Popularnonaukowe i akademickie
Miasto - region - tożsamość geografii. Wybór prac Andrzeja Suliborskiego
Marcin Wójcik
Zebrane w tym tomie artykuły stanowią mały, choć reprezentatywny fragment rozległych zainteresowań naukowych Profesora Andrzeja Suliborskiego. Publikację podzielono na trzy części, które odzwierciedlają główne pola badań prowadzonych przez Profesora: problematyka geografii miasta (osadnictwa), region jako przedmiot badań geografii oraz ideowe korzenie i tożsamość geografii jako dyscypliny naukowej i edukacyjnej. Myślą przewodnią zbioru prac jest odwołanie się do przekonania Profesora, że geografia jest społecznie potrzebna i stanowi interesujący punkt widzenia miejsca człowieka w środowisku życia, a jej podstawy teoretyczno-metodologiczne pozwalają tworzyć pewne nadbudowy interpretacyjne oraz komunikować się z pokrewnymi dziedzinami wiedzy. Wyrażamy nadzieję, że książka będzie inspirująca dla osób podejmujących badania naukowe z tego zakresu oraz okaże się przydatna w pracy dydaktycznej. Pragniemy, aby jej treść wzmocniła geograficzną tożsamość oraz pobudzała do twórczego działania, zwłaszcza młodych geografów.
Miasto do czwartej potęgi. Wielowymiarowa opowieść o mieście
Anna Karwińska, Dorota Jopek, Michał Kudłacz, Michał...
Książka jest poświęcona wielowymiarowej analizie jednego z najbardziej fascynujących fenomenów życia zbiorowego - miasta. Blisko dwie dekady temu statystyki ujawniły, że ponad połowa ludności świata mieszka w miastach, jednak należy zauważyć, że stanowią oni wielce zróżnicowaną, pod każdym względem (społecznym, ekonomicznym, kulturowym, religijnym, politycznym itd.) całość. Dzielą ich tradycje, poziom i styl życia, interesy, potrzeby, dążenia, aspiracje, co powoduje szczególną podatność na konflikty. W kolejnych rozdziałach książki autorzy starają się odkryć, opisać i wyjaśnić ową wielowymiarowość, odpowiedzieć na pytania dotyczące funkcjonowania i ewolucji miasta, wartości stanowiących podstawę rozwoju, zagrożeń przyszłości miasta i szans, które stwarza. Najważniejszą zaletą prezentowanej publikacji jest jej wielodyscyplinarne ujęcie, z wykorzystaniem dorobku różnych dziedzin. Autorzy przywołują teorie miasta wypracowane w reprezentowanych przez nich dyscyplinach, ale także odwołują się do konkretnych przykładów, zarówno polskich, jak i zagranicznych, co pozwala uznać ją nie tylko za monografię naukową, ale i pozycję, która może być wykorzystana w dydaktyce na różnych kierunkach (np. gospodarce przestrzennej, studiach miejskich, gospodarki i administracji publicznej itp.).
Przemysław Kisiel, Anna Urbaniak, Katarzyna Warmińska-Zygmunt
Głównym wątkiem tej książki, choć nie jedynym, jest oczywiście miasto, którego badaniu Anna Karwińska poświęciła wiele lat swojej pracy naukowej. W tomie znajduje się siedemnaście tekstów, które zostały podzielone na trzy grupy tematyczne. Pierwsza zawiera artykuły poświęcone szeroko rozumianej problematyce współczesnego miasta - dominuje w nich refleksja nad tożsamością miasta oraz współczesnymi procesami jego transformacji. W drugiej grupie znajdują się teksty, które stanowią empiryczne egzemplifikacje różnorodnych kwestii związanych z miejskością - omawiane m.in. na przykładzie Gliwic, Łodzi, Kassel czy Krakowa. Książkę kończą rozważania na temat kultury organizacyjnej, przemian mentalnych młodzieży, patriotyzmu oraz tożsamości i pamięci kolektywnej. Autorzy: Patrycja Bałdys, Krzysztof Bierwiaczonek, Agnieszka Brzosko-Sermak, Ewa Cierniak-Szóstak, Małgorzata Dymnicka, Frank Eckardt, Juliusz Gardawski, Magdalena Jelonek, Jacqueline Johnson, Przemysław Kisiel, Ewa Klima, Katarzyna Kwarcińska, Andrzej Majer, Jerzy Mikułowski Pomorski, Tomasz Nawrocki, Andrzej Słaboń, Ewa Ślęzak, Anna Urbaniak, Katarzyna Warmińska-Zygmunt, Grzegorz Węcławowicz
Jacek Purchla
Zawarte w książce refleksje dotyczą fenomenu Krakowa w ciągu ostatnich dwóch stuleci. Trwałość i siła stygmatu stołeczności Krakowa to intrygujący dla urbanologa przykład znaczenia dziedzictwa materialnego i niematerialnego jako czynnika rozwoju miasta. Tego niezwykłego zjawiska nie można oderwać od kontekstu politycznego. Relacja pomiędzy miastem a polityką to w przypadku Krakowa nie tylko funkcja polskiego losu! Kraków to także Europa Środka, w której przez dwieście ostatnich lat wiele razy zmieniały się granice i systemy polityczne. Doświadczenie Krakowa przypomina, że miasto to proces długiego trwania, ale uświadamia też znaczenie dziedzictwa kulturowego, pamięci i tożsamości dla rozwoju. Pokazuje czytelnie, jak systemy polityczne i ideologie determinowały kształt procesów urbanizacyjnych. W jakim więc stopniu polityka i systemy polityczne wpływają na kształt i znaczenia miasta – jako procesu, jako funkcji, jako idei, jako formy, jako zwierciadła cywilizacji? Co wynika z lekcji XX wieku, ale i z lekcji ostatniego ćwierćwiecza, gdy miasto przeżywa tak gwałtowną zmianę? Czy historia i pamięć są czynnikiem rozwoju, czy raczej balastem w procesie modernizacyjnej zmiany? Na te i inne nurtujące mnie pytania próbuję odpowiedzieć w artykułach poświęconych Mojemu Miastu. ze Wstępu Jacka Purchli
Miasto. Nowa kwestia i nowa polityka
Iwona Sagan
Studia nad fenomenem miejskości w wymiarze społecznym, ekonomicznym i przestrzennym nieuchronnie prowadzą do pytań i postulatów, na które odpowiedzi należy szukać w dziedzinie polityki miejskiej. Stąd dwa zasadnicze wymiary proponowanego w książce ujęcia tematu: kwestia miejska i polityka rozwiązywania problemów. Te dwa wymiary wchodzą ze sobą w nieustanną interakcję. Proces analitycznego badania polityki miejskiej wpływa na jej polityczne rozumienie i zakres praktycznej interwencji w obszary uznane za problemowe. Z drugiej strony działania władz miejskich, interesy gospodarcze sektora prywatnego, wspólnotowa aktywność mieszkańców, zorganizowana lub spontaniczna społeczna kontestacja kierunków prowadzonej polityki tworzą nowe tematy badawcze dla analityków rozwoju miast. Polityka miejska ,,staje się" wraz z każdą próbą jej opisania, usystematyzowania, zinterpretowania. Iwona Sagan - dr hab., profesor Uniwersytetu Gdańskiego, kieruje tam Katedrą Geografii Ekonomicznej. Specjalizuje się w badaniach miejskich, którym poświęcone są jej liczne publikacje krajowe i zagraniczne. W książce "Miasto scena konfliktów i współpracy" (2000) wprowadziła koncepcję reżimu miejskiego do badań miast socjalistycznych i postsocjalistycznych. Kieruje Centrum Doskonałości RECOURSE - Research and Education Centre for Urban Socio-Economic Development. Jest członkiem ciał doradczych oraz organów opiniodawczo-konsultacyjnych samorządów miejskich i regionalnych.
Izabela Desperak, Martyna Krogulec
Książka jest rezultatem niezależnego interdyscyplinarnego projektu poświęconego historii, a właściwie herstorii, pracy kobiet w Łodzi, w mieście faktycznie i symbolicznie zbudowanym na fenomenie pracy kobiet - włókniarek, naukowczyń, współtwórczyń pierwszych uczelni czy działaczek robiących kariery polityczne w okresie PRL. Przypomniano w niej, że Łódź była ośrodkiem badań nad pracą kobiet, a na dorobku zapomnianych dziś naukowców i naukowczyń nowe pokolenie badaczek i badaczy nadbudowuje kolejne rezultaty badań. Choć w monografii wiele mówi się o naukowej herstorii, to nie jest ona adresowana tylko do społeczności akademickiej. Publikacja zawiera bowiem dodatek poświęcony szlakowi naukowczyń, inspirowany spacerami, które gromadzą coraz szerszą publiczność zainteresowaną łódzką herstorią, a także teksty dotyczące kobiet pracujących w branży filmowej.
Krzysztof Bierwiaczonek, Małgorzata Dymnicka, Katarzyna Kajdanek, Tomasz...
Problematykę książki wyznaczają relacje między trzema pojęciami i - co za tym idzie - koncepcjami teoretycznymi: tożsamością miasta, tożsamością mieszkańców oraz przestrzenią publiczną. W publikacji podjęto próbę uchwycenia elementów należących do specyficznych i dystynkcyjnych zasobów wiedzy, form ekspresji oraz znaczeń, które wpływają w rozmaity sposób na kształtowanie się współczesnych tożsamości ludzi i miejsc. Trzy wybrane do analiz empirycznych miasta: Gdańsk, Gliwice i Wrocław, stanowią interesujący obszar badań ze względu na kształtowanie się tam nowych tożsamości w kontekście ich historii oraz transformacji przestrzeni publicznych. Podejmując badania, autorzy założyli, że struktury tożsamościowe nie są czymś ponadczasowym i niezmiennym, a o ich specyfice decyduje szczególny zestaw czynników warunkujących ich formowanie. Cechuje je dynamika przekształceń o charakterze symbolicznym i przestrzennym. Nie sposób w krótkiej recenzji uwydatnić wszystkich wątków tego opracowania. Niemniej aspekt miast zakotwiczonych z jednej strony w przestrzeni historii i teraźniejszości, a z drugiej w globalnej przestrzeni oraz w świadomości, postawach czy emocjach mieszkańców wydaje się w znaczący sposób rozszerzać perspektywę ujmowania społecznej kategorii przestrzeni. W tym ujęciu nie oznacza to zwykłego, przestrzennego wymiaru społecznych relacji, ale zmianę relacji między przestrzenią i społeczeństwem na podbudowie historii miast, ich aktualnej kondycji i perspektyw. Rolę łącznika między tymi aspektami (chciałoby się powiedzieć w języku klasycznej socjologii: ,,płaszczyzny więziotwórczej") powierza się tu przestrzeniom publicznym, jakie mają wspomagać procesualne i dynamiczne przebiegi kształtowania się tożsamości badanych miast i ich mieszkańców. Z recenzji dr. hab. Andrzeja Majera, prof. Uniwersytetu Łódzkiego
Miasto w polskich badaniach lingwistycznych
Danuta Bieńkowska, Elżbieta Umińska-Tytoń
Książka ma charakter sprawozdawczy i porządkujący. Wykorzystując już istniejącą i bardzo bogatą literaturę przedmiotu, autorki pokazują w obszernych zarysach ponad stuletni dorobek językoznawstwa polonistycznego w zakresie badań miejskich oraz przybliżają najistotniejszą wiedzę dotyczącą najczęściej podejmowanych tematów związanych ze zróżnicowaną przestrzenią miejską. Publikacja pełni funkcję przewodnika po problematyce lingwistycznych badań języka mieszkańców miast i tekstów miejskich oraz stanowi zachętę do samodzielnych studiów w tym zakresie. Adresowana jest do szerokiego kręgu odbiorców; może być przydatna dla przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych, których łączy zainteresowanie miastem, przestrzenią miejską i jej mieszkańcami.