Popularnonaukowe i akademickie

Lwowskie Seminarium Arystotelesowskie Romana Witolda Ingardena z lat 1937-1938

Mariusz Pandura, Radosław Kuliniak

Niniejsza praca jest próbą przedstawienia dziejów lwowskich badań nad Metafizyką Arystotelesa. Nasze rozważania odnoszą się bezpośrednio do tego, co działo się podczas Seminarium Arystotelesowskiego Romana Witolda Ingardena na Uniwersytecie Jana Kazimierza w roku akademickim 1937/1938. Wspomniane seminarium było niewątpliwie kontynuacją, wprowadzanego i realizowanego z sukcesem przez Kazimierza Twardowskiego, procesu dydaktycznego we lwowskiej filozofii. Jego podstawę stanowiły zajęcia z szeroko pojętej historii filozofii. Wśród nich znalazło się miejsce dla filozofii starożytnej, a w szczególny sposób zapisały się wykłady Profesora z filozofii Arystotelesa. (...) Ingarden, wczesną wiosną 1937 roku, zdecydował się spełnić marzenia Twardowskiego. Zapowiedział społeczności filozoficznej Lwowa, że w roku akademickim 1937/1938 otwiera na próbę własne seminarium wyższe arystotelesowskie. Ingarden wiedział, że tylko dobre wiadomości i inicjatywy, płynące ze środowiska akademickiego, będą jeszcze w stanie utrzymać Twardowskiego przy życiu. Pamiętał doskonale, jak wiele przyjemności przyniosła mu praca i wydanie inauguracyjnych numerów Studia Philosophica i Biblioteczki Filozoficznej. Widział, jak Twardowski angażował się w sprawy wydawnicze, zapominając na moment o własnej chorobie.

Lwowskie wykłady akademickie, tom I: Wykłady o idei Uniwersytetu

Kazimierz Twardowski

Po raz pierwszy w całości oddajemy do rąk Czytelników lwowskie wykłady akademickie Kazimierza Twardowskiego - jednego z najwybitniejszych twórców filozofii polskiej i założyciela szkoły lwowsko-warszawskiej. Prowadzone nieprzerwanie w latach 1895-1931, od momentu przyjazdu do Lwowa aż do przejścia na emeryturę, stanowią wyjątkowe świadectwo jego działalności dydaktycznej, intelektualnej oraz organizacyjnej. Niniejsza edycja opiera się na szeroko zakrojonych badaniach archiwalnych. Wykłady zostały odczytane i poddane krytycznemu opracowaniu na podstawie rękopisów i maszynopisów przechowywanych w Archiwum Połączonych Bibliotek WFiS UW, IFiS PAN i PTF oraz w Archiwum Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Dzięki temu Czytelnik otrzymuje dostęp do materiału źródłowego o fundamentalnym znaczeniu dla rekonstrukcji warsztatu filozoficznego Twardowskiego oraz jego metody nauczania. Tom pierwszy - poświęcony idei uniwersytetu - ukazuje Twardowskiego jako myśliciela głęboko zaangażowanego w refleksję nad rolą nauki, organizacją szkolnictwa wyższego oraz miejscem filozofii w systemie wiedzy. Wykłady te odsłaniają zarazem praktykę dydaktyczną, która ukształtowała całe pokolenia uczniów i wywarła trwały wpływ na rozwój humanistyki w Polsce. Publikacja ta nie tylko przywraca do obiegu naukowego rozproszone i przez dekady niedostępne materiały, lecz także pozwala spojrzeć na dorobek Twardowskiego z perspektywy źródeł - w jego najbardziej bezpośredniej, akademickiej formie. To ważny krok w kierunku pełniejszego zrozumienia tradycji filozoficznej, która ukształtowała nowoczesne myślenie w Polsce.

Lwowskie wykłady akademickie, tom II: Wykłady z historii filozofii, część II: Wykłady z filozofii średniowiecznej i odrodzeniowej

Kazimierz Twardowski

Wieki średnie coś szarego, ciemnego, noc ducha. Tak określa się je w zwykłym pojęciu. W politycznej historii to czasy feudalne, wojny krzyżowe, państwo rzymskie, walka z duchowną władzą, a przed oczyma stają klasztory, mnisi etc. Obraz szary, bez wyraźniejszych konturów. Ale tylko wtedy, gdy patrzymy z dala. Gdy bliżej, widzimy mnóstwo szczegółów. Pominąwszy polityczną stronę, życie duchowe bardzo rozbudzone. Wielkie wysiłki w celu uchwycenia tego, co często nieuchwytne. Po sobie następują szkoły, systemata, wre walka w łonie samego duchowieństwa, prądy ścierają się nie gorzej niż dziś. Prawda, że nad wszystkim góruje religia, później teologia, ale jest ona jakby ramą, w granicach której najrozmaitsze obrazy. A i poza tymi ramami jest jeszcze coś: filozofowie arabscy i żydowscy, a w Bizancjum również filozofują po swojemu. Co w starożytności płynęło kilkoma wybitnymi rzekami, to teraz z jednej strony się rozlewa w tysięczne strumyczki, w których zwierciadle odbija się myśl ta sama: myśl teologiczna. Dlatego też historia filozofii średniowiecznej nie jest tylko historią samej filozofii, lecz musi tykać się teologii. Podobnie, jak historia pism jest związana z historią języków. Ale ten brak ścisłej granicy nie jest przeszkodą, mylą się też ci, którzy nie uznają filozofii w wiekach średnich. Jest ona zależna od teologii, związana z nią, ale jest. Gdybyśmy tu nawet mówili o upadku filozofii, to i epoki upadku mają swoją historię. (Fragment wykładu Kazimierza Twardowskiego z historii filozofii średniowiecznej, od Filona do IX wieku po Chrystusie)

Lwowskie wykłady akademickie, tom II: Wykłady z historii filozofii, część III: Wykłady z filozofii nowożytnej

Kazimierz Twardowski

Mamy nadzieję, że prezentowane po raz pierwszy w polskiej literaturze filozoficznej wykłady Twardowskiego w ramach stworzonego przez niego specjalnie cyklu Filozofia w wieku XIX, przybliżą polskiemu czytelnikowi trudną skądinąd problematykę filozofii nowożytnej. Były one jedynymi w swoim rodzaju tekstami historyczno-filozoficznymi w obszarze całej polskiej literatury filozoficznej, w których krok po kroku w sposób merytoryczny i systematyczny zostały przedstawione wydarzenia i problemy konieczne dla zrozumienia filozofii Bacona, Descartesa, Spinozy, Lockea, Humea, Berkeleya, Kanta, Fichtego, Schellinga, Hegla i innych filozofów. Nie było w naszych polskich badaniach nad XVII, XVIII i XIX-wieczną filozofią drugiej, tak pieczołowicie wykonanej pracy historyczno-filozoficznej. Wykłady te ujawniły doskonały warsztat Twardowskiego, jako historyka filozofii. Drobiazgowa dążność do tego, aby problemy rozważać jak najgłębiej i jak najdokładniej sprawiła, że lektura tekstu stała się z czasem przyjemna i ciekawa, a w znacznej części ujawniła to, jak dziś należy prowadzić badania nad historią filozofii. (Ze Wstępu)

Lwowskie wykłady o Krytycyzmie Kanta z roku akademickiego 1935/1936

Roman Witold Ingarden

Dorobek naukowy Romana Witolda Ingardena, mimo upływu pięćdziesięciu długich lat od jego nagłej śmierci, pozostaje nadal do końca niezbadany. Archiwa wciąż odkrywają przed nami nowe zasoby. Czego najlepszym przykładem są odnalezione przez nas jego lwowskie wykłady poświęcone Krytycyzmowi Kanta. Ingarden wygłosił je w roku akademickim 1935/1936. Podjął w nich temat trudny, związany z rozpoznaniem głównych znamion Kantowskiej filozofii. Akcent położył na problematykę epistemologiczną, w której Kant, w swoim czasie, dokonał najwięcej. Ostatecznie pozwoliło mu to na poprowadzenie kolejnych zajęć na lwowskiej filozofii, tym razem z neokantyzmu.

Lwów - kres iluzji. Opowieść o pogromie listopadowym 1918

Grzegorz Gauden

Polski pogrom ludności żydowskiej we Lwowie miał miejsce 22 i 23 listopada 1918. Lwów - kres iluzji. Opowieść o pogromie listopadowym 1918 jest pierwszym obszernym studium poświęconym temu wydarzeniu, które w polskich opracowaniach historycznych jest albo całkowicie przemilczane, albo sprowadzane do fali rabunków dokonywanych głównie przez ukraińskich i żydowskich (!) bandytów oraz dezerterów z armii austriackiej w ogarniętym wojennym chaosem mieście. Istnieje też inna polska wersja wydarzeń oskarżająca Żydów o zaatakowanie polskich żołnierzy, którzy musieli się bronić. Rzetelne opisanie pogromu we Lwowie pokazuje, że to legendarni obrońcy Lwowa wraz z żołnierzami odsieczy, która przybyła z Krakowa i Przemyśla, stanowili podstawową grupę inicjatorów i sprawców pogromu. To oni rozpoczęli rabunki, gwałty i morderstwa w lwowskiej dzielnicy zamieszkałej przez ok. 70 000 Żydów we wczesnych godzinach porannych 22 listopada 1918 roku. Do pogromu niemal natychmiast dołączyła polska ludność cywilna Lwowa, w tym także przedstawiciele jej najwyższych warstw społecznych. Autor podjął się przedstawienia niezwykle ważnego wydarzenia (a właściwie serii wydarzeń) z historii Polski, celowo pomijanych i zakłamywanych (...). Wydaje się, że książka G. Gaudena może nie tylko pokazać te wydarzenia szerszemu gronu czytelników, ale również skłonić polskich historyków do podjęcia głębszych badań. dr Agnieszka Biedrzycka (z recenzji) Grzegorz Gauden - z wykształcenia jest prawnikiem i ekonomistą. Był działaczem i dziennikarzem Solidarności w Poznaniu. Został internowany 13 grudnia 1981 roku. W latach 1984-1993 przebywał na emigracji w Szwecji. Po powrocie do Polski był wydawcą prasy. W latach 2004-2006 był redaktorem naczelnym ,,Rzeczpospolitej'', a w latach 2008-2016 dyrektorem Instytutu Książki w Krakowie.

LWÓW. MIASTO TRZECH KATEDR. Śladami wielokulturowej architektury sakralnej

Jerzy Kazimierz Babiak, Jurij Smirnow

W książce przedstawiono wielokulturowość Lwowa na podstawie zabytków architektury religijnej związanych z funkcjonowaniem różnych społeczności w tym mieście. Na kartach książki przypatrujemy się wielokulturowości Lwowa przez pryzmat obiektów religijnych oraz ich wyposażenia – o charakterze sakralnym, jak i znaczących walorach kulturowych.

Lżej. Jak mądrze i skutecznie korzystać z leków GLP-1 oraz zmienić nawyki na lepsze

Anna Sankowska-Dobrowolska, Oliwia Poniatowska

Pierwszy polski poradnik dla osób rozpoczynających terapię lekami GLP-1 oraz dla tych, które już z niej korzystają. Zaczynasz leczenie analogami GLP-1, ale nie wiesz, jak się do tego zabrać? Czujesz, że wskazówki dotyczące diety, które dał ci lekarz, to za mało? Znana i ceniona lekarka Anna Sankowska-Dobrowolska (@lek_anna_obesitolog) oraz doświadczona dietetyczka i psychodietetyczka Oliwia Poniatowska (@liv.diet) odpowiadają na wszystkie pytania i rozwiewają wątpliwości osób stosujących leki GLP-1. Specjalistki bazują na rzetelnej wiedzy oraz swoim doświadczeniu z polskimi pacjentkami i pacjentami, by wytłumaczyć: jak działają analogi GLP-1 i czego się spodziewać w pierwszym miesiącu leczenia, jak prawidłowo jeść i uniknąć niedoborów, gdy znika uczucie głodu, jak dbać o metabolizm i zapobiec skutkom ubocznym stosowania leków GLP-1, jak szybko i skutecznie opanować nowe nawyki związane z jedzeniem, snem i radzeniem sobie ze stresem, co robić, gdy waga przestaje spadać, jak uniknąć efektu jo-jo. W książce znajdziesz także gotowe jadłospisy, proste strategie na trudniejsze dni, przepisy wysokobiałkowe oraz skuteczne techniki psychodietetyczne, które pomogą ci w terapii i utrzymaniu jej rezultatów. Odchudzaj się skutecznie. Odchudzaj się bezpiecznie. O autorkach: lek. med. Anna Sankowska-Dobrowolska Lekarka, specjalistka chorób wewnętrznych i obesitolożka, certyfikowana przez Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości oraz Polskie Towarzystwo Badań nad Otyłością. W swojej pracy łączy medycynę opartą na faktach z psychodietetyką i empatycznym, holistycznym podejściem do pacjentów. Absolwentka studiów podyplomowych z psychodietetyki na Uniwersytecie WSB Merito w Gdańsku. Autorka programu leczenia otyłości dla kobiet. mgr Oliwia Poniatowska Magister dietetyki oraz absolwentka studiów podyplomowych z psychodietetyki na Wyższej Szkole Rehabilitacji w Warszawie. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości, posiada certyfikat Specjalista przyjazny insulinoopornym School of Insulinresistance Therapy. Na co dzień pracuje z pacjentami z otyłością i jej powikłaniami. W swojej pracy stawia na dopasowanie zaleceń do realnych możliwości pacjenta oraz budowanie zdrowych i trwałych nawyków zamiast rewolucyjnych zmian.

Łacińskie epigramy ks. Gotfryda Karola Eichbergera z Bojszów

praca zbiorowa

Istniał z pewnością jakiś sens ozdabiania zapisów metrykalnych poetyckim słowem. Nie tylko działała tutaj pobożność, intelektualizm, formacja duchownego i kierowanie się pewnym smakiem literackim. Sądzę, że chodzi o jakiś akt uobecnienia i tamtego czasu, i tamtych ludzi, i miejsca: tego kawałeczka Górnego Śląska. Uobecnienie dawnych, piszących po łacinie śląskich poetów stoi po stronie dialogu z przeszłością, dialogu rozbrzmiewającego różnymi językami. […] Drobiny poetyckie ks. Eichbergera to jakiś rodzaj nawiązania do tradycji nowołacińskiego baroku śląskiego, który był mieszaniną manieryzmu i klasycyzmu, w którym odnajdywały się wątki zarówno słowiańskie (polskie, łużyckie, czeskie, morawskie), germańskie, jak i romańskie czy w ogóle śródziemnomorskie (w kontekście katolickim czy recepcyjno-antycznym). […] Bojszowskie epigramy łacińskie są proste, nie żonglują ani słowem, ani wersyfikacją. Są całkowicie bezbronne – utkwiły dosłownie w metryce (nie tej poetyckiej, lecz rodzącej dla nieba). Taką poezją od dawna opiekuje się Mnemosyne, bogini pamięci i matka Muz. Dlatego poezja ks. Eichbergera – chociaż wydaje się, że nie ma takiej mocy, która ocaliłaby te wiersze, teraz ujrzy światło dzienne.    Z recenzji dr. hab. prof. UŚ Zbigniewa Kadłubka

Ład społeczny i jego przedstawienia. Księga jubileuszowa Profesora Jacka Wodza

red. Tomasz Nawrocki, Wojciech Świątkiewicz

Prof. zw. dr hab. Jacek Wódz jest wybitnym socjologiem związanym od lat z ośrodkiem katowickim. Niniejszy tom zawiera teksty ofiarowane prof. Jackowi Wodzowi na siedemdziesiątą rocznicę urodzin przez jego przyjaciół, współpracowników i uczniów. W sposób przyjęty w świecie akademickim autorzy oddają hołd wybitnemu socjologowi. W tomie można odnaleźć teksty dotyczące Jubilata, odnoszące się do jego zainteresowań badawczych, czy też podejmujące problemy bliskie jego współpracownikom i wychowankom. Autorami tekstów są nie tylko badacze z katowickiego ośrodka, ale również z Krakowa, Warszawy, Łodzi, Lublina, Rzeszowa i wielu większych lub mniejszych ośrodków naukowych.

Łamigłówki logiczne. Wytęż umysł w 96 zagadkach matematycznych

Piotr Kosowicz

Matematyka jest... zabawna! Powiedz, jakie są Twoje relacje z królową nauk. Lubisz ją czy spotykacie się wyłącznie służbowo? A może po nocach śnisz o tym, jak stoisz przed tablicą z kredą w ręku, przed sobą masz równanie do rozwiązania, a w głowie absolutną, przerażającą pustkę? Mamy nadzieję, że nie, ale (także z własnych) doświadczeń wiemy, że cóż... to się zdarza. A nie powinno! Ponieważ matematyka wcale nie jest straszna. Matematyka powinna być, bywa, jest zabawna! Podczas rozwiązywania zadań matematycznych można się naprawdę świetnie bawić. Nie wierzysz? Udowodnimy Ci to. Sięgnij po Łamigłówki logiczne. Wytęż umysł w 96 zagadkach matematycznych, weź do ręki ołówek albo długopis i nastaw się na relaks. Przy czym myślenie nad kolejnymi zadaniami dostarczy Ci nie tylko miłej rozrywki, pomoże także rozwinąć matematyczną wyobraźnię, udoskonalić spostrzegawczość i wytrenować umiejętność uważnego czytania tekstu. Uwaga! W mierzeniu się z Matematycznymi żartami pomoże znajomość przedmiotu na poziomie podstawowym ― ale też poczucie humoru i duży dystans do naukowego ujęcia matematyki!

Łączenie drewna z kamieniem, zaprawą glinianą lub betonem jako technologia, jako zamysł architektoniczny i jako wytwór kultury materialnej, t.1, Dawne rozwiązania systemowe na tle rozwiązań wernakularnych

Jarosław Szewczyk

Na podstawie dawnego piśmiennictwa technicznego, poradnikowego i encyklopedycznego, zwłaszcza dziewiętnasto- i wczesno-dwudziestowiecznego, w tym dzieł polsko-, rosyjsko- i niemieckojęzycznych, opisano i podsumowano ewolucje wybranych konceptów budowania z użyciem kompozytów drewnoglinianych i drewnobetonowych, a także innych połączeń drewna i podobnych mu materiałów (na przykład chrustu) z gliną, zaprawą wapienną, murem kamiennym lub ceglanym itp. Uwagę poświecono przede wszystkim rozwiązaniom autorskim, takim jak „belki Vorherra”, „sklepienia Treskowa”, „ściany Hundta”, „wrzosianka” Kajetana Krassowskiego, „belki Marcichowskiego”, „ligno-concrete” Geralda Case’a i „system Niewierowicza”. Analizę poparto odniesieniami do analogicznych rozwiązań wernakularnych i zaprezentowano na tle szerszego kontekstu historycznego. Wyniki świadczyć mogą o uniwersalności i optymalności połączeń drewna z materiałami mineralnymi. Jednocześnie badania ujawniły również istotność dawnych autorskich poszukiwań związanych z badanym tu tematem jako zjawisk historyczno-kulturowych. Ten aspekt wydaje się szczególnie interesujący w odniesieniu do działalności w latach 1895-1930 Mikołaja Niewierowicza, lokalnego społecznika i racjonalizatora z terenów Wileńszczyzny, lecz związanego też z obecna Białostocczyzną. W pracy podsumowano jego wpływ na wiejską kulturę budowlaną Polski północno-wschodniej.

Łobodowski - journalist and publicist in the fight for a free and united Europe

Svitlana Grela-Kravchenko

The book presents the most important stages in the life of the renowned 20th-century Polish writer Józef Łobodowski and selected aspects of his journalistic work. It explores his views on the geopolitical situation in Europe on the eve of and after the Second World War. The publication outlines his main ideas concerning the future of Europe and its security, highlights his reflections on the principles of building interethnic and interstate relations, and examines Poland's place and role in European geopolitics, particularly in Eastern Europe.

Łopuszna. Tajemnice wieków

Danuta Luberda

Monografia podhalańskiej wsi Łopuszna, obejmująca dzieje miejscowości od czasów najdawniejszych do drugiej połowy XX w. Jest bardzo osobistą formą opowieści o dziejach miejscowości - jej głównym celem jest uchwycenie zmian zachodzących na przestrzeni wieków i zarazem ocalenie historii (czy szerzej: dziedzictwa) przed zapomnieniem przez współczesne pokolenia. Do napisania tej książki Autorka przygotowywała się przez długie lata: gromadziła relacje najstarszych mieszkańców, spisane przez nich wspomnienia oraz literaturę, w której były wzmianki o Łopusznej i Podhalu. Sięgnęła także po dostępne jej drukowane i rękopiśmienne źródła historyczne. W dołączonej do rozprawy bibliografii znajduje się kilkaset pozycji obejmujących publikacje zwarte, artykuły w czasopismach naukowych i popularnych, a także w prasie tygodniowej i codziennej. Jeśli chodzi o źródła historyczne, to są wśród nich wspomnienia (drukowane i pozostające w rękopisach), wykazy urzędników i duchownych, zbiory praw oraz spora liczba materiałów archiwalnych. Książka napisana jest w sposób przystępny dla czytelnika, tok narracji jest wartki, lektura nie jest nużąca. Przede wszystkim jednak jest to opowieść o Łopusznej i jej mieszkańcach napisana przez łopuszniankę, która z rodzinną miejscowości jest mocno związana emocjonalnie. Ten związek widać na każdej stronie.

Łódzcy bohaterowie 1918 roku

Witold Jarno, Przemysław Waingertner

W serii powołanej dla uczczenia 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku oraz utrwalenia w polskiej świadomości zbiorowej wiedzy historycznej o genezie i przebiegu odbudowy państwa polskiego ukażą się monografie, biografie i źródła, dla których tematyczną klamrą będzie idea polskiej niepodległości oraz walki ojej urzeczywistnienie i kształt z uwzględnieniem zagadnień polskich i międzynarodowych; politycznych, społecznych i ekonomicznych; walki orężnej i działań dyplomatycznych; wreszcie przedsięwzięć na polu kultury. Książka poświęcona jest wybitnym postaciom związanym z Łodzią - zasłużonym dla wyzwolenia dawnego "polskiego Manchesteru" oraz restytucji Rzeczypospolitej w 1918 roku. Przedstawiono w niej losy polityków, samorządowców, społeczników i wojskowych; narodowców, chadeków, piłsudczyków i socjalistów. Sportretowano ludzi, dla których miasto nad Łódką stało się drogą do wielkiej polityki, pełnienia najważniejszych funkcji państwowych i osiągnięcia wysokich stopni oficerskich w Wojsku Polskim oraz tych, którzy pozostali wybitnymi działaczami politycznymi i społecznymi w skali lokalnej, realizując się w pracach samorządowych. Niektórzy z nich byli rodowitymi łodzianami, inni związali się z miastem nad Łódką na różnych etapach życia. Wszyscy jednak - choć w różnych dziedzinach - odcisnęli piętno na dziejach Łodzi: jej życiu politycznym, społecznym, gospodarczym i kulturalnym.

Łódzki ośrodek geografii społeczno-ekonomicznej (1945-2015). W stulecie urodzin Profesora Ludwika Straszewicza

Tadeusz Marszał

Publikowany tom składa się z trzech części. Pierwsza z nich służy przedstawieniu historii łódzkiego ośrodka antropogeografii w kontekście przekształceń struktur organizacyjnych, wzrostu potencjału kadrowego, rozwoju badań naukowych oraz procesu poszerzania oferty dydaktycznej. Część druga w całości jest poświęcona Ludwikowi Straszewiczowi. Trzecia część publikacji to biogramy samodzielnych pracowników naukowo-dydaktycznych, którzy w minionym siedemdziesięcioleciu tworzyli łódzki ośrodek geografii społeczno-ekonomicznej, również tych, którzy uzyskali habilitację dopiero w 2015 r. Łącznie ponad czterdzieści biogramów profesorów i doktorów habilitowanych.