Popularnonaukowe i akademickie
Patryk Szaj
Patryk Szaj swobodnie porusza się po trudnej do określenia granicy między hermeneutyką i dekonstrukcją. Rekonstruuje hermeneutyczny rys dekonstrukcji jako radykalizacji hermeneutyki i odkrywa w niej twórczy potencjał interpretacyjny poezji Aleksandra Wata, Tadeusza Różewicza i Stanisława Barańczaka. Dominujące w książce rozważania o nierozstrzygalności podkreślają wyraźne pęknięcia w fundamentalnej konstytucji ludzkiego bycia-w-świecie. Podobnie jak dekonstrukcji nie da się sprowadzić do metody uprawiania filozofii, radykalnohermeneutyczna lektura poezji nie jest metodą uprawiania teorii literatury, ale tym, co za Martinem Heideggerem można nazwać wydarzeniem (Ereignis): rozumienie poezji to wydarzenie, które wydarza się wewnątrz niej samej. Szczegółowe analizy twórczości Wata, Różewicza i Barańczaka świadczą o znakomitym warsztacie badawczym Autora. Każde odwołanie do konkretnego wiersza, ale też do plejady istniejących interpretacji, zarówno tekstów poetyckich, jak i hermeneutyczno-krytycznych, można czytać jako zaproszenie do rozmowy o tym, co w danym momencie ważne. Książka Patryka Szaja jest erudycyjnie znakomicie zrealizowanym pomysłem odczytania powojennej poezji polskiej poprzez pryzmat hermeneutyki krytycznej. Biegle orientując się w skomplikowanej filozoficzno-literackiej mapie świata, Autor dyskretnie, a przez to tym mocniej pokazuje, że radykalnohermeneutyczna lektura poezji jest jego własną drogą docierania do rozumienia problemu badawczego, a tym samym – do siebie. Prof. dr hab. Andrzej Wierciński Patryk Szaj – ur. 1989 r., doktor nauk humanistycznych, literaturoznawca. Interesuje się teorią literatury, związkami między literaturą a filozofią, ekokrytyką. Publikował m.in. w „Pamiętniku Literackim”, „Czasie Kultury”, „Analizie i Egzystencji”, „Kulturze Współczesnej”.
Wiersz... i cała reszta. Rozważania o poezji i krytyce po 1989 roku
Jakub Skurtys
W książce tej próbuję zdać relację z przesunięć estetycznych i programowych w ostatnich trzech dekadach, uzupełniając obraz liryki zaangażowanej, opisanej przeze mnie we Wspólnym mianowniku (2020), o jego drugie skrzydło: neoliberalną, centrową poezję nowego mieszczaństwa, wyrosłą z buntu przeciwko polityczności literatury i alegorycznym językom wysokiego modernizmu. Część pierwszą poświęcam w większości twórcom uznanym w późnych latach dziewięćdziesiątych za towarzyszy lub bezpośrednich spadkobierców „brulionu” (Śliwka, Sośnicki, Siwczyk, Wolny-Hamkało). Mierzę się w niej z problemami stabilizowania się i kostnienia wiersza około- i postbrulionowego. Jest to model poezji, który splótł indywidualistyczną perspektywę i ironiczny dystans z apokryficzną tęsknotą za metafizyką. Chociaż z początku stwarzał szansę uwolnienia jednostkowego głosu od obciążeń etycznych i politycznych, z czasem stał się wykładnią zachowawczej filozofii rodzącej się właśnie klasy średniej. W drugiej części książki skupiam się na poetyckich i krytycznoliterackich konsekwencjach zwrotu politycznego sprzed dekady. Staram się prześledzić zmiany związane ze zdynamizowaniem form podawczych wiersza i zwiększeniem ich politycznego potencjału (u Pietrek, Góry czy Taranka), ale też opisać ostatnie spory wokół liryki, a więc strategie społecznego angażowania się lub klerkowskich uników w samej krytyce. Jakub Skurtys (ur. 1989) – krytyk i historyk literatury; pracuje w Instytucie Filologii Polskiej na Uniwersytecie Wrocławskim; naukowo zajmuje się historią awangardy, studiami nad codziennością oraz związkami literatury i ekonomii; autor książki krytycznoliterackiej Wspólny mianownik. Szkice o poezji i krytyce po 2010 roku oraz wyborów wierszy Agnieszki Wolny-Hamkało Zerwane rozmowy. 105 wierszy na inne okazje i Jarosława Markiewicza Aaa!... (wraz z Dawidem Kujawą i Rafałem Wawrzyńczykiem). Współpracuje z „Odrą”, „Małym Formatem” i „Wizjami”.
Wiersz jako ikona. O poznaniu estetycznym
Margaret H. Freeman
Książka Wiersz jako ikona. O poznaniu estetycznym prezentuje nowatorskie, interdyscyplinarne podejście do zagadnienia funkcji i istoty sztuki poetyckiej. Badając twórczość poetycką w relacji do człowieka i jego doświadczenia w świecie, autorka przedstawia tezę, że rola poezji polega nie na tym, co wiersz znaczy, lecz na tym, jaki wpływ wywiera na człowieka. Wychodząc od założeń teorii ucieleśnionego poznania, wypracowanej w ramach różnych dyscyplin - nauki o literaturze, językoznawstwa, filozofii i psychologii, w ujęciu historycznym i współczesnym - autorka stwierdza, że cechą dobrego wiersza jest jego zdolność do stania się ikoną doświadczanej rzeczywistości. Ilustrując swój wywód utworami anglojęzycznych poetów i posługując się elementami kognitywnej teorii języka, pokazuje, w jaki sposób dzięki współdziałaniu różnych aspektów wiersza - ikoniczności, symulakrum, metafory, schematu wyobrażeniowego i afektu - powstaje ikona poetycka, motywując intencję poety i zaangażowanie odbiorcy wiersza. Piękno i uczucie zadowolenia stają się w tym ujęciu wynikiem zdolności przeżycia estetycznego będącej właściwością procesu percepcji, który leży u podstaw wszelkich procesów poznawczych człowieka zarówno w nauce, jak i w sztuce. Margaret H. Freeman. Professor emerita Los Angeles Valley College w Kalifornii. Doktor filologii angielskiej, absolwentka filozofii, autorka kilkudziesięciu publikacji naukowych z dziedziny estetyki, poezji i teorii poznania. Wybitna znawczyni twórczości Emily Dickinson, której poświęciła obszerną monografię (Emily Dickinson's Poetic Art. A Cognitive Reading). W latach 1988-1992 prezeska Emily Dickinson International Society. Współredaktorka prestiżowych serii wydawniczych Cognition and Poetics (Oxford University Press) oraz Cognition, Poetics, and the Arts (Bloomsbury Publishing. Akademic). Dyrektorka MICA (Myrifield Institute for Cognition and the Arts) - instytucji think tank poświęconej międzynarodowym interdyscyplinarnym badaniom nad rolą sztuki w procesach poznania. Uczestniczka licznych międzynarodowych konferencji poświęconych językoznawczym podejściom do badań literackich, ze szczególnym uwzględnieniem poetyki kognitywnej jako narzędzia w analitycznym i teoretycznym podejściu do badania utworów poetyckich. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury - państwowego funduszu celowego
red. Miłosz Piotrowiak, Mariusz Jochemczyk
Przyjęta przez pomysłodawców tomu koncepcja potamofilologii wpisuje się w dość popularny w ostatnim czasie nurt od-czytywania literatury (czy szerzej – kultury) przez pryzmat wybranego zjawiska / pojęcia, traktowanego jako rodzaj metafory tłumaczącej tekst i jego otoczenie. Zgrabne połączenie rzeki (potamos) i literatury (logos) w przedstawionym projekcie wpisuje się w coraz silniej rozbrzmiewającą w świecie interpretacji krytykę geopoetycką, która za rozważaniami Kennetha White’a proponuje namysł nad literaturą łączący metafizykę fizyczności, momentalność i świadomość geograficzną z genius loci, z indywidualnym przeżyciem i doświadczeniem, prowadzącym czytającego do odkrywania swojego miejsca w świecie. Poniekąd, w przyjętym przez pomysłodawców zbiorze interpretacji pobrzmiewa nuta antropologiczna, wykorzystująca narzędzia antropologii filozoficznej oraz kulturowej spod znaku antropologii zmysłów, antropologii przestrzeni czy antropologii przedmiotu, co wpisuje je w dyskurs tożsamościowy toczący się w polskiej kulturze obecnie. Tym samym Rzeka i jej pochodne stają się dla autorów figurą czytania teraźniejszości, zaś sama potamofilologia jawi się jako rodzaj metafizyki doświadczalnej. (Z recenzji wydawniczej prof. AJD dr hab. Adama Regiewicza)
Wieszczba i żreb. Przepowiadanie przyszłości u dawnych Słowian
Szymon Matusiak
UWAGA! e-book jest skanem zapisanym w formacie PDF. Plik pdf uniemożliwia przeszukiwanie i kopiowanie tekstu REPRINT. Tak jak Grecy i Rzymianie, mieli i słowiańscy przodkowie nasi zawodowych wieszczbiarzy, kapłanów, tudzież świątynie, w których udzielano wyroczni. Wiemy to z całą pewnością na podstawie źródeł historycznych, którymi odnośnie do zachodniej Słowiańszczyzny są przede wszystkim zapiski kronikarzy niemieckich, patrzących jeszcze własnymi oczyma na pogańskich Słowian między Odrą a Łabą. Czyta się w tych źródłach niejednokrotnie, czasem nawet dość szczegółowo o wydawaniu wieszczbiarskich wyroków w Szczecinie, Retrze i Arkonie, przy świątyniach, przez kapłanów, we wszystkich ważniejszych sprawach, przez co wpływ kapłanów, wydających wyroki, jest, jak u Greków i Rzymian ogromny Autor stara się nam przybliżyć na ile to po wiekach można było jeszcze ustalić rolę, funkcję, obrzędy związane z przepowiadaniem przyszłości przez pogańskich kapłanów naszych przodków.
Wieś i Rolnictwo nr 1(170)/2016
Mirosław Drygas, Bogdan Klepacki, Marta Błąd, Izasław...
Spis treści [Contents] Bogdan Klepacki: Wkład Profesora Jerzego Wilkina w rozwój nauk ekonomiczno-rolniczych [Professor Jerzy Wilkin's Contribution to the Development of Economic and Agricultural Sciences], doi: 10.7366/wir012016/01, s. 7-10; Marta Błąd: O pięknie ekonomii, ethosie uczonego i misji uniwersytetu - jubileusz Profesora Jerzego Wilkina [About the Fineness of Economy, Scientist's Ethos and University's Mission - A Jubilee of Professor Jerzy Wilkin], doi: 10.7366/wir012016/02, s. 11-18. ARTYKUŁY [Articles] Izasław Frenkel: Prognoza demograficzna Polski do 2050 roku ze szczególnym uwzględnieniem obszarów wiejskich [A Population Projection for Poland by 2050 Featuring Rural Areas], doi: 10.7366/wir012016/03, s. 19-58; Maria Halamska: Struktura społeczno-zawodowa ludności wiejskiej w Polsce i jej przestrzenne zróżnicowanie [Socio-Professional Structure of Rural Population in Poland and Its Spatial Variations], doi: 10.7366/wir012016/04, s. 59-86; Katarzyna Bańkowska: Światowe porozumienie klimatyczne a rozwój obszarów wiejskich [Global Climate Agreement and Rural Development], doi: 10.7366/wir012016/05, s. 87-104; Piotr Gradziuk, Barbara Gradziuk: Gospodarka niskoemisyjna - nowe wyzwanie dla gmin wiejskich [Low-Carbon Economy - A New Challenge for Rural Communes], doi: 10.7366/wir012016/06, s. 105-126; Arkadiusz Sadowski, Walenty Poczta, Patrycja Beba, Ewelina Szuba-Barańska: Zróżnicowanie produktywności modeli gospodarstw rolnych w UE [Productivity Diversification by Farm Category in the European Union], doi: 10.7366/wir012016/07, s. 127-138; Marta Domagalska-Grędys: Kontekst innowacji w grupach producentów rolnych [Innovations in Agricultural Producer Groups], doi: 10.7366/wir012016/08, s. 139-164; Zofia Sawicka, Piotr Fogel: Zmiany funkcjonalne a przekształcenia ziemi rolnej na cele pozarolnicze na obszarach rozdrobnionych agrarnie [Functional Changes and Conversion of Agricultural Land in the Area with Fragmented Agrarian Structure], doi: 10.7366/wir012016/09, s. 165-184. RECENZJE I OMÓWIENIA [Bookreviews] Maria Wieruszewska: Recenzja książki Wojciecha Goszczyńskiego, Wojciecha Kniecia, Huberta Czachowskiego: Lokalne horyzonty zdarzeń [A Review of a Book by Wojciech Goszczyński, Wojciech Knieć, Hubert Czachowski: Lokalne horyzonty zdarzeń], doi: 10.7366/wir012016/10, s.185-192; Stefan Małecki-Tepicht: Ekonomia jest piękną nauką? [Economy Is a Fine Science?], doi: 10.7366/wir012016/11, s. 195-198.
Wieś i Rolnictwo nr 1(174)/2017
Jerzy Wilkin
W numerze [Contents] Artykuły [Articles] Jerzy Bański: Zmiany własnościowe użytków rolnych w wybranych krajach Europy Środkowej [Ownership Changes of Agricultural Land in Selected Countries of Central Europe], doi 10.7366/wir012017/01, s. 7-22; Włodzimierz Dzun: Gospodarstwa rolne o obszarze do 1 ha w procesie przemian systemowych i integracji z UE [Farms up to 1 ha in the Process of System Transformation and Integration with the EU], doi 10.7366/wir012017/02, s. 23-48; Radosław Pastusiak, Magdalena Jasiniak, Joanna Stawska, Michał Soliwoda: Znaczenie dochodów pozarolniczych w gospodarstwach rolnych Kanady i USA [Importance of Non-Agricultural Income for Farms in Canada and the US], doi 10.7366/wir012017/03, s. 49-74; Agnieszka Kozera: Problem zadłużenia gmin wiejskich na przykładzie województwa wielkopolskiego [The Problem of Indebtedness in Rural Gminas Based on the Example of Wielkopolskie Province], doi 10.7366/wir012017/04, s. 75-98; Bazyli Czyżewski, Łukasz Kryszak: Wpływ typów rolnictwa na emisję gazów cieplarnianych [The Influence of Farming Types on Greenhouse Gases Emissions], doi 10.7366/wir012017/05, s. 99-122; Marta Domagalska-Grędys: Innowacyjne kultury organizacyjne w grupach producentów rolnych [Innovative Organizational Cultures in Agricultural Producer Groups], doi 10.7366/wir012017/06, s. 123-148; Marian Flis, Bogusław Rataj: Szkody łowieckie - nowe podejście do problemu [Wildlife Damage to Agricultural Crops - A New Approach to the Problem], doi 10.7366/wir012017/07, s. 149-162. Sprawozdania [Reports] Iwona Nurzyńska, Anna Rosa: Sprawozdanie ze 160. Seminarium European Association of Agricultural Economists ,,Rural Jobs and the Common Agricultural Policy" [Report on 160th European Association of Agricultural Economists Seminaron "Rural Jobs and the Common Agricultural Policy"], doi 10.7366/wir012017/08, s. 163-174.
Wieś i Rolnictwo nr 1(182)/2019
Wojciech Józwiak, Zofia Mirkowska, Wojciech Ziętara, Beata...
Spis treści [Contents] Wojciech Józwiak, Zofia Mirkowska, Wojciech Ziętara: Duże gospodarstwa rolne w krajach UE o różnym poziomie rozwoju gospodarczego w latach 2005-2016 [Large Farms in EU Countries with Different Levels of Economic Development in 2005-2016], doi: 10.7366/wir012019/01, s. 7-23; Beata Kucia-Guściora: Węzłowe problemy preferencji podatkowych dla grup producentów rolnych [Fundamental Issues of the Tax Preferences for the Groups of Growers] , doi: 10.7366/wir012019/02, s. 25-43; Ewa Halicka, Joanna Kaczorowska, Agata Szczebyło: Zrównoważona konsumpcja żywności w wiejskich gospodarstwach domowych z dziećmi [Sustainable Food Consumption in Rural Households with Children] , doi: 10.7366/wir012019/03, s. 45-61; Anna M. Klepacka: Determinants of Growth of Selected Renewable Energy Types within the Context of Sustainable Development [Determinanty wzrostu wykorzystania wybranych źródeł energii odnawialnej w kontekście rozwoju zrównoważonego], doi: 10.7366/wir012019/04, s. 63-86; Paweł Żółkiewski, Ewa Januś, Piotr Stanek, Bożena Taszarek, Ewelina Wołoszyn: Preferencje rolników z Lubelszczyzny w zakresie korzystania z usług doradczych [Preferences of Farmers from the Lublin Region in the Demand for Advisory Services], doi: 10.7366/wir012019/05, s. 87-106. Sto lat rozwoju polskiej wsi Adam Koziolek: Geneza polskiej prasy ludowej w zaborze rosyjskim [The Genesis of the Polish Rural Press in the Territories Annexed During the Russian Partition], doi: 10.7366/wir012019/06, s. 107-121. Uwagi: red. naczelny - Mirosław Drygas periodyk wydawany wraz z Instytutem Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN