Popularnonaukowe i akademickie

Rzymskie Kameny nad Bałtykiem. O łacińskiej poezji w Gdańsku w drugiej połowie XVI wieku

Izabela Bogumił

Przedmiotem badawczym książki jest łacińska poezja uprawiana w Gdańsku w drugiej połowie XVI wieku. Cztery rozdziały prezentują różne odmiany genologiczne tej poezji: utwory weselne (epitalamia), funeralne (epicedia, elegie żałobne, epitafia), polityczne i religijne: tworzone w różnych okolicznościach (na Boże Narodzenie, Wniebowstąpienie, czy w trudnym dla miasta czasie panującej zarazy). Książka prezentuje teksty dotąd niewydane, istniejące wyłącznie w formie starych druków i zestawia je z poezją tworzoną na terenie Korony czy Śląska. Wiele z tych gdańskich dzieł wprawia w zdumienie poziomem artystycznym, erudycją autorów wykazujących gruntowną znajomość kluczowych dla epoki tradycji: antyku i Biblii oraz twórczą inwencją poetów, która pozwala zaliczyć ich nie tyle do grona naśladowców antycznych wzorów, co raczej do grupy emulatorów rywalizujących z dorobkiem literackim starożytnych.

Sacrum i rewolucja. Socjaliści polscy wobec praktyk i symboli religijnych (1870-1918)

Andrzej Chwalba

Ruch socjalistyczny działający na ziemiach polskich przed 1918 r. gromadził w swych szeregach wierzących i niewierzących.. Ci pierwsi stanowili większość, a należeil tu głównie robotnicy, rzemieślnicy i chłopi. Niewierzącymi byli najczęściej inteligenci. Niezaleźnie od przekonań światopoglądowych polscy socjaliści, z wyjatkiem członków SDKPiL, w swej działalności chętnie posługiwali się religijnymi (oraz patriotycznymi) symbolami, obrzędami i retoryką. Czy była to charakterystyczna polska specyfika niespotykana w innych krajach? Jak wyglądały w praktyce wzajemne relacje sacrum i polityki? Czy rodziły konflikty, a jeśli tak, to jakie były ich konsekwencje społeczne, ideologiczne i polityczne? Na te i inne pytania odpowiada ta książka.  

Sacrum i rewolucja. Socjaliści polscy wobec praktyk i symboli religijnych (1870-1918)

Andrzej Chwalba

Ruch socjalistyczny działający na ziemiach polskich przed 1918 r. gromadził w swych szeregach wierzących i niewierzących.. Ci pierwsi stanowili większość, a należeil tu głównie robotnicy, rzemieślnicy i chłopi. Niewierzącymi byli najczęściej inteligenci. Niezaleźnie od przekonań światopoglądowych polscy socjaliści, z wyjatkiem członków SDKPiL, w swej działalności chętnie posługiwali się religijnymi (oraz patriotycznymi) symbolami, obrzędami i retoryką. Czy była to charakterystyczna polska specyfika niespotykana w innych krajach? Jak wyglądały w praktyce wzajemne relacje sacrum i polityki? Czy rodziły konflikty, a jeśli tak, to jakie były ich konsekwencje społeczne, ideologiczne i polityczne? Na te i inne pytania odpowiada ta książka.  

Sacrum w literaturze dziecięcej i młodzieżowej

Anna Nosek, Małgorzata Wosnitzka-Kowalska

Studia naukowe pomieszczone w monografii oscylują między wąskim (związanym z bezpośrednim przejawianiem się świętości, praktykowaniem religii) i szerokim (odwołującym się do pośrednich znaczeń, różnych sfer duchowości) rozumieniem sacrum. Jego literacko-kulturowe reprezentacje mają swoje źródło w dzieciństwie doświadczanym w kręgach chrześcijańskich, na ich obrzeżach, i poza nimi – w czasie motywowanym społecznie, kulturowo, historycznie, politycznie. Czynniki te decydują o zbliżaniu się do religii i oddalaniu od niej, uwypuklają ludzkie i nieusuwalne potrzeby duchowe, wpływające na przemiany bohaterów literackich, ale przede wszystkim formujące całe pokolenia odbiorców dzieł literatury i kultury. Literatura i sztuka dla dzieci i młodzieży jest obszarem szczególnie wrażliwym na wszelkie zmiany w systemie wartości, również ufundowanych na wierze i religii. Reaguje na skrajności, zafałszowanie obrazu rzeczywistości, wszelkie nadmiary i niedomiary w realizacjach artystycznych opisujących doświadczenie duchowości, którego poetyka (formułę „poetyki doświadczenia duchowego” zapożyczam z tytułu monografii Antoniny Lubaszewskiej) wyraża się nie tylko w konfiguracjach świętych znaków i rytuałów, ale także poprzez architekturę, naturę czy ludzkie postawy egzystencjalne. Pokazały to również alianse sacrum i fantastyki, opisane w tej monografii, jak również proza historiograficzna (także dla dzieci i młodzieży), odnosząca się między innymi do religii w czasach totalitaryzmów. Z recenzji dr hab. prof. UP Katarzyny Wądolny-Tatar

Safe assets w międzynarodowym systemie finansowym. Problemy kreacji i perspektyw

Joanna Bogołębska, Ewa Feder-Sempach, Ewa Stawasz-Grabowska

Monografia stanowi pierwsze na polskim rynku opracowanie poświęcone problematyce funkcjonowania aktywów bezpiecznych (ang. safe assets) w międzynarodowym systemie finansowym. Pojęcie safe assets jest coraz powszechniej wykorzystywane w odniesieniu do zjawisk zachodzących na rynkach finansowych, w tym na rynkach długu, jednakże nie podjęto dotychczas próby kompleksowego wytłumaczenia jego złożonej, wielowątkowej natury. Autorki monografii podejmują pionierską próbę usystematyzowania pojęcia safe assets, osadzenia go w polskiej literaturze przedmiotu poprzez wskazanie atrybutów i funkcji tej kategorii aktywów. Przyjmują dwie perspektywy badawcze: popytową i podażową. Perspektywa podażowa, stanowiącą obszerniejszą część monografii, podkreśla dominującą pozycję publicznych aktywów bezpiecznych w stosunku do instrumentów emitowanych przez sektor prywatny. Perspektywa popytowa ukazuje główne podmioty akumulujące safe assets - ich motywy, zakres wykorzystania, tendencje. Ze względu na ograniczoną możliwość podaży bezpiecznego długu publicznego oraz rosnący popyt, powstaje kluczowe pytanie o alternatywne źródła dostarczania tych aktywów. Mając świadomość, że niedopasowania popytowo-podażowe na rynku aktywów bezpiecznych stanowią jedno z kluczowych wyzwań dla stabilności międzynarodowego systemu finansowego, Autorki wskazują na szczególny potencjał do zwiększania puli safe assets w ramach europejskiej unii walutowej oraz w Chinach. Publikacja jest niezbędnym źródłem wiedzy dla ekonomistów, doktorantów i studentów na kierunkach: finanse, ekonomia, międzynarodowe stosunki gospodarcze, a także dla praktyków rynku finansowego, zainteresowanych tą kategorią aktywów.

Saga o Jomswikingach (Jómsvíkinga saga)

Przekł. i oprac. Jakub Morawiec, Marta Rey-Radlińska

Saga o Jomswikingach została spisana na przełomie XII i XIII wieku. Wyróżnia się stylem kompozycji: zawiera elementy charakterystyczne dla sag królewskich, rodowych i legendarnych. Intrygująca fabuła decydowała o jej dużej popularności w średniowieczu. Odwołania do legendy o wikingach z Jomsborga znajdują się także w innych przekazach staronordyckich.

Saga o potomkach Knuta (Knýtlinga saga)

Przekł. i oprac. Jakub Morawiec, Grzegorz Bartusik,...

Saga o Knytlingach (Saga o potomkach Knuta) to saga królewska, spisana około połowy XIII wieku, opisująca dzieje władców Danii w X-XII stuleciu. Za jej autora uważa się islandzkiego historiografa i poetę Olafa Thordarsona. Stylem kompozycji dzieło to nawiązuje do innych sag królewskich. Wyróżnia je to, że zawiera około pięćdziesięciu strof skaldycznych niezachowanych nigdzie indziej oraz że koncentruje się na władcach Danii i ich zmaganiach na sasko-słowiańskim pograniczu. Saga o Knytlingach zawiera unikatowy zbiór poezji skaldów, ponadto stanowi ważne świadectwo rozwoju duńskiej tradycji królewskiej.

Saga o Yngvarze Podróżniku (Yngvars saga víðfǫrla)

Przekł. i oprac. Annett Krakow, Jakub Morawiec

Saga o Yngvarze Podróżniku została spisana przypuszczalnie na przełomie XII i XIII wieku, na podstawie łacińskiego żywota, którego autorem mógł być islandzki mnich Oddr Snorrason. Saga opowiada o XI-wiecznym szwedzkim możnym Yngvarze, który po okresie służby u króla Ólafa Eirikssona wyrusza na czele oddziału w podróż na Ruś, a następnie do innych krajów. Wyprawa kończy się śmiercią głównego bohatera, na wieść o której jego syn Sveinn decyduje się odbyć podróż śladami ojca. Do wyprawy Yngvara nawiązuje ponad 20 zapisów runicznych ze Szwecji, datowanych na XI stulecie.

Saga rodzinna w literaturze polskiej XXI wieku. Konwencja czy kontestacja?

Anna Zatora

Publikacja redefiniuje gatunek sagi rodzinnej, konfrontując najnowsze reprezentacje literackie z modelem tradycyjnej powieści rodzinnej, i bada zależności między ewolucją gatunku a przeobrażeniami zachodzącymi w modelu rodziny. Funkcjonujące w nauce definicje sagi rodzinnej (powieści rodzinnej) są niewystarczające, by określać najnowszy materiał literacki, czyli powieści o tematyce rodzinnej powstające na początku XXI w. Saga rodzinna jako gatunek silnie związany z życiem pozaliterackim rozwija się wraz ze zmianami zachodzącymi w modelu rodziny - stanowią one kulturowy kontekst badań, w których wykorzystano metodologię literaturoznawczą (genologia, poetyka), z zakresu studiów kulturowych i nauk społecznych (m.in. feminizm i gender studies). Analizie poddane zostały wybrane polskie utwory literackie powstałe w latach 2005-2015: Piaskowa Góra (Joanna Bator), Saturn (Jacek Dehnel), Stulecie Winnych (trylogia; Ałbena Grabowska), Dom na rozlewiskiem (trylogia mazurska; Małgorzata Kalicińska), Rodzina O. (Ewa Madeyska), Chochoły (Wit Szostak), Włoskie szpilki i Szum (Magdalena Tulli). Badania te wskazują na dwie drogi ewolucji gatunku: pierwsza stanowi kontynuację tradycyjnego modelu sagi rodzinnej, a należące do niej reprezentacje literackie (sagi konwencjonalne) zachowują wierność wypracowanemu wówczas modelowi rodziny i powielają większość elementów z zakresu poetyki; na drugiej drodze znalazły się utwory (sagi kontestacyjne), które czerpią z tradycji genologicznej, ale dokonują jej krytycznej reinterpretacji. W zakończeniu zaproponowano wprowadzenie dla nich terminu "antysaga", dotąd niefunkcjonującego w dyskursie naukowym. Analiza materiału literackiego pozwala wykazać związek między rozwojem badań kulturowych i ewolucją modelu rodziny a sagą rodzinną.

Saga rodzinna w literaturze polskiej XXI wieku. Konwencja czy kontestacja?

Anna Zatora

Publikacja redefiniuje gatunek sagi rodzinnej, konfrontując najnowsze reprezentacje literackie z modelem tradycyjnej powieści rodzinnej, i bada zależności między ewolucją gatunku a przeobrażeniami zachodzącymi w modelu rodziny. Funkcjonujące w nauce definicje sagi rodzinnej (powieści rodzinnej) są niewystarczające, by określać najnowszy materiał literacki, czyli powieści o tematyce rodzinnej powstające na początku XXI w. Saga rodzinna jako gatunek silnie związany z życiem pozaliterackim rozwija się wraz ze zmianami zachodzącymi w modelu rodziny - stanowią one kulturowy kontekst badań, w których wykorzystano metodologię literaturoznawczą (genologia, poetyka), z zakresu studiów kulturowych i nauk społecznych (m.in. feminizm i gender studies). Analizie poddane zostały wybrane polskie utwory literackie powstałe w latach 2005-2015: Piaskowa Góra (Joanna Bator), Saturn (Jacek Dehnel), Stulecie Winnych (trylogia; Ałbena Grabowska), Dom na rozlewiskiem (trylogia mazurska; Małgorzata Kalicińska), Rodzina O. (Ewa Madeyska), Chochoły (Wit Szostak), Włoskie szpilki i Szum (Magdalena Tulli). Badania te wskazują na dwie drogi ewolucji gatunku: pierwsza stanowi kontynuację tradycyjnego modelu sagi rodzinnej, a należące do niej reprezentacje literackie (sagi konwencjonalne) zachowują wierność wypracowanemu wówczas modelowi rodziny i powielają większość elementów z zakresu poetyki; na drugiej drodze znalazły się utwory (sagi kontestacyjne), które czerpią z tradycji genologicznej, ale dokonują jej krytycznej reinterpretacji. W zakończeniu zaproponowano wprowadzenie dla nich terminu "antysaga", dotąd niefunkcjonującego w dyskursie naukowym. Analiza materiału literackiego pozwala wykazać związek między rozwojem badań kulturowych i ewolucją modelu rodziny a sagą rodzinną.