Popularnonaukowe i akademickie
W poszukiwaniu rzeczywistości. Mediacyjna rola fotografii we współczesnej prozie polskiej
Marta Koszowy
Przedmiotem niniejszej książki są związki fotografii i literatury (tego, jak literatura wykorzystuje i interpretuje fotografię jako narzędzie reprezentacji świata). Dialektyczny charakter fotografii obecny w jej różnych rozumieniach i szczególny sposób, w jaki odsyła ona do rzeczywistości wpływają na kształt współczesnej prozy. Monografia wprowadza wątki: zdjęcia jako figury ujmującej sposób doświadczania rzeczywistości oraz dążenia współczesnej literatury do obrazowości. Obok rozważań nad istotą fotografii jako pojęcia i zjawiska a także nakreślenia podstawowych kierunków literackich użyć fotografii, zdjęcie przedstawione jest jako figura i strategia reprezentacji literackiej. Kolejne analityczne rozdziały są sprawdzianem założeń teoretycznych. Prezentują typy mediacji fotografii w literaturze na podstawie Matka odchodzi Tadeusza Różewicza, Mercedes-Benz Pawła Huelle, Drogi do Sieny Marka Zagańczyka, kolejnych trzech zbiorów „fotografii” Janusza Andermana, Fotoplastikonu Jacka Dehnela, esejów Dno oka Wojciecha Nowickiego, powieści Fotograf Wojciecha Bruszewskiego, Hanemann oraz Esther Stefana Chwina, Umschlagplatzu Jarosława Marka Rymkiewicza, a także Jadąc do Babadag Andrzeja Stasiuka, Zagłady Piotra Szewca oraz prozy Magdaleny Tulli. Wśród kluczowych zagadnień książki można wskazać – reprezentację, jej kryzys i próbę przełamania go poprzez wprowadzenie w obręb literatury zdjęć, które dzięki swojej naturalnej ambiwalencji demaskują i wyrażają kryzys związany z dawaniem świadectwa. Zdjęcie pośredniczy w ujęciu sposobu doświadczania rzeczywistości, ukazując stosunek podmiotu do świata oraz jego możliwości percepcyjne związane ze sposobem postrzegania. Daje dostęp do rzeczywistości, ma wartość dokumentu, jest opatrzone melancholijną interpretacją, a także stanowi puste wskazanie w stronę rzeczywistości. Już w pionierskich czasach fotografii uznano jej podwójną siłę – dawania świadectwa i kreowania obrazu rzeczywistości. Dzięki swej ambiwalentnej naturze wschodząca sztuka szybko znalazła miejsce w obszarze innych dziedzin, jako narzędzie podstawowe lub pomocnicze. Przedstawiający charakter fotografii i techniczne możliwości reprodukcji z nią związane kontrastowały z metafizycznym niepokojem, który wzbudzały obrazy malowane światłem. Żywo komentowana w literaturze fotografia stała się jej ważnym tematem. Przekształciła funkcje obrazowania, ewoluując od ilustracji tekstu, pretekstu opisu, aż po autonomiczną figurę oraz środek fototekstualnych gatunków. Literackie sposoby odwoływania się do rzeczywistości poprzez zdjęcie mają już niemal dwuwiekową tradycję. Obok reprezentacyjnych chwytów (takich jak wysnuwanie historii ze zdjęć, poświadczanie rzeczywistości poprzez nie, ekfrastyczność etc.), fotografia stała się strategią opowiadania świata. Dialektyczny charakter fotografii obecny w jej różnych rozumieniach wpływa na kształt współczesnej prozy. Ujmując doświadczenie i obraz rzeczywistości, zdjęcie staje się tropem odmiennych modeli reprezentacji. Odczytanie jego roli w tekście stanowi podstawowe zagadnienie badawcze niniejszej pracy. Fotograficzne odniesienie do rzeczywistości jest polem literackiej interpretacji, kluczem do rozumienia świata. Marta Koszowy - autorka prac interdyscyplinarnych z pogranicza literaturoznawstwa, krytyki literackiej i historii fotografii. Publikowała w zbiorowych tomach naukowych, a także „Tekstach Drugich”, „Pamiętniku Literackim” i „Teatrze”. Współpracuje z Akademią Pedagogiki Specjalnej oraz Ośrodkiem Badań Filologicznych i Edytorstwa Naukowego IBL PAN.
W poszukiwaniu socjologicznej teorii rozwoju miast
Mateusz Błaszczyk
W jaki sposób globalizacja zmieniła trajektorie rozwoju miast? Na czym polega współczesna konkurencja na światowym rynku miejsc? Jak w dobie postfordyzmu kształtują się relacje między gospodarką, polityką i mieszkańcami miast? Dlaczego kwestie kultury, lokalnej tożsamości czy konsumpcji stają się centralnymi zagadnieniami miejskich polityk? ? Czy ,,kreatywność" rzeczywiście jest kluczem do sukcesu i prosperity miasta? ? A w końcu: kto dziś posiada "prawo do miasta"? Między innymi odpowiedzi na te pytania poszukuje autor w niniejszej książce. Mateusz Błaszczyk - socjolog, adiunkt w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Jako stypendysta Fundacji Batorego studiował statystykę stosowaną na Uniwersytecie Środkowoeuropejskim w Budapeszcie. Swoje zainteresowania naukowe ogniskuje w obszarach studiów regionalnych i miejskich, polityki społecznej oraz przemian ładu instytucjonalnego we współczesnym społeczeństwie polskim. Brał udział w wielu projektach badawczych i rozwojowych, głównie dotyczących Wrocławia i Dolnego Śląska. Pracując przez 9 lat w administracji samorządowej, działalność akademicką łączył z praktyką kreowania polityki rozwoju lokalnego i regionalnego oraz marketingu terytorialnego.
W poszukiwaniu teorii znaczenia. Próby eksplikacji pojęcia znaczenia w filozofii XX wieku
Paweł Grabarczyk
Jak słowa łączą się ze światem? Skąd wiemy, że rozumiemy je w podobny sposób? W jaki sposób odróżnić od siebie spór rzeczowy i spór czysto słowny? Wielu badaczy uznało odpowiedź na te (i pokrewne) pytania za najważniejsze zadanie, z którym powinna się uporać filozofia XX wieku. Niestety, poszukiwanie teorii znaczenia słów nie okazało się zadaniem łatwym i, mimo początkowego entuzjazmu, zawiodło niektórych filozofów w rejony skrajnego sceptycyzmu.
W przestrzeniach kultury. Studia interdyscyplinarne
red. Beata Gontarz, Magdalena Kempna-Pieniążek, Anna Maj
Seria: Media i Kultura (1), ISSN 2719-9789 Złożone w monografię teksty, odmienne w założeniach, w przyjętej metodologii, w wyborze (niekiedy punktowym) materiału, który stał się podstawą do poczynionych rozpoznań, wchodzą jednakowoż we wzajemne interakcje, tworząc przestrzeń partycypacji praktyk i badawczych, i kulturowych. Zebrane w pierwszej części tomu artykuły prezentują różnorodność konceptualizacji tekstów kultury, rozpoznają modusy i efekty włączania się w jej dziedzictwo, wskazują na aspekty jej współtworzenia i korzystania z niej, eksponują i poddają krytycznej analizie rozmaitość sposobów uczestnictwa w kulturze. Drugą część tomu zdominowały refleksje dotyczące sytuacji (i transformacji) podmiotu, kultury, jej odbiorców, wreszcie: całej humanistyki we współczesnej rzeczywistości medialnej. Podstawowym kontekstem omawianych tutaj przez autorów zjawisk jest rewolucja cyfrowa, której skutki wciąż nie są dla nas w pełni uchwytne. Taka sytuacja nie tylko zmusza badaczy do wypracowywania nowych narzędzi i metodologii, lecz także prowokuje do zadawania pytań o szanse i zagrożenia, jakie stwarzają nowe technologie w zakresie budowania (post)ludzkiej tożsamości, modyfikowania zasad komunikacji społecznej i ustanawiania relacji między kulturą wysoką i niską.
W pułapce myśli - dla nastolatków. Jak skutecznie poradzić sobie z depresją, stresem i lękiem
Louise Hayes, Ann Bailey, Joseph Ciarrochi
Jedna z najlepszych książek samopomocowych ostatnich lat stanowi doskonałe połączenie wyników najnowszych badań z niezwykle skutecznymi i praktycznymi poradami do wykorzystania od zaraz. W pułapce myśli dla nastolatków to publikacja, która stanowi dopełnienie bestsellera W pułapce myśli. To wyczerpujący poradnik, który został skierowany do młodych ludzi. Wyróżnia go lekki i bezpośredni język, a zawarte w nim przykłady, wskazówki i ćwiczenia odpowiadają problemom i wyzwaniom, przed jakimi stają młodzi ludzie. W pułapce myśli dla nastolatków rozwija (najważniejsze) umiejętności potrzebne do radzenia sobie z trudnymi, czasem wręcz przytłaczającymi emocjami: stresem, brakiem wiary w siebie, wstydem, gniewem czy lękiem. Książka daje młodym ludziom jasny przekaz, że nie są w swoich uczuciach osamotnieni, a porady w niej zawarte pomagają przejść ten trudny etap życia z podniesioną głową. Terapia akceptacji i zaangażowania, na której założeniach opiera się ta książka, uczy, jak zamiast koncentrować się na niepowodzeniach, problemach okresu dorastania czy codziennych zmaganiach, być bardziej uważnym, rozpoznawać swoje myśli i uczucia, akceptować siebie i swoje emocje oraz rozwiązywać problemy. To lektura obowiązkowa nie tylko dla młodzieży, ale i rodziców, nauczycieli oraz terapeutów pracujących z tą grupą wiekową. Dzięki książce młodzi ludzie: przezwyciężą trudne emocje związane z okresem dorastania nauczą się wykorzystywać siłę uważności w codziennych sytuacjach przestaną szukać w sobie wad i zaczną rozwiązywać swoje problemy zyskają pewność siebie i poczucie własnej wartości odnajdą wartości, które pomogą stworzyć życie, jakiego pragną
W pułapce myśli. Jak skutecznie poradzić sobie z depresją, stresem i lękiem
Steven Hayes, Spencer Smith
Polskie wydanie światowego bestsellera literatury psychologicznej! Jedna z najlepszych książek samopomocowych ostatnich lat nareszcie ukazuje się w Polsce. Co czyni ją tak wyjątkową? Stanowi ona doskonałe połączenie wyników najnowszych badań z niezwykle skutecznymi i praktycznymi poradami do wykorzystania od zaraz. Pełen wiedzy i humoru tekst został napisany niezwykle przystępnym językiem, pozbawionym sztampowego żargonu psychologicznego, dzięki czemu czyta się go jednym tchem. Dzięki temu W pułapce myśli to nie tylko fascynujący przewodnik po ludzkim umyśle, ale przede wszystkim rewolucyjne narzędzie służące zmianie własnego życia. Zgodnie z główną tezą książki cierpienie psychiczne jest nieodłączną częścią życia. Nie da się uniknąć przykrych doświadczeń, trudnych emocji, rozczarowań, stresu czy negatywnych myśli. Możemy jednak nauczyć się funkcjonować mimo bolesnych przeżyć. Autorzy proponują zupełnie nowe podejście do starych problemów natury psychicznej: depresji, lęku, stresu czy chronicznego bólu. Terapia ACT (terapia akceptacji i zaangażowania), na której założeniach opiera się książka, uczy, jak zamiast koncentrować się na bolesnych przeżyciach i toksycznych emocjach, być bardziej uważnym na bieżącą chwilę i skupić się na tym, co jest naprawdę ważne. To właśnie za sprawą uważności i akceptacji możemy podążać w wybranym kierunku i dokonywać odpowiednich wyborów. Dzięki książce "W pułapce myśli" czytelnicy: przezwyciężą depresję i lęk, przestaną negatywnie myśleć o sobie, uporają się z bólem emocjonalnym, nauczą się akceptować siebie i swoje uczucia.
Dorota Mącik
Terapia schematu staje się coraz bardziej popularnym podejściem do leczenia zaburzeń uznawanych jako trudne, jak osobowość borderline. Wczesne nieadaptacyjne schematy, czyli silne i trwałe wzorce przeżywania emocjonalnego i związane z tym przeżywaniem zachowania, powtarzalne w różnych życiowych sytuacjach, mają znaczenie nie tylko w przypadku zaburzeń, lecz także wpływają na jakość życia osób zdrowych. Prezentowane w książce wyniki badań wskazują, że schematy, związane zwłaszcza z zaburzeniami więzi i brakiem poczucia bezpieczeństwa emocjonalnego, wiążą się z takimi trudnościami ludzi jak słabsza jakość relacji i większe poczucie rozczarowania w związkach romantycznych, tendencja do unikania bliskości, większe nasilenie negatywnych emocji i koncentracja na negatywnych aspektach wydarzeń, słabsza samoocena, a nawet pojawianie się cech lękowych i depresyjnych. Jest to opracowanie bardzo wartościowe pod względem naukowym, dobrze porządkujące wiedzę w zakresie roli nieadaptacyjnych schematów poznawczych w społecznym funkcjonowaniu człowieka dorosłego. Jest to pierwsza praca w polskiej literaturze psychologicznej tak dobrze udokumentowana empirycznie. Z recenzji prof. dr hab. Teresy Rostowskiej Można stwierdzić, że jest to praca oryginalna i bardzo wartościowa. Nie ma podobnych badań, które odnosiłyby się do schematów tworzących się w rodzinach, w których nie dochodziło do nadużyć, a jedynie występowała pewna niekompatybilność pomiędzy potrzebami dzieci i ich odzwierciedleniem przez rodziców. Jest to praca absolutnie nowatorska, a uzyskane wyniki mają istotne znaczenie poznawcze dla psychologii klinicznej i psychoterapii. Z recenzji dr hab. Małgorzaty A. Basińskiej Dorota Mącik - dr nauk humanistycznych w zakresie psychologii, pracownik Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Katedra Psychologii Klinicznej. Psychoterapeutka, certyfikowana przez Polskie Towarzystwo Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej, szkoliła się również w terapii schematu. Obecnie zajmuje się problematyką trudności i zaburzeń psychicznych, starając się efektywnie połączyć teorię z praktyką kliniczną. W pracy naukowej koncentruje się na poszukiwaniu mechanizmów, które mogą wyjaśniać przyczyny zaburzeń i trudności w codziennym funkcjonowaniu. Najważniejsze publikacje: Między przyjemnością a uzależnieniem. Psychologia zakupów nieplanowanych (Wydawnictwo Naukowe Grado, Toruń 2008); Polish adaptation of the The Young Schema Questionnaire 3 Short Form (YSQ-S3-PL), Psychiatria Polska 2017 (wraz z J. Oetingen, J. Chodkiewiczem i E. Gruszczyńską); Symptomy zaburzeń zdrowia psychicznego a wczesne nieadaptacyjne schematy -- ocena zależności, Psychoterapia 2017, 180 (1); Rola postaw rodzicielskich w kształtowaniu wczesnych nieadaptacyjnych schematów. Badania populacji nieklinicznej, Polskie Forum Psychologiczne 2018, 23 (1).
Andrzej Rykała
Żydowska samoobrona powstała w wyniku przetaczającej się przez Polskę fali mordów ocalałych z Zagłady, "antyżydowskich prowokacji, napadów na pociągi i zabijania Żydów znajdujących się w nich, wreszcie kulminacyjnego punktu działalności antyżydowskiej band", jakim był pogrom kielecki. Podjęty temat dotyczy permanentnego powojennego zagrożenia fizycznego Żydów oraz ich reakcji na to zagrożenie. Autor starannie opisuje codzienną rzeczywistość przemocy na terenie całego kraju, ze szczególnym uwzględnieniem regionu łódzkiego. Te mikroopisy dają dobry wgląd w aurę otaczającą Żydów i motywację prześladowców. Autor eksploruje nowe źródła historyczne i przetwarza pochodzące z nich dane - posługując się kartograficzną metodą prezentacji - w pionierski sposób na gruncie polskiego piśmiennictwa. Uszczegóławia naszą wiedzę, a jednocześnie weryfikuje i podsumowuje wnioski innych badaczy. Książka jest przykładem dzieła, w którym specjalistyczna metoda i opis ludzkich dramatów pozostają ze sobą w harmonii. Helena Datner (Żydowski Instytut Historyczny)