Popularnonaukowe i akademickie

Potrzeby osób doświadczających bezdomności w województwie łódzkim

Julia Wygnańska, Małgorzata Kostrzyńska

Przedstawiony w raporcie opis potrzeb osób doświadczających bezdomności opiera się na solidnej i rzetelnej analizie empirycznej (...). Na uwagę zasługuje również fakt, iż autorki raportu, stosując partycypacyjne podejście do badań, traktują uczestników jako "ekspertów przez doświadczenie". Dzięki temu podejściu badani wnieśli cenne spojrzenie na temat systemu wsparcia, co podkreśla ich rolę nie tylko jako partnerów, ale również ekspertów w kontekście własnych życiowych sytuacji. Takie podejście wzmacnia również poczucie sprawczości uczestników badania (...). Obraz, który wyłonił się z badań, zmienia nie tylko teoretyczne podejście, ale także praktykę wsparcia społecznego dla osób doświadczających bezdomności w Polsce (...). Mocną stroną raportu jest także określenie rekomendacji na podstawie bogatego materiału empirycznego. Raport jest rzetelną, dobrze skonstruowaną publikacją, która wnosi istotny wkład do literatury przedmiotu, szczególnie w zakresie pedagogii społecznej oraz pracy socjalnej. Z recenzji dr hab. Małgorzaty Ciczkowskiej-Giedziun, prof. UWM Publikacja w ramach projektu pn.: "Działanie FELD.10.01 Pomoc Techniczna EFRR na rok 2024" współfinansowanego przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Łódzkiego 2021-2027.

Potworność i krytyka. Studia o cyklu wiedźmińskim Andrzeja Sapkowskiego

Piotr Żołądź

„[…] tak wiele już napisano o Sapkowskim w ramach badania osobliwości polskiej odmiany fantasy. […] Czy można coś jeszcze własnego i oryginalnego dodać w tym temacie? Okazuje się, że anamorficzna (bo chyba zamierzenie ironiczna, a w związku z tym inaczej spozycjonowana) perspektywa spojrzenia na fenomen tej twórczości umożliwia jej nadspodziewanie efektywny i efektowny badawczo opis. Praca ma charakter kulturoznawczo-socjologiczny: albo inaczej –przechodzi od socjologii odbioru prozy popularnej w kierunku antropologicznego ujęcia wybranych motywów tejże prozy. Częśćpierwsza […] książki opisuje istotny fragment rodzimej historii literatury popularnej. Częśćdruga natomiast znacząco uzupełnia, a niekiedy podważa powstałe dotychczas interpretacje prozy Sapkowskiego”. Z recenzji dra hab. Rafała Szczerbakiewicza   „Piotr Żołądź w sposób bardzo ciekawy interpretuje treści i rozwiązania fabularne poszczególnych części opowieści o wiedźminie. Zwraca on uwagę na to, że teksty te nie powstawały jako zaplanowany cykl, nie istniała […] wcześniej jakaś baza wyobrażeń i pomysłów, do której Sapkowski odwoływałby się w kolejnych utworach. Nie zostały też zaplanowane przez autora ogólne ramy świata przedstawionego, w których dziać by się miały kolejne fabuły. W ujęciu Piotra Żołędzia wydaje się raczej, że każdy kolejny tekst powstawał jako forma odpowiedzi na aktualne głosy czytelników lub krytyki – że nie są one motywowane zamiarem stworzenia całościowej opowieści, a raczej próbują zdobywać swego czytelnika za każdy razem na nowo”. Z recenzji dra hab. Andrzeja Juszczyka

Poverty and Social Exclusion During and After Poland's Transition to Capitalism Four Generations of Women in a Post-Industrial City Tell Their Life Stories

Paulina Bunio-Mroczek, Małgorzata Potoczna, Wielisława Warzywoda-Kruszyńska

The book is about poverty in Poland during the period of system transformation and in the decade that followed, as documented in the life courses of consecutive generations of women living in the disadvantaged neighbourhoods in the post-industrial city. 69 life histories were collected. The authors analyse the life histories of four generations of women where the oldest are former workers in state-owned factories in which they worked until retirement and who used to be the avant-garde of the women’s working class during the socialist period. Their daughters, granddaughters and great-granddaughters occurred redundant on the capitalist labour market and lived on social benefits. The book is unique in both Polish and world literature since it goes beyond traditionally considered “feminisation of poverty” in monetary terms. It searches for poverty drivers and maintainers embedded in changes in industrial relations, welfare regime and family structures and relations. It also tells about women’ efforts and capabilities to cope with the disadvantage. The publication will be of interest to a broad audience composed of scholars concerned with poverty, social marginalisation and exclusion, officers in public and non-governmental institutions as well as to students of social work, sociology, pedagogy, psychology, social policy, gender studies and family science.

Powaby totalitaryzmu. Zarys historii intelektualnej komunizmu i faszyzmu

Mateusz Kuryła

Dwudziestowieczne totalitaryzmy – komunizm i faszyzm – doprowadziły do śmierci milionów ludzi. Mimo tego przyciągały one do siebie wyznawców, uwiedzionych wizjami, które za nimi stały. Mateusz Kuryła w swoim eseju pokazuje, czym intelektualistów na całym świecie skusiły totalne ideologie. Choć obydwie idee były sobie wrogie i znajdowały się na skrajach politycznej sceny, wiele je też łączyło. Opierały się bowiem na masach skupionych wokół przywódców, popierały przemoc i radykalną przemianę otaczającej rzeczywistości. Były też odpowiedzią na nowoczesność, która niszczyła „stary” świat. Totalna ideologia była ucieczką i oparciem, tworzyła jednak wiele pułapek, w które wpadali jej wyznawcy. Komunizm, stworzony z robotniczego buntu, pod maską wyzwolenia ludu krył radykalizm „zawodowych rewolucjonistów”, którzy stworzyli i wzmacniali nowe imperium: Związek Radziecki. Choć w pewnym momencie był bardzo żywotny, zgnił wraz z blokiem wschodnim, jako martwa ideologia w którą nie wierzyła większość członków partii. W przeciwieństwie do niego, faszyzm i nazizm zniszczyła klęska Hitlera w II wojnie światowej. Bunt przeciwko Oświeceniu oraz pochwała czynu i siły doprowadziły do największej hekatomby w dziejach ludzkości, której skutki wciąż odczuwamy. „Powaby totalitaryzmu” to rozumiejąca analiza okoliczności, w których narodziły się totalitarne ideologie oraz intelektualna historia ich rozwoju i upadku, aż do denazyfikacji i dekomunizacji. Autor pokazuje, w jaki sposób uwiodły one masy przypominając tym samym, jak groźnym zjawiskiem były. Mateusz Kuryła – z wykształcenia filolog angielski, z zamiłowania historyk. Interesuje się historią idei i życia intelektualnego „późnej nowoczesności”, w szczególności w czasach Polski Ludowej.

Powiastki filozoficzne

Wolter

"Powiastki filozoficzne" to zbiór błyskotliwych utworów Woltera - jednego z najważniejszych myślicieli europejskiego Oświecenia. W krótkich, pełnych ironii i ciętego humoru opowieściach autor podejmuje najważniejsze pytania dotyczące natury człowieka, religii, fanatyzmu, władzy, wojny oraz sensu ludzkiego cierpienia. Najsłynniejszy utwór tomu - "Kandyd, czyli optymizm" - stanowi mistrzowską satyrę na naiwną wiarę w doskonałość świata. Poprzez serię niezwykłych przygód i groteskowych zdarzeń Wolter obnaża absurd przemocy, hipokryzję społeczną oraz złudzenia filozoficznych systemów. Jego bohaterowie przemierzają świat pełen katastrof, okrucieństwa i ludzkiej głupoty, a zarazem nie tracą żywotności, ciekawości i ironicznego dystansu. Zebrane w tym tomie powiastki łączą literacką lekkość z przenikliwą refleksją filozoficzną. Wolter posługuje się prostą, dynamiczną narracją, aby w atrakcyjnej formie przekazywać idee, które współtworzyły nowoczesne myślenie europejskie. Utwory te, niegdyś uznawane za niebezpieczne i rozpowszechniane anonimowo, do dziś zachowują aktualność oraz niezwykłą siłę intelektualnej prowokacji. "Powiastki filozoficzne" pozostają jednym z najważniejszych świadectw ducha Oświecenia - epoki walki z przesądem, nietolerancją i fanatyzmem, ale także pochwały rozumu, wolności i krytycznego myślenia.

Powiat nowotomyski w nazwach. Nazewnicze zabytki Wielkopolski, t. II

Małgorzata Rutkiewicz-Hanczewska

Publikacja stanowi drugą część serii zatytułowanej Nazewnicze zabytki Wielkopolski, którą zapoczątkował tom poświęcony nazwom Poznania. Książka wpisuje się w nurt publikacji popularnonaukowych, dzięki którym czytelnik bez wykształcenia językoznawczego może zapoznać się ze znaczeniem wielu nazw własnych, z pominięciem specjalistycznej terminologii oraz obudowy naukowej w postaci przypisów i cytatów. Zgromadzone tu nazwy wyjaśnia się zgodnie z najnowszą wiedzą o rzeczownikach własnych oraz ich pochodzeniu i specyfice w myśl tego, że nazwy własne jako najmniejsze teksty są znacznie bardziej pojemne komunikacyjnie niż niejedna nowela, a nawet powieść. W książce omawia się pochodzenie najważniejszych nazw powiatu nowotomyskiego, zarówno tych dawnych (miast, wsi, budynków, ulic, placów, parków, aptek, wzgórz, rzek, jezior, stawów), jak i współcześnie nadawanych określeń ulic, skwerów i rond.

Powiedz to dobrym słowem. Jak słowa mogą zmieniać świat

Iwona Majewska-Opiełka

Mówienie dobrym słowem przekłada się na lepsze słuchanie. To szansa dla wielu mądrych ludzi, którzy są cisi i mniej elokwentni. to szansa na cichszy świat. Często się zdarza, że nasze wypowiedzi odnoszą skutek odwrotny do zamierzonego. Zamiast zmotywować zniechęcają. Zamiast pocieszyć doprowadzają do łez. Jakich słów użyć, aby precyzyjnie wyrazić swoją myśl? Aby zostać zrozumianym zgodnie z intencjami? Co zrobić, żeby nasz przekaz wyrażał dokładnie to, co chcemy wyrazić, by nie został źle odebrany? Jeśli potraktujemy właściwe mówienie, posługiwanie się dobrym słowem tak, jak to proponuję w tej książce, nieuchronnie pójdą za tym osobisty rozwój i zmiana sposobu myślenia. Mówienie dobrym słowem zwiększa poczucie własnej wartości [], wzmacnia pozytywne myślenie i poczucie obfitości. Jest kwintesencją proaktywności i towarzyszy mu spójność wewnętrzna. Kiedy proszę: Powiedz to dobrym słowem, tak naprawdę namawiam do samodoskonalenia. Napisałam tę książkę po to, żeby było lepiej w Polsce, na świecie. W ogóle po to piszę książki, blog, a nawet komentarze na Facebooku. Wierzę bowiem w moc słów, w ich siłę sprawczą. Nie tylko w nią wierzę, ale wiem, że istnieje, są wszakże na to dowody. Płyną one zarówno z obszaru mojej działalności, czyli z różnorodnych form wspierania rozwoju ludzi, zespołów i organizacji, jak i z nauki z badań psychologii pozytywnej, ale nie tylko. Również inne eksperymenty, czasem z pogranicza fizyki kwantowej, biologii i parapsychologii, dają dowody na siłę słowa. Iwona Majewska-Opiełka

Powiedz życiu TAK od nowa. 300 twórczych inspiracji

Ewa Foley

Wydanie rozszerzone o nowe, twórcze inspiracje! Mówić życiu TAK to znaczy działać w przekonaniu, że odnajdzie się sens i cel w czymkolwiek, co przyniesie nam los. To znaczy korzystać ze swoich zasobów w taki sposób, by znaleźć konstruktywne wyjście z każdej, nawet niekorzystnej czy trudnej sytuacji. Mówić TAK znaczy być elastycznym, rozważać różne opcje, uwrażliwić się na kryjące się w każdym wydarzeniu szanse. Żyjesz tak, jak myślisz, więc myśl i żyj najpiękniej, jak potrafisz. Szukaj małej różnicy, która uczyni wielką różnicę w twoim życiu. Jeżeli szukasz inspiracji do dobrych zmian, jeżeli potrzebujesz uwierzyć w siebie i swoje marzenia to jest książka dla ciebie. Otwieraj ją w dowolnej chwili i w dowolnym miejscu, by przeczytać przesłanie od Ewy Foley na dany dzień, na dany moment, na daną sytuację... Czasem powiedzenie życiu TAK wymaga wielkiej odwagi, zwłaszcza gdy wszystko idzie całkiem inaczej, niż byśmy chcieli. Dzięki tej książce nauczysz się cieszyć każdym dniem, każdą godziną, każdą chwilą. Z pomocą autorki to naprawdę stanie się możliwe. Anna Machowska-Wądołowska, autorka książki Kraj najszczęśliwszych kobiet Ewa Foley jest autorytetem dla wielu ludzi, również tych, którzy na co dzień pracują jako trenerzy, coachowie, terapeuci. Taka przewodniczka jak ona wśród całej masy nieprofesjonalistów jest skarbem. [] Książka, którą masz teraz w ręku, pełna jest ćwiczeń, wskazówek, zadań, które pozwalają nie tylko zrozumieć, ale także działać. Gosia Ohme, psycholożka, autorka książki Przebudzone

Powiedzieć świat. Kognitywna analiza tekstów literackich na przykładach

Dorota Korwin-Piotrowska

1. W stronę kognitywnej analizy tekstu 1.1. Kognitywizm - sfera pojęciowych napięć 1.2. Od kognitywnej analizy tekstu do poetyki kognitywnej (i z powrotem) 1.3. Propozycje badawcze 2. Czytanie tekstu - czytanie przestrzeni (analiza wiersza Turner Czesława Miłosza) 3. Dynamika słów i obrazów (Notre-Dame Juliana Przybosia jako ikonomachia) 4. Językowy obraz świata w Obmapywaniu Europy Mirona Białoszewskiego 5. Styl i mapa mentalna (O Dziecku przez ptaka przyniesionym Andrzeja Kijowskiego 6. Modalność i komunikacja (O Pornografii Witolda Gombrowicza) 7. Zakończenie: "metafory w naszym (u)życiu" Bibliografia Indeks nazwisk

Powieść graficzna. Studium gatunku w perspektywie kognitywistycznej

Michał Wróblewski

W publikacji dokonano analizy powieści graficznej jako gatunku o znamionach literackości przy zastosowaniu metodologii kognitywnej. Czytelnik zostaje zapoznany z podstawowymi założeniami poetyki kognitywnej, ze szczególnym zwróceniem uwagi na mechanizmy stojące za tekstem, w tym na te związane z procesem lektury. Autor sytuuje powieść graficzną w perspektywie historycznej, ale przede wszystkim podejmuje próbę gatunkowego wyróżnienia jej z dziedziny komiksu. Rozważa przy tym teoretyczne zagadnienia związane ze sposobem badania gatunków hybrydycznych i wieloznakowych w obliczu kryzysu genologii esencjalnej, dowodząc, że komiks i powieść graficzna zasługują na włączenie ich w sferę zainteresowań (nowej) genologii.

Powieść kryminalna. Wszystko o

Jerzy Siewierski

Jak zbudowana jest klasyczna powieść detektywistyczna? Po czym rozpoznać dobry czarny kryminał? Na te i inne pytania odpowiada Jerzy Siewierski znany autor literatury kryminalnej. W monografii na temat kryminałów pisarz przybliża czytelnikom historię powieści detektywistycznej, analizuje wybrane przykłady z polskiej literatury PRL-u. To doskonałe kompendium wiedzy dla wszystkich miłośników powieści milicyjnych wydawanych w naszym kraju w drugiej połowie XX wieku.

Powinowactwa z epoki. Związki polskiej literatury modernizmu i międzywojnia z psychoanalizą

Paweł Dybel

Freud twierdził, że prekursorami psychoanalizy nie byli psycholodzy czy filozofowie, ale pisarze: Sofokles, Szekspir, Dostojewski. Dzięki darowi wnikliwej obserwacji posiedli oni wiedzę o człowieku, do której psychoanalityk dochodzi na żmudnej drodze pracy z pacjentami. Pokrewieństwo psychoanalizy i literatury sprawia, że śledzenie związków między nimi jest dla literaturoznawcy prawdziwym wyzwaniem. Tworzą one trudny do rozwikłania splot wzajemnych powiązań i inspiracji, co jednak sprawia, że próba rozpoznania natury tego splotu jest fascynującym interpretacyjnie przedsięwzięciem. To wyłamujące się z akademickich schematów podejście cechuje większość artykułów zamieszczonych w tym tomie. Ich tematem jest twórczość wybranych pisarzy okresu modernizmu i międzywojnia: Irzykowskiego, Przybyszewskiego, Gombrowicza, Zegadłowicza, Nałkowskiej, Choromańskiego, Witkacego, Leśmiana, Brzękowskiego, Lechonia, Miłosza… Za myśl przewodnią książki posłużyła wypowiedź Gombrowicza o tym, iż zbieżność nowatorskich zjawisk w prozie międzywojnia z psychoanalizą nie bierze stąd, że ich autorzy starają się aplikować Freudowskie wglądy dotyczące ludzkiej psychiki do swoich powieści, ale stąd, że to raczej „Freud jest z epoki”. Jego geniusz polega właśnie na tym, iż nieomylnie rozpoznał określające ją tendencje i prądy. A to jest zadaniem, przed którym stoi również pisarz.     Książka ta to duży krok naprzód w rozwoju psychoanalitycznych odczytań literatury polskiej. Nie ograniczono się w niej do referowania klasyków tego stylu myślenia, ale podjęto śmiałe i udane próby własnych interpretacji. Książka ma ponadto duże walory historycznoliterackie oraz zachęca do dyskusji nad psychoanalitycznym sposobem interpretowania literatury, jak i nad interpretacją w ogóle. dr hab. Andrzej Zawadzki, prof. UJ

Powrót hipotezy Boga. Trzy odkrycia naukowe ujawniające celowość Wszechświata

Stephen C. Meyer

W drugiej połowie XIX wieku rozpowszechnił się pogląd, że nauka znajduje się w konflikcie z wiarą i tradycyjnie pojmowanym teizmem. Filozof nauki Stephen C. Meyer kwestionuje to twierdzenie, analizując trzy odkrycia naukowe o zdecydowanie teistycznych implikacjach. Opierając się na argumentach za inteligentnym projektem życia, które opracował w książkach "Podpis w komórce" i "Wątpliwość Darwina", Meyer pokazuje, że odkrycia w kosmologii i fizyce w połączeniu z odkryciami w biologii pomagają ustalić tożsamość inteligencji odpowiedzialnej za życie i Wszechświat. Uważa, że hipoteza transcendentnego, inteligentnego i celowo działającego Stwórcy dostarcza najlepszych wyjaśnień świata przyrody. W "Powrocie hipotezy Boga" uczony po raz pierwszy zajmuje się nie tylko projektem życia, ale również podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie, kto może być jego autorem. Argumentacja Meyera jednoznacznie prowadzi do wniosku, że dane empiryczne potwierdzają istnienie projektu w przyrodzie oraz wskazują na jego Stwórcę, którym jest osobowy Bóg. Po latach triumfu pozytywizmu i marksistowskiego przekonania, że "światopogląd musi być naukowy" dr Stephen Meyer proponuje świeże, obiektywne spojrzenie na osiągnięcia współczesnej nauki. Okazuje się, że im więcej wiemy o świecie, tym bardziej prawdopodobna jest hipoteza, że Bóg istnieje. Meyer nie boi się wyciągnięcia ostatecznych wniosków ze współczesnych badań w dziedzinie kosmologii, fizyki i biologii. Książkę z zainteresowaniem przeczytają nie tylko osoby wierzące. - Dr Michał Chaberek OP, autor książek "Kościół a ewolucja" i "Św. Tomasz z Akwinu a ewolucja" Wspaniałe kompendium niepodważalnych świadectw naukowych przemawiających za istnieniem Boga. - Dr Marcos Eberlin, profesor chemii Uniwersytetu Mackenzie, członek Brazylijskiej Akademii Nauk, laureat Medalu Thomsona Przekonująca od pierwszej do ostatniej strony logika sprawia, że od książki trudno się oderwać. Autor jest mistrzem w objaśnianiu złożonych kwestii, dzięki czemu otrzymujemy książkę zrozumiałą dla bardzo szerokiego grona czytelników, którzy na pewno będą pod wrażeniem ogromnej wiedzy o omawianych w niej zagadnieniach. To mistrzowska pozycja, która w kolejnych latach będzie wielokrotnie cytowana. Aktualnie jest to najlepsza, najbardziej klarowna i najbardziej wszechstronna obrona "hipotezy Boga", jaka ukazała się drukiem. Bije na głowę wszystkie inne publikacje. Szczególny dowód kunsztu autora. - Michael Denton, biochemik, były pracownik naukowy Uniwersytetu Otago, autor książki "Kryzys teorii ewolucji" Oparty na drobiazgowych badaniach, bogato ilustrowany i dogłębnie uargumentowany wywód przeciwko nowemu ateizmowi. Nawet jeśli masz już wyrobione zdanie, a zwłaszcza jeśli masz wyrobione zdanie, to świeże spojrzenie Meyera na niemożliwe do pogodzenia ujęcia pochodzenia świata - świeckie i religijne - będzie dla ciebie ogromnie satysfakcjonującą lekturą. Możliwe, że książka cię nie przekona, ale na pewno ubogaci. - Dr Brian Keating, Chancellor's Distinguished Professor of Physics Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego, autor książki "Losing the Nobel Prize" Stephen C. Meyer Absolwent University of Cambridge, doktor historii i filozofii nauki. Uzyskał dyplom z fizyki i nauk o Ziemi na Whitworth College, gdzie następnie wykładał. W latach 1981-1985 pracował jako geofizyk w Atlantic Richfield Company w Teksasie. Od 2002 roku jest dyrektorem Center for Science and Culture, ośrodka należącego do Discovery Institute. W 2009 roku ukazała się pierwsza książka Meyera "Podpis w komórce. DNA i świadectwa inteligentnego projektu", w 2013 roku druga: "Wątpliwość Darwina. Kambryjska eksplozja życia jako świadectwo inteligentnego projektu". Prace Meyera dotyczą najgłębszych tajemnic pochodzenia i rozwoju życia ze szczególnym uwzględnieniem informacji biologicznej leżącej u jego podstaw. Summa Nazwa serii nawiązuje do tytułu dwóch wielkich dzieł świętego Tomasza z Akwinu, który koncentrował się na tym, że chrześcijaństwo nie podważa wartości poznania intelektualnego. Proponujemy czytelnikowi publikacje, których autorzy nie boją się rzeczowej dyskusji prowadzącej do wykazania prawdziwości chrześcijaństwa. Mamy nadzieję, że będzie to doskonała lektura i nieocenione źródło wiedzy dla tych, którzy szukają argumentów na rzecz chrześcijaństwa oraz wszystkich wątpiących, a nawet niewierzących. Ci ostatni znajdą okazję, by wypróbować swoją niewiarę.

Powstanie i upadek starożytnego Egiptu

Toby Wilkinson

Znakomita, bogato ilustrowana historia starożytnego Egiptu napisana przez wybitnego znawcę tematu Toby'ego Wilkinsona. W tej znakomitej, bogato ilustrowanej historii starożytnego Egiptu wybitny znawca tematu Toby Wilkinson opowiada o jednej z największych i najbardziej długowiecznych cywilizacji, zdejmując złote maski z twarzy władców, życie zwykłych ludzi zaś odtwarzając na podstawie papirusów wydobytych z piasków pustyni. Choć na przestrzeni trzech tysięcy lat znaleźć można wszystkie elementy epickiej powieści olśniewające dwory, intrygi dynastyczne, mroczne skrytobójstwa i heroiczne bitwy prawda historyczna okazuje się jeszcze bardziej intrygująca. Dzieje tego pierwszego państwa narodowego to nie tylko budowa piramid, Kamień z Rosetty, religia, z której całymi garściami czerpało chrześcijaństwo to przede wszystkim ciągłe próby zjednoczenia niejednorodnego kraju. Łącząc gawędziarski rozmach z dogłębną znajomością hieroglifów oraz ikonografii władzy, uwzględniając przy tym najnowsze wyniki badań (lub z nimi polemizując), autor odsłania ukrytą pod pozorami niezmiennej monarchii nachalną propagandę, bezpardonowe rozgrywki polityczne, ale także wyjątkowe osiągnięcia architektoniczne i kulturowe. Na tym wątku osnuwa losy nie tylko wielkich potężnej tajemniczej Hatszepsut, zjawiskowej Nefertiti bądź religijnego rewolucjonisty Echnatona ale też równie autentycznych: dworskiego skryby, z chłopa urzędnika albo dowódcy faraońskiej armii..

Powstańców śląskich portret własny. Pamięć władzy czy pamięć prywatna? Krytyczne wydanie wspomnień uczestników. I powstanie śląskie (1919)

Adriana Dawid, Maciej Fic, Marcela Gruszczyk, Lech...

Niniejszy tom inicjuje czteroczęściowy cykl, powstały dzięki środkom na badania oraz publikację przyznanym w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki (moduł Fundamenty 11 konkursu pt. "Patriotyzm w świadectwach osobistych - pamiętniki, listy, dzienniki, fotografie, albumy, utwory muzyczne, etc."). Publikacja zawiera ponad 70 relacji uczestników wydarzeń, które toczyły się na Górnym Śląsku w 1919 roku. Starano się dzięki nim uzyskać odpowiedzi na główne pytania: w jaki sposób powstańcy przedstawiali własną przeszłość i czy ukazana w materiale memuarystycznym wizja I powstania śląskiego odzwierciedlała w większym stopniu "pamięć władzy" czy "pamięć prywatną"? Część wspomnieniową poprzedza obszerny wstęp, w którym syntetycznie przedstawiono okoliczności wybuchu, przebieg oraz konsekwencje I powstania śląskiego, ukazano okoliczności powstawania wspomnień uczestników tych wydarzeń (podkreślając specyfikę propolsko nastawionych mieszkańców Górnego Śląska, powodującą, że zamieszczone w tomie wspomnienia mają zwykle charakter "memuarystyki inspirowanej"). Publikacja zawiera ponadto aneks, na który składają się wstęp i wybrane wspomnienia insurgentów przetłumaczone na język angielski.

Powtórzenia i powroty. O dramaturgii Janusza Głowackiego

Beata Popczyk-Szczęsna

Książka jest pierwszą autorską monografią twórczości dramatycznej Janusza Głowackiego, pisarza rozpoznawalnego przez czytelników dzięki sztukom scenicznym, scenariuszom i współpracy z polskimi reżyserami filmowymi. Beata Popczyk-Szczęsna analizuje utwory Głowackiego w kontekście dramaturgii europejskiej XX wieku, z uwzględnieniem tradycji literackiej i teatralnej wcześniejszych stuleci. Wszelkie tropy interpretacyjne podjęte w książce skoncentrowane są wokół powtórzenia jako kategorii definiującej poetykę pisarza i odnoszącej się zarazem do sposobu postrzegania świata przez Janusza Głowackiego. W monografii omówiona została twórczość autora, który świetnie posługuje się zastanymi konwencjami dramatyczno-teatralnymi, używa form literackich dobrze znanych teatralnej publiczności, czerpie z wzorów literatury popularnej, stosuje techniki parodystyczne nie tylko w celu ośmieszającego przedrzeźniania literackich pierwowzorów oraz adaptuje własne utwory, przekształcając je z myślą o wykorzystaniu w różnych mediach. Publikacja zawiera również interpretacje czterech pełnospektaklowych sztuk Głowackiego: Antygona w Nowym Jorku, Fortynbras się upił, Kopciuch i Czwarta siostra. Beata Popczyk-Szczęsna proponuje lekturę dramatów, wynikającą z przekonania o poetyce intertekstualnej jako swoistej epistemologii autora, który dzięki nawiązaniom do utworów z kanonu dramaturgii europejskiej precyzyjnie i ironicznie opisuje rzeczywistość sobie współczesną, portretuje tożsamości pęknięte, zranione, naznaczone poczuciem krzywdy i wyobcowania bądź konsumpcyjnym umasowieniem.  Książka stanowi opracowanie twórczości dramatycznej znanego pisarza, którego opowiadania, dramaty i scenariusze stały się podstawą licznych spektakli teatralnych i filmów.