Popularnonaukowe i akademickie
Yuval Noah Harari
WYDANIE JUBILEUSZOWE Z NOWYM POSŁOWIEM AUTORA NA DZIESIĘCIOLECIE PREMIERY KSIĄŻKI Opowieść, która zmieniła postrzeganie ludzkiego gatunku. Bestseller wszech czasów 25 milionów sprzedanych egzemplarzy! Sto tysięcy lat temu z trudem walczyliśmy o przetrwanie, żyjąc w ciągłym strachu przed siłami natury. Dziś wydaje się nam, że opanowaliśmy świat. Sapiens to fascynująca historia naszego gatunku i opowieść o tym, co robimy z własną potęgą. Harari prowokuje, angażuje i zachęca do spojrzenia na ludzkość z dystansu. W nowym posłowiu do jubileuszowego wydania podsumowuje postęp człowieka w ciągu minionej dekady i zadaje istotne pytania o nasz rozwój w dobie inteligentnych algorytmów. Jak potoczy się historia, kiedy sztuczna inteligencja przejmie kontrolę nad kulturą i zacznie tworzyć historie, melodie, obrazy, prawa i religie? W ciągu kilku lat sztuczna inteligencja może wchłonąć całą ludzką kulturę wszystko, co stworzyliśmy od czasów człowieka-lwa z jaskini Hohlenstein-Stadel i malowideł z jaskini Chauveta przetrawić ją i zacząć wypluwać z siebie potok nowych artefaktów kulturowych. () Każdą technologię można wykorzystać do wielu różnych celów, a my wciąż możemy wpływać na kształt technologii, którą tworzymy. Za jedno lub dwa stulecia na Ziemi zapanują istoty różniące się od nas bardziej, niż my różnimy się od neandertalczyków czy szympansów. Ale my, ludzie, mamy jeszcze czas, aby odpowiedzieć na pytanie, którym zakończyłem tę książkę w 2014 roku: czego pragniemy pragnąć? Yuval Noah Harari (fragment nowego posłowia) Polecam Sapiensa wszystkim zainteresowanym historią i przyszłością naszego gatunku. BILL GATES Interesująca i prowokująca lektura. Uzmysławia, jak krótko jesteśmy na tej planecie i jak krótką historię mają rolnictwo i nauka. I dlaczego nie powinniśmy tych osiągnięć brać za pewnik. BARACK OBAMA Harari analizuje historię świata, tak, całego świata i stawia wnioski, które mają bezpośrednie znaczenie dziś i dla nas. BARTOSZ WĘGLARCZYK, ONET.PL
Sarmackie theatrum. T. 4: Studia o literaturze i książce dawnej
red. Mariola Jarczykowa, Renarda Ocieczek
To już czwarty tom wydawnictwa Zakładu Historii Literatury Baroku i Dawnej Książki, który stanowi kontynuację poprzednich. Książka jest pracą zbiorową i zawiera 11 rozpraw historycznoliterackich, głównie z zakresu literatury i kultury staropolskiej. Tom otwiera obszerny wstęp prof. dr hab. Renardy Ocieczek, w którym przypomniana została historia powstania Zakładu oraz dotychczasowe dokonania jego pracowników. Wśród zamieszczonych tekstów znalazły się artykuły poświęcone różnorodnej tematyce, zgodnej z zainteresowaniami naukowymi autorów. I tak w tomie znajdują się teksty poświęcone m.in. spuściźnie Łukasza Górnickiego (Anna Sitkowa), tłumaczeniom Franciszka Zabłockiego (Bożena Mazurkowa), domniemanej twórczości Olbrychta Karmanowskiego (Janusz Ziembiński). Sporo miejsca zajmują rozprawy koncentrujące się wokół eposów rycerskich – Jerozolimy wyzwolonej w tłumaczeniu Dionizego Piotrowskiego (Monika Kucharczyk), Wojny chocimskiej (Renarda Ocieczkowa), Obleżenia Jasnej Góry Częstochowskiej (Monika Kulig, Joanna Chybiorz). Zagadnienie epiki heroicznej, a dokładnie motywów szpiegowskich, zostało przedstawione przez Renatę Rybę. O motywie spotkania Kupidyna i Śmierci, obecnym w literaturze staropolskiej pisze Marzena Walińska, natomiast w rozprawie Marioli Jarczykowej odnajdujemy szczegółowy opis oprawy pogrzebu Jerzego Radziwiłła. Sarmackie theatrum tradycyjnie już jest propozycją dla szerokiego (i różnorodnego) grona odbiorców, które zainteresowane jest obecnością sarmatyzmu w literaturze i sztuce staropolskiej.
Sarmackie theatrum. T. 5: Między księgami
red. Maria Barłowska, Marzena Walińska
Publikowany piąty tom wydawnictwa Zakładu Historii Literatury Baroku i Dawnej Książki zgodnie ze swym tytułem – Między księgami – odnosi się do szeroko pojmowanego procesu powstawania książki w okresie staropolskim, jej kolejnych edycji, ramy wydawniczej itp. Artykuły pomieszczono w trzech częściach. Autorzy omawiają w nich takie kwestie, jak: wybór i umiejscowienie w książce elementów ramy literacko-wydawniczej oraz wpływ wzajemnych oddziaływań autorów, nakładców, tłumaczy, drukarzy, a także rytowników i czytelników na kształtowanie się owej ramy; pierwodruk Kupca M. Reja i przyczyna różnych rozwiązań transkrypcyjnych w dawniejszych wydaniach; problem odbiorcy dzieła; zagadka autorstwa Muzy gór wielickich; przekłady P. Kochanowskiego w świetle współczesnych mu wydań Orlanda Szalonego i Jerozolimy wyzwolonej; edycja, poetyka i recepcja Wojska serdecznych afektów H. Falęckiego; problem staropolskich kradzieży literackich; rękopiśmienne i drukowane dedykacje do Biblii gdańskiej; charakter i funkcje elementów ramy wydawniczej tomików poetyckich W. Kochowskiego; treść i funkcje przypisów w młodzieńczej twórczości A. Mickiewicza; mechanizmy przygotowywania i odczytywania tekstów klasyków w renesansie; model lektury intensywnej propagowany w De ratione libros cum profectu legendi F. Sacchiniego; dzieje recepcji poradnika medytacji hiszpańskiego franciszkanina D. de Estella. Na osobną uwagę zasługuje artykuł na temat inskrypcji dotyczących bibliotek i książek, pomieszczonych w zbiorze N. Chytraeusa. Rozprawa ta ma charakter źródłowy, podaje teksty omawianych transkrypcji w wersji oryginalnej i przekładzie polskim.
Sarmackie theatrum. T. 6: Między tekstami
red. Mariola Jarczykowa, Anna Sitkowa
Na kolejny, szósty tom studiów pt. Sarmackie theatrum. Między tekstami składa się czternaście artykułów napisanych przez autorów reprezentujących różne ośrodki uniwersyteckie w Polsce. Większość rozpraw poświęconych zostało literaturze staropolskiej, pozostałe zjawiskom literackim z okresu oświecenia, romantyzmu i pozytywizmu. Różnorodność problematyki oraz postaw badawczych winny zapewnić książce zainteresowanie ze strony historyków literatury, neolatynistów oraz wszystkich czytelników, którym bliska jest problematyka intertekstulaności, plagiatu i szeroko rozumianej recepcji. Problematyka adresowana jest do historyków literatury staropolskiej, badaczy oświecenia, romantyzmu i pozytywizmu, neolatynistów oraz do czytelników, którym bliska jest problematyka intertekstualności i dawnej kultury literackiej. [27.12.2012]
Sarmackie theatrum. T. 7: W kręgu rodziny i prywatności
red. Mariola Jarczykowa, Renata Ryba
Rozprawy zgromadzone w siódmym tomie Sarmackiego theatrum koncentrują się na zagadnieniach związanych z prywatnością oraz z różnorodnym funkcjonowaniem dawnej rodziny. Autorzy, analizując teksty pochodzące z ubiegłych stuleci (XVI-XIX wiek), przybliżają wiele znanych postaci ówczesnego życia publicznego, w tym członków rodów królewskich i magnackich, a także przedstawicieli szlachty i mieszczaństwa. Publikacja ta wnosi istotne ustalenia i nowe treści do wiedzy na temat dawnej obrzędowości i funkcjonowania rodziny. Podstawą rozważań są nie tylko polskie i łacińskie teksty literackie, ale także korespondencja, mowy, kazania, modlitewniki, kroniki klasztorne i poradniki dla spowiedników. Na osobną uwagę zasługuje źródłowy artykuł omawiający nieznane wydanie przysłów Salomona Rysińskiego z 1621 roku. Interesujący dobór tematyki rozważań i odkrywcze dociekania zainteresują zarówno specjalistów zajmujących się dawną kulturą oraz piśmiennictwem, jak i pasjonatów, którym bliskie są zagadnienia prywatnego życia różnych grup społecznych.
Sarmackie theatrum. T. 8: W poszukiwaniu nowości
red. Maria Barłowska, Marzena Walińska
Kolejny, już ósmy tom Sarmackiego theatrum zbiera artykuły przygotowane jako wynik namysłu nad kategorią nowości w dawnej literaturze. W perspektywie retorycznej poszukiwano rozumienia istoty novitas i analizowano funkcjonowanie topiki. W ujęciach faktograficznych przedstawione zostały odkrycia utworów z XVII w. zachowanych w rękopisach i nieznanych drukach, sformułowano hipotezy na temat autorstwa i opisano stosowane przez twórców strategie perswazyjne. Poddano także oglądowi sposoby funkcjonowania nowości z punktu widzenia dawnego czytelnika i rynku wydawniczego.
Olga Żyminkowska
Książka Olgi Żyminkowskiej to monografia poświęcona filozofii sztuk wizualnych Jean-Paula Sartre'a - pierwsze od trzydziestu lat syntetyczne omówienie tej problematyki. Ani koncepcja nie jest prosta, ani wywód łatwy. A jednak autorka zaproponowała przejrzystą kompozycję, która przemawia językiem wyrazistych kategorii (emocje, percepcja, wyobraźnia, estetyka pragmatyczna, przeżycie estetyczne). Ponadto włączyła w swój wywód coś, czego spis treści nie sygnalizuje: zagadkę. Książka jest mianowicie podwojoną opowieścią filozoficzną: opowieść pierwsza prowadzi ku wyjaśnieniom, druga ku komplikacjom. W pierwszej Sartre dochodzi do ładu ze sztuką, w drugiej przegrywa. prof. Przemysław Czapliński, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Jean-Paul Sartre nigdy nie napisał osobnego traktatu o sztukach wizualnych, a jednak na przestrzeni kilku dekad stanowią one przedmiot jego refleksji oraz lejtmotyw dzieł literackich. Sztuka stanowi widmo, nawiedzające tę twórczość pod maską nicości. Olga Żyminkowska podejmuje niezwykle udaną próbę odtworzenia "ukrytej estetyki" filozofa. Prowadzi nas od fenomenologii świadomości, przez problemy percepcji, emocji i wyobraźni, po kwestię zaangażowania i dialog z estetyką pragmatyczną. Poddaje analizie zarówno Byt i nicość, eseje o literaturze, jak i Mdłości, ukazując wizualność jako wyzwanie dla ontologii oraz dla teorii politycznej. prof. Jerzy Franczak, Uniwersytet Jagielloński Olga Żyminkowska - doktorantka filozofii w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych UAM. Autorka książki Milana Kundery filozoficzna koncepcja postawy lirycznej, dramatycznej i powieściopisarskiej (Universitas, 2022). Laureatka Nagrody im. Leszka Kołakowskiego, Stypendium Ministra Edukacji Narodowej i Stypendium im. dr. Jana Kulczyka. Swoje teksty krytyczne i recenzje publikuje m.in. w "Tygodniku Powszechnym", "Czasie Kultury", "Dwutygodniku" i "Twórczości". Naukowo zajmuje się filozofią literatury, pracuje nad rozprawą poświęconą śmierci autora.
Sati. Samopalenie wdów w najdawniejszych relacjach Wschodu i Zachodu
Szczurek Przemysław
Sanskrycki termin sati (sati) oznacza wierną, prawą, cnotliwą niewiastę. Staroindyjska tradycja powiązała go przede wszystkim z kobietą, która po śmierci męża ginęła wraz z nim na stosie kremacyjnym, by wspólnie podążyć do świata niebiańskiego i tam wieść dalszą, pełną szczęścia egzystencję, a po powrocie na ziemię w kolejnym wcieleniu znów zostać jego wierną małżonką. Z czasem termin sati zwłaszcza w jego zachodniej recepcji zaczął być także używany na określenie samego zwyczaju i praktyki samopalenia wdów w Indiach oraz związanego z nią ceremoniału. Bulwersujące Europejczyków informacje o zwyczaju samopalenia wdów docierały z Indii do świata zachodniego znacznie wcześniej niż bogactwo indyjskiej myśli filozoficznoreligijnej, medytacja, joga, upaniszady, Bhagawadgita, doktryna buddyzmu i zanim narodziła się w europejskich uniwersytetach świadomość indoeuropejskiej wspólnoty językowej. Średniowieczne i nowożytne relacje o wdowach wstępujących na stos trafiały do Europy najczęściej w formie pamiętników z podróży, głównie z okresu XVIXVIII w. Świat zachodni miał jednak okazję słyszeć o tym zdumiewającym zwyczaju znacznie wcześniej, bo już w czasach starożytnych. Książka Przemysława Szczurka koncentruje się na przedstawieniu, klasyfikacji i analizie najstarszych świadectw odnoszących się do praktyk samopalenia wdów w Indiach. Autor analizuje z jednej strony świadectwa staroindyjskie (przede wszystkim sanskryckie), z drugiej strony starożytne a w niektórych przypadkach także późniejsze relacje świata zachodniego. Przedstawia także zachowane w Indiach materialne dowody czci oddawanej sati (tzw. kamienie pamięci sati z zawartymi na nich symbolami i inskrypcjami, kapliczki i świątynki sati). Przytoczone przez autora świadectwa zwłaszcza te literackie pozwalają skonfrontować najstarsze źródła Wschodu i Zachodu na temat jednego z najbardziej osławionych i kontrowersyjnych obyczajów dawnych Indii. Przemysław Szczurek - adiunkt w Zakładzie Filologii Indyjskiej (Instytut Studiów Klasycznych, Śródziemnomorskich i Orientalnych) Uniwersytetu Wrocławskiego. Prowadzi badania nad literaturą staroindyjską oraz greckimi i rzymskimi źródłami o Indiach starożytnych. Jest autorem prac na temat procesów redakcji Bhagawadgity, filozoficzno-religijnych koncepcji zawartych w literaturze sanskryckiej i tekstach kanonu palijskiego oraz greckich i rzymskich świadectw o Indiach.
Satysfakcja z pracy i wydajność pracowników. Relacja (nie)oczekiwana
Mateusz Paliga
W niniejszym opracowaniu podjęty został temat satysfakcji z pracy i wydajności pracy. W sposób kompleksowy przedstawiono wiodące perspektywy, teorie i modele opisywanych zjawisk, analizowane dotychczas głównie w literaturze zagranicznej. Zaprezentowane badania stanowią próbę odnalezienia relacji łączącej satysfakcję z pracy i wydajność, a uzyskane wyniki rzucają nowe światło na związek, który okazuje się bardziej skomplikowany, niż dotychczas zakładano. Książka jest propozycją dla praktyków zarządzania, w tym menedżerów, liderów zespołów i specjalistów oraz doradców zarządzania zasobami ludzkimi. Może być również cennym źródłem wiedzy dla studentów psychologii i nauk o zarządzaniu.
Wojciech Bogusławski
Następująca edycja jest krytycznym wydaniem sztuki wystawionej w 1809 r. w Warszawie. Podstawą wydania został pierwodruk „Saula”, opublikowany przez Wojciecha Bogusławskiego w „Dziełach dramatycznych”, wydanych w 1823 r. Inicjatorzy przygotowania niniejszej edycji, oparli się na zamieszczonych w Cyfrowej Bibliotece Narodowej Polona fotografiach stronic dramatu oraz stronic tworzących ramę wydawniczą utworu. Tekst dramatu opublikowano według zasad opracowywania tekstów oświeceniowych, a kolejność zamieszczonych tekstów została zachowana zgodnie z oryginalnym założeniem Bogusławskiego. Przypomnienie „Saula” Bogusławskiego ma głębokie uzasadnienie ze względu na walory utworu, na podjętą w nim problematykę, wykorzystanie tematyki biblijnej, zakorzenionej w fabule starotestamentalnej. Wszystko to sprawia, że po książkę mogą sięgać zarówno czytelnicy–pasjonaci, amatorsko zainteresowani starożytną historią Izraela, jak i profesjonaliści: filolodzy, teolodzy, bibliści, a przede wszystkim studenci polonistyki.
Anna Bielska, Małgorzata Stańczuk-Gałwiaczek
Treści przedstawione w skrypcie dostosowano do aktualnych potrzeb wynikających ze zmieniających się warunków ekonomiczno-gospodarczych, społecznych oraz kulturowo-przyrodniczych. Omówiono proces scalenia i wymiany gruntów oraz jego wpływ na wielofunkcyjny, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich. Przedstawiono zasady projektowania rozwiązań funkcjonalno-przestrzennych obrębu wiejskiego, mające na celu między innymi poprawę układu komunikacyjnego, regulacji stosunków wodnych oraz wskazanie obszaru na wydzielenie użyteczności publicznej z uwzględnieniem zmiany struktury własności działek ewidencyjnych. Daje to szerszy pogląd na możliwości zrównoważonego i wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich.
Scales of Banach Spaces, Theory of Interpolation and their Applications
Łukasz Dawidowski
Celem niniejszej monografii jest omówienie teorii skal przestrzeni Banacha oraz teorii interpolacji wraz z podaniem przykładów ich zastosowań. W pierwszej kolejności opisano teoretyczne podstawy teorii interpolacji. Podano definicje oraz podstawowe twierdzenia dotyczące konstrukcji przestrzeni interpolacyjnych (interpolacja rzeczywista i zespolona). Druga, główna, część monografii przedstawia definicję potęg ułamkowych operatorów, w szczególności dodatnich operatorów sektorialnych. Zaprezentowano także ich zastosowanie do konstrukcji skal przestrzeni Banacha, które jako główny obiekt badań są przykładem przestrzeni interpolacyjnych. W pracy zamieszczono również charakteryzację skal przestrzeni Banacha, która służy jako podstawa teoretyczna do opisu zastosowań tej teorii. W trzeciej części pokazano wykorzystanie podanej wcześniej teorii do badania „zachowań” operatorów na różnych poziomach skali. Udowodniono twierdzenia dotyczące operatorów domkniętych oraz operatorów sektorialnych. Następnie opisano konkretne równania cząstkowe, w rozwiązywaniu których można zastosować wspomnianą teorię.
Scena - między słowem a obrazem. O kompozycji dramatów Juliusza Słowackiego
Magda Nabiałek
Wprowadzone przez Autorkę kategorie pozwalają na nowo zobaczyć charakterystyczne dla twórczości Słowackiego, a trudne do opisania napięcia wewnętrzne. W książce Magdy Nabiałek przemiany ujęto w języku poetologicznym, a nie w języku teorii sztuki romantycznej. Zmiany w sposobie postrzegania świata przez twórcę Fantazego polegają na modyfikacji techniki budowy „kadru”, a co za tym idzie – przebudowie pozycji odbiorcy. Zmiana taka może wspomagać (tak upragnioną przez poetę) transfigurację czytelnika, przeprowadzonego – przez „patrzenie” i „widzenie” – do „rozumienia”. Do szczególnych osiągnięć zaliczyłabym analizę Kordiana i Balladyny. Dopiero ta dość złożona propozycja poetologiczna jest w stanie opisać zmienność perspektyw i możliwości widzenia świata ukazaną w tych dramatach, z którą niezupełnie radzą sobie kategorie ironii, fantastyczności, iluzji i deziluzji czy cudowności. dr hab. Magdalena Saganiak, prof. UKSW Historia humanistyki to nie tylko seria zwrotów, lecz także nieustannych powrotów. Jednym z nich jest propozycja Magdy Nabiałek, która na nowo próbuje postawić pytania o szczególny status dramatu i związaną z nim poetykę utworów scenicznych. Swoje rozważania sytuuje zaś w nadal aktualnej dla humanistyki opozycji słowa i obrazu, której potencjału badawczego zdaje się dramatologia nie wykorzystała do dziś. Koncentrując swoją uwagę na problematyce związanej ze zmiennością perspektyw oraz sposobami widzenia świata ukazanymi w dramatach Juliusza Słowackiego, autorka tworzy własną propozycję lektury tekstów autora Kordiana. Analiza wielopłaszczyznowej struktury utworów Słowackiego pozwala jej na odtworzenie architektoniczno-przestrzennej konstrukcji dzieła. Pojęcia sceniczności, kadru, ramy służą tutaj do wskazania wewnętrznych napięć w strukturze dramatu i kryjącego się za nimi potencjału semantycznego. Dzięki temu zaprezentowana analiza zyskuje charakter propozycji teoretycznej wykraczającej poza twórczość jednego autora.
Scena we krwi. Williama Szekspira tragedia zemsty
Małgorzata Grzegorzewska
Scena we krwi to książka o elżbietańskim teatrze okrucieństwa. Zawarte w tym tomie interpretacje nie stanowią jednak systematycznego wykładu. To raczej swobodne wariacje, zebrane wokół kilku powaracających motywów: ofiary i odwetu, przeznaczenia i Opatrzności, znaku i pragnienia Obecności. Książka szuka odpowiedzi na pytania: Czym w istocie jest tragedia w czasach nowożytnych? Jaką rolę pełnią w niej pogańscy (nieobecni) bogowie i chrześcijański Bóg? Jak rozumieć los bohatera tragicznego? Czy jest jego pycha i na czym polega jego wina? Ile warte są słownikowe definicje tych pojęć, dotykających tajemnicy ludzkiej nieprawości> sztuki Szekspira stanowią niewyczerpane źródło inspiracji takich poszukiwań i przemyśleń.
Scenariusze zajęć bibliotecznych na kwiecień i maj
Anna Kiełczewska
E-book "Scenariusze zajęć bibliotecznych na kwiecień i maj" to praktyczny zestaw gotowych materiałów dla nauczycieli bibliotekarzy, wychowawców i pedagogów. Publikacja zawiera pomysły na ciekawe zajęcia związane z ważnymi wydarzeniami i świętami, takimi jak Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci, Światowy Dzień Sportu, Dzień Tańca, Dzień Bibliotek i Bibliotekarza, Międzynarodowy Dzień Muzeów oraz Europejski Dzień Sąsiada. Scenariusze pomagają rozwijać zainteresowania uczniów, kreatywność i aktywność podczas zajęć bibliotecznych.
Sceniczne metamorfozy mitu. Teatr polski XXI wieku w perspektywie kulturowej
Małgorzata Budzowska
W publikacji zaprezentowano analizy kulturoznawcze wybranych spektakli adaptujących mity antyczne z kręgu kultury śródziemnomorskiej w obrębie estetyki postmodernizmu. Autorka podjęła pierwszą na rodzimym gruncie transdyscyplinarną analizę recepcji mitów we współczesnym teatrze polskim. Wybrała przykłady z twórczości czwórki polskich reżyserów teatralnych (Maja Kleczewska, Michał Zadara, Jan Klata, Antonina Grzegorzewska), w spektaklach których szczególnie wyraźnie i często można dostrzec inscenizację mitu. Porządkując obszar ich dokonań, autorka posłużyła się własną typologią i wyróżniła strategie ujmowania mitu przez poszczególnych twórców. „Autorka pisze o trudnych kwestiach i złożonych problemach w sposób zwięzły i prosty (co nie znaczy upraszczający) [...] Jej praca nie tylko rzuca nowe światło na twórczość czwórki wybitnych reżyserów, dowodząc ich silnego zakorzenienia w najdawniejszej tradycji teatru i dramatu światowego, lecz także stanowi ważny przyczynek do badań nad relacjami sztuki/sztuki teatru i mitu. Analizy spektakli są szczegółowe, precyzyjne i nierzadko odkrywcze. Prowadzą do bardzo ciekawych wniosków i pobudzają do myślenia. Starannie dobrany materiał ilustracyjny dodatkowo je wzbogaca, dając odbiorcom pogląd na estetykę omawianych spektakli oraz na indywidualny styl twórców inscenizujących opowieści mityczne. Oryginalna typologia poszerza konteksty ich dokonań, powiązując je z szerszym zapleczem kulturowym”. Z recenzji prof. dr hab. Anny Burzyńskiej (UJ)
Barbara Taraszka-Drożdż
Książka adresowana jest do naukowców oraz studentów kierunków filologicznych interesujących się zjawiskiem metafory, które w niniejszej pracy przedstawione jest z punktu widzenia językoznawstwa kognitywnego. W części teoretycznej autorka porównuje dwa kognitywne podejścia do metafory. Pierwszym z nich jest teoria postulująca centralne miejsce metafory w języku i poznaniu, tj. Teoria Metafory Konceptualnej zapoczątkowana przez G. Lakoffa i M. Johnsona, a następnie rozwijana przez innych badaczy (np. Z. Kövecsesa, J. Grady’ego, R. Gibbsa, M. Turnera) oraz poddawana modyfikacjom, m.in. pod wpływem Teorii Amalgamatów Pojęciowych G. Fauconniera i M. Turnera. Drugą rozważaną koncepcją jest teoria Gramatyki Kognitywnej autorstwa R. Langackera, w ramach której metaforze nie przypisuje się specjalnej roli. Metafora postrzegana jest bowiem jako jeden z typów rozszerzenia semantycznego. Jednak, jak wskazuje na to autorka, narzędzia Gramatyki Kognitywnej pozwalają opisać zjawisko metafory w dużo bardziej kompleksowy sposób niż zakłada to Teoria Metafory Konceptualnej. W części analitycznej, bazując na założeniach Gramatyki Kognitywnej, autorka proponuje metodologię badawczą, która integruje opis semantyczny z opisem gramatycznym oraz zapleczem doświadczeniowym danej społeczności językowej. Analizie poddane zostają rozszerzenia semantyczne francuskich jednostek leksykalnych odnoszących się do światła. Wychodząc od analizy treści oraz organizacji konceptualnej każdej jednostki leksykalnej, autorka dociera do całego systemu struktur schematycznych nazywanych wzorcami metaforycznego rozszerzenia, a w ich ramach, do całych matryc domen aktywowanych przez analizowane jednostki leksykalne.
Antoni Kępiński
Antoni Kępiński (1918-1972) - lekarz, filozof, humanista - wprowadza w tej książce czytelnika w świat przeżyć chorego na schizofrenię, pokazuje bogactwo jego fantazji, myśli, wyobraźni, analizuje twórczość plastyczną. Jako lekarz wychodzi daleko poza konwencje opisu klinicznego - klasyfikuje objawy choroby na podstawie obserwacji stosunku pacjentów do świata, do własnych ról społecznych, do siebie samych, do życia erotycznego. W tej głęboko humanistycznej książce, łączącej w sobie cechy pasjonującej lektury i dzieła o niepodważalnej wartości naukowej, najważniejszy jest pełen zrozumienia, dobroci i miłości stosunek lekarza do chorego, pozwalający na odkrywanie najgłębiej w psychice człowieka położonych tajemnic choroby.
Schizofrenia a funkcjonowanie poznawcze
Rafał Styła
Dzieło Autora uważam za dojrzałą prezentację istotnego problemu klinicznego, jakim są zaburzenia poznawcze w schizofrenii. Z perspektywy badacza zajmującego się psychologią schizofrenii tym bardziej doceniam wysiłek dr. Styły w dążeniu do pogłębiania wiedzy z zakresu związków złożonych i różnorodnych zmiennych psychologicznych z funkcjami poznawczymi. Wiem bowiem jak wymagające są to poszukiwania. Autor monografii przedstawia interesujący model systematyzujący rozumienie znaczenia wzajemnych interakcji czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych w deficytach funkcjonowania poznawczego pacjentów chorujących na schizofrenię. Na uwagę zasługuje fakt, iż Autor zrealizował serię czasochłonnych badań zakrojonych na szeroką skalę, które dostarczyły ciekawego materiału do analiz. dr hab. Łukasz Gawęda, prof. IP PAN, fragment recenzji Książka stanowi pierwszą monografię w literaturze polskiej, i prawdopodobnie światowej, poświęconą w całości psychologicznemu rozumieniu zaburzeń poznawczych doświadczanych przez osoby z diagnozą schizofrenii. Termin zaburzenia poznawcze ma wiele znaczeń - w niniejszej książce rozumiany jest przede wszystkim jako dysfunkcje elementarnych czynności poznawczych (np. uwagi, uczenia się, pamięci roboczej, funkcji zarządczych). Monografia zawiera szczegółowe teoretyczne wprowadzenie, ukazujące rolę zaburzeń poznawczych w schizofrenii. Druga część tomu skupiona jest na opisie czterech badań własnych, które w sposób empiryczny wykazują istotne znaczenie procesów psychologicznych dla funkcjonowania w zakresie językowym, uczenia się, szybkości przetwarzania, funkcji zarządczych i pamięci roboczej. Czytelnicy zainteresowani zagadnieniem schizofrenii - w tym psycholodzy, lekarze, studenci i pracownicy naukowi oraz osoby z doświadczeniem psychozy i ich rodziny - z pewnością znajdą w niej wiele nowych, ciekawych informacji. Rafał Styła - doktor nauk humanistycznych, adiunkt w Katedrze Neuropsychologii Klinicznej i Psychoterapii Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, psychoterapeuta Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, analityk grupowy Instytutu Analizy Grupowej ,,Rasztów", współzałożyciel Ośrodka Psychoterapii i Psychiatrii ,,Psyche Plus". Były pracownik Akademickiego Ośrodka Psychoterapii UW oraz Instytutu Psychiatrii i Neurologii. Autor lub współautor ponad 30 publikacji z zakresu psychopatologii (w tym zagadnienia schizofrenii), psychoterapii i psychometrii.
Scholastyczne inspiracje poetyki Macieja Kazimierza Sarbiewskiego
Jacek Kwosek
Tematem pracy są scholastyczne inspiracje w poetyce Macieja Kazimierza Sarbiewskiego. Praca składa się ze wstępu, sześciu rozdziałów i zakończenia. Wprowadzenie przedstawia stan badań i układ pracy. Pierwszy rozdział pokazuje sposób użycia przez Sarbiewskiego pojęć zaczerpniętych ze scholastyki. Drugi rozdział porównuje poglądy Arystotelesa i Sarbiewskiego na poetykę. Trzeci rozdział pokazuje, w jaki sposób Sarbiewski stosuje pojęcie analogii. Czwarty rozdział przedstawia jego pogląd na problem uniwersaliów. W rozdziale piątym opisano jego wizję człowieka. W szóstym rozdziale porównano jego rozumienie twórczości z romantycznymi poglądami na jej temat. Na końcu sformułowano wnioski.
Scholia Medicea in Æschyli Persas - opracowanie, przekład, komentarz
Katarzyna Chiżyńska
Książka jest pierwszą w Polsce publikacją tego typu. [...] Analiza greckich scholiów wymaga mistrzowskiej znajomości języka greckiego, czego Autorka daje dowód. Jej panowanie nad literaturą przedmiotu jest imponujące. Obcowanie z tą monografią przeniosło mnie do roku 1962, kiedy profesor Stefan Srebrny prowadził w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu ostatnie seminarium poświęcone rekonstrukcjom zaginionych tragedii na podstawie fragmentów i świadectw (scholia). Nauczył nas pokory wobec tych przekazów. [...] Oὐκ τὸ μέτριον φρὸνημα Autorki cechuje jej książkę. Publikacja jest na poziomie europejskim. Tłumaczenie i interpretacja trudnych greckich scholiów - wzorowa. Oby Autorka opracowała inne tragedie Ajschylosa! Z recenzji prof. dr. hab. Mariana Szarmacha W książce podjęto ważne z literaturoznawczego punktu widzenia zadanie: naukowe opracowanie Scholiów Medycejskich do Persów Ajschylosa wraz z ich polskim przekładem i komentarzem. Jest to pierwsze takie studium w Polsce i jedno z nielicznych na świecie w ogóle, dlatego stanowi istotne novum w tym zakresie. Co więcej, Autorka, stawiając przed sobą tak ambitne zadanie, wymagające głębokiej wiedzy, interdyscyplinarnego podejścia, samodzielnego prowadzenia badań naukowych oraz żmudnej, benedyktyńskiej wręcz pracy, wywiązała się z niego znakomicie. [...] wyzwanie to, notabene wymagające wytrwałości, akrybii i pasji badawczej, jest bardzo rzadko podejmowane przez współczesnych filologów klasycznych. [...] Publikacja wnosi istotny wkład do rozwoju polskiej nauki o świecie starożytnym i polskiego literaturoznawstwa. [...] Potencjalnie krąg odbiorców monografii jest całkiem szeroki, obejmuje bowiem [...] przede wszystkim filologów klasycznych, historyków kultury i literatury powszechnej, badaczy piśmiennictwa naukowego, transmisji i krytyki tekstu, językoznawców, nadto: historyków, archeologów, religioznawców, etnologów i antropologów oraz wszystkich, którzy interesują się szeroko pojętym antykiem grecko-rzymskim, a także jego nie do przecenienia spuścizną i recepcją. Z recenzji prof. dr. hab. Krzysztofa Nareckiego
Scjentyzm i sekularyzm. Jak reagować na niebezpieczną ideologię
J. P. Moreland
Sztywne przywiązanie do scjentyzmu, w przeciwieństwie do zdrowego szacunku dla nauki, jest powszechne w dzisiejszym świecie. Nie prowadzi jednak do lepszego zrozumienia naszego wszechświata, w rzeczywistości bowiem scjentyzm podważa prawdziwą naukę i marginalizuje moralność i religię. W niniejszej książce filozof J.P. Moreland obnaża samobójczy charakter scjentyzmu i daje nam narzędzia pozwalające rozpoznać jego szkodliwą obecność w różnych aspektach kultury, a jednocześnie pozwalające nam pogłębić nasze świadectwo biblijnego chrześcijaństwa i uzbrajające nas w strategie integracji wiary i nauki, jedyną możliwą drogę do prawdziwej wiedzy. Jeśli kiedykolwiek miałeś pokusę, aby odrzucić poglądy moralne, filozoficzne lub teologiczne, ponieważ byłeś przekonany, że tylko nauka daje prawdziwą wiedzę - lub ktoś inny cię do tego nakłaniał - byłeś wciągany przez scjentyzm. Ta popularna idea podkopała zaufanie olbrzymiej liczby chrześcijan, ale w Scjentyzmie i sekularyzmie filozof J.P. Moreland zręcznie obnaża jej oszustwo. Z niezwykłą jasnością, wnikliwością i chirurgiczną precyzją porządkuje on zamieszanie, zręcznie obalając pogląd, że tylko nauka może dać wiedzę, podczas gdy wszystko inne to wyłącznie opinia, uczucie czy wiara. W tej książce Moreland robi to, co umie najlepiej, czyli demaskuje niedorzeczności dzięki uważnemu myśleniu i rygorystycznej analizie. Tym, którzy łatwowiernie ulegli scjentyzmowi, ta książka otworzy oczy. Osobom dryfującym w mętnych wodach sekularyzmu wysiłek Morelanda może służyć również jako poradnik w zanikającej sztuce jasnego myślenia. Gregory Koukl, przewodniczący organizacji Stand to Reason; autor The Story of Reality i Taktyki Nauka jest niezwykle użyteczną dyscypliną, ale ostatnio została zniekształcona przez scjentyzm, pogląd, że nauka jest ostateczną drogą do prawdy w każdej dziedzinie rzeczywistości. Opierając się na tym fałszywym uwielbieniu nauki, wielu zaprzeczyło wartości religii i filozofii, wielu innych odrzuciło twierdzenia o boskim objawieniu w Biblii. J.P. Moreland jest szanowanym myślicielem chrześcijańskim, który dogłębnie przestudiował zarówno naukę, jak i Pismo Święte. Wyraźnie wykazuje błędy argumentów za scjentyzmem. Pokazuje, jak chrześcijanie mogą bronić swojej wiary przed scjentystycznymi zarzutami, jednocześnie akceptując prawdziwą naukę jako dar od Boga. John M. Frame, profesor teologii i filozofii w Reformed Theological Seminary w Orlando Przez dziesięciolecia ludzie zastanawiali się, dlaczego dzieci masowo porzucają wiarę. J.P. Moreland dociera do sedna sprawy i udziela niezbędnych informacji pozwalających na zatrzymanie exodusu. Każdy chrześcijański rodzic i wychowawca musi przeczytać tę książkę. Catherine Waller, redaktor naczelna, Defendable Faith Institute, DeepRoots Bible Curriculum for Defendable Faith; rodzic prowadzący kształcenie domowe O autorze: J.P. Moreland jest profesorem filozofii w Talbot School of Theology na Uniwersytecie Biola w La Mirada w Kalifornii. Uzyskał następujące tytuły naukowe: licencjata chemii na University of Missouri, licencjata teologii w Dallas Theological Seminary, magistra filozofii na University of California-Riverside oraz doktora filozofii na Uniwersytecie Południowej Kalifornii. Prowadził wykłady i debaty w wielu kampusach uniwersyteckich w całych Stanach Zjednoczonych. Przez dziesięć lat służył w Campus Crusade for Christ; osiem lat pracował jako bioetyk w firmie Personal Care Nursing Homes, Inc. Jest autorem lub współautorem 30 książek, opublikował ponad 70 artykułów w czasopismach, m.in. w "Philosophy and Phenomenological Research", "American Philosophical Quarterly", "Australasian Journal of Philosophy", "Faith and Philosophy". Summa Nazwa serii nawiązuje do tytułu dwóch wielkich dzieł świętego Tomasza z Akwinu, który koncentrował się na tym, że chrześcijaństwo nie podważa wartości poznania intelektualnego. Proponujemy czytelnikowi publikacje, których autorzy nie boją się rzeczowej dyskusji prowadzącej do wykazania prawdziwości chrześcijaństwa. Mamy nadzieję, że będzie to doskonała lektura i nieocenione źródło wiedzy dla tych, którzy szukają argumentów na rzecz chrześcijaństwa oraz wszystkich wątpiących, a nawet niewierzących. Ci ostatni znajdą okazję, by wypróbować swoją niewiarę.
"Scripta Classica" 2016. Vol. 13
red. Anna Kucz, Patrycja Matusiak
Na trzynasty tom "Scripta Classica" składa się dziewięć artykułów o różnorodnej tematyce. Czytelnik znajdzie tu teksty zarówno analizujące wybrane kwestie z hymnów homeryckich, jak i te dotykające lingwistycznych aspektów tekstów Plauta czy roli Erichto w dziele Lukana. Artykuły dotyczące prozy odnoszą się natomiast do: tekstu Pauzaniasza o Partenonie, fragmentu dzieła Waleriusza Maksymusa i uwag odnoszących się do zagadnień związanych z literaturą bizantyńską. Całości dopełniają obserwacje na temat wątków mitologicznych spotykanych w komiksach oraz współczesna, pierwsza edycja łacińskiego tekstu "Chirurgia parva", która zdaje się korespondować z artykułem traktującym o "szaleństwie" i terminach pokrewnych z punktu widzenia lingwisty.
"Scripta Classica" 2017. Vol. 14
red. Edyta Gryksa, red. Agata Sowińska
Praca jest zbiorem kilku artykułów dotyczących historii kultury i tradycji starożytnej Grecji i Rzymu, skierowaną do szerokiego grona czytelników zainteresowanych antyczną tematyką. Obok przekładów tekstów antycznych, które do tej pory nie były wydawane w języku polskim (fragmenty Punica Syliusza Italika i Adversus Nationes Arnobiusza, diatryba Animine an corporis affectiones sint peiores Plutarcha z Cheronei oraz utwór De concubitus Martis et Veneris autorstwa Repozjanusa ), czytelnik może sięgnąć po artykuły omawiające rolę snów w starożytności, ideę oszustwa w historiografii rzymskiej czy poznać uwagi dotyczące Priapa w powieści graficznej Nikolasa Presla. W pracy opublikowane zostało sprawozdanie z organizowanego w dniach 14-16 września 2017 r. CVII Walnego Zjazdu Polskiego Towarzystwa Filologicznego, w ramach którego zorganizowana została konferencja Antyczne Techniki Perswazyjne.