Popularnonaukowe i akademickie

Nowe Ateny ks. Benedykta Chmielowskiego - kompendium wiedzy barokowej. Warsztat pisarski twórcy encyklopedii

Maria Wichowa

Publikacja stanowi wszechstronną prezentację pierwszej polskiej encyklopedii późnobarokowej, czterotomowego dzieła Benedykta Chmielowskiego Nowe Ateny. Ponieważ to kompendium było przyjęte przez współczesnych z uznaniem, zaś przez potomnych, a w szczególności badaczy, oceniane lekceważąco, autorka podjęła próbę pokazania jego rzeczywistej wartości, zaprezentowania go w wielu aspektach, przeprowadzenia jego wielokierunkowej analizy i na tej podstawie przywrócenia mu należnego miejsca na kartach historii literatury polskiej. Autorka pokazuje encyklopedię jako kompendium wiedzy późnobarokowej, a także przedstawia Chmielowskiego jako uczonego rzetelnie prezentującego stan nauki swoich czasów i polihistora. * Książka, będąca swoistym opus vitae autorki, przybliży współczesnemu odbiorcy opus magnum ks. Chmielowskiego. Dotychczas nie powstała monografia, która w sposób pełny prezentowałaby wyjątkowość dzieła ks. Benedykta Chmielowskiego. Nowe Ateny nie należą do tekstów powszechnie znanych, ale dzięki pracy prof. Marii Wichowej wiedza o tej barokowej encyklopedii dotrze do większej liczby jej potencjalnych odbiorców. Z recenzji prof. dr hab. Krystyny Krawiec-Złotkowskiej

Nowe drogi w andragogice i gerontologii

Olga Czerniawska

Książka jest śladem moich podróży naukowych, uczestnictwa w konferencjach na przełomie XX i XXI wieku. Staram się być obecna w życiu naukowym i przekazywać idee, które wydają mi się ważne dla obu dyscyplin - edukacji w trakcie życia i edukacji przez życie. Idea ta współgra z nurtem badań biograficznych. W przekazanych tekstach wyraża się przez połączenie działań badacza z jego myślą biograficzną czy autobiograficzną. Lub inaczej przez wykorzystanie myśli biograficznych czy autobiograficznych w pracach badawczych (ze Wstępu Autorki)

Nowe Historie Literatury

Joanna Maj

Autorka rysuje genologiczną panoramę nowych historii literatury funkcjonujących w Polsce po roku 1989. Pokazuje, w jaki sposób forma niemożliwa – synteza historycznoliteracka – wypierana jest z jej niepodważalnego jeszcze do niedawna miejsca przez formy dziś możliwe – różnorodne gatunki akademickie i nieakademickie. Książka opisuje nowe sposoby opowiadania o przeszłości literackiej, wskazuje, jak zostało przeorganizowane instrumentarium badawcze historyków literatury, a także, jaka rola w nowych historiach literatury przypada odbiorcom. Joanna Maj, analizując zróżnicowany pod względem metodologicznym, językowym i genologicznym materiał, proponuje autorskie, taksonomiczne ujęcie nowych historii. Wyróżnia: historie enumeracyjne (encyklopedie, leksykony, słowniki, alfabety, antologie, listy), historie podmiotowe (m.in. eseje, dzienniki i rozmowy), historie performatywne (turystyczne przewodniki literackie, muzea multimedialne), wizualne historie literatury oraz formy hybrydyczne. Omówione przykłady nie tworzą nowego modelu reprezentatywnej, niezmiennej formy dziejów literackich, powtarzalnego wzorca, który w pełni odda obraz przeszłości, ale reprezentują fragment, wycinek minionego. Nowe historie literatury opowiadają się przeciw dominującym dyskursom, szukają lokalnie uwarunkowanych i uprawomocniających się miejscowo projektów. Wielokrotnie zacierają granice między nauką a opowieścią, publikacją akademicką a popularnonaukową – wszystkie przynoszą jednak świadectwo indywidualnego doświadczenia literackiej przeszłości. Joanna Maj – literaturoznawczyni, pracuje w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. Zajmuje się formami reprezentacji wiedzy, w tym problemami genologicznymi pisarstwa historycznoliterackiego. Aktualnie w ramach komparatystycznego projektu Literacki bedeker – nowe topografie lektury bada poetykę przewodników turystycznych.  

Nowe kierunki w kryminologii

Edyta Drzazga, Magdalena Grzyb, Filip Duski, Wojciech...

Prezentowana książka jest niewątpliwie bardzo interesującą, a pod wieloma względami pionierską w polskiej literaturze kryminologicznej, pracą poświęconą omówieniu i analizie wybranych nowych nurtów oraz koncepcji, które pojawiły się w kryminologii w ostatnim czasie. Zawarte w niej opracowania są napisane w sposób kompetentny, z wielką niekiedy znajomością rzeczy i z uwzględnieniem bogatej literatury światowej przedmiotu. z recenzji prof. dr. hab. Krzysztofa Krajewskiego

Nowe media w języku, kulturze i literaturze

Krzysztof Sakowski, Łukasz Marek Plęsa

W prezentowanej monografii podjęto, nierzadko w sposób nowatorski, niezwykle aktualny temat oddziaływania nowych mediów na nasze życie, tj. na współczesny język, zachowania społeczne, literaturę czy przestrzeń medialną. Autorzy analizują zjawiska występujące w przestrzeni wirtualnej oraz ich wpływ na język młodego pokolenia używany także poza siecią. Starają się również odpowiedzieć na pytanie, jak można ocenić nowe zjawiska pojawiające się w świecie wirtualnym, takie jak gry oparte na fabule literackiej, dowcipy o specyficznym profilowaniu humorystycznym, memy czy też wirtualne sposoby opisu rzeczywistości. Bez względu bowiem na stosunek odbiorców do tych zmian, zachodzą one na naszych oczach i mają silny wpływ na zachowania młodego pokolenia. Poruszana w tomie tematyka może być zatem atrakcyjna nie tylko dla języko- czy też medioznawców, ale także dla czytelników zainteresowanych wieloaspektowym wpływem nowych mediów na otaczający nas świat. 

Nowe miejsca nowej sztuki w Europie Środkowej

Katarzyna Jagodzińska

Muzealny boom w Europie Środkowej trwa nieprzerwanie od lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Powstają nowe muzea sztuki nowoczesnej i współczesnej, centra sztuki i galerie, otwierane są nowe skrzydła i oddziały istniejących muzeów sztuki. Stale zmieniający się ekosystem instytucji sztuki jest integralną częścią światowego boomu, ma on jednak swoje szczególne oblicze związane z historycznymi uwarunkowaniami naszego regionu. Europa Środkowa w sposób nagły, gwałtowny i masowy zaczęła wypełniać się projektami, a następnie realizacjami nowych miejsc dla sztuki – ich obecność stworzyła niespotykane dotąd możliwości w zakresie prezentacji kolekcji, organizacji wystaw i innych działań programowych, zapewniły właściwe warunki przechowywania zbiorów, zwiększyły komfort zwiedzających. W tym samym czasie zmieniła się też filozofia działania muzeów, którą streszczają słowa-klucze: otwartość, uczestnictwo, partycypacja. Na książkę składają się głosy dyrektorów, właścicieli i kuratorów wybranych instytucji, a także kolekcjonerów i badaczy z Czech, Polski, Słowacji i Węgier. Tematem wywiadów jest zmiana – zmiana zachodząca w instytucjach oraz zmiana kontekstu, w jakim działają, zarówno fizycznego, jak też społecznego, ekonomicznego czy politycznego.     "Warto czytać te wywiady-rozmowy nie jako narzekanie na kłopoty charakterystyczne dla tej części Europy, lecz jako wizję przyszłości i zachętę do transformacji muzeów w obszary integracji sztuk, nauk, fantazji i terapii. Zwłaszcza, że miejsce muzeum w środowisku regionu, miasta, przestrzeni natury, zmienia się obecnie bardzo szybko". Dorota Folga-Januszewska   Katarzyna Jagodzińska pracuje w Instytucie Europeistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie. Specjalizuje się w zagadnieniach z zakresu studiów muzealnych i dziedzictwa kulturowego. Autorka książek Czas muzeów w Europie Środkowej. Muzea i centra sztuki współczesnej (1989–2014) (Kraków, 2014), Art museums in Australia (Kraków, 2017) oraz Museums and centers of contemporary art in Central Europe after 1989 (Routledge, 2019). Stypendystka Group of Eight (2014/2015) w Australijskim Instytucie Historii Sztuki na Uniwersytecie w Melbourne oraz Corbridge Trust na Uniwersytecie w Cambridge (2013)

Nowe mity. Twórczość Jáchyma Topola

Leszek Engelking

Książka jest poświęcona Jáchymowi Topolowi (ur. 1962), jednemu z najsławniejszych i najpopularniejszych czeskich pisarzy współczesnych, twórcy tłumaczonemu na wiele języków (po polsku możemy przeczytać większość jego dzieł), laureatowi ważnych nagród literackich. Składa się ze wstępu i dwunastu studiów prezentujących utwory pisarza z różnych punktów widzenia, tak by ukazać je w sposób możliwie pełny. Pierwsze ze studiów obejmuje całość twórczości Topola, poczynając od jej początków, aż po dzieła najnowsze. Kolejne teksty traktują o poszczególnych książkach pisarza, podejmując m.in. problematykę intertekstualności, narratora naiwnego czy związków analizowanych dzieł z romansem łotrzykowskim, realizmem magicznym i postacią trickstera, znaną z różnych mitologii świata. W publikacji znajdują się też omówienia dość licznych motywów polskich w dziełach pisarza oraz jego działalności dziennikarskiej. Jáchym Topol odwołuje się nie tylko do mitów pradawnych, lecz także chce tworzyć mity nowe – mity współczesnego świata.  

Nowe myślenie o gospodarowaniu

Walenty Ostasiewicz

Nowe myślenie o gospodarowaniu, którego celem jest dobre życie obejmujące wszystkie organizmy, począwszy od maleńkiej komórki, a kończąc na całej Naturze, przedstawione jest w formie elementarza. Nie jest to praca o myśleniu ekonomicznym ani tym bardziej o ekonomii myślenia. Jest to elementarz o prowadzeniu swojej zagrody (gniazda) przez różne organizmy, w szczególności przez społeczności ludzkie (organizmy społeczne). Jak w każdym elementarzu, tak i w tym przeważa język myślenia konkretnego nad myśleniem abstrakcyjnym. Gospodarowanie jest to przecież czynność bardzo konkretna, służąca zaspokojeniu potrzeb życiowych. Każde stworzenie chce żyć i cieszyć się życiem. Ten fakt stanowi pierwszy filar nowego myślenia. Żeby żyć, trzeba mieć przede wszystkim jedzenie, schronienie i odzienie. Wszystko to pozyskuje się w wyniku czynności nazywanych gospodarowaniem. To, że każde stworzenie, aby żyć, musi gospodarować, stanowi drugi filar nowego myślenia o gospodarowaniu. Ludzkość żyje na Ziemi i z niej żyje, pasie się na ciele Natury. Natura jest bowiem największym żywym organizmem, na którym żyją wszystkie inne żywe stworzenia. Ten - niechętnie akceptowany - fakt stanowi trzeci filar nowego myślenia: gospodarka ludzka jest wpleciona w gospodarkę Natury.

Nowe rozwiązania techniczne, organizacyjne i informatyczne w transporcie

Józef Stokłosa

Monografia prezentuje zagadnienia techniczne, organizacyjne i informatyczne w zastosowaniu do nowoczesnych systemów transportowych. Przedstawiono w niej zasady projektowania i optymalizacji działania autobusu elektrycznego zasilanego z wodorowych ogniw paliwowych oraz nową metodę doboru parametrów eksploatacyjnych pojazdów w aspekcie zwiększenia ich trwałości w użytkowaniu. Zidentyfikowano zjawiska ograniczające poprawną eksploatację środków transportowych wynikające, m.in. ze złego stanu technicznego pojazdów, nieprawidłowej organizacji procesu trans¬portowego oraz z niedostatecznego zaplecza techniczno-obsługowego i naprawczego, prowadzącego do zbędnych postojów. Zaproponowaną metodę doboru parametrów eksploatacyjnych pojazdów zaprezentowano na elementach modelu programowania dynamicznego z zastosowaniem algorytmów heurystycznych. Kolejny rozdział poświęcony jest problemom związanym z drogowym trans¬portem ładunków niebezpiecznych, a konkretnie materiałów promieniotwórczych, w tym obowiązującym przepisom prawa, na podstawie których organizuje się transport drogowy takich ładunków, klasyfikacji materiałów radioaktywnych i używanych do tego celu pojemników transportowych, charakterystyce najważniejszych zagrożeń stwarzanych przez materiały radioaktywne w trakcie transportu drogowego oraz sposobom ich eliminowania. W monografii przedstawiono również sposób na zmniejszenie wielkości miejsca parkingowego bez obniżenia jego funkcjonalności w założonych warunkach szczególnych oraz analizę systemową czynników wpływających na funkcjonowanie transportu drogowego w zastosowaniu do przewozu produktów rolnych, oszacowano też czynniki mające wpływ na jego efektywność. W publikacji zaprezentowano koncepcję e-roweru jako alternatywnego środka transportu dla osób z niepełnosprawnościami. Omówiono koncepcję roweru dla osób z dysfunkcjami ruchu, którego konstrukcja pozwala na płynne przełączenie trybu jazdy z pojazdu trójkołowego do dwukołowego, dając użytkownikowi możliwość korzystania z zalet klasycznego roweru. Kolejne rozdziały poświęcono innowacyjnym rozwiązaniom w towarowym transporcie lotnicznym, czyli projektowi HUULC (Hydrogen-powered Unmanned Ultra Large Cargo aircraft), który będzie pionierem w zrównoważonym transporcie lotniczym o dużej przepustowości, konkurencyjnym w stosunku do przewozów morskich; zastosowaniu systemów informacji przestrzennej (GIS) w logistyce; racjonalizacji obsługi trans¬portowej w kolejowym transporcie towarowym; koncepcji wyznaczania sygnatur tras wykorzystującej metody sztucznej inteligencji; zagadnieniom transportu kolejowego, a w szczególności stabilności toru bezstykowego oraz przedstawiono fragment prac zmierzających do opracowania koncepcji nowego transportera pływającego dla Sił Zbrojnych.

Nowe rzeczywistosci społeczne nowe teorie socjologiczne. Dyskusje i interpretacje

Maciej Gdula, Aleksandra Grzymała-Kazłowska, Renata Włoch

Mimo ciągłych narzekań na kryzys teorii socjologicznej uznać trzeba, że ma się ona całkiem dobrze. Teoria socjologiczna nie tylko po prostu nadąża za zmieniającym się światem, ale uczestniczy także w zmianach, dostarczając narzędzi do interpretacji i kształtowania procesów społecznych. W książce tej, odnosząc się do tak różnych problemów jak media, terroryzm, kapitał społeczny, mniejszości czy konflikt klasowy, podejmujemy dyskusję o teorii socjologicznej w ruchu, zmagającej się z dynamiczną rzeczywistością i biorącej udział w sporach na temat jej kształtu. Stare i nowe koncepcje, które są tu zestawiane, łączone i konfrontowane ze sobą, dają świadectwo temu, że dla socjologów zrozumienie świata jest równie ważne jak jego zmiana.

Nowe wyzwania profilaktyki

Zbigniew B. Gaś

Rzeczywistość coraz częściej stawia pytania o przyszłość profilaktyki. Wydaje się, że stoją przed nami dwie drogi. Pierwsza z nich to traktowanie profilaktyki wyłącznie jako działania doraźnego i interwencyjnego w odniesieniu do zjawisk i zachowań, które okresowo otrzymają status dysfunkcji. Druga droga to traktowanie profilaktyki jako konsekwentnego działania na rzecz przywracania świata wartości, dzięki czemu wielowymiarowe zdrowie i dojrzałe życie będą głównymi wyznacznikami jakości zachowania. Niniejsza publikacja ma zatem na celu pomoc specjalistom w sformułowaniu własnej odpowiedzi na powyższe pytanie, a tym samym zwiększenie poczucia osobistej odpowiedzialności za przyszłość profilaktyki w Polsce. Zawiera ona opracowania ukazujące aktualne możliwości i potencjalne obszary działań profilaktycznych. Stanowi ona cenne źródło wiedzy o fenomenie profilaktyki w szerokiej perspektywie interdyscyplinarności. Jest udaną próbą bardzo interesującego podejścia metodologicznego, budującego pomost między różnego rodzaju dziedzinami i dyscyplinami wiedzy

Nowe wzorce formowania i rozwoju rodziny w Polsce

Anna Matysiak, Anna Baranowska-Rataj, Monika Mynarska, Anna...

Książka przedstawia najważniejsze wyniki uzyskane w ramach interdyscyplinarnego projektu badawczego ,,Nowe wzorce formowania rodziny w Polsce - kontekst społeczno-ekonomiczny, preferencje i wpływ na zadowolenie z życia" (FAMWELL). Celem projektu było pogłębienie wiedzy na temat przyczyn rozpowszechniania się nowych wzorców tworzenia i rozwoju rodzin w Polsce oraz ich konsekwencji dla dobrostanu psychicznego ludności. W kolejnych rozdziałach badamy, jak różnego rodzaju zasoby i ograniczenia, o charakterze ekonomicznym, instytucjonalno-prawnym czy społecznym, a także wyznawany system wartości wpływają na formowanie związków - w tym związków nieformalnych - i ich rozpad, na decyzje o urodzeniu pierwszego i kolejnego dziecka, a także na zjawisko bezdzietności. Praca prezentuje wartościowe rezultaty, które należy ocenić jako wzbogacające wiedzę w zakresie kształtowania się nowych wzorców formowania i rozwoju rodziny w Polsce z uwzględnieniem ich wpływu na zadowolenie z życia. Wszystko to gwarantuje, że publikacja znajdzie liczne grono nabywców wśród demografów, ekonomistów, socjologów, polityków społecznych, zainteresowanych procesami demograficznymi, ich społeczno-ekonomicznymi uwarunkowaniami i konsekwencjami oraz możliwościami aplikacyjnymi otrzymanych wyników. z recenzji dr hab. Jolanty Kurkiewicz, prof. UE w Krakowie

Nowe zasady liczenia stażu pracy od 1 stycznia 2026 r. - przykłady dla bibliotek publicznych

Maciej Karpiński

Od 1 stycznia 2026 r. wchodzą w życie istotne zmiany w sposobie ustalania stażu pracy. Nowe przepisy obejmą również pracowników bibliotek publicznych - zarówno zatrudnionych na stanowiskach bibliotekarskich, jak i administracyjnych. Publikacja zawiera praktyczne przykłady dostosowane do realiów funkcjonowania bibliotek publicznych, wskazówki interpretacyjne oraz konkretne scenariusze postępowania w działach kadr i u dyrektorów jednostek. To nie tylko omówienie przepisów, ale przede wszystkim narzędzie do bezpiecznego i prawidłowego wdrożenia zmian w instytucji kultury.

Nowe zasady liczenia stażu pracy po zmianach w Kodeksie pracy od 1 stycznia 2026 r. - jak wpływają na świadczenia dla nauczycieli bibliotekarzy

Michał Kowalski

Zmiany w Kodeksie pracy od 1 stycznia 2026 r. wprowadzają nowe zasady ustalania stażu pracy, mające kluczowe znaczenie dla nauczycieli bibliotekarzy. Poprawne naliczanie stażu wpływa nie tylko na dodatki stażowe, ale też na prawo do nagród jubileuszowych i innych świadczeń związanych z długoletnim zatrudnieniem. Publikacja jest napisana w przystępny sposób, z licznymi przykładami i scenariuszami praktycznymi, dzięki czemu nauczyciele bibliotekarze oraz kadry zarządzające bibliotekami łatwo zastosują nowe przepisy w codziennej pracy.

Nowe życie? Antologia literatury jidysz w powojennej Łodzi (1945-1949)

Magdalena Ruta

Nowe życie? Antologia literatury jidysz w powojennej Łodzi (1945–1949) – to ostatni tom z serii łódzkich judaików, sfinansowanej ze środków Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki. Projekt obejmował przebadanie literatury i kultury łódzkich Żydów w latach 1918–1950. O ile ta pierwsza data, oznaczająca odzyskanie niepodległości i utworzenie państwa polskiego, stanowi ważną cezurę w historii Polski i jej obywateli, którymi byli także mieszkańcy wyznania mojżeszowego, o tyle ta druga może wydawać się nieoczywista. Nic bowiem szczególnego nie wydarzyło się w roku 1950. W życiu łódzkiej gminy żydowskiej rok ten miał jednak znaczenie przełomowe, gdyż to właśnie wówczas – w wyniku wzmożonej emigracji z Polski do Izraela i innych krajów – większość mieszkańców żydowskiego pochodzenia opuściła Łódź. Była wśród nich duża grupa ocalonych z getta. Seria Judaica Łódzkie Sztetl, szund, bunt i Palestyna. Twórczość literacka Żydów w Łodzi 1900–1939 Bałuty. Powieść o przedmieściu Encyklopedia getta. Niedokończony projekt archiwistów z getta łódzkiego Notatki z łódzkiego getta 1941–1944 Oblicza getta. Antologia literatury z getta łódzkiego

Nowoczesna eseistyka filozoficzna w piśmiennictwie polskim pierwszej połowy XX wieku

Andrzej Zawadzki

Książka jest próbą zrekonstruowania i opisania tych nurtów w polskiej myśli filozoficznej pierwszej połowy XX wieku, które celowo i świadomie przeciwstawiały się uprawianiu filozofii jako nauki ścisłej, opartej na modelu dyscyplin przyrodniczych i dążącej do metodycznego, systematycznego opisu rzeczywistości. Tym, co pomimo wszystkich różnic łączy pisarstwo takich myślicieli jak Stanisław Brzozowski, Bronisław Malinowski, Bolesław Miciński, Henryk Elzenberg, Jerzy Żuławski, Michał Sobeski - głównych bohaterów książki - jest przekonanie, że zarysowane na początku wieku XX nowe formy życia społecznego, w tym zwłaszcza nowa sytuacja egzystencjalna podmiotu, wymagają odmiennych od przyjętych tradycyjnie przez język filozofii form opisu - bliższych literaturze i literackim środkom wyrazu. Stąd podstawowym założeniem metodologicznym książki jest przeświadczenie, że historii filozofii nie można traktować wyłącznie jako historii idei i światopoglądów, lecz należy uprawiać ją również jako historię tekstów filozoficznych, historię tropów, figur, narracji, gatunków.