Popularnonaukowe i akademickie
Szkoła bez barier. O trudnościach w nauczaniu i uczeniu się
red. Anna Guzy, Bernadeta Niesporek-Szamburska, Małgorzata Wójcik-Dudek
Współczesna szkoła, oprócz tego, że powołana jest do wypełniania swojej naczelnej misji – uczenia, stała się przestrzenią rozpoznawania różnych dysfunkcji, z którymi należy wiązać niektóre przyczyny edukacyjnych niepowodzeń uczniów. Aby jednak mogła je rozpoznać, musi pozostać wrażliwa na ucznia i uważnie go obserwować, nie tracąc jednak z horyzontu tego, co szczególnie istotne w jego rozwoju, a mianowicie kontekstu społecznego czy rodzinnego, w którym funkcjonuje młody człowiek. Tak szerokie spojrzenie jest możliwe nie tylko dzięki wysokim kompetencjom nauczycieli i pedagogów, ale przede wszystkim dzięki współpracy i porozumieniu: wymianie informacji między pracownikami szkoły, uczniami i ich rodzinami. Dzięki zaangażowaniu i wspólnej pracy możliwe jest nie tylko dostrzeżenie problemu, ale również określenie jego źródła, co z kolei prowadzi do aktywnego przeciwdziałania pojawiającym się trudnościom związanym na przykład z niesłyszeniem, niedowidzeniem, jąkaniem się, dysleksją, dwujęzycznością czy sytuacją młodych ludzi wychowujących się w rodzinach patologicznych. Wszystkie wymienione dysfunkcje i zaburzenia mogą, choć wcale nie muszą, prowadzić do stresu, który pomimo iż w szczególny sposób dotyka uczniów zdiagnozowanych, to nie oszczędza także tych bez specjalnych potrzeb edukacyjnych. Wydaje się więc, że fundamentalne zadanie szkoły powinno polegać na rozpoznaniu rodzaju stresu, określeniu źródła i opracowaniu strategii jego eliminacji, a w przyszłości także na obraniu jego profilaktyki. Tak szeroko zakrojony plan działania szkoły może się dziś wydawać edukacyjną mrzonką, tym niemniej badania nad stresem i bogate doświadczenia nauczycieli praktyków wskazują, że współczesna edukacja staje już teraz przed koniecznością nie tyle rozwiązywania trudnych problemów, ile ich dostrzegania i definiowania. Szkoła wydaje się obszarem szczególnego zainteresowania specjalistów zajmujących się zagadnieniem stresu, redaktorki zdecydowały się zatem bliżej przyjrzeć temu zjawisku i jego wpływowi na funkcjonowanie uczniów oraz nauczycieli, jak również podjąć próbę zdiagnozowania problemów dziecka i ucznia o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Mają też nadzieję, że niniejszy tom, dzięki podjętej w artykułach problematyce, stanie się skromnym wkładem w badania nad stresem w placówkach związanych z nauczaniem. Z pewnością zainteresuje on studentów specjalności nauczycielskich oraz nauczycieli, psychologów, pedagogów, bibliotekarzy.
Szkoła na wirażu zmian politycznych
Śliwerski Bogusław
Publikacja Bogusława Śliwerskiego pt. Szkoła na wirażu zmian politycznych. Bez cenzury, to kolejna po Ped@gog w blogosferze, Kraków 2009 i Klinika akademickiej pedagogiki, Kraków 2011, książka powstała z esejów Autora zamieszczanych na Jego blogu (https://sliwerski-pedagog.blogspot.com), który jest miejscem refleksji Autora dotyczących obserwowanych przez Niego zjawisk i wydarzeń odnoszących się do szeroko rozumianej pedagogiki. [...] Lektura publikacji Bogusława Śliwerskiego przedstawia rzeczywistość edukacyjną w krzywym zwierciadle. Incydenty dostrzeżone, czy jak pisze sam Autor, o których jest informowany, przez zaniepokojonych, często bezradnych wobec nich pedagogów, rodziców, demaskują patologię, która bez skrupułów obejmuje każdy etap edukacji od przedszkola po szkołę wyższą, każdy podmiot pedagogicznych oddziaływań nie wyłączając małych dzieci i osób z niepełnosprawnością. Z treści publikacji wyłania się bardzo niekorzystny obraz polskiej szkoły, taki był jednak, jak rozumiem, zamiar Autora powiedzieć głośno to, o czym wielu z pedagogów rozmawia w kuluarach szkolnych czy uczelnianych korytarzy. Nie oznacza to, że wszędzie jest równie źle, jak opisuje to Autor - że nie ma szkół, uczelni funkcjonujących prawidłowo, że nie ma ludzi z zasadami (z których można byłoby w sensie społecznym być dumnym). Dlatego, jak wyczytuję z publikacji, jej Autor nie dokonuje uogólnień, z konsekwencją trzyma się formuły egzemplifikacji, na ile jednak częstej, powtarzalnej pozostawia ocenie czytelnika. Pewne jest jedno, że eseje autorstwa Bogusława Śliwerskiego nie pozwalają odbiorcy zostać wobec nich obojętnym. Jednych będą irytować, oburzać, innym pozwolą się z poglądami Autora zidentyfikować, dadzą odwagę do działania, otwartego sprzeciwu wobec dostrzeganych nieprawidłowości, jeszcze innych, mam nadzieję, zawstydzą, a może nawet przestraszą, co sprawi, że w podobnych sytuacjach (w swoim środowisku) zastanowią się czy milczeć, udać, że nie dostrzegają problemu, bo przecież postawy takie w efekcie i tak legitymizują patologię.[...] Publikacja Bogusława Śliwerskiego jest inspirująca i z innego powodu. Niewątpliwym jej walorem jest upowszechnianie wiedzy stricte naukowej. W swoich krótkich, nierzadko 1-2 stronicowych esejach Bogusław Śliwerski dba o wiarygodność naukową i odwoływanie się do autorów koncepcji, teorii czy klasyfikacji odnoszących się do zagadnienia.[...] Kolejny walor publikacji, wynikający z przyjętej stylistyki esejów pedagogicznych, to dzielenie się z czytelnikiem refleksją i zaproszenie do spotkania i udziału w wydarzeniach i debatach naukowych, w których nie miał on okazji brać bezpośredniego udziału, a które Autor (w nich uczestniczący) uznaje za znaczące dla refleksji pedagogicznej.[...] Z treści publikacji wyłania się konsekwentny obraz zaangażowania i troski jej Autora o kondycję pedagogiki jako nauki i szkoły jako obszaru koniecznego pedagogicznego zainteresowania - obu będących bezsprzecznie na tytułowym wirażu, aż nadto dobitnie zdefiniowanym przez Bogusława Śliwerskiego. Bogactwo dostrzeżonych przez Autora niebezpieczeństw, nieprawidłowości, wręcz patologii może paraliżować, wolę jednak myśleć, że stanie się inspiracją do działania, legitymacją do sprzeciwu i budowania koalicji, coraz potężniejszej w liczbie tych, którzy nie chcą godzić się na marginalizację pedagogiki jako nauki, a szkoły edukacji jako nieistotnego epizodu w życiu człowieka. Z recenzji prof. dr hab. Iwony Chrzanowskiej
Szkoła Zgromadzenia Kupców miasta Łodzi (1898-1939)
Adrianna Szczerba
Tematem pracy są dzieje Szkoły Handlowej Zgromadzenia Kupców m. Łodzi w latach 1898–1939, czyli od jej założenia do zakończenia działalności. Wykroczenie poza wyznaczone ramy czasowe wiązało się z koniecznością przedstawienia sytuacji łódzkiego szkolnictwa przed powstaniem „handlówki” oraz udzieleniem odpowiedzi na pytanie o jej dalsze losy. Przedstawiono sytuację łódzkiego szkolnictwa na przełomie XIX i XX w. oraz w okresie międzywojennym, historię szkoły, tj. organizowanie procesu dydaktyczno-wychowawczego i tworzenie bazy materialnej, historię budowy domu dla nauczycieli. Integralną częścią monografii są aneksy, zawierające materiały źródłowe do historii szkoły: pierwszy statut, tygodniowe rozkłady lekcji w wybranych latach oraz wspomnienia spisane przez byłych uczniów ok. 1960 r. Publikowany zbiór fotografii dokumentuje życie szkolne. Problematyka zawarta w pracy odnosi się do dziejów Szkoły Handlowej Zgromadzenia Kupców m. Łodzi, a więc do historii jednej placówki oświatowej. Jednak zachodzi konieczność nakreślenia rzeczywistego obrazu. Z chwilą powstania była to istotnie jedna szkoła i mimo trzech reorganizacji oraz zmian nazwy i charakteru w ciągu kilkunastu następnych lat taki stan trwał. W 1933 r. w związku z reformą szkolnictwa dotychczasowy zakład został przekształcony w szkołę powszechną III stopnia i szkołę średnią, obejmującą gimnazjum (a nieco później również i dwa licea). Szkoły były własnością Zgromadzenia Kupców niezależnie od zmian organizacyjnych i mieściły się we wspólnym budynku przy ul. Dzielnej (ob. Narutowicza), korzystały z tej samej bazy dydaktycznej oraz zatrudniały w zasadzie tych samych pedagogów – stąd w pracy nazwa „Szkoła Zgromadzenia Kupców”, która najbardziej odpowiada charakterowi placówki. Popularnymi nazwami używanymi w okresie jej działania były również: „handlówka”, Szkoła Kupiectwa Łódzkiego i Łódzka Szkoła Handlowa. Podstawą źródłową pracy stał się zespół akt szkolnych (ponad 3 tys. jednostek) objętych nazwą Prywatne Gimnazjum i Liceum Męskie Zgromadzenia Kupców m. Łodzi, przechowywany w łódzkim Archiwum Państwowym. Uzupełnieniem archiwaliów były informacje prasowe, zwłaszcza artykuły zamieszczane na łamach dziennika „Rozwój” oraz niepublikowane opracowanie pt. Materiały do księgi pamiątkowej Szkoły Zgromadzenia Kupców m. Łodzi, przygotowane prawdopodobnie przez ostatniego dyrektora Antoniego Idźkowskiego z okazji zjazdu absolwentów w latach 60. XX w.
Beata Guziejewska, Paweł Starosta
Oddajemy w Państwa ręce książkę opisującą dekadę przemian na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym Uniwersytetu Łódzkiego, przygotowaną na jego sześćdziesięciolecie. To nie tylko największy wydział tej uczelni, ale przede wszystkim wspólnota, która z odwagą, pasją i profesjonalizmem stawia czoła współczesnym wyzwaniom, łącząc tradycję z nowoczesnością. "EkSoc" nie tylko kształci, ale też inspiruje kolejne pokolenia do zmieniania świata na lepsze. W ostatniej dekadzie definiowały go przede wszystkim: wzrost jakości badań naukowych, umiędzynarodowienie, otwarcie na otoczenie społeczno-gospodarcze oraz budowanie kultury szczerej dyskusji akademickiej. To opowieść o miejscu, gdzie wiedza ma znaczenie, a edukacja - sens.
Marcin Siadkowski
Autor stawia pytanie o rolę stereotypu narodowego polskiej szlachty, funkcjonującego w kulturze niemieckiej od XVIII wieku oraz o sposoby i motywy jego instrumentalizacji w bieżącej walce politycznej w Wiedniu u schyłku XIX wieku. Te rozważania prowadzą także do analizy prób odnalezienia się niemieckich elit politycznych w nowej sytuacji politycznej, będącej efektem modernizacji i demokratyzacji społeczeństwa Austro-Węgier. Książka zawiera odwołania do bogatego materiału źródłowego, m.in. do prasy codziennej, czasopism satyrycznych, podręczników szkolnych i przewodników turystycznych. Godne uwagi są również zamieszczone w niej liczne karykatury z epoki.
Szlak Akademii Superbohaterów. Popularnonaukowy przewodnik po Polsce
Nauka nie kończy się na szkolnych podręcznikach. Można odnaleźć ją na bałtyckich klifach, w starych kopalniach, obserwatoriach astronomicznych, centrach nauki, parkach narodowych, jaskiniach i rezerwatach przyrody. Szlak Akademii Superbohaterów pokazuje, że cała Polska może stać się wielkim laboratorium, w którym najważniejsze są ciekawość, uważna obserwacja i odwaga do zadawania pytań. Przewodnik prowadzi przez cztery regiony kraju: północ, centrum, południowy zachód i południowy wschód. Przy opisie każdego z miejsc znajdują się: najważniejsze informacje praktyczne, ciekawostki, propozycje aktywności oraz Misje Terenowe zachęcające do samodzielnego badania zjawisk przyrodniczych, fizycznych, chemicznych i technologicznych. Gotowe trasy pomagają zaplanować zarówno jednodniową wyprawę, jak i cały rodzinny weekend. To jednak coś więcej niż tradycyjny przewodnik turystyczny. Dzięki Dziennikowi Kadeta można zapisywać wrażenia z odwiedzonych miejsc, przyznawać im gwiazdki i tworzyć własną kronikę wypraw. W wybranych obiektach na uczestników czekają specjalne stemple. Zebranie 15 pieczątek pozwala zdobyć Certyfikat Młodego Odkrywcy. CZEGO DOWIESZ SIĘ Z TEGO PRZEWODNIKA: gdzie w Polsce znajdują się niezwykłe miejsca związane z nauką, przyrodą, techniką, astronomią, geologią i historią odkryć, jakie procesy i zjawiska można obserwować podczas wizyty w parkach narodowych, muzeach, centrach nauki, kopalniach, jaskiniach i obserwatoriach w jaki sposób działalność wody, wiatru, lodowców i innych sił natury kształtuje polskie krajobrazy, jak samodzielnie wykonywać proste obserwacje, pomiary i eksperymenty podczas rodzinnych wypraw, kim byli wybitni polscy naukowcy, wynalazcy, przyrodnicy i podróżnicy oraz z jakimi miejscami wiążą się ich historie, jak zaplanować jedno- lub kilkudniową wycieczkę, korzystając z gotowych tras, informacji praktycznych i wskazówek dla rodzin, jak zamienić podróż w naukową grę, rozwiązując zadania, zdobywając stemple i prowadząc własny Dziennik Kadeta ...i wiele, wiele innych! DLACZEGO WARTO GO MIEĆ: łączy rzetelną wiedzę popularnonaukową z praktycznym przewodnikiem po Polsce, zachęca dzieci do aktywnego odkrywania świata zamiast biernego oglądania atrakcji, pomaga rodzinom i szkołom planować wartościowe jedno- oraz kilkudniowe wyprawy, rozwija spostrzegawczość, samodzielność, logiczne myślenie i umiejętność prowadzenia obserwacji, przybliża historie polskich naukowców i pokazuje, że każde wielkie odkrycie zaczyna się od ciekawości, zawiera Misje Terenowe, zadania podróżne, Dziennik Kadeta, miejsce na stemple i Certyfikat Młodego Odkrywcy, pozwala wracać do przewodnika przez wiele lat, stopniowo odkrywając kolejne miejsca i tworząc własną mapę naukowych przygód. To przewodnik, który nie tylko pomaga odkrywać najciekawsze miejsca w Polsce, ale też pokazuje, że nauka zaczyna się tam, gdzie pojawiają się ciekawość, pytania i gotowość do wyruszenia w drogę. DLA KOGO JEST TA KSIĄŻKA: To przewodnik stworzony przede wszystkim dla rodzin z dziećmi, które chcą aktywnie poznawać Polskę i szukają wartościowych pomysłów na wspólne wycieczki. Sprawdzi się zarówno podczas krótkiego wypadu za miasto, jak i w czasie wakacji, ferii czy weekendowej podróży po wybranym regionie. Będzie również wartościową pomocą dla nauczycieli, wychowawców i edukatorów organizujących wyjazdy szkolne, zielone szkoły oraz zajęcia terenowe. Przy opisach wielu obiektów znajdują się wskazówki dotyczące dziedzin nauki, czasu zwiedzania, dostępności i możliwości odwiedzin z grupą. To także propozycja dla młodych odkrywców, którzy lubią zagadki, doświadczenia i samodzielne poszukiwanie odpowiedzi.
Sztuczna inteligencja 2041. 10 wizji przyszłości
Kai-Fu Lee, Chen Qiufan
Autor bestsellerowej książki Inteligencja sztuczna, rewolucja prawdziwa, ekspert do spraw AI, były prezes Google China, oraz znany powieściopisarz s.f. połączyli w tej książce siły, żeby odpowiedzieć na pytanie, jak sztuczna inteligencja zmieni nasz świat w ciągu najbliższych dwudziestu lat. Sztuczna inteligencja będzie definicją rozwoju XXI wieku wygeneruje bezprecedensowe bogactwo, zrewolucjonizuje medycynę i edukację poprzez symbiozę człowiek-maszyna oraz stworzy zupełnie nowe formy komunikacji i rozrywki. Jednak uwalniając nas od rutynowej pracy, zakwestionuje także zasady organizacyjne naszego ładu gospodarczego i społecznego i przyniesie nowe zagrożenia w postaci autonomicznej broni i inteligentnej technologii. W tym prowokacyjnym i oryginalnym dziele w dziesięciu porywających opowiadaniach, osadzonych w przyszłości, autorzy wprowadzają czytelników w szereg pouczających scenerii z 2041 roku.