesji, obsesja historii
Andrzej Chwalba, Wojciech Harpula
Książka autorów bestsellerowych Zwrotnic dziejów Fascynująca rozmowa z prof. Andrzejem Chwalbą o polsko-rosyjskiej historii i jej wariantach Skąd się wzięła polsko-rosyjska obsesja? Dlaczego ciągle nam z Rosją nie po drodze? Które momenty w historii stosunków Polski z Rosją okazały się decydujące dla Polaków, Europejczyków i świata? Wybitny i ceniony historyk Andrzej Chwalba oraz dziennikarz Wojciech Harpula, wykorzystując formę wywiadu, sprawdzoną w książce Zwrotnice dziejów, koncentrują się tym razem na relacjach Polski z niewygodnym sąsiadem. Zadają pytania o historię i dynamikę relacji polsko-rosyjskich, decydujące procesy i kluczowe momenty, które zaważyły na losach obu państw. Unia w Krewie 1385 roku, bitwa pod Orszą w 1514, wojny z Moskwą za Batorego, zajęcie Moskwy w 1610, początek oddawania pola Rosji w rozejmie andruszowskim, rozbiory, XIX-wieczne powstania narodowe, wreszcie Bitwa Warszawska 1920, zbrodnia katyńska i powojenna instalacja komunistów w Polsce. Autorzy rzetelnie i zarazem barwnie wyjaśniają, dlaczego do dziś cień Rosji kładzie się na stosunkach wewnętrznych i międzynarodowych Polski. Prowokujące pytania, odważne diagnozy, wnikliwe analizy. Lektura niezbędna dla każdego miłośnika historii.
Amadeusz Majtka
W jaki sposób kolekcja dzieł sztuki należąca do rodu Potockich trafiła aż pod Andy i jakim cudem odnalazł ją potomek Radziwiłłów? Czy rodziny nazistowskich urzędników i naukowców ciągle mają polskie dzieła sztuki? Czy istnieje międzynarodówka spadkobierców nazistów, trzymająca łapę na zrabowanych Polsce artefaktach? Co łączy Ottona Skorzenego z tajną hitlerowską fabryką i żydowskim diamentowym skarbem? Jakie sekrety skrywają głębiny Morza Bałtyckiego i dlaczego trzeba się spieszyć z ich eksploracją? Czy w Polsce istnieją zaginione miasta? o Polska Atlantyda lub wiślana Wenecja. Wyprawa na Kujawy i Mazowsze o Czy na Dolnym Śląsku zostało jeszcze cokolwiek do odkrycia? Wyprawa w Opolskie, Dolnośląskie, do Wielkiej Brytanii i do Australii o Mroczne morskie sekrety. Wyprawa w głębiny Morza Bałtyckiego o Zaginione miasto, podziemna metropolia i 200 zamków. Wyprawa w Zachodniopomorskie o Wyspa skarbów, archiwum Forstera i słynna torpedownia. Wyprawa do województwa pomorskiego o Kraina tysiąca... tajemnic. Wyprawa na Mazury i w Podlaskie o Zapomniany kolekcjoner, olbrzymi poligon i archeologiczne odkrycia. Wyprawa w Lubuskie i do Wielkopolski o Rembrandty w ogrodzie i tajemnicze źródełko. Wyprawa w Łódzkie i Świętokrzyskie o Tajemnicze pałace, kopalnie i bunkry. Wyprawa w Górnośląskie o Miasta skarbów. Małopolskie, Lubelskie, Podkarpackie
Polskie tajemnice II wojny światowej
Krzysztof Drozdowski
CZY POLSKIE CZOŁGI MOGŁY POWSTRZYMAĆ BLITZKRIEG? CO TAK NAPRAWDĘ WYDARZYŁO SIĘ W GIBRALTARZE? PIERWSZA OFIARA WOJNY WIELUŃ CZY WESTERPLATTE? JAKI BYŁ ODZEW POLAKÓW NA HASŁO ŻYWE TORPEDY? ILU POLAKÓW ZGINĘŁO W II WOJNIE ŚWIATOWEJ? Wokół II wojny światowej zrodziły się setki, jeśli nie tysiące mitów, legend i zagadek. Skrywali je wszyscy. Polska nie była tu wyjątkiem. II Rzeczpospolita, a potem Rząd na Uchodźstwie i Polskie Państwo Podziemne też miały swoje sekrety zaskakujące, niekiedy mroczne, innym razem chwalebne. W swej fascynującej książce Krzysztof Drozdowski śledzi i odkrywa tajemnicze epizody, często nieznane szerzej, a znaczące nie tylko dla przebiegu wojny, ale również całej powojennej historii Polski.
Polskie Tańce Narodowe. Krótki zarys historyczny, systematyka, metodyka, formy sceniczne
Zofia Czechlewska
Książka "Polskie Tańce Narodowe" to materiał szkoleniowy mający służyć instruktorom, nauczycielom, choreografom, młodym tancerzom oraz pasjonatom, których polska kultura narodowa inspiruje do pracy twórczej i kreatywnych działań artystycznych. Publikacja ta jest uzupełnioną próbą usystematyzowania najważniejszych cech choreometodycznych pięciu polskich tańców narodowych. Podstawą zebranego kompendium wiedzy jest wieloletni i bezpośredni kontakt autorki z formą stylizowaną i praktyką sceniczną. Współpraca z wieloma wybitnymi ekspertami, choreografami i etnografami zaowocowała powstaniem niniejszej pomocy naukowej. Novum stanowi opracowanie tłumaczenia powyższych materiałów na język angielski dla środowisk polonijnych w kolejnym wydaniu. Będzie ona przystępną i czytelną formą, tutorialem dla wielu zespołów na całym świecie oraz odbiorców indywidualnych. Autorka czerpała inspiracje, współpracując artystycznie z licznymi zespołami pieśni i tańca na świecie, z wielbicielami i pasjonatami tańca oraz studentami z Japonii. Szczególnie oni są zafascynowani polskim dziedzictwem kulturowym.
Pomidornik. Podróże po dziejach pomidora
Adam Binduga
Książka w 13 rozdziałach przedstawia pomidora w bardzo różnych kontekstach. Od historii, językoznawstwa, pierwszych wzmianek w tekstach europejskich, w tym polskich, sztuki malarskiej przez ewolucję, genetykę, amatorską uprawę, a na właściwościach zdrowotnych skończywszy. Książkę kończy Kalendarium Pomidora, czyli zestawienie najważniejszych wydarzeń od 100 mln lat temu do czasów bieżących. To pierwsza na rynku polskim tego typu publikacja. Bogato ilustrowana, wszechstronna, obowiązkowa pozycja dla miłośników i hodowców pomidorów, która kompleksowo i przystępnie opisuje zagadnienia związane z pomidorem. Aztekowie, według historyków, jako pierwsi udomowili pomidora, ale czy tylko Aztekowie? Jaka była kultura rolna Azteków? Dlaczego w raju azteckim rósł pomidor? Jakie były pierwsze wzmianki konkwistadorów o pomidorze? Czy kanibalizm rytualny w sosie pomidorowym jest historycznym faktem? Rolnictwo to najlepszy wynalazek człowieka. Kiedy i gdzie człowiek udomowił pomidora i inne rośliny? Różnorodność nazewnictwa pomidora na świecie ukazuje szlaki dystrybucji handlowej i oddziaływań kulturowych sprzed wieków. Mapy nazw "pomidor" a mapy geopolityczne na świecie. Aztekowie w języku nahuatl nazywali pomidora xitomatl (czytaj: szitomatl), ale jaka metafora mezoamerykańskiej wyobraźni tkwi u podstaw tej nazwy? Jaki jest najlepszy wiersz o pomidorze? Kiedy po raz pierwszy napisano w polskim języku słowo pomidor? Najstarsza polska koncepcja pochodzenia pomidora? Najstarszy przepis na zupę pomidorową w Polsce? Kiedy powstała pierwsza ilustracja z wizerunkiem pomidora w sztuce światowej i polskiej? Czy ostatni król Polski spożywał pomidory? Co to znaczy pomidor Melendeza? Jakie renesansowo-barokowe zielniki znały już pomidora? Czy był wśród nich polski zielnik? Dlaczego jeden z dzikich krewnych pomidora nosi nazwę polskiego profesora Tadeusza Chmielewskiego? Jakie geny spowodowały powstanie pomidora uprawnego? Czytelnik znajdzie tu także unikalne receptury autora na biologiczne preparaty ochronne, żywieniowe, opis wpływu bakterii, niektórych owadów i grzybów na uprawę pomidora. Czym różnią się nawozy sztuczne od nawozów organicznych? Co i o czym "gada" się w glebie? Wyczerpujący opis amatorskiej uprawy w ogrodzie. Jak się nazywa jeden z najsilniejszych w przyrodzie antyoksydantów i dlaczego występuje w pomidorze? Jaki bank na świecie w swojej biznesowej misji powołuje się na pomidora? Rewolucja francuska, Salem, kolonizacja kosmosu, dinozaury, meteoryty, Antarktyda... - jaki mają związek z pomidorami? To tylko garstka pytań, na które znajdziesz odpowiedzi w tej niezwykłej książce, liczącej ponad 530 stroni i 120 ilustracji.