Popularnonaukowe i akademickie

Teatr zaangażowany w Polsce i na świecie. Wrocławski Zeittheater

praca zbiorowa

W artystycznej Utopii każde dzieło teatralne byłoby zarzewiem buntu i wywoływałoby realną, spektakularną zmianę jak „bitwa o Hernaniego” czy zdjęcie z afisza Dejmkowskich Dziadów. Pojawiające się w tytule tomu hasło „teatr zaangażowany” odsyła automatycznie do znacznie szerszego kulturowego kontekstu – napięcia między etyką a estetyką. Pytanie o autonomię sztuki, stopień jej wyemancypowania względem przestrzeni społecznej czy szeroko rozumianej sfery politycznej padało nie raz, pomimo to ciągle powraca jako problem determinujący ogląd twórczości artystycznej. Koncepcja tomu i jego przekrojowa struktura opierają się na współczesnej dynamice zjawiska. Autorami tekstów są historycy, teoretycy i praktycy teatru, niezależni dziennikarze. Tę mnogość perspektyw pogłębia aspekt dla analizy dzieła teatralnego fundamentalny – równoczesność aktu kreacji i percepcji. W książce uwzględniona została ta podwójna optyka; spojrzenie „kreatorów” współgra z dekodowaniem przejawów zaangażowania teatru przez „odbiorców”, krytyków i badaczy.      Wydaje się oczywiste, że "teatr zaangażowany” w tym szerokim znaczeniu wykracza już dzisiaj poza sferę tradycyjnie rozumianej sztuki i teatru, znajduje szczególnie dobre warunki rozwoju w Polsce i innych krajach za sprawą wielu zwrotów (społecznego, performatywnego), co oczywiste, ale także w związku z postępującym procesem demokratyzacji społeczeństwa, wymagającym jego aktywności i oporu wobec różnych ośrodków władzy; a to testuje się najlepiej w teatrze (…), który i jako sztuka, i jako instytucja, wreszcie najogólniej jako praktyka kulturowa opiera się po prostu na współobcowaniu bliźnich.  [z recenzji dr hab. Doroty Fox]

Teatry Danuty Michałowskiej. Od Króla-Ducha do Tryptyku rzymskiego

Jacek Popiel

Książka Jacka Popielą poświęcona jest bogatej biografii osobistej i artystycznej Danuty Michałowskiej aktorki, reżysera, profesora zwyczajnego PWST im. Ludwika Solskiego w Krakowie, byłego rektora tej uczelni, autorki podręczników, tomiku poezji, znakomitych scenariuszy teatralnych, a także Honorowego Obywatela Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa, artystki, której sztuka interpretacji słowa została doprowadzona do granic doskonałości. Kreacje Michałowskiej w Teatrze Rapsodycznym i w Teatrze Jednego Aktora należą już do historii polskiej sceny.

TechGnoza, uchronia, science fiction. Proza Jacka Dukaja

Piotr Gorliński-Kucik

Książka adresowana jest przede wszystkim do badaczy literatury najnowszej, krytyków literackich oraz historyków idei. Praca może zainteresować także odbiorców kultury popularnej i miłośników literatury science fiction, ze względu na poruszane w niej zagadnienia. Główny bohater pracy – Jacek Dukaj – jest jednym z popularniejszych obecnie pisarzy polskich, a niniejsza praca jest (prawdopodobnie) pierwszą monografią na temat jego twórczości.

Technokultura i jej manifestacje artystyczne. Medialny świat hybryd i hybrydyzacji

Piotr Zawojski

Książka dotyczy zagadnień technokultury, zjawiska dotychczas bardzo rzadko prezentowanego w piśmiennictwie polskim w kontekście strategii artystycznych, które stanowią jej artystyczne manifestacje. Wychodząc od teoretycznych rozważań dotyczących współczesnej kultury zdominowanej przez praktyki medialne o charakterze hybrydycznym, w czasach posthumanizmu i transhumanizmu, Autor stara przedstawić własną wykładnię medialnego świata hybryd i hybrydyzacji. Czyni to na wybranych przykładach twórców i dzieł zaliczanych do kanonu współczesnych dokonań w zakresie sztuki nowych mediów: Kena Godberga, Stelarca, Christy Sommerer i Laurenta Mignonneau, Ryoji Ikedy oraz wielu innych artystów reprezentujących tzw. sztukę hybrydyczną. Pozycja ta z pewnością może spotkać się z odzewem nie tylko w środowisku akademickim, ale również wśród szerokiego grona czytelników zainteresowanych problematyką współczesnej technokultury oraz sztuki nowych mediów. Jej adresatami są kulturoznawcy, medioznawcy oraz osoby zainteresowane najnowszymi trendami w sztuce wykorzystującej nowe media i technologie medialne. Może ona również być rodzajem podręcznika akademickiego na studiach kulturoznawczych, medioznawczych i w uczelniach artystycznych.

Technologia jako inspiracja dla interdyscyplinarnych badań naukowych

Red. Dorota Nowalska-Kapuścik

Łacińskie słowo civilis wskazuje na postrzeganie cywilizacji jako „poziomu rozwoju osiągniętego przez społeczeństwo w danej epoce historycznej ze szczególnym uwzględnieniem poziomu kultury materialnej (zwłaszcza wiedzy ścisłej i techniki), będącej wskaźnikiem opanowania przez ludzi sił przyrody i wykorzystania jej bogactw”  Biorąc pod uwagę powyższe, trudno się dziwić, że wśród wielu, wciąż pojawiających się koncepcji zmierzających do identyfikacji stanu współczesnego społeczeństwa, cywilizacja technologii jawi się jako jedna z bardziej trafionych propozycji. Obserwowany w ostatnich latach rozwój technologiczny, stanowiący pokłosie ekspansji nowych dziedzin techniki i gospodarki, zrewolucjonizował życie człowieka, zmieniając – bezpowrotnie – losy nie tylko obecnych, ale i przyszłych pokoleń. Tempo i zakres dokonujących się zmian budzi podziw, ale i przerażenie. Zwolennicy technologii doceniają szybkość komunikacji, dostęp do nowoczesnych sprzętów zwłaszcza tych, ułatwiających codzienne funkcjonowanie. Przeciwnicy wskazują na zanieczyszczenie środowiska, zanikanie tradycyjnych wartości i degradację norm społecznych. Książka, którą polecamy Państwa uwadze, nie stanowi próby rozstrzygnięcia sporu pomiędzy dwom wskazanymi obozami. Wśród Autorów znaleźli się zarówno sympatycy, jak i oponenci nowoczesnych technologii. Odmienność poglądów jest tu sprawą drugorzędną; istotne jest bowiem to, że zarówno dla tych pierwszych, jak i dla drugich technologia stanowiła (i nadal stanowi) inspirację do podejmowanych badań naukowych.  

Technologiczne i organizacyjne przeciwdziałanie wykluczeniom społecznym

Marta Skierniewska, Katarzyna Skroban

Celem niniejszego opracowania jest analiza wyzwań związanych z inkluzją społeczną oraz identyfikacja rozwiązań, które mogą przyczynić się do eliminacji barier. W szczególności praca koncentruje się na technologicznych i organizacyjnych sposobach wspierania grup zagrożonych wykluczeniem, takich jak tworzenie inkluzywnych przestrzeni cyfrowych, projektowanie dostępnych aplikacji czy organizowanie kampanii edukacyjnych. Ważnym elementem jest także zrozumienie roli symulacji barier społecznych i technologicznych jako narzędzia zwiększającego świadomość i empatię wśród projektantów i decydentów. Opracowanie ukazuje znaczenie współpracy między różnymi sektorami, w tym instytucjami publicznymi, prywatnymi firmami i organizacjami pozarządowymi, w budowaniu bardziej dostępnego i sprawiedliwego społeczeństwa. Podejście interdyscyplinarne, łączące innowacje technologiczne z praktycznymi rozwiązaniami organizacyjnymi, jest kluczem do efektywnego przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu i cyfrowemu. Niniejsza praca ma na celu nie tylko wskazanie problemów, ale przede wszystkim zainspirowanie do działania i wdrażania zmian, które poprawią jakość życia osób najbardziej zagrożonych marginalizacją.

Technologie informacyjno-komunikacyjne w wojewódzkich bibliotekach pedagogicznych w Polsce

Monika Wachowicz

Wojewódzkie biblioteki pedagogiczne to regionalne biblioteki specjalne, które odgrywają istotną rolę w upowszechnianiu technologii informacyjnokomunikacyjnych w oświacie, inspirowaniu i organizowaniu edukacji czytelniczej i medialnej, prowadzeniu działalności informacyjno-bibliograficznej, a także gromadzeniu literatury naukowej i fachowej dla nauczycieli oraz innych pracowników pedagogicznych. W publikacji omówiono wykorzystani e technologii informacyjno-komunikacyjnych do realizacji zadań bibliotek pedagogicznych na przykładzie dużych regionalnych książnic w latach 2019-2020. Ponadto uporządkowano i zebrano kwestie terminologiczne oraz prawne związane z funkcjonowaniem nowych technologii w tego typu bibliotekach. Dodatkową wartość monografii stanowi autorska analiza struktury organizacyjnej wojewódzkich książnic pedagogicznych na terenie kraju.

Technologie, które wykluczają

Kuba Piwowar

Technologie cyfrowe usprawniają procesy, przyspieszają podejmowanie decyzji i dostarczają nam wartościowych informacji. Za błyszczącym ekranem smartfona i komputera kryją się nie tylko fizyczne komponenty, które wprawiają te urządzenia w ruch. Ich skuteczne działanie - a zatem popularność - zależy od trafności pomysłu na usługę lub aplikację. Jednak nawet najlepsze pomysły mogą kogoś pominąć: algorytm może wesprzeć decyzję o nieprzyznaniu kredytu, wysłaniu do więzienia lub usunięciu z pracy. W niektórych przypadkach decyzje te są błędne, a błędy te dotyczą w dużej mierze grup marginalizowanych. W książce autor przygląda się procesom oraz zjawiskom, które sprawiają, że technologie cyfrowe wykluczają kobiety, osoby queerowe lub o innym niż biały kolorze skóry. Śledzi historię wykluczających praktyk w świecie technologii, a także źródeł tych praktyk w opomiarowywaniu rzeczywistości, sposobach zbierania i organizacji danych, rozwoju nauk komputerowych, procesach zatrudniania w firmach technologicznych czy też szerokim wykorzystaniu algorytmów, w tym także sztucznej inteligencji. Odnosząc się do istniejących badań, autor pogłębia diagnozę przyczyn zjawiska wykluczenia algorytmicznego, proponując - na podstawie własnych badań - odpowiednie środki zaradcze. Co możemy zrobić, żeby technologie nie tylko działały na naszą korzyść, ale też były sprawiedliwe?