Popularnonaukowe i akademickie

Stanisław Brzozowski. Nowoczesność

Maciej Urbanowski

Jak pojmował Brzozowski kategorię nowoczesności, skoro marzył o unowocześnieniu Polaków i Polski, był entuzjastą literatury, w którą wpisany jest projekt człowieka świadomie stwarzającego swój świat i historię, a jednocześnie oświadczał, że nowoczesność go przeraża i nie jest w stanie znieść „całego mnóstwa nowoczesnych idei”? Czytelnik znajdzie w tej książce zapis własnego, krytycznego czytania Brzozowskiego przez badacza, który zajmuje się tym autorem od lat. W poszczególnych rozdziałach, stanowiących szkice literackie, Urbanowski przywołuje także liczne wątki biograficzne, mające wpływ na dzieło pisarza: chorobę, nieudowodnione oskarżenia o współpracę z carską ochraną, które wykluczyły go ze środowiska, emigrację, małżeństwo z Antoniną Kolbergówną, fascynację lekturami Newmana i nawrócenie. Czy Brzozowski nie unieważnia się pomimo stulecia, które nas od niego dzieli? Maciej Urbanowski udowadnia, że wielkich pisarzy trzeba czytać zawsze – migotliwość myśli Brzozowskiego odpowiada współczesności, a on sam może stać się patronem wszystkich, którzy próbują krytycznie zmierzyć się z „gotowym” światem, jaki zastali.

Stanisław Gomułka i transformacja polska

Tadeusz Kowalik

Jest to książka wyjątkowa w bogatej już literaturze reform gospodarczych, poświęcona początkowej i zarazem zasadniczej fazie transformacji ustrojowej w Polsce. Jej oś konstrukcyjna to opis, zawarty głównie w dokumentach, aktywności naukowej i ekspercko-politycznej profesora Stanisława Gomułki - wybitnego ekonomisty i współtwórcy radykalnej reformy rynkowej w Polsce. Prezentowany tom otwiera wywiad-rzeka, przeprowadzony przez profesora Tadeusza Kowalika, w którym rekonstrukcja barwnego życia Stanisława Gomułki i okoliczności formowania się koncepcji reform gospodarczych pozwalają pokazać ten szczególny splot małej i wielkiej historii. Z tego punktu widzenia pasjonująca jest lektura listów, które Gomułka wymieniał z wybitnymi ekonomistami z całego świata, działaczami opozycji demokratycznej, a później - politykami. Historyk dziejów najnowszych znajdzie w tym tomie dokumenty rzucające nowe światło na przełom roku 1989, m.in. na wydarzenia poprzedzające reformy rządu Mazowieckiego, takie jak współpraca z MFW oraz przedsięwzięcia doradcze George'a Sorosa. Podstawą tomu jest szczegółowy opis dyskusji programowych, źródeł podejmowanych decyzji oraz dokumentacja tego, co przeszło do historii jako plan Balcerowicza.

Stanisław Lem fantastyka naukowa i fikcje nauki

Wydany przez Narodowe Centrum Kultury jubileuszowy tom o Stanisławie Lemie zawiera analizy utworów pisarza, wypowiedzi translatologiczne i językoznawcze, eseje ukazujące adaptacje powieści Lema w teatrze, filmie, komiksie i grach komputerowych, a także rozważania autorów z dziedziny nauk ścisłych

Stanisław Lisiecki (1872-1960) i jego Platon

Tomasz Mróz

Poglądy Lisieckiego na poszczególne, istotne kwestie z zakresu filozofii Platona, zostały przedstawione klarownie i systematycznie, na tyle, na ile pozwalał materiał źródłowy. Z tych analiz wyłania się obraz uczonego, który był świadomy swojego warsztatu filologicznego, w sposób kompetentny polemizował ze współczesnymi sobie badaczami i tłumaczami, posiadł gruntowną znajomość filozofii Platona, stronił od dogmatyzmu, jak również otwarty był na nowe propozycje interpretacyjne. Do swojej pracy badawczej podchodził gorliwie, z niegasnącym przez długie lata zapałem, mimo kłopotów, wynikających z niechętnego nastawienia niektórych przedstawicieli środowiska naukowego oraz rozmaitych niepowodzeń organizacyjnych. z recenzji wydawniczej dra hab. Krzysztofa Łapińskiego (Uniwersytet Warszawski) *** Otrzymujemy książkę, do której z pewnością zechcą sięgnąć zarówno ci, którzy interesują się myślą Platona jako takiego, jak też ci, którzy interesują się życiem naukowym i interpretacjami powstałymi w naszym kraju już niemal przed stu laty. Interpretacjami, które uległyby zapomnieniu, gdyby nie wspaniały wysiłek T. Mroza, aby udostępnić i przybliżyć je współczesnemu czytelnikowi, a dzięki temu ocalić fragment naszej kultury i tradycji intelektualnej, tak niesprawiedliwie skazany przez okoliczności historyczno-społeczne na zapomnienie. z recenzji wydawniczej dra hab. Artura Pacewicza (Uniwersytet Wrocławski)

Stanisław Ossowski w pełnym blasku

Stanisław Ossowski

,,W kręgu Stanisława Ossowskiego" to projekt naukowy realizowany przez Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jego celami są: dokumentacja dorobku Ossowskiego i jego środowiska, badania nad twórczością i znaczeniem tego kręgu oraz publikacja niedrukowanych pism uczonego. Stanisław Ossowski w pełnym blasku jest pierwszym tomem powstałym w ramach tego projektu. Tom jest suplementem do Dzieł Ossowskiego, wydanych w latach 1966-1970. Zawiera teksty wcześniej nieznane, niezakwalifikowane do publikacji przez redaktorów Dzieł lub niedopuszczone do druku przez cenzurę, m.in. rozprawę ,,Społeczne uwarunkowania postaw estetycznych w społeczeństwie kapitalistycznym" (1938-1939). W książce znalazły się również materiały, o których wydawaniu wcześniej nie myślano: rękopiśmienne szkice i inne wypowiedzi młodzieńcze, listy w sprawach naukowych i publicznych, ekspertyzy sądowe oraz sprawozdania i projekty organizacyjne; tu perłą jest listowny spór o patriotyzm między młodym Ossowskim a Bertrandem Russellem (1922), odkryty w toku pracy nad tomem. Zgromadzone teksty pomogą ujrzeć Stanisława Ossowskiego w pełnym blasku. Następną książką w serii będzie tom I krytycznego wydania Dzienników Ossowskiego.

Stanisław Przybyszewski

Gabriela Matuszek

Książka przynosi interesującą interpretację dzieł pisarza, który był jedną z najważniejszych postaci wczesnej nowoczesności. Teksty Przybyszewskiego znakomicie bowiem oddają centralne modernistyczne problématiques, takie jak kryzys podmiotu i rozpad spójnej wizji świata oraz ich egzystencjalne i estetyczne konsekwencje (np. ekstatyczność, histeryczność, nihilizm). Re-lektura dzieł autora Confiteor nie tylko ujawnia oryginalną (choć nie wybitną) dykcję pisarską, ale także obnaża rewersy epoki: jej fobie, lęki i obsesje. Polski modernista pokazuje, że nerwice i psychozy stanowią najbardziej wyraziste ekspresje ukrytych szyfrów kultury i poddaje analizie podmiot "erotyczny" i "chory". Utwory Przybyszewskiego dokumentują wielopoziomowy kryzys, który przyniosła ze sobą nowoczesność, a zwłaszcza są znakomitym materiałem dla obserwacji kryzysu męskości, jaki zapoczątkowany został pod koniec XIX w., i reprezentują styl pisania, który krytyka feministyczna określa jako "kobiecy". Książka łączy model "tradycyjnej" monografii (z jej diachroniczną, linearną narracją, prowadzoną tu trzema pasmami) z nowymi stylami czytania, wprowadzającymi teksty autora w nowoczesne i ponowoczesne konteksty.   Gabriela Matuszek, dr hab., profesor na Wydziale Polonistyki UJ. Twórczości Przybyszewskiego poświęciła wiele rozpraw i publikacji książkowych, m.in. " Der geniale Pole"? Niemcy o St. Przybyszewskim ( 1993, 1996), " Der geniale Pole"? Stanisław Przybyszewski in Deutschland ( 1996). W jej opracowaniu edytorskim znalazły się Dzieci Szatana (1993), dwujęzyczne wydanie Poematów prozą (2003) oraz tom "Synagoga Szatana" i inne eseje (1995), w którym udostępniła we własnym przekładzie nieznane teksty Przybyszewskiego. Jest autorka monografii Naturalistyczne dramaty (2001, 2008), pod jej redakcją ukazało się 12 książek, poświęconych literaturze przełomu XIX/XX w. oraz współczesności.  

Stanisław Wyspiański. W labiryncie świata, myśli i sztuki

Red. Anna Czabanowska-Wróbel

W książce znalazły się studia autorstwa uczestników konferencji, która odbyła się w Krakowie w ramach obchodów Roku Stanisława Wyspiańskiego, w setną rocznicę jego śmierci. Jaki Wyspiański wyłania się ze zgromadzonych artykułów i szkiców? Przede wszystkim różnorodny i wszechstronny, nowoczesny i pełen sprzeczności. Wypowiadający się w monumentalnym, dziele i w małym fragmencie. Poeta, dramaturg i artysta reprezentujący różne dziedziny sztuk. Człowiek teatru, autor fascynujących listów, myśliciel, twórca własnej przemyślanej estetyki i teorii sztuki. Z dystansu całego stulecia, które minęło od śmierci Wyspiańskiego widoczne jest, że warto nadal rozmawiać o Wyspiańskim. Zwłaszcza wtedy, gdy do rozmowy włączają się przedstawiciele różnych dyscyplin naukowych, reprezentanci różnych pokoleń i orientacji badawczych.

Stany Podzielone Ameryki

Łukasz Pawłowski

Amerykanie od dawna nie byli tak podzieleni. Zwolennicy izolacjonizmu zyskują coraz większy posłuch i wpływy. Wiele wskazuje na to, że mieszkańcy Stanów Zjednoczonych postrzegają się coraz rzadziej w kategoriach jednego narodu, a coraz częściej w kategoriach przynależności partyjnej. Podzieleni na Demokratów i Republikanów, głęboko przywiązani do swoich politycznych tożsamości, mocno okopują się na swoich pozycjach. Nie sposób nie zadać sobie pytania: co te wszystkie zmiany oznaczają dla nas? Łukasz Pawłowski, socjolog, publicysta i współtwórca nagradzanego Podkastu amerykańskiego, dociera do źródeł podziałów kształtujących dziś amerykańskie społeczeństwo. Sięgnijcie po tę książkę, jeśli chcecie się dowiedzieć, co sprawiło, że sukces Trumpa stał się możliwy, i dlaczego wpływy jego i jemu podobnych zapewne szybko nie znikną. Łukasz Pawłowski to dziś jeden z najlepszych w Polsce znawców amerykańskiej polityki. Anne Applebaum