Popularnonaukowe i akademickie
Wielkie i te nieco mniejsze pytania psychologii
Wiesław Łukaszewski
Gdy brakuje pytań nie ma potrzeby poszukiwania odpowiedzi. Pytania otwierają drogę do poznania, odpowiedzi - drogi tej nie zamykają. Wiesław Łukaszewski Fascynującą cechą człowieka jest jego ciekawość. Dociekanie istoty rzeczy. Umiejętność zadawania pytań. I poszukiwanie odpowiedzi. Ta książka przypomina o wielkich pytaniach stawianych w psychologii. Wielkich, a także tych nieco mniejszych. Pytaniach, na temat człowieka i świata, w którym ten człowiek żyje. Pytania nieraz przez lata pozostają te same, lecz odpowiedzi ulegają nieuchronnym zmianom. Zmienia się świat, który nas otacza, zmieniają się również metody badawcze i sposób myślenia badaczy, a ich najważniejsze ustalenia dotyczące tego, kim jesteśmy i jacy jesteśmy, znajdują się właśnie tu w tym tomie. Wśród wielkich i małych pytań psychologii można by zadać i takie: Kto mógłby napisać książkę o ludzkich zachowaniach, która byłaby niebanalna dla psychologów akademickich, a zarazem całkowicie zrozumiała dla czytelnika nieobeznanego z psychologicznymi teoriami i naukową terminologią ? Wiesław Łukaszewski zdecydowanie to potrafi. I choć nie wiem kim jesteś potencjalny Czytelniku, wiem, że to książka dla Ciebie! prof. Dariusz Doliński Prof. dr hab. Wiesław Łukaszewski - wybitny autorytet z zakresu psychologii społecznej, psychologii osobowości i psychologii motywacji. Autor wielu istotnych artykułów publikowanych w prestiżowych pismach psychologicznych. Miłośnik dobrej literatury, muzyki klasycznej i ogrodów. Obecnie profesor na Wydziale Zamiejscowym Uniwersytetu SWPS w Sopocie, w latach 19932003 przewodniczący Komitetu Nauk Psychologicznych PAN, obecnie członek prezydium Komitetu Psychologii PAN. Honorowy członek Polskiego Towarzystwa Psychologicznego i Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej. Znany popularyzator psychologii. Od kilkunastu lat współpracuje również z Miesięcznikiem Charaktery.
Wielkie osiedla mieszkaniowe w mieście postsocjalistycznym. Geneza, rozwój, przemiany, percepcja
Ewa Szafrańska
Wielkie socjalistyczne osiedla mieszkaniowe o zabudowie blokowej popularnie określane "blokowiskami" lub "osiedlami z wielkiej płyty" stanowią szczególne środowisko mieszkaniowe obecne w wielu miastach europejskich, ale przede wszystkich w miastach Europy Środkowo-Wschodniej. W książce poddano analizie genezę, rozwój, przemiany oraz percepcję tej formy zabudowy w wybranych miastach postsocjalistycznych. Podjęcie refleksji dotyczącej tej tematyki uznano za ważne, ponieważ osiedla te są najbardziej widocznym i rozległym przestrzennie dziedzictwem socjalizmu we współczesnych miastach i dominującą formą zamieszkiwaną przez niemal połowę ludności tych miast. Ponadto obszary te, mimo swej powszechności, są wciąż stosunkowo mało poznane i postrzegane przez pryzmat wielu stereotypów, które należy weryfikować w badaniach w różnych skalach przestrzennych i przy użyciu różnych metod. Praca ma walory nie tylko poznawcze ale także aplikacyjne. Jej rezultaty są ważnym głosem w toczącej się obecnie dyskusji na temat aktualnego stanu oraz przyszłości wielkich osiedli mieszkaniowych we współczesnych miastach postsocjalistycznych. Stanowi źródło niezbędnej wiedzy w procesach modernizacji i humanizacji tej formy zabudowy, czyli działań zmierzających do zapewnienia takich warunków zamieszkania, które w lepszy niż dotychczas sposób mogą zaspokoić potrzeby ich mieszkańców.
Wielkie tematy literatury amerykańskiej. T. 5: Podróże, wędrówki, włóczęgi
red. Teresa Pyzik, Agnieszka Woźniakowska
Artykuły zebrane w tomie można podzielić ze względu na dwa podejścia do tematyki podróży. Pierwsze to omawianie podróży znanych pisarzy i analiza ich dzienników podróży. Znalazły się tu teksty m.in. o podróżach w Europie Hawthorne’a, Jamesa i Twaina oraz o ich postrzeganiu Anglii i Włoch, wędrówkach Steinbecka, artykuły o Antin i o zapiskach Sheparda. Druga grupa artykułów koncentruje się wokół wędrówek i podróży bohaterów w utworach literackich.
Wielkie tematy literatury amerykańskiej. T. 7: Miłość
red. Sonia Caputa, red. Agnieszka Woźniakowska
"Oddajemy do rąk Państwa kolejny, siódmy już tom Wielkich tematów literatury amerykańskiej. Tym razem motywem przewodnim zbioru stała się miłość. Autorzy jedenastu zamieszczonych w zbiorze tekstów próbują odpowiedzieć na pytanie, czy rzeczywiście miłość jest wielkim tematem amerykańskim. Czy członkowie tego społeczeństwa, na ogół postrzeganego jako pragmatyczne, materialistyczne i konsumpcyjne, cenią uczucie miłości? Czy istnieją, a jeśli tak, to jakie są literackie obrazy miłości w literaturze (i kulturze) amerykańskiej? Niniejszy tom podejmuje próbę odpowiedzi na te i podobne pytania." (Sonia Caputa, Agnieszka Woźniakowska – Wstęp)
Wielkie tematy literatury amerykańskiej. T. 8: Przemoc
red. Sonia Caputa, Agnieszka Woźniakowska
Przemoc jest motywem przewodnim kolejnego, ósmego tomu Wielkich tematów literatury amerykańskiej. Historia Stanów Zjednoczonych, jak wiadomo, obfitowała w wydarzenia wiążące się z różnym formami przemocy: począwszy od faktu, że część kolonii stworzyli mieszkańcy, którzy byli prześladowani z powodów religijnych w swojej ojczyźnie, poprzez krzywdy wyrządzone przez kolonistów i ich potomków rdzennym mieszkańcom kontynentu amerykańskiego, przez wojny i konflikty na tle ekonomicznym, politycznym, rasowym czy religijnym, aż po zamachy terrorystyczne. Ofiarami przemocy byli przedstawiciele wszystkich warstw społecznych: prezydenci (Abraham Lincoln, James Garfield, William McKinley i John F. Kennedy stali się przecież ofiarami zamachowców) i liderzy ruchów społecznych (do najbardziej znanych należą niewątpliwie Martin Luther King, Malcolm X czy Medgar Evers), zwykli obywatele, a także, a może zwłaszcza, niewolnicy. Przemoc dotykała całych społeczności, na przykład plemion Indian, ale i jednostek. Przybierała różne formy – te widoczne, objawiające się okaleczeniem fizycznym ofiar, i bardziej subtelne, choć często nie mniej okrutne –jak przemoc psychiczna. [fragment wstępu]
ks. Grzegorz Strzelczyk, ks. Robert J. Woźniak,...
Po co zbawienie? Po co Kościół? Po co Bóg? Po co człowiek? Po co moralność? Po co sumienie? Po co Kościół światu? Po co świat Kościołowi? Odpowiedzi na te pytania udzielają księża: Andrzej Draguła, Grzegorz Strzelczyk, Alfred M. Wierzbicki i Robert J. Woźniak. W ich ujęciu wielkie tematy teologii okazują się wielkimi egzystencjalnymi pytaniami człowieka. W Tate Modern z obrazów religijnych zapamiętałem jedynie przejmujące "Ukrzyżowanie" Francisa Newtona Souzy. To bardzo ważny obraz, w pewnym sensie emblematyczny dla współczesnego chrześcijaństwa, w którym tak bardzo uwidacznia się napięcie między teologicznym dziedzictwem a nowoczesnością. Można go odczytać jako niezwykle sugestywne pytanie o sens i rolę chrześcijaństwa w naszej współczesnej rzeczywistości. Jakiego Zbawiciela potrzebuje świat? Jak Go uczynić uniwersalnym? Jakie jest w tym świecie miejsce sacrum? Ks. Andrzej Draguła
Marek W. Kozak
Prezentowana książka jest wynikiem ze wszech miar interesującego, oryginalnego, solidnie przygotowanego i obiecującego przedsięwzięcia naukowego. Dokonano w niej wiarygodnego zdiagnozowania analizowanej rzeczywistości w zakresie oceny wielowymiarowych efektów organizowania wielkich wydarzeń (igrzysk olimpijskich i wystaw światowych EXPO). Wywód poprowadzono logicznie i przekonująco. (...) Niezależnie od swojej wartości epistemologicznej praca Marka W. Kozaka powinna także pomagać w rozwiązywaniu praktycznych problemów istotnych w polityce regionalnej i lokalnej. Jej celem jest jednocześnie wyjaśnienie różnorodności oraz konsekwencji wynikających z przeprowadzenia globalnych wydarzeń masowych, a kompleksowe rozwiązanie epistemologiczne w formie modelu: ,,Mechanizm - główni aktorzy (interesariusze) i powiązania" stanowi podstawę do zrozumienia realnego świata organizacji wielkich wydarzeń. z recenzji prof. Jacka Kaczmarka (UŁ) Marek W. Kozak Dr hab., prof. UW, pracownik Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG). Ukończył Uniwersytet Warszawski (1980). Doktorat zrobił w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN (1986), a habilitację w Instytucie Studiów Politycznych PAN (2009). W latach 1991-2014 był pracownikiem administracji centralnej i instytucji skarbu państwa. Od 2012 r. profesor UW. Wykłada politykę regionalną (i spójności) UE, ewaluację oraz turystykę w rozwoju. Jest członkiem Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, Regional Studies Association, Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, a także ekspertem UE, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz różnych instytucji badawczych. Współkoordynuje sieć badawczą Regional Studies Association ,,Turystyka i Rozwój Regionalny". Kierował zespołem EUROREG w ramach projektu międzynarodowego HORIZON 2020 COHESIFY. Autor przeszło 200 krajowych i zagranicznych publikacji naukowych.
Wielkie złudzenie. Liberalne marzenia a rzeczywistość międzynarodowa
John J. Mearsheimer
Fascynująca książka jednego z najwybitniejszych badaczy stosunków międzynarodowych, autora Tragizmu polityki mocarstw, twórcy teorii realizmu ofensywnego. Profesor John J. Mearsheimer analizuje idealistyczne złudzenia dotyczące polityki międzynarodowej i leżące u ich źródeł błędy intelektualne. Wskazuje czynniki w rzeczywistości decydujące o postępowaniu państw. Formułuje surowe oskarżenie polityki amerykańskiej ostatniego trzydziestolecia, z jej wiarą w koniec historii oraz możliwość eksportu demokracji liberalnej na cały świat. Wielkie złudzenie to manifest realizmu politycznego i doniosłe wezwanie o powściągliwość, o uznanie ograniczeń narzucanych przez rzeczywistość. *** „Książka ta, podobnie jak poprzedni i wydany już w Polsce tom Johna Mearsheimera, jest (…) prawdziwą lekcją politycznej trzeźwości oraz pokazem rozsądnego wyjaśniania teraźniejszości (z delikatnym prognozowaniem przyszłości); (…) dotychczasowy przebieg wydarzeń zdaje się jedynie potwierdzać oceny i opinie J. Mearsheimera. Zgodnie z nimi, na scenę wracają narodowe interesy, polityka siły (power politics), a na najwyższym szczeblu na nowo rozpoczyna się gra mocarstw (…) co nie znaczy wcale, że bez znaczenia będzie i takie państwo jak Polska, o ile tylko odrobi lekcje politycznego realizmu. Ta książka jest jedną z najlepszych możliwych lektur właśnie pod tym względem. prof. dr hab. Bogdan J. Góralczyk Wielkie złudzenie (…) jest manifestem – apelem wręcz – do cnoty umiarkowania w polityce zagranicznej. (…) Mearsheimer dobitnie pokazuje zalety realizmu i umiarkowania zamiast liberalnych krucjat, powodujących więcej problemów niż rozwiązań, dużo częściej prowadzących do wojen i innych nieszczęść. Książka przepełniona jest myśleniem zrównoważonym, chłodnym, oddzielającym fakty od emocji, kalkulującym, stawianiem na mądrze rozumiane interesy narodowe. Słowem: cech, jakich w Polsce jest mało, stanowczo za mało. dr hab. Michał Lubina John J. Mearsheimer jest profesorem nauk politycznych na Uniwersytecie w Chicago, gdzie został wyróżniony tytułem R. Wendell Harrison Distinguished Service Professor of Political Science. Wśród jego licznych publikacji znajdują się Tragizm polityki mocarstw oraz Wielkie złudzenie. Liberalne marzenia a rzeczywistość międzynarodowa.
Wielkość i upadek "Tygodnika Powszechnego" oraz inne szkice
Andrzej Romanowski
Książka ta, utrzymana zarówno w dyskursie eseistycznym, jak i w konwencji osobistego wspomnienia, mówi o polskim upadku: destrukcji idei solidarnościowej, zaniku politycznego centrum, zdradzie etosu, porzuceniu własnej tożsamości. Celem ataku są – po raz kolejny w pisarstwie Andrzeja Romanowskiego – projekt „IV Rzeczpospolitej”, działania PiS, „polityka historyczna”, Instytut Pamięci Narodowej… Autor dokonuje też rozrachunku ze swym dawnym środowiskiem: z „Tygodnikiem Powszechnym” i – szerzej – z ruchem ZNAK. Wskazując na jego słabości, w tym brak krytycyzmu wobec „Solidarności” i polskiego papieża, akcentuje zarazem jego decydującą rolę w ponownym wybiciu się Polaków na niepodległość.
Wielojęzyczność jako wyzwanie społeczne, kulturowe i edukacyjne
Anna Żurek
Książka stanowi owoc wspólnych dyskusji prowadzonych podczas spotkań Zespołu Języka Polskiego poza Granicami Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN w latach 2021 i 2022 z różnymi naukowcami z Polski i zagranicy. Co ważne, ukazuje kierunki współczesnych badań polonistycznych nad wielojęzycznością postrzeganą jako wyzwanie społeczno-kulturowe, językowe i edukacyjne. Wielopłaszczyznowa perspektywa podkreśla interdyscyplinarny charakter omawianego zjawiska oraz jego wewnętrzną złożoność. Kontakty języka polskiego dotyczą różnych kontekstów, w tym badań dwujęzyczności polsko-portugalskiej i portugalsko-polskiej w Brazylii, dwujęzyczności ukraińsko-polskiej w Polsce, dwujęzyczności angielsko-polskiej w Wielkiej Brytanii, wielojęzyczności rumuńsko-ukraińsko-rosyjsko-polskiej oraz wielojęzyczności rodzin polsko-egipskich. Całość zamyka prezentacja działalności Zespołu Języka Polskiego poza Granicami Kraju, a w szczególności cyklu, dzięki któremu powstała prezentowana monografia. Wyniki badań bilingwizmu prowadzone w różnych aspektach, środowiskach, przy zastosowaniu zróżnicowanych metod są przydatne w lingwistyce, glottodydaktyce, logopedii, socjolingwistyce. Jak wynika z zaprezentowanych tekstów wiele zagadnień ma walor perspektywiczny, wymaga dalszych pogłębionych analiz. Tym bardziej że Polska z kraju monolingwalnego staje się krajem wielojęzycznym. z rec. prof. dr hab. Elżbiety Sękowskiej, UW Tom dotyczy aktualnej problematyki, wciąż niewystarczająco opisanej w polskim językoznawstwie, a poszczególne rozdziały powinny zainteresować zarówno językoznawców, jak i przedstawicieli innych dyscyplin. z rec. dr. hab. Michała Głuszkowskiego, prof. UMK Redaktor serii dr hab. Anna Żurek pracuje na Uniwersytecie Wrocławskim jako badaczka i dydaktyczka, kieruje Szkołą Języka Polskiego i Kultury dla Cudzoziemców UWr, jest pomysłodawczynią serii wydawniczej "Glotto-Logo", poświęconej zagadnieniom związanym z nauczaniem języka polskiego jako obcego, drugiego, odziedziczonego, a także z wielojęzycznością i logopedią. Jej zainteresowania naukowe obejmują zagadnienia z zakresu: teorii akwizycji języka, bilingwizmu, etykiety językowej, dydaktyki i metodyki języka polskiego jako obcego, komunikacji międzykulturowej oraz edukacji dzieci z doświadczeniem migracyjnym (w tym uchodźczym). Szczegółowe informacje o Autorkach i Autorach poszczególnych tekstów znajdują się na końcu książki.
Wielojęzyczność. Krótkie Wprowadzenie 41
John C. Maher
> KRÓTKIE WPROWADZENIE - książki, które zmieniają sposób myślenia! Autor przedstawia kwestię języka i wielojęzyczności w odniesieniu do coraz bardziej wielokulturowych społeczności. Omawia nie tylko rolę języków w podróżach, pracy czy migracji w globalnym świecie, lecz także w kształtowaniu tożsamości. Pokazuje ponadto, że wielojęzyczność może prowadzić do konfliktów społecznych i politycznych, nierównych stosunków władzy i dyskusji na temat języków narodowych lub urzędowych, a nawet do walk o prawa językowe społeczności lokalnych i tubylczych. Czytelnik znajdzie tu również przegląd losów wielu zagrożonych języków, które znikają ze świata, oraz rozważania dotyczące przyczyn rozwoju lub upadku języków. * Interdyscyplinarna seria KRÓTKIE WPROWADZENIE piórem uznanych ekspertów skupionych wokół Uniwersytetu Oksfordzkiego przybliża aktualną wiedzę na temat współczesnego świata i pomaga go zrozumieć. W atrakcyjny sposób prezentuje najważniejsze zagadnienia XXI w. - od kultury, religii, historii przez nauki przyrodnicze po technikę. To publikacje popularnonaukowe, które w formule przystępnej, dalekiej od akademickiego wykładu, prezentują wybrane kwestie. Książki idealne zarówno jako wprowadzenie do nowych tematów, jak i uzupełnienie wiedzy o tym, co nas pasjonuje. Najnowsze fakty, analizy ekspertów, błyskotliwe interpretacje. Opiekę merytoryczną nad polską edycją serii sprawują naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego: prof. Krystyna Kujawińska Courtney, prof. Ewa Gajewska, prof. Aneta Pawłowska, prof. Jerzy Gajdka, prof. Piotr Stalmaszczyk.
Wojciech Dobiński
Niniejsza publikacja ma charakter dwudzielny. W pierwszej części przedstawiony został aktualny stan wiedzy na temat wieloletniej zmarzliny w ujęciu krytycznym, natomiast druga część pracy zawiera wyniki badań prowadzonych w wybranych miejscach Tatr, Gór Skandynawskich i Spitsbergenu oraz ich interpretację, analizę, a także dostrzeżone prawidłowości. Celem pracy jest detekcja i poznanie prawidłowości występowania wieloletniej zmarzliny w środowisku górskim, subarktycznym i subpolarnym w wybranych miejscach leżących na szerokości geograficznej między 49 a 77 (symbol stopni) z zastosowaniem metod geofizycznych i klimatycznych, a także poznanie jej natury, właściwości i zmienności oraz relacji z lodowcami w warunkach zmieniającego się klimatu.
Wielowartościowość w logikach modalnych i w lingwistyce formalnej
Szymon Frankowski
Wielowartościowe logiki modalne (zaproponowane m.in. przez Morgana, Fittinga, Ostermana) znajdują zastosowanie zarówno w Computer Science, jak i teoriach ekonomicznych. Jednocześnie można zaobserwować ekspansję wielowartościowości w obrębie lingwistyki formalnej, szczególnie w dziedzinie systemów rozmytych. Wielowartościowość w logikach modalnych i w lingwistyce formalnej poświęcona jest obu tym problematykom. Zaprezentowano syntaktyczny i semantyczny opis skończenie wartościowej logiki Łukasiewicza, jak i bardziej ogólną charakterystykę struktur opartych o dowolne kraty (w szczególności algebry Heytinga). W jednym z rozdziałów ujęto aksjomatyzację wielowartościowej logiki multimodalnej PDL (propositional dynamic logic). W ostatnim rozdziale została przedstawiona charakterystyka wielowartościowych automatów i gramatyk probabilistycznych.
red. Ewa Jarosz
Tom gromadzi refleksje i analizy dotyczące szerokiego ujęcia i rozumienia interdyscyplinarnych już dzisiaj terminów takich, jak dobrostan i zdrowie. Rozważania podjęto z perspektywy pedagogicznej i odniesiono do kontekstów indywidualnych i zbiorowych – społecznych. Do tomu swoje wypowiedzi złożyli zarówno główni reprezentanci polskiej pedagogiki, zwłaszcza pedagogiki społecznej, jak i początkujący badacze. W prezentowanych treściach konteksty zdrowia, dobrostanu i ich uwarunkowań rozpatrywane są na poziomie metaspołecznym oraz w świetle mniejszych struktur społecznych (rodzina, środowisko lokalne), a także w pryzmacie indywidualnych biografii i konkretnych wzorów osobowych. Zbiór jest dedykowany jako akademicki hołd profesor Ewie Syrek, jednej z czołowych postaci pedagogiki społecznej i pedagogiki zdrowia w Polsce.
Wielowymiarowość współczesnych wyzwań logistyki i transportu - analiza wybranych aspektów
Monika Wodnicka
Logistyka odgrywa kluczową rolę w sprawnym funkcjonowaniu gospodarek krajowych, całych sektorów oraz przedsiębiorstw z różnych branż. Wnosi istotny wkład w wiele zakresów działalności zarówno na poziomie makro-, jak i mikroekonomicznym. Niniejsza monografia powstała w celu przedstawienia wielowymiarowości współczesnych wyzwań w tych obszarach i stanowi ważny krok w kierunku pogłębienia wiedzy na temat podjętej problematyki. Jest efektem współpracy pracowników Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego ze studentami oraz absolwentami kierunków: logistyka i logistyka w gospodarce. Niektóre z rozdziałów publikacji powstały, by wskazać luki badawcze, inne w celu ugruntowania wiedzy. Wnioski płynące z zaprezentowanych analiz podkreślają znaczenie holistycznego podejścia do logistyki i mogą być użyteczne dla praktyków, badaczy oraz studentów.
Patryk Szaj
Patryk Szaj swobodnie porusza się po trudnej do określenia granicy między hermeneutyką i dekonstrukcją. Rekonstruuje hermeneutyczny rys dekonstrukcji jako radykalizacji hermeneutyki i odkrywa w niej twórczy potencjał interpretacyjny poezji Aleksandra Wata, Tadeusza Różewicza i Stanisława Barańczaka. Dominujące w książce rozważania o nierozstrzygalności podkreślają wyraźne pęknięcia w fundamentalnej konstytucji ludzkiego bycia-w-świecie. Podobnie jak dekonstrukcji nie da się sprowadzić do metody uprawiania filozofii, radykalnohermeneutyczna lektura poezji nie jest metodą uprawiania teorii literatury, ale tym, co za Martinem Heideggerem można nazwać wydarzeniem (Ereignis): rozumienie poezji to wydarzenie, które wydarza się wewnątrz niej samej. Szczegółowe analizy twórczości Wata, Różewicza i Barańczaka świadczą o znakomitym warsztacie badawczym Autora. Każde odwołanie do konkretnego wiersza, ale też do plejady istniejących interpretacji, zarówno tekstów poetyckich, jak i hermeneutyczno-krytycznych, można czytać jako zaproszenie do rozmowy o tym, co w danym momencie ważne. Książka Patryka Szaja jest erudycyjnie znakomicie zrealizowanym pomysłem odczytania powojennej poezji polskiej poprzez pryzmat hermeneutyki krytycznej. Biegle orientując się w skomplikowanej filozoficzno-literackiej mapie świata, Autor dyskretnie, a przez to tym mocniej pokazuje, że radykalnohermeneutyczna lektura poezji jest jego własną drogą docierania do rozumienia problemu badawczego, a tym samym – do siebie. Prof. dr hab. Andrzej Wierciński Patryk Szaj – ur. 1989 r., doktor nauk humanistycznych, literaturoznawca. Interesuje się teorią literatury, związkami między literaturą a filozofią, ekokrytyką. Publikował m.in. w „Pamiętniku Literackim”, „Czasie Kultury”, „Analizie i Egzystencji”, „Kulturze Współczesnej”.
Wiersz... i cała reszta. Rozważania o poezji i krytyce po 1989 roku
Jakub Skurtys
W książce tej próbuję zdać relację z przesunięć estetycznych i programowych w ostatnich trzech dekadach, uzupełniając obraz liryki zaangażowanej, opisanej przeze mnie we Wspólnym mianowniku (2020), o jego drugie skrzydło: neoliberalną, centrową poezję nowego mieszczaństwa, wyrosłą z buntu przeciwko polityczności literatury i alegorycznym językom wysokiego modernizmu. Część pierwszą poświęcam w większości twórcom uznanym w późnych latach dziewięćdziesiątych za towarzyszy lub bezpośrednich spadkobierców „brulionu” (Śliwka, Sośnicki, Siwczyk, Wolny-Hamkało). Mierzę się w niej z problemami stabilizowania się i kostnienia wiersza około- i postbrulionowego. Jest to model poezji, który splótł indywidualistyczną perspektywę i ironiczny dystans z apokryficzną tęsknotą za metafizyką. Chociaż z początku stwarzał szansę uwolnienia jednostkowego głosu od obciążeń etycznych i politycznych, z czasem stał się wykładnią zachowawczej filozofii rodzącej się właśnie klasy średniej. W drugiej części książki skupiam się na poetyckich i krytycznoliterackich konsekwencjach zwrotu politycznego sprzed dekady. Staram się prześledzić zmiany związane ze zdynamizowaniem form podawczych wiersza i zwiększeniem ich politycznego potencjału (u Pietrek, Góry czy Taranka), ale też opisać ostatnie spory wokół liryki, a więc strategie społecznego angażowania się lub klerkowskich uników w samej krytyce. Jakub Skurtys (ur. 1989) – krytyk i historyk literatury; pracuje w Instytucie Filologii Polskiej na Uniwersytecie Wrocławskim; naukowo zajmuje się historią awangardy, studiami nad codziennością oraz związkami literatury i ekonomii; autor książki krytycznoliterackiej Wspólny mianownik. Szkice o poezji i krytyce po 2010 roku oraz wyborów wierszy Agnieszki Wolny-Hamkało Zerwane rozmowy. 105 wierszy na inne okazje i Jarosława Markiewicza Aaa!... (wraz z Dawidem Kujawą i Rafałem Wawrzyńczykiem). Współpracuje z „Odrą”, „Małym Formatem” i „Wizjami”.
Wiersz jako ikona. O poznaniu estetycznym
Margaret H. Freeman
Książka Wiersz jako ikona. O poznaniu estetycznym prezentuje nowatorskie, interdyscyplinarne podejście do zagadnienia funkcji i istoty sztuki poetyckiej. Badając twórczość poetycką w relacji do człowieka i jego doświadczenia w świecie, autorka przedstawia tezę, że rola poezji polega nie na tym, co wiersz znaczy, lecz na tym, jaki wpływ wywiera na człowieka. Wychodząc od założeń teorii ucieleśnionego poznania, wypracowanej w ramach różnych dyscyplin - nauki o literaturze, językoznawstwa, filozofii i psychologii, w ujęciu historycznym i współczesnym - autorka stwierdza, że cechą dobrego wiersza jest jego zdolność do stania się ikoną doświadczanej rzeczywistości. Ilustrując swój wywód utworami anglojęzycznych poetów i posługując się elementami kognitywnej teorii języka, pokazuje, w jaki sposób dzięki współdziałaniu różnych aspektów wiersza - ikoniczności, symulakrum, metafory, schematu wyobrażeniowego i afektu - powstaje ikona poetycka, motywując intencję poety i zaangażowanie odbiorcy wiersza. Piękno i uczucie zadowolenia stają się w tym ujęciu wynikiem zdolności przeżycia estetycznego będącej właściwością procesu percepcji, który leży u podstaw wszelkich procesów poznawczych człowieka zarówno w nauce, jak i w sztuce. Margaret H. Freeman. Professor emerita Los Angeles Valley College w Kalifornii. Doktor filologii angielskiej, absolwentka filozofii, autorka kilkudziesięciu publikacji naukowych z dziedziny estetyki, poezji i teorii poznania. Wybitna znawczyni twórczości Emily Dickinson, której poświęciła obszerną monografię (Emily Dickinson's Poetic Art. A Cognitive Reading). W latach 1988-1992 prezeska Emily Dickinson International Society. Współredaktorka prestiżowych serii wydawniczych Cognition and Poetics (Oxford University Press) oraz Cognition, Poetics, and the Arts (Bloomsbury Publishing. Akademic). Dyrektorka MICA (Myrifield Institute for Cognition and the Arts) - instytucji think tank poświęconej międzynarodowym interdyscyplinarnym badaniom nad rolą sztuki w procesach poznania. Uczestniczka licznych międzynarodowych konferencji poświęconych językoznawczym podejściom do badań literackich, ze szczególnym uwzględnieniem poetyki kognitywnej jako narzędzia w analitycznym i teoretycznym podejściu do badania utworów poetyckich. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury - państwowego funduszu celowego
red. Miłosz Piotrowiak, Mariusz Jochemczyk
Przyjęta przez pomysłodawców tomu koncepcja potamofilologii wpisuje się w dość popularny w ostatnim czasie nurt od-czytywania literatury (czy szerzej – kultury) przez pryzmat wybranego zjawiska / pojęcia, traktowanego jako rodzaj metafory tłumaczącej tekst i jego otoczenie. Zgrabne połączenie rzeki (potamos) i literatury (logos) w przedstawionym projekcie wpisuje się w coraz silniej rozbrzmiewającą w świecie interpretacji krytykę geopoetycką, która za rozważaniami Kennetha White’a proponuje namysł nad literaturą łączący metafizykę fizyczności, momentalność i świadomość geograficzną z genius loci, z indywidualnym przeżyciem i doświadczeniem, prowadzącym czytającego do odkrywania swojego miejsca w świecie. Poniekąd, w przyjętym przez pomysłodawców zbiorze interpretacji pobrzmiewa nuta antropologiczna, wykorzystująca narzędzia antropologii filozoficznej oraz kulturowej spod znaku antropologii zmysłów, antropologii przestrzeni czy antropologii przedmiotu, co wpisuje je w dyskurs tożsamościowy toczący się w polskiej kulturze obecnie. Tym samym Rzeka i jej pochodne stają się dla autorów figurą czytania teraźniejszości, zaś sama potamofilologia jawi się jako rodzaj metafizyki doświadczalnej. (Z recenzji wydawniczej prof. AJD dr hab. Adama Regiewicza)
Wieszczba i żreb. Przepowiadanie przyszłości u dawnych Słowian
Szymon Matusiak
UWAGA! e-book jest skanem zapisanym w formacie PDF. Plik pdf uniemożliwia przeszukiwanie i kopiowanie tekstu REPRINT. Tak jak Grecy i Rzymianie, mieli i słowiańscy przodkowie nasi zawodowych wieszczbiarzy, kapłanów, tudzież świątynie, w których udzielano wyroczni. Wiemy to z całą pewnością na podstawie źródeł historycznych, którymi odnośnie do zachodniej Słowiańszczyzny są przede wszystkim zapiski kronikarzy niemieckich, patrzących jeszcze własnymi oczyma na pogańskich Słowian między Odrą a Łabą. Czyta się w tych źródłach niejednokrotnie, czasem nawet dość szczegółowo o wydawaniu wieszczbiarskich wyroków w Szczecinie, Retrze i Arkonie, przy świątyniach, przez kapłanów, we wszystkich ważniejszych sprawach, przez co wpływ kapłanów, wydających wyroki, jest, jak u Greków i Rzymian ogromny Autor stara się nam przybliżyć na ile to po wiekach można było jeszcze ustalić rolę, funkcję, obrzędy związane z przepowiadaniem przyszłości przez pogańskich kapłanów naszych przodków.
Wieś i Rolnictwo nr 1(170)/2016
Mirosław Drygas, Bogdan Klepacki, Marta Błąd, Izasław...
Spis treści [Contents] Bogdan Klepacki: Wkład Profesora Jerzego Wilkina w rozwój nauk ekonomiczno-rolniczych [Professor Jerzy Wilkin's Contribution to the Development of Economic and Agricultural Sciences], doi: 10.7366/wir012016/01, s. 7-10; Marta Błąd: O pięknie ekonomii, ethosie uczonego i misji uniwersytetu - jubileusz Profesora Jerzego Wilkina [About the Fineness of Economy, Scientist's Ethos and University's Mission - A Jubilee of Professor Jerzy Wilkin], doi: 10.7366/wir012016/02, s. 11-18. ARTYKUŁY [Articles] Izasław Frenkel: Prognoza demograficzna Polski do 2050 roku ze szczególnym uwzględnieniem obszarów wiejskich [A Population Projection for Poland by 2050 Featuring Rural Areas], doi: 10.7366/wir012016/03, s. 19-58; Maria Halamska: Struktura społeczno-zawodowa ludności wiejskiej w Polsce i jej przestrzenne zróżnicowanie [Socio-Professional Structure of Rural Population in Poland and Its Spatial Variations], doi: 10.7366/wir012016/04, s. 59-86; Katarzyna Bańkowska: Światowe porozumienie klimatyczne a rozwój obszarów wiejskich [Global Climate Agreement and Rural Development], doi: 10.7366/wir012016/05, s. 87-104; Piotr Gradziuk, Barbara Gradziuk: Gospodarka niskoemisyjna - nowe wyzwanie dla gmin wiejskich [Low-Carbon Economy - A New Challenge for Rural Communes], doi: 10.7366/wir012016/06, s. 105-126; Arkadiusz Sadowski, Walenty Poczta, Patrycja Beba, Ewelina Szuba-Barańska: Zróżnicowanie produktywności modeli gospodarstw rolnych w UE [Productivity Diversification by Farm Category in the European Union], doi: 10.7366/wir012016/07, s. 127-138; Marta Domagalska-Grędys: Kontekst innowacji w grupach producentów rolnych [Innovations in Agricultural Producer Groups], doi: 10.7366/wir012016/08, s. 139-164; Zofia Sawicka, Piotr Fogel: Zmiany funkcjonalne a przekształcenia ziemi rolnej na cele pozarolnicze na obszarach rozdrobnionych agrarnie [Functional Changes and Conversion of Agricultural Land in the Area with Fragmented Agrarian Structure], doi: 10.7366/wir012016/09, s. 165-184. RECENZJE I OMÓWIENIA [Bookreviews] Maria Wieruszewska: Recenzja książki Wojciecha Goszczyńskiego, Wojciecha Kniecia, Huberta Czachowskiego: Lokalne horyzonty zdarzeń [A Review of a Book by Wojciech Goszczyński, Wojciech Knieć, Hubert Czachowski: Lokalne horyzonty zdarzeń], doi: 10.7366/wir012016/10, s.185-192; Stefan Małecki-Tepicht: Ekonomia jest piękną nauką? [Economy Is a Fine Science?], doi: 10.7366/wir012016/11, s. 195-198.
Wieś i Rolnictwo nr 1(174)/2017
Jerzy Wilkin
W numerze [Contents] Artykuły [Articles] Jerzy Bański: Zmiany własnościowe użytków rolnych w wybranych krajach Europy Środkowej [Ownership Changes of Agricultural Land in Selected Countries of Central Europe], doi 10.7366/wir012017/01, s. 7-22; Włodzimierz Dzun: Gospodarstwa rolne o obszarze do 1 ha w procesie przemian systemowych i integracji z UE [Farms up to 1 ha in the Process of System Transformation and Integration with the EU], doi 10.7366/wir012017/02, s. 23-48; Radosław Pastusiak, Magdalena Jasiniak, Joanna Stawska, Michał Soliwoda: Znaczenie dochodów pozarolniczych w gospodarstwach rolnych Kanady i USA [Importance of Non-Agricultural Income for Farms in Canada and the US], doi 10.7366/wir012017/03, s. 49-74; Agnieszka Kozera: Problem zadłużenia gmin wiejskich na przykładzie województwa wielkopolskiego [The Problem of Indebtedness in Rural Gminas Based on the Example of Wielkopolskie Province], doi 10.7366/wir012017/04, s. 75-98; Bazyli Czyżewski, Łukasz Kryszak: Wpływ typów rolnictwa na emisję gazów cieplarnianych [The Influence of Farming Types on Greenhouse Gases Emissions], doi 10.7366/wir012017/05, s. 99-122; Marta Domagalska-Grędys: Innowacyjne kultury organizacyjne w grupach producentów rolnych [Innovative Organizational Cultures in Agricultural Producer Groups], doi 10.7366/wir012017/06, s. 123-148; Marian Flis, Bogusław Rataj: Szkody łowieckie - nowe podejście do problemu [Wildlife Damage to Agricultural Crops - A New Approach to the Problem], doi 10.7366/wir012017/07, s. 149-162. Sprawozdania [Reports] Iwona Nurzyńska, Anna Rosa: Sprawozdanie ze 160. Seminarium European Association of Agricultural Economists ,,Rural Jobs and the Common Agricultural Policy" [Report on 160th European Association of Agricultural Economists Seminaron "Rural Jobs and the Common Agricultural Policy"], doi 10.7366/wir012017/08, s. 163-174.
Wieś i Rolnictwo nr 1(182)/2019
Wojciech Józwiak, Zofia Mirkowska, Wojciech Ziętara, Beata...
Spis treści [Contents] Wojciech Józwiak, Zofia Mirkowska, Wojciech Ziętara: Duże gospodarstwa rolne w krajach UE o różnym poziomie rozwoju gospodarczego w latach 2005-2016 [Large Farms in EU Countries with Different Levels of Economic Development in 2005-2016], doi: 10.7366/wir012019/01, s. 7-23; Beata Kucia-Guściora: Węzłowe problemy preferencji podatkowych dla grup producentów rolnych [Fundamental Issues of the Tax Preferences for the Groups of Growers] , doi: 10.7366/wir012019/02, s. 25-43; Ewa Halicka, Joanna Kaczorowska, Agata Szczebyło: Zrównoważona konsumpcja żywności w wiejskich gospodarstwach domowych z dziećmi [Sustainable Food Consumption in Rural Households with Children] , doi: 10.7366/wir012019/03, s. 45-61; Anna M. Klepacka: Determinants of Growth of Selected Renewable Energy Types within the Context of Sustainable Development [Determinanty wzrostu wykorzystania wybranych źródeł energii odnawialnej w kontekście rozwoju zrównoważonego], doi: 10.7366/wir012019/04, s. 63-86; Paweł Żółkiewski, Ewa Januś, Piotr Stanek, Bożena Taszarek, Ewelina Wołoszyn: Preferencje rolników z Lubelszczyzny w zakresie korzystania z usług doradczych [Preferences of Farmers from the Lublin Region in the Demand for Advisory Services], doi: 10.7366/wir012019/05, s. 87-106. Sto lat rozwoju polskiej wsi Adam Koziolek: Geneza polskiej prasy ludowej w zaborze rosyjskim [The Genesis of the Polish Rural Press in the Territories Annexed During the Russian Partition], doi: 10.7366/wir012019/06, s. 107-121. Uwagi: red. naczelny - Mirosław Drygas periodyk wydawany wraz z Instytutem Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN
Wieś i Rolnictwo nr 2(171)/2016
Mirosław Drygas, Włodzimierz Kołodziejczak, Feliks Wysocki, Włodzimierz...
W numerze [Contents] Pamięci Profesora Paolo Santacroce (9 IV 1945-15 VI 2016) [In Memoriam of Professor Paolo Santacroce (9 IV 1945-15 VI 2016)], s. 7-10. ARTYKUŁY [Articles] Włodzimierz Kołodziejczak, Feliks Wysocki: Wielomianowa analiza logitowa w badaniach aktywności ekonomicznej ludności wiejskiej [The Use of Multinomial Logistic Regression in the Analysis of Rural Population's Economic Activity], doi: 10.7366/wir022016/01], s. 11-40; Włodzimierz Rembisz: Relacje wynagrodzenia i wydajności czynnika pracy w rolnictwie na tle gospodarki narodowej i jej sektorów w Polsce w okresie 2005-2012 [Relationship between Labour Productivity and Its Remuneration in Agriculture in Comparison with National Economy and Its Sectors in Poland in the Period 2005-2012], doi: 10.7366/wir022016/02, s. 41-58; Jacek Kulawik: Wybrane problemy fiskalne rozwoju wsi. Wprowadzenie do problemu [Selected Fiscal Problems of Rural Development. An Introduction], doi: 10.7366/wir022016/03, s. 59-88; Izabella Bukraba-Rylska: Doświadczanie kultury lokalnej. Propozycja ujęcia badawczego [Local Culture Experience. A Research Approach Proposal], doi: 10.7366/wir022016/04, s. 89-122; Iwona Nurzyńska: Przyczyny i przejawy peryferyjności obszarów wiejskich w Polsce [Causes and Symptoms of Peripherality of Rural Areas in Poland], doi: 10.7366/wir022016/05, s. 123-140; Renata Marks-Bielska, Agata Zielińska: Skala i uwarunkowania bezumownego użytkowania gruntów zarządzanych przez Agencję Nieruchomości Rolnych w latach 2006-2014 [Scale and Conditions for Non-Contractual Use of Agricultural Land Managed by Agricultural Property Agency in the Period 2006-2014], doi: 10.7366/wir022016/06, s. 141-158; Agata Malak-Rawlikowska, Dominika Milczarek-Andrzejewska: Farmers Relations with Input Suppliers - Some Evidence from the Dairy Sector in Poland [Relacje rolników z dostawcami środków produkcji - na przykładzie sektora mleczarskiego w Polsce], doi: 10.7366/wir022016/07, s. 159-172; Lucyna Przezbórska-Skobiej, Sławomir Sobotka: Propozycja delimitacji regionów agroturystycznych w Polsce [Proposal of Delimitation of Agritourism Regions in Poland], doi: 10.7366/wir022016/08, s. 173-198; Anna Dudzińska, Barbara Szpakowska, Paweł Szumigała: Zbiorniki i cieki wodne w krajobrazie rolniczym [Changes in the Numbers of Ponds and Watercourses in Agricultural Landscape], doi: 10.7366/wir022016/09, s. 199-210. RECENZJE I OMÓWIENIA [Book reviews] Maria Wieruszewska: Wyobraźnia społeczna, czyli co badacze gubią z oczu. Recenzja książki Alaina Finkielkrauta: Serce rozumiejące. Z lektur [Social Imagination or What is Missed by Analysts. A Review of Book by Alain Finkielkraut: An understanding heart], doi: 10.7366/wir022016/10, s. 211-216.