Popularnonaukowe i akademickie
Punkt widzenia w metaforyce dziennikarzy sportowych. Modele metaforyczne i pryzmaty konceptualne
Rafał Siekiera
Książka Rafała Siekiery, bazując na osiągnięciach lingwistyki komunikacyjnej, interakcyjnej, kognitywistycznej, zwraca uwagę na stylistykę wybranych gatunków wypowiedzi medialnych o tematyce sportowej. Autor zajmuje się problemami konceptualnymi i tekstotwórczymi ze szczególnym uwzględnieniem komunikacji poprzez metaforę. Okazuje się, że jest to komunikacja bardzo skuteczna, wziąwszy pod uwagę choćby tylko ogromną oglądalność transmisji sportowych w telewizji. Bez komentarza werbalnego straciły by one wiele na swej atrakcyjności. Praca jest wybitnie dyskursywna, ma wartki tok dowodzenia, zjawiska analizowane są wszechstronnie, problemowo. Częste odwołania do psychologii poznania wzbogacają wartość merytoryczną rozprawy o związki między językiem a poznaniem. Książka ujawnia walory języka radiowo-telewizyjnych komentatorów sportowych, takie jak barwność, oryginalność sformułowań, silną indywidualizację, kreatywność, emocjonalność.
Punkty przełomowe. Jak nadawać sens nawet najtrudniejszym doświadczeniom
Magdalena Daniłoś
Przestań zadawać sobie pytanie: Dlaczego mnie to spotkało?. Zapytaj raczej: Kim mogę się stać dzięki temu doświadczeniu?. Czasem wystarczy jeden moment, by nasze życie wywróciło się do góry nogami. Strata, kryzys, nagłe zniszczenie tego, co wydawało się stabilne to chwile, które potrafią nas złamać albo obudzić w nas siłę, o której istnieniu nie mieliśmy pojęcia. Ta książka powstała właśnie z takich trudnych chwil, z mroku, ale też z upartego światełka, które mimo wszystko nie chciało zgasnąć. Dowiesz się z niej, jak stawiać czoła nawet najtrudniejszym życiowym doświadczeniom oraz: pokonywać trudności krok po kroku, budując równowagę emocjonalną, rozwijać odporność psychiczną i elastyczność w obliczu zmian, wzmacniać zaufanie do samego siebie, prosić o pomoc, gdy jej potrzebujesz, wykorzystywać swoje naturalne talenty, dbać o siebie w kryzysie, również jeśli jesteś osobą neuroatypową, nie tracić z oczu swoich marzeń, celów i autentycznego ja. To nie tylko poradnik, ale też poruszająca, osobista opowieść o tym, jak wygląda życie, kiedy wszystko się wali. Autorka, która w wieku zaledwie 26 lat straciła syna, a wkrótce potem stanęła w obliczu kryzysu zawodowego, długów i wypalenia, pokazuje, że nawet z najtrudniejszych doświadczeń można wydobyć sens i siłę. To także 9 inspirujących historii ludzi, którzy przeszli przez swoje punkty przełomowe, by stać się światłem w ciemności dla innych.
Punkty zwrotne II wojny światowej
Philip Bell
Bitwa o Anglię. Pearl Harbor. Stalingrad. Lądowanie w Normandii. Te wydarzenia miały decydujący wpływ na przebieg II wojny światowej. Są przykładem zarówno ogromnego bohaterstwa, jak i bolesnych kosztów globalnego konfliktu. W tych kluczowych momentach szala wojny mogła przechylić się na korzyść którejkolwiek ze stron i zmienić bieg historii. Historyk Philip Bell analizuje dwanaście wyjątkowych wydarzeń, które zadecydowały o charakterze i ostatecznym wyniku najważniejszego konfliktu zbrojnego XX wieku. Wojna ma wiele twarzy - liczą się nie tylko kampanie wojskowe i działania dyplomatyczne, lecz także aspekty gospodarcze. Choć niektóre z opisanych wydarzeń wydają się dobrze znane (jak zrzucenie bomby atomowej na Hiroszimę czy operacja Barbarossa), to autor zwraca uwagę również na działania toczące się poza polem bitwy, takie jak wyścigi zbrojeń czy konferencje w Teheranie i Jałcie. Często to one zza kulis decydowały o ostatecznym toku wydarzeń. Ta wnikliwa analiza dwunastu przełomowych momentów ukazuje, w jaki sposób zarówno państwa Osi, jak i alianci osiągnęli swoje największe sukcesy oraz ponieśli strategiczne porażki. Książka ta rzuca nowe światło na wydarzenia II wojny światowej, zapraszając do świeżego spojrzenia zarówno na dobrze znane, jak i owiane tajemnicą fakty. Przypomina także, jak łatwo sprawy mogły potoczyć się zupełnie inaczej. Patroni medialni:
Purusza Atman Tao Sin. Wokół problematyki podmiotu w tradycjach filozoficznych Wschodu
Ołena Łucyszyna, Maciej St. Zięba
W ramach niniejszej pracy przyjrzymy się, jak pojmują podmiot różni myśliciele dwóch cywilizacji orientalnych: indyjskiej i dalekowschodniej. Przewodnikiem naszym będą terminy kluczowe występujące w tytule książki, zaczerpnięte z ich dzieł. Dla cywilizacji indyjskiej będą nimi 'purusza' osoba, człowiek oraz 'atman' się, ja, duch; dla cywilizacji dalekowschodniej 'tao', czyli droga, oraz 'sin' serce, umysł. Artykuły zostały ułożone w taki sposób, by ukazać rozwój wskazanych pojęć oraz uchwycić toczące się wokół nich debaty. Zwłaszcza debata buddyzmu z różnymi szkołami i nurtami ortodoksyjnej myśli bramińskiej oraz debata buddyzmu i taoizmu ze szkołami konfucjańskimi na Dalekim Wschodzie przyczyniły się do rozwoju wschodnich pojęć podmiotowości (drugi i trzeci rozdział książki). Współczesny rozwój tych pojęć odbywa się już w kontakcie z myślą zachodnią (trzeci rozdział pracy).
Puste naczynia. Studia z filozofii współczesnej
Damian Leszczyński
Przez ostatnich sto pięćdziesiąt lat w filozofii zaszły olbrzymie zmiany, dotyczące nie tylko poruszanych przez nią tematów, ale również sposobu jej uprawiania. Ta przeważnie prywatna i swobodna refleksja ludzi kierowanych naturalną ciekawością i potrzebą badania fundamentalnych zagadnień stopniowo przekształciła się w zwyczajną profesję, uprawianą pod patronatem i nadzorem instytucji, najczęściej państwowych, ocenianą i wynagradzaną niczym praca etatowych urzędników. Choć liczba publikacji filozoficznych stale rośnie, chociaż mnożą się rankingi i listy specjalistycznych czasopism oraz wydawnictw, jakość tej produkcji jest coraz słabsza i z pewnością nie ponadczasowa. Zwykły człowiek, który oczekiwałby przynajmniej prób odpowiedzi na tradycyjne filozoficzne pytania, może poczuć się zawiedziony, a ktoś, kto zna klasyków – znudzony i poirytowany. Jeśli od razu nie spotka się z deklaracją, że tradycyjne pytania są przestarzałe, będzie miał do czynienia albo z ubranymi w uczony żargon banałami, albo mętnymi zaklęciami, albo scjentystyczną paplaniną, małpującą metody i język nauk przyrodniczych lub społecznych. Jeśli dodamy do tego wszechobecne myślenie proceduralne, znajdujące wyraz w tym, że ludzie rozumują i wyrażają się tak, jak sztuczna inteligencja, okaże się, że w tej intrygującej epoce, w której żyjemy, myśl filozoficzna przeżywa głęboki regres. Zebrane w tym tomie teksty są próbą odpowiedzi na pytania o źródła i naturę kryzysu filozofii. Odpowiadając na nie, autor rozważa założenia i wartości leżące u podstaw powszechnie dziś przyjmowanego obrazu świata, technokratyczne i demokratyczne przesądy, których nie tylko nie kwestionuje się, ale zwykle nie dostrzega, a także automatycznie uznawane autorytety, kontrolujące przekaz informacji. Refleksja nad tymi zjawiskami pozwala zrozumieć, dlaczego tak rzadką postawą są dziś w filozofii sokratejska krnąbrność i sceptyczny dystans.
Puść i zobacz, co zostanie. Praktyka uwalniania emocji w codziennym życiu
Agnieszka Siemianów-Szkarłat, Krzysztof Szkarłat
Wolność zaczyna się tam, gdzie kończy się potrzeba kontroli Oto praktyczny przewodnik po sztuce odpuszczania, łączący solidną porcję wiedzy psychologicznej z inspirującymi anegdotami i ćwiczeniami. Dzięki niemu nauczysz się rozpoznawać, kiedy warto działać, a kiedy lepiej puścić ster i zaufać biegowi życia. Z książki dowiesz się między innymi, jak: przestać wszystko nadmiernie analizować, opanować lęk przed tym, co nowe i niespodziewane, zachowywać sprawczość w obliczu kryzysu, przełamywać utarte schematy działania, które uniemożliwiają dostrzeżenie skuteczniejszych rozwiązań, angażować się w to, co dla ciebie ważne, bez rezygnowania z siebie, akceptować te części życia, których nie możesz zmienić, bardziej zaufać sobie i bliskim, uwolnić się od wstydu i poczucia winy, gdy życie wymyka się spod kontroli. Ta książka to zaproszenie do życia z większą lekkością i odwagą. Pokazuje, że odpuszczanie nie oznacza rezygnacji, lecz świadomy wybór tego, co naprawdę ma znaczenie. Od momentu, w którym się poznaliśmy, wszystko prowadziło nas do powstania Świadomo społeczności, która w pełni angażuje się w to, by zmieniać świat na lepsze, zaczynając od siebie. Autorzy
Pycha i skromność rozumu. Współczesny spór o argumenty transcendentalne a filozofia Kanta i Fichtego
Przemysław Białek
We współczesnej filozofii dominuje przekonanie, że argumentacja transcendentalna, której źródłową intencją było odkrywanie koniecznych warunków doświadczenia, nie jest zdolna do urzeczywistnienia swojego podstawowego celu. U podstaw zainteresowania tą dość specyficzną operacją teoretyczną leżała nadzieja związana z chęcią uporania się z różnorako rozumianym sceptycyzmem. Niejasności związane z jej statusem – jej strukturą, formalną i materialną poprawnością oraz właściwą interpretacją jej konkluzji – doprowadziły do rozpowszechnienia się poglądu, zgodnie z którym rozumowania transcendentalne nie mogą gwarantować prawdziwości tezom o świecie. Prezentowana praca jest z jednej strony krytyczną analizą kluczowych momentów współczesnej debaty o prawomocności argumentacji transcendentalnej, z drugiej zaś szczegółową interpretacją tych fragmentów filozofii Kanta i Fichtego, które są relewantne dla problematyki związanej z funkcją i potencjałem teoretycznym takich rozumowań. Zdaniem autora charakterystyczny dla współczesnej interpretacji rozumowania transcendentalnego zabieg detranscendentalizacji, czyli próba zachowania ich prawomocności bez jednoczesnej akceptacji idealizmu transcendentalnego, jest skazany na niepowodzenie. Broni on tezy, że argumentacja transcendentalna jest w istotowy sposób związana z idealizmem transcendentalnym. Taki wniosek nie może się spotkać z aprobatą współczesnych filozofów, interesujących się tą problematyką, ponieważ zakładają oni, że warunkiem poprawności argumentacji transcendentalnej jest brak implikacji o charakterze idealistycznym. Zdaniem autora formułowanie takiego warunku jest czysto arbitralnym zabiegiem, u którego podstaw leży w dużej mierze wadliwa interpretacja idealizmu transcendentalnego.
Pytania o miejsce. Sondowanie topografii literackich XX i XXI wieku
Elżbieta Dutka
W książce analizowane są wybrane utwory, które zostały uznane za topografie literackie (m.in. antologie z „regionalnym adresem”, powieści Szczepana Twardocha, Aleksandra Bumgardtena, reportaże Witolda Zaleskiego, Filipa Springera, eseje Mariusza Jochemczyka, wiersze Feliksa Netza, księdza Jerzego Szymika oraz sylwiczne utwory Wojciecha Nowickiego i Tomasza Różyckiego). Dzieli je wiele: reprezentują różne gatunki literackie, sytuują się w odmiennych kontekstach i obiegach, autorzy należą do innych pokoleń, a ich twórczość trudno porównywać. Łączy je jedno – zogniskowane są wokół miejsca, które nie tylko odsyła do konkretu geograficznego (Śląska, dawnych Kresów Wschodnich, Katowic, Pszowa i innych miejscowości), ale przede wszystkim skłania do postawienia szeregu pytań: o region i miasto, centra i peryferie, doświadczenia topiczne i atopiczne, biografię miejsca i „miejsca autobiograficzne”, topografie historii i topografie emotywne, „kulturowy kapitał” miejscowości, palimpsestowość przestrzeni. Topograficznie ukierunkowane analizy są jedynie propozycją spojrzenia na miejsce, które mimo tez o jego dystrofii, a może – paradoksalnie – dzięki nim, wciąż stanowi problem w kulturze współczesnej. Celem prezentowanych studiów konkretnych przypadków jest zatem „sondowanie” szerszego problemowego terytorium, wyznaczanego w literaturoznawstwie przez współczesne studia przestrzenne (nowy regionalizm, geopoetykę), które nadal pozostaje otwarte na kolejne poszukiwania. Elżbieta Dutka – pracuje w Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Autorka książek: Ukraina w twórczości Włodzimierza Odojewskiego i Włodzimierza Paźniewskiego (Katowice 2000); Mnożenie siebie. O poezji Andrzeja Kuśniewicza (Katowice 2007); Okolice nie tylko geograficzne. O twórczości Andrzeja Kuśniewicza (Katowice 2008); Zapisywanie miejsca. Szkice o Śląsku w literaturze przełomu wieków XX i XXI (Katowice 2011); Próby topograficzne. Miejsca i krajobrazy w literaturze polskiej XX i XXI wieku (Katowice 2014); Centra, prowincje, zaułki. Twórczość Julii Hartwig jako auto/bio/geo/grafia (Kraków 2016); współredaktorka tomów zbiorowych, m.in. Proza polska XX wieku. Przeglądy i interpretacje (tom 2, Katowice 2012, tom 3, Katowice 2014). Zajmuje się współczesną polską prozą i poezją oraz dydaktyką literatury, w kręgu jej zainteresowań związanych z topografiami literackimi znajdują się także literatura i piśmiennictwo o tematyce górskiej (zwłaszcza alpejskiej i tatrzańskiej).