Historia Świata
To nie jest raj. Szkice o współczesnych Czechach
Michał Zabłocki
Nie ma czegoś takiego jak czeskie hygge. Większość powszechnych w Polsce opinii o Czechach to mity, a Republika Czeska jest krajem, którego zupełnie nie znamy. Czechy, mimo że bardzo bliskie geograficznie i kulturowo, Polakom wciąż pozostają obce. Polska czechofilia jest powierzchowna - bazuje na weekendowych wypadach na piwo do Pragi i odłamkach kultury popularnej, docierającej w postaci kreskówek o Rumcajsie i kreciku, serialu o Arabeli, Przygód dobrego wojaka Szwejka Jaroslava Haska, uwielbienia dla Karela Gotta i Heleny Vondračkovej czy piosenki o Joinie z bažin. Jest tylko wyobrażeniem o doskonałości i sukcesach naszych południowych sąsiadów, opartym na nieznajomości czeskiej historii i rzeczywistości. Tymczasem Czechy wcale nie są rajem. To obszar dotknięty przez transformację ustrojową równie mocno jak pozostałe kraje Europy Środkowej i jedno z najbardziej skorumpowanych państw regionu; kraj mocno uprzemysłowiony, przez to ogromnie zniszczony i zanieczyszczony. To mroczny świat likwidowanych kopalń Mosteckiego Zagłębia Węglowego, konfliktów etnicznych "białych" z Romami, różnej maści prawicowych ekstremistów, bezrobocia, sporów o działki pod budowę autostrad, kłótni i chamstwa polityków, braku poszanowania wartości, codziennej małostkowości, interesowności, obojętności na sprawy innych. Życie w tym kraju jest równie banalne, monotonne i doskwierające jak wszędzie indziej. "Czechy odkryte przez Michała Zabłockiego są inne niż te, które znamy w Polsce z licznych stereotypów: są bardziej mroczne, pogubione, zaniedbane, przepełnione słowiańskim smutkiem i chaosem, lecz jednocześnie bliższe nam w sprawach ludzkich, z czego dotychczas nie zdawaliśmy sobie sprawy." Maciej Jastrzębski
Dan Pedersen
Założyciel szkoły lotnictwa morskiego Topgun opowiada niezwykłą historię o tym, jak razem z ośmioma śmiałkami zrewolucjonizował sztukę walk powietrznych. Gdy w Wietnamie amerykan skie mysliwce przegrywały pojedynki w nienotowanej dotąd skali, US Navy skorzystała z pomocy młodego komandora podporucznika Dana Pedersena, aby odwro cic losy wojny. Mając małe wsparcie i jeszcze mniejszy budzet, Pedersen wybrał osmiu znakomitych lotnikow, aby pokazac nowemu pokoleniu, jak okiełznac samoloty mysliwskie i odswiezyc zapomniane zasady walki manewrowej. Po morderczych cwiczeniach nowej strategii w pustynnej Kalifornii amerykan scy piloci znalezli się na rozpalonym wietnamskim niebie i nagle wskaznik zestrzelen wczesniej dwa samoloty wroga przy jednej własnej stracie wzro sł i wynosił 22:1. Szkoła Topgun okazała się nie tylko ikoną amerykan skiej dominacji wojskowej, uwiecznioną przez Hollywood, ale wazną instytucją, kto ra przez następne dziesięciolecia miała kształtowac strategię militarną USA. Goose i Maverick, zro bcie miejsce! Oto prawdziwa dusza programu Topgun, pokazana z werwą, polotem, humorem i taktyczną finezją. To arcydzieło oddaje esencję lotnictwa morskiego z całą jego urodą i złozonoscią. Admirał James Stavridis, Naczelny Dowo dca Sił Zbrojnych NATO w latach 2009-2013
John J. Mearsheimer
Jakie reguły rządzą rywalizacją między mocarstwami? Jakie strategie stosują państwa w walce o potęgę? Kiedy rywalizacja międzynarodowa prowadzi do wojen? * Tragizm polityki mocarstw jest, obok Końca historii Francisa Fukuyamy i Zderzenia cywilizacji Samuela P. Huntingtona, jedną z najważniejszych książek o polityce międzynarodowej napisanych po zakończeniu zimnej wojny. Profesor John J. Mearsheimer, łącząc wyśmienity styl wypowiedzi z klarownością wywodów, zmysł teoretyczny z wnikliwą analizą historyczną, krok po kroku objaśnia mechanizmy rywalizacji między państwami, znaczenie potęgi, przyczyny wojen i wiele innych zagadnień. Podważa dominujące po 1989 roku idealistyczne wyobrażenia i przesadnie optymistyczne prognozy, a trafnością swoich sądów jak mało kto dowodzi, że teoria stosunków międzynarodowych może nam nie tylko powiedzieć wiele o przeszłości, ale być także użytecznym narzędziem wyjaśniania teraźniejszości i prognozowania przyszłości.
Mariusz Wilk
Tropami rena to drugi po Domu nad Oniego tom Dziennika północnego, w którym Mariusz Wilk ukazuje świat Dalekiej Północy. Tym razem stara się poznać życie, obyczaje, pochodzenie tajemniczego ludu Saamów (popularnie zwanego Lapończykami). Saamowie zamieszkują głównie Norwegię, a także Szwecję i Finlandię. W Rosji żyje ich zaledwie garstka. Tradycyjni przedstawiciele tego ludu trudnią się rybołówstwem, myślistwem, rękodziełem, czasem uprawą roli, ale przede wszystkim hodowlą renów. Aby ich bliżej poznać, autor zamieszkał wśród nich w Łowozierze na Półwyspie Kolskim. Kluczem do zrozumienia duszy Saamów wydają się reny żyjące dziko. Autor, wędrując w ślad za nimi, stopniowo odkrywa swoją własną t r o p ę: szlak, który każdy musi odkryć i wyznaczyć tylko dla siebie. Wychodząc na tropę Saamów, nie planuję z góry, dokąd mnie ona zaprowadzi. Może wyjdę nią poza czas teraźniejszy, zarażony fanatyzmem bądź kasą. Może spotkam na niej mądrego rena i zobaczę w jego oczach odbicie samego siebie sprzed wielu tysięcy lat? A może idąc nią, dotrę na najdalszą Północ? Tam, gdzie kończy się ziemia ludzi i zaczyna pustka. Bo przecież nie cel się liczy, lecz Droga. (fragment książki)
Trudne pojednanie. Dyplomacja w procesie normalizacji stosunków amerykańsko-wietnamskich
Małgorzata Pietrasiak
Współczesny etap relacji wietnamsko-amerykańskich rozpoczął się w pierwszej połowie lat 90. XX w., kiedy oba państwa postanowiły zrezygnować z wrogości i wzajemnych oskarżeń z okresu wojen indochińskich na rzecz rozwoju stosunków dyplomatycznych. Systematycznie zaczęły wzmacniać kontakty gospodarcze, polityczne, a także w sferze wojskowości i bezpieczeństwa. Dla obu stron obecność amerykańska w regionie Azji Południowo-Wschodniej jest ważna, ponieważ może zbalansować rosnącą pozycję Chin. Wietnam wykazał się tu sporą dozą pragmatyzmu, co jednak nie oznacza, że zapomniał krzywdy z czasów drugiej wojny indochińskiej i wyzbył się wszelkich obaw związanych z amerykańskim „imperializmem”. Ze Wstępu
Trudne sąsiedztwo. Krótka historia stosunków japońsko-rosyjskich
Elżbieta Potocka
Dla badacza stosunków międzynarodowych ważna jest konfrontacja z krajem, który się bada. Ja taką szansę miałam, przebywając kilka lat w Japonii. Było to zupełnie nowe doświadczenie, ponieważ mogłam z bliska przyjrzeć się emocjom Japończyków, którzy w rocznice związane z Wyspami Kurylskimi blokowali radziecką ambasadę. Po Tokio jeździły wówczas "szczekaczki" nawołujące ZSRR do ich zwrotu. W tłumie protestujących niewielu znało historię tych wysp, a już zupełnie garstka osób miała świadomość, że są to rodzime tereny Ajnów. Wybitny etnograf, Bronisław Piłsudski, po zesłaniu na katorgę na Sachalin za współudział w próbie zamachu na cara Aleksandra III, zaczął badać kultury autochtonów i dostarczył historykom unikalnych materiałów w postaci zapisów fonograficznych mowy i pieśni Ajnów. W moich zbiorach znalazły się też wywiady z gubernatorem Sachalinu i Kuryli W. P. Fiodorowem, które dla japońskiej gazety "The Tokyo Shimbun" przeprowadził w sierpniu 1992 roku jej specjalny korespondent Jacek Potocki. Po 80 latach od zakończenia drugiej wojny światowej dwa uczestniczące w niej państwa - Rosja i Japonia - utrzymują wzajemne stosunki w stanie... brak tu nawet dobrego określenia. Zawieszenia? Niezupełnie. W każdym razie - napięcia i ograniczenia możliwej współpracy. Dr Elżbieta POTOCKA Przedmiot i treść tej książki to novum samo w sobie, gdyż wydaje się, że jest to pierwsza synteza tytułowego problemu, czyli podłoża, charakteru i ewolucji "trudnego sąsiedztwa" państwa rosyjskiego i państwa japońskiego - od początków po czasy obecne, z uwzględnieniem globalnych konsekwencji (a więc i znaczenia w omawianym kontekście) wojny rosyjsko-japońskiej 1905 roku. Prof. zw. dr hab. Mirosław KARWAT Dr Elżbieta Potocka - politolog, specjalistka w zakresie stosunków międzynarodowych, dziennikarka i publicystka. Absolwentka Instytutu Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1998-2005 adiunkt w Centrum Badań Azji Wschodniej w Instytucie Studiów Politycznych PAN (ISP PAN). Wykładowca m.in. w Instytucie Stosunków Międzynarodowych na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW. Tematy badań: Daleki Wschód - Japonia, Korea, Chiny, Hongkong i Makau. Doświadczenia dyplomatyczne: ONZ Nowy Jork; Ambasada RP w Japonii; Konsulat Generalny RP w Hongkongu (2004-2009).
Trzeci Rzym. Z dziejów rosyjskiego nacjonalizmu
Andrzej Andrusiewicz
Na czym polega istota rosyjskiego nacjonalizmu? Jakie idee przyświecały największym władcom rosyjskim od średniowiecza aż po współczesność? Andrzej Andrusiewicz, wybitny znawca dziejów Rosji, w barwny sposób prezentuje wybrane wydarzenia z jej historii oraz sylwetki najistotniejszych postaci tamtych wieków, nierzadko łącząc je w intrygujące intelektualnie duety: Zoe Paleolog Katarzyna Wielka, Filoteusz Iwan Groźny, Mazepa Piotr Wielki, Stalin Żdanow. Autor zastanawia się, jak kolejni przywódcy próbowali wykorzystywać i przetwarzać spuściznę poprzednich stolic świata, a przede wszystkim jakie były ich strategiczne cele. Pokazuje również Rosję w zetknięciu z obcymi, m.in. Polakami i Ukraińcami. Trzeci Rzym. Z dziejów rosyjskiego nacjonalizmu to 500 lat mało znanych dziejów Rosji w jednym tomie. Książka obowiązkowa dla miłośników wschodniego imperium i opowieści o jego wpływie na resztę świata.
Trzecia transformacja, czyli historia odzyskana. Polska 1989-1995
Jacek Stawiski
Odzyskała wolność, lecz musiała zawalczyć o historię. Trzecia transformacja, czyli odzyskanie historii. Polska 19891995 to opowieść o Polsce, która po upadku komunizmu stanęła nie tylko przed zadaniem odbudowy gospodarki, ale także fundamentalną zmianą w sferze pamięci i narodowej tożsamości. Orzeł w koronie, niechciane pomniki, prawda o Katyniu i Powstaniu Warszawskim, nawiązywanie zerwanych więzi z emigracją jakie decyzje, symbole i gesty z lat 19891995 ukształtowały III Rzeczpospolitą? Jacek Stawiski, sięgając po głosy świadków epoki polityków, historyków i publicystów i uzupełniając je bogatą dokumentacją źródłową, pokazuje, że powrót do tradycji i odkłamywanie historii były równie ważne jak polityczne i gospodarcze reformy. Trzecia transformacja... naświetla wyjątkowy wymiar narodzin współczesnej Polski i przypomina, że bez pamięci nie ma przyszłości.