Filozofia

Moje filozoficzne ruskie sprawy i okolice

Janusz Dobieszewski

W Polsce od wielu dziesięcioleci (a właściwie od wieków) istniało szerokie środowisko osób zajmujących się myślą rosyjską. W ostatnich kilku dekadach badaczy filozofii rosyjskiej (zwłaszcza społecznej i religijnej) można było znaleźć właściwie na wszystkich wyższych uczelniach i w wyspecjalizowanych instytucjach naukowych, pochwalić się też mogli znaczącymi wynikami, i to na skalę międzynarodową, w tym szeroką i udaną współpracą z uczonymi rosyjskimi. Wszystko to zainicjowane i zainspirowane było przez znakomite prace, działania i osiągnięcia Andrzeja Walickiego, a potem Włodzimierza Rydzewskiego i Andrzeja de Lazariego. Jednak cztery lata temu cała ta - utrwalona, jak się wydawało - sytuacja uległa wiadomej gwałtownej i szokującej zmianie. W książce niniejszej próbuję na początku - starając się unikać gwałtownych, doraźnych i reaktywnych ocen - zdać jakoś sprawę z tych dramatycznych uwarunkowań, a następnie dokonać pewnego podsumowania czy przynajmniej zestawienia swoich tekstów z zakresu filozofii rosyjskiej z lat ostatnich, choć czasem także z lat dawniejszych. W tytule książki określiłem to wszystko "swoimi ruskimi sprawami" - ruskimi, a nie rosyjskim, by wyrazić w ten sposób jakąś złość, gorycz i zawód po wielu latach zajmowania się filozofią rosyjską. Zajmowałem się jednak zawsze nie tylko filozofią rosyjską. Równie istotne - jako takie i jako tło dla myśli rosyjskiej - były dla mnie powszechna historia filozofii, filozofia społeczna, filozofia religii, wybrane współczesne zagadnienia, kierunki, debaty filozoficzne. Artykuły z tego zakresu stanowią drugą zasadniczą część książki. Autor ukazuje się tutaj jako znawca i życzliwy badacz Rosji i jej kultury intelektualnej w obliczu ucieleśniania się rusofobicznych idiosynkrazji. Wojna przeciwko Ukrainie skłania go do refleksji nad własną twórczością i warsztatem, jak i nad powszechnie przyjmowanymi, często bezkrytycznie, postawami. Czy wyznawcy stereotypów i tropiciele odwiecznej moskiewskiej agresji uzyskali rację? Jak usytuować się na emocjonalnej skali od rusofilstwa do rusofobii, od naiwnego bezkrytycyzmu do nienawistnego szowinizmu, od fascynacji do pogardy? Czy wojna Putina przekreśliła dorobek i zaangażowanie całego, dość licznego w Polsce grona badaczy myśli rosyjskiej, tworzących coś w rodzaju "szkoły" czy raczej kręgu Andrzeja Walickiego? [...] Jak badać Rosję, jak o niej pisać po lutym dwudziestego drugiego? Pytania te zostają zadane nie bez nuty dramatyzmu - cała książka utrzymana jest w tonie zaangażowania i powagi. Z recenzji dr. hab. Michała Bohuna, Uniwersytet Jagielloński Janusz Dobieszewski (ur. 1955), prof. dr hab., jest pracownikiem Wydziału Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się historią filozofii, filozofią społeczną, filozofią religii, a specjalizuje w filozofii rosyjskiej. Najważniejsze publikacje książkowe: Włodzimierz Sołowjow. Studium osobowości filozoficznej (2002), Absolut i historia. W kręgu myśli rosyjskiej (2012), Syntezy i niuanse. Studia i szkice z filozofii rosyjskiej (2019), Inność jako wartość. Studia i szkice z filozofii kultury i okolic (2020), Filozofia religii. Wykład (2022).

Mowa błazna

Os Guinness

W erze globalizmu niemal wszyscy zajmują się autopromocją - prezentują się, tłumaczą, bronią bądź dzielą przemyśleniami i emocjami w sposób wcześniej niespotykany. To dlatego, jak pisze Os Guinness, można powiedzieć, że żyjemy w wielkiej świeckiej erze apologetyki. Co ta epoka apologetyki oznacza dla nas, wyznawców Jezusa? Czy jako chrześcijanie jesteśmy do niej przygotowani? Globalizacja daje nam przecież największą - od czasów Jezusa i apostołów - możliwość składania świadectwa. Autor zwraca uwagę na istotny brak - zatraciliśmy umiejętność perswazji, sztukę przemawiania do ludzi, którzy z różnych powodów są obojętni lub oporni na nasze słowa. Odchodzimy od ewangelizacji, a skupiamy się na argumentowaniu. Staramy się wygrywać spory, zamiast zjednywać serca i umysły tych, do których chcemy dotrzeć z Dobrą Nowiną. Os Guinness Os Guinness, prapraprawnuk Arthura Guinnessa, założyciela i właściciela browaru Guinness Breweries, urodził się w Chinach podczas II wojny światowej, gdzie jego rodzice brali udział w misjach medycznych. Kształcił się w Anglii; ukończył studia licencjackie na Uniwersytecie Londyńskim, uzyskał doktorat z nauk społecznych w Oriel College Uniwersytetu Oksfordzkiego. Guinness, krytyk społeczny, założyciel Trinity Forum, organizacji chrześcijańskiej, prowadził liczne seminaria dla przywódców na całym świecie, był częstym mówcą i liderem seminariów na konferencjach politycznych i biznesowych zarówno w Europie, jak i w Stanach Zjednoczonych. Jest autorem lub redaktorem ponad trzydziestu książek, m.in. The Call, Time for Truth, A Free People's Suicide, The Global Public Square. Mieszka z żoną Jenny w pobliżu Waszyngtonu. W obliczu mnóstwa wyzwań współczesności, od technologii, przez globalizację i polityczny marketing, po relatywizm moralny, czujemy pokusę rozwijania odosobnionej, bezpiecznej, reakcyjnej metody - dziesięć kroków do z góry przyjętego wniosku. Guinness robi coś zgoła przeciwnego. Podobnie jak G.K. Chesterton we wcześniejszej epoce, przypomina nam, że prawda jest raczej niewiarygodna, to znaczy podejrzana dla niewspomaganego rozumu. Autor opowiada się za szerokim spektrum argumentów, które mają twórczy charakter i prowadzą do zaskakującej prawdy - nieprzewidywalnej miłości Boga. William Edgar, profesor apologetyki, Westminster Theological Seminary Mowa błazna to bezpośrednia prezentacja wewnętrznej logiki i retoryki perswazyjnej, która ukazuje, jak przenieść słuchaczy od niewiary i wątpliwości do przekonania co do prawdy wiary chrześcijańskiej. Guinness skupia się nie tylko na naturze efektywnej argumentacji, ale też na charakterze, etyce i wierze apologety. Ta doniosła pod względem intelektualnym i do głębi praktyczna książka zachwyciła mnie. Zachwyci też Ciebie. James W. Sire, pisarz, The Universe Next Door, Echoes of a Voice oraz Apologetics Beyond Reason W czasach, gdy apologetyka chrześcijańska zdaje się wygrywać bitwy, ale przegrywa wojny, Kościoły porzucają ewangelizację i strategie biblijne są ignorowane, Mowa błazna Osa Guinnessa wydaje się niezbędna i nadzwyczaj ważna. Wnikliwy autor prowadzi nas z humorem i głębią refleksji, przywraca też sztuce opowiadania o Chrystusie jej uwodzicielski urok. [...] Nazywa siebie dłużnikiem Petera Bergera, C.S. Lewisa, Francisa Schaeffera, G.K. Chestertona i wielu innych, czytelnicy zaś będą jego dłużnikami za sprawą syntezy i mądrości, właściwych dla Guinnessa, który ze świeżością i odkrywczością odnosi się do dobrodziejstw z przeszłości. Wszyscy ludzie powinni się dowiedzieć, że Bóg ich kocha i że Bóg wybacza. Mowa błazna przygotuje nas lepiej do głoszenia tej wiedzy. Polecam tę książkę z całego serca. Jerry Root, profesor nadzwyczajny z dziedziny ewangelizacji, Wheaton College Summa Nazwa serii nawiązuje do tytułu dwóch wielkich dzieł świętego Tomasza z Akwinu, który koncentrował się na tym, że chrześcijaństwo nie podważa wartości poznania intelektualnego. Proponujemy czytelnikowi publikacje, których autorzy nie boją się rzeczowej dyskusji prowadzącej do wykazania prawdziwości chrześcijaństwa. Mamy nadzieję, że będzie to doskonała lektura i nieocenione źródło wiedzy dla tych, którzy szukają argumentów na rzecz chrześcijaństwa oraz wszystkich wątpiących, a nawet niewierzących. Ci ostatni znajdą okazję, by wypróbować swoją niewiarę.

Mówca Brutusowi poświęcony

Marek Tuliusz Cycero

W tej nader interesującej książce autor, Marek Tulliusz Cyceron, dzieli się z czytelnikami swoimi spostrzeżeniami na temat doskonałego mówcy. Poprzez analizę słynnych mówców, od starożytnych Aten i Rzymu, aż po współczesnych Demetriusza Falerejskiego i Hortensiusza, Cyceron ukazuje zarówno wady, jak i zalety tych wybitnych mężów. Jednakże Cycero nie ogranicza się do wzorów i sławnych postaci. Zamiast tego wznosi się ponad to, szukając pierwotnej piękności i idealnych zasad w filozofii, sięgając aż do platońskich idei. Z tego wyjątkowego punktu widzenia autor maluje obraz doskonałego mówcy, niezależnego od jakiegokolwiek wzorca czy sławnego mistrza. Cycero kładzie duży nacisk na znaczenie wiedzy filozoficznej jako fundamentu rozwoju mówcy, wskazując, że prawdziwe umiejętności wymowy nie opierają się tylko na retoryce, lecz także na głębokim zrozumieniu filozofii. Zapraszamy do lektury tej naprawdę wartościowej książki.

Myśleć los człowieka. Studium filozoficzne

Krzysztof Stachewicz

Książka jest próbą filozoficznego myślenia losu człowieka w jego różnych kształtach i przejawach. Kategoria losu wskazuje na te determinanty kształtu życia, które ze swej natury leżą poza wpływem człowieka. Świadomość ich istnienia uwyraźniała się pod różnymi określeniami i postaciami na przestrzeni całych dziejów kultury. W czasach współczesnych zapominane, wypierane, aktualnie coraz bardziej zdają się zaznaczać swą obecność, domagając się analizy filozoficznej. Przedstawiana monografia proponuje określony kształt filozoficznej anankologii, w ramach której analizowane są szczegółowe zagadnienia i problemy dotyczące faktycznej i nieodmiennej sytuacji człowieka uwikłanego w swój gatunkowy i indywidualny los. On nieustannie daje do myślenia. Rozprawa Krzysztofa Stachewicza stawia całe mnóstwo nader wnikliwych, trafnych i trudnych pytań, pobudzając w ten sposób czytelnika do współmyślenia człowieczego losu i poszukiwania własnych odpowiedzi. Autor z niezrównanym mistrzostwem stawia, precyzuje i mnoży niesłychanie inspirujące, ważne i trafne pytania dotyczące losu. Poprzez gąszcz tych pytań prześwieca prawda o nim, a nawet więcej - źródłowa prawda losu. Rozprawa w każdym swoim wymiarze i aspekcie zasługuje na miano wybitnej. Dr hab. Piotr Domeracki, prof. UMK Autor rozpatruje pojęcie losu na wszystkich możliwych polach. Fundamentalną wartością monografii jest całościowa, holistyczna analiza losu. Analizy poszczególnych problemów, na przykład relacji między wolnością, przypadkiem i koniecznością, są bardzo dogłębne. Książka Krzysztofa Stachewicza jest najbardziej rozległą i najgłębszą monografią na temat losu, jaką dotąd mogłem przeczytać. Prof. dr hab. Tadeusz Gadacz Krzysztof Stachewicz - filozof, etyk, historyk i teolog, profesor nauk humanistycznych, dr hab. filozofii, kierownik Zakładu Filozofii i Dialogu na WT UAM w Poznaniu. Zajmuje się etyką, aksjologią, antropologią filozoficzną, filozofią mistyki. Opublikował osiem monografii naukowych, m.in. W poszukiwaniu podstaw moralności, Problem ugruntowania moralności. Studium z etyki fundamentalnej, Milczenie wobec dobra i zła. W stronę etyki sygetycznej i apofatycznej. Jego dwutomowa rozprawa pt. Doświadczyć prawdziwej rzeczywistości. Prolegomena do filozofii mistyki została uznana przez Kapitułę Nagrody im. Tadeusza Kotarbińskiego za jedną z pięciu wybitnych monografii humanistycznych za rok 2021.

Myśli

Blaise Pascal

Człowiek wyraźnie stworzony jest do myślenia, to cała jego godność: cała zaś jego zasługa i cały obowiązek to myśleć jak się należy Blaise Pascal W 1653 roku Blaise Pascal postanowił porzucić studiowanie fizyki i matematyki, aby całą swoją energię poświęcić na stworzenie dzieła życia: wielkiej apologii chrześcijaństwa, która stanowiłaby jego kompletną analizę i obronę. Przygotowując się do tego zadania, spisywał swoje myśli w postaci krótkich, rozproszonych notatek. W 1658 roku zaczął porządkować zebrany materiał, jednak pracę nad traktatem przerwały choroba i śmierć. Kilka lat później przyjaciele filozofa wydali Myśli - skomponowane na podstawie zachowanych zapisków, w formie zgrupowanych tematycznie uwag, maksym i aforyzmów. Myśli są wybitnym dziełem teologicznym, a przy tym kamieniem milowym francuskiej prozy. Pascal podjął w nim wiele zagadnień, które nurtują nas do dziś: nieskończoność i nicość, wiara i rozum, duch i materia, sens i próżność. W słowach wielkiego myśliciela, przekonującego, że wiara w Boga nie jest ograniczeniem wolności, możemy odnaleźć głęboki sens i pociechę. W czasach rozdarcia i niepokoju Myśli przypominają o poszukiwaniu Boga jako źródła czystego dobra. W ich lekturze znajdziemy inspirację do podjęcia decyzji o tym, jak pokierować swoim życiem, aby żyć godnie i szlachetnie. Z niej bowiem wynika prawdziwie rozsądna etyka człowieka, który choć jest tylko trzciną, najwątlejszą w przyrodzie, to jest trzciną myślącą. Największy wysiłek rozumu - to uznać, że istnieje nieskończona mnogość rzeczy, które go przerastają Blaise Pascal

Myśli

Blaise Pascal

Przygotuj się na intelektualną podróż przez labirynt ludzkiego umysłu, sięgając po "Myśli" Blaise'a Pascala. To mistyczna i filozoficzna refleksja nad naturą człowieka, w której Pascal prowadzi czytelnika przez głębiny ludzkiej egzystencji, dotykając tematów takich jak wiara, rozumienie, i relacje społeczne. Jego przemyślenia są nie tylko głęboko osobiste, ale także uniwersalne, sprawiając, że każdy czytelnik może odnaleźć w nich coś dla siebie. Pascal w sposób niezrównany łączy wątki teologiczne z psychologicznymi, tworząc arcydzieło literatury filozoficznej, które będzie inspiracją dla każdego poszukiwacza prawdy i głębszego zrozumienia ludzkiego bytu. Odkryj w "Myślach" Pascala skarbnicę mądrości, która wciąż pozostaje niezwykle aktualna i inspirująca, przemawiająca do serc i umysłów czytelników na całym świecie.

Myśli Epikteta

Epiktet

Myśli Epikteta to ponadczasowe dzieło, które oferuje czytelnikowi głębokie spojrzenie na filozofię stoicką. W formie krótkich, przejrzystych aforyzmów i rozważań Epiktet przedstawia zasady życia w zgodzie z naturą, podkreślając znaczenie wewnętrznej wolności, samodyscypliny i akceptacji rzeczywistości taką, jaka jest. Jego nauki, pomimo że spisane wieki temu, pozostają niezwykle aktualne, inspirując do refleksji nad codziennymi wyzwaniami, poczuciem własnej wartości oraz sposobami na osiągnięcie wewnętrznego spokoju. To idealna lektura dla tych, którzy pragną zgłębić filozofię życia pełną mądrości i praktycznych wskazówek. Niniejsze wydanie Myśli Epikteta zostało opracowane na podstawie wydania lwowskiego z 1913 roku (wyd. Zienkowicz i Chęciński). Język dzieła został uwspółcześniony, głównie w zakresie pisowni wyrazów.

Na początku. Eseje o teorii inteligentnego projektu

Granville Sewell

W poprawionym i rozszerzonym wydaniu zbioru esejów matematyk Granville Sewell analizuje teorie Wielkiego Wybuchu i precyzyjnego dostrojenia praw fizyki, ze szczególnym uwzględnieniem ewolucji życia. Autor wyjaśnia, dlaczego problem ewolucji jest zasadniczo odmienny i trudniejszy do rozwiązania od innych zagadnień, przed którymi stoi nauka, oraz dlaczego coraz większa liczba uczonych zaczyna dostrzegać to, co dla laików było od dawna oczywiste: że włączenie teorii inteligentnego projektu do nauk przyrodniczych jest jedynym sposobem na otrzymanie wyjaśnień, które najlepiej korespondują ze współczesnym stanem wiedzy przyrodniczej. Książka zawiera rozmaite argumenty na rzecz teorii inteligentnego projektu, a także rozwija klasyczne twierdzenia, które już od dawna przemawiają za tym ujęciem. Debata w sprawie inteligentnego projektu staje się coraz bardziej zaciekła... Dlatego przyjemnie jest znaleźć wyważone, przemyślane i głębokie omówienie zagadnienia, bez uprzedzeń i prób kompromitowania przeciwników. Pod tym względem książka Na początku Granville'a Sewella odniosła prawdziwy sukces. dr William A. Dembski, autor książki "Wnioskowanie o projekcie" W niniejszym tomie Granville Sewell dostarcza znakomitego i szerokiego komentarza do źródeł debaty w sprawie początków życia oraz inteligentnego projektu... Sewell pisze w sposób jasny i przejrzysty o sprawach, które są często błędnie rozumiane. Jego omówienie zagadnienia entropii stanowi lekturę obowiązkową. dr Cornelius G. Hunter, autor książki "Bóg Darwina. Ewolucjonizm i problem zła" Granville Sewell - profesor matematyki na Uniwersytecie Teksaskim w El Paso. Studia doktoranckie ukończył na Wydziale Matematyki w Purdue University. Pracował w Laboratorium Krajowym na Purdue Univeristy, w Center for High Performance Computing, należącym do Uniwersytetu Teksaskiego, oraz w Texas Agricultural and Mechanical University. Doktor Sewell napisał trzy książki z dziedziny analizy numerycznej i jest autorem powszechnie używanego programu komputerowego wykorzystującego metodę elementów skończonych. Seria Inteligentny Projekt to pierwsza tak ambitna i bogata propozycja na polskim rynku wydawniczym, w ramach której ukazują się książki dotyczące teorii inteligentnego projektu - Intelligent Design (ID). Autorzy zastanawiają się: czy różnorodność życia na Ziemi może być wyjaśniona wyłącznie przez procesy czysto przyrodnicze? Czy złożone struktury biologiczne mogły powstać drogą przypadku i konieczności, bez udziału inteligencji? Czy Ziemia jest tylko jedną z wielu niczym niewyróżniających się planet? Teoria inteligentnego projektu jest ogólną teorią rozpoznawania projektu. Rozpoznawanie projektu ma szerokie zastosowanie w takich dziedzinach nauki, jak kryminalistyka, historia, kryptografia, astronomia i inżynieria. Seria Inteligentny Projekt pokazuje, że koncepcja ID powinna być stosowana również w zagadnieniach pochodzenia i rozwoju różnych form życia, a także w próbie zrozumienia nas samych.

Nadzieja na sensowność świata

Jerzy Surdykowski

Czy w dzisiejszym materialnym świecie rządzonym przez nieubłagane prawa fizyki jest jeszcze miejsce dla metafizyki i Absolutu? Czy człowiek pytający o sens swojego istnienia ma szanse na znalezienie odpowiedzi? Od czasów Oświecenia postępy nauki niepowstrzymanie wypierają religię z ludzkiego życia. Jednak w ostatnich dziesięcioleciach obraz triumfującego Rozumu i znikającej „ciemnoty” uległ zakłóceniu. Ze zdziwieniem spostrzegamy, że w miarę postępów wiedzy nie ubywa obszarów tajemnicy, a nauka nie jest w stanie udowodnić istnienia bądź nieistnienia Boga. Kiedy stoimy twarzą w twarz z tajemnicą, pozostaje nam tylko wierzyć, że kryje się tam boskość, albo przyznać, że jesteśmy za mali, a nasz umysł zbyt ograniczony, by zmierzyć się ze złożonością przyrody. W Nadziei na sensowność świata Jerzy Surdykowski poszukuje odpowiedzi na pytanie: dlaczego umysł dociekający prawdy o kosmosie, kwantach czy tajemnicy życia wciąż formułuje pytania bez odpowiedzi, dotyczące niepoznawalnego Absolutu? I zaprasza nas, czytelników, do tego abyśmy mu w tych poszukiwaniach towarzyszyli.

Najlepiej - nie urodzić się. Krzywda zaistnienia

David Benatar

Powszechnie uważa się, że "Najlepiej - nie urodzić się" to najważniejsza książka na temat antynatalizmu. Jej autor, profesor filozofii na Uniwersytecie Kapsztadzkim, dowodzi, że powoływanie na świat kolejnych istot nieodłącznie wiąże się ze skazywaniem ich na cierpienie. Dlatego też, jego zdaniem, powinniśmy kategorycznie przestać się rozmnażać. I ostatecznie doprowadzić tym całą ludzkość do naturalnego wymarcia. Ta kontrowersyjna na pierwszy rzut oka teza znajduje na kartach książki doskonałą argumentację. Czerpiąc pełnymi garściami z tradycji brytyjskiej filozofii analitycznej, swój wywód prowadzi w sposób uporządkowany i ścisły logicznie. Co więcej - mimo trwającej dyskusji z jego tezami - jak do tej pory niewielu filozofom udało się wejść z nim w dorównującą mu poziomem polemikę. Książka Davida Benatara niektórym osobom wydaje się szkodliwa i niebezpieczna. Prokreacja jest bowiem przez większość z nas bezkrytycznie oceniana jako coś z gruntu dobrego. I jest to jeden z ostatnich aksjomatów etycznych funkcjonujących w naszej kulturze. Natomiast Najlepiej - nie urodzić się daje czytelnikom pełen obraz problemów moralnych związanych z powoływaniem kolejnych istot na świat i zniechęca do posiadania dzieci. Ponadto wyprowadza jeszcze bardziej radykalne wnioski - autor otwarcie twierdzi, że popełniamy błąd, nie dokonując aborcji na wczesnym etapie każdego życia płodowego. Pisałem tę książkę z pełną świadomością, że z jej wnioskami zgodzi się zaledwie garstka czytelników i że argumenty w niej przedstawione nie skłonią ludzkości do zaprzestania prokreacji. W ciągu kilkunastu lat od jej wydania z miłym zaskoczeniem skonstatowałem, że ta garstka, która się ze mną zgadza, jest większa, niż mi się wydawało, i że mojej argumentacji dało się przekonać więcej ludzi, niż sądziłem. Pisze do mnie wiele osób, którym poglądy antynatalistyczne nie wydają się błędne ani groźne, tylko w oczywisty sposób słuszne. Wielu spośród nich było wcześniej przeświadczonych, że są osamotnieni w swoich poglądach. Dziękuję polskim czytelnikom za zainteresowanie moją książką. - David Benatar, Kapsztad 2020 Książka, którą opublikowaliśmy, została wydana w 2006 roku przez Oxford University Press pod tytułem "Better Never to Have Been" i szybko stała się światowym bestsellerem. Do tej pory została przetłumaczona na język czeski, włoski, japoński, turecki i koreański. Polski przekład powstawał równolegle z tłumaczeniem na język chiński. Polecają: David Benatar jest dziś naczelnym piewcą antynatalizmu, a jego "Najlepiej - nie urodzić się" - najpopularniejszą (zatem być może też najważniejszą) na świecie książką o niemoralności sprowadzania na świat świadomych istot. Bardzo cieszy mnie jej polskie wydanie, bo choć jest to lektura wymagająca, a momentami wręcz trudna, to daje ona Czytelnikom i Czytelniczkom niełatwe do zbicia argumenty w dyskusji o antynatalizmie. Zachęcam wszystkich do zmierzenia się z tą książką, a zwłaszcza osoby przekonane, że antynatalizm jest stanowiskiem niepoważnym, śmiesznym czy opartym na marnej argumentacji. - Mikołaj Starzyński Moralnym obowiązkiem wrażliwego i odpowiedzialnego człowieka jest zaniechanie sprowadzania na świat kolejnych członków naszego gatunku. Dlaczego? Gdyż ludzie powodują kolosalne ilości bólu i śmierci. Wywierają przy okazji tak szkodliwy wpływ na inne istoty, że mądrość nakazuje powstrzymanie się od prokreacji. David Benatar wykłada w swej książce pogląd znany jako antynatalizm. Czyni to w zgodzie ze sztuką rzeczowej argumentacji, zarówno filozoficznej, jak i estetycznej. Jest w pełni przekonany, że sprowadzanie na świat nie tylko nie jest korzystne, lecz także zawsze staje się źródłem krzywdy. Obiegowy slogan współczesnego marketingu, w myśl którego "więcej znaczy lepiej" to globalna blaga. "Ilu jeszcze trzeba nam producentów kału i moczu, gazów jelitowych, krwi miesiączkowej i spermy, potu, flegmy, wymiocin i ropy - pyta autor - Ilu zwłok jeszcze będziemy musieli się pozbyć?". Książka Benatara nie tylko daje do myślenia - ja po lekturze nie mogłem zasnąć. - prof. Waldemar Kuligowski "Najlepiej - nie urodzić się" to intrygująca książka. Broni tezy, której praktycznie nikt nie jest w stanie zaakceptować, ale czyni to za pomocą argumentów opartych na twierdzeniach, z którymi większość z nas się zgadza. Jest przy tym znakomicie skonstruowana - jasno napisana i bardzo dobrze uargumentowana, przewiduje liczne zarzuty, które można podnieść przeciwko głównej tezie, i daje im wyprzedzającą odpowiedź. - prof. David Boonin Seria wydawnicza XYZ "Najlepiej - nie urodzić się" ukazało się w serii wydawniczej XYZ, poświęconej ważnym sprawom etycznym i egzystencjalnym.

Narodziny tragedii czyli hellenizm i pesymizm

Fryderyk Nietzsche

Fryderyk Nietzsche (1844-1900) – jeden z najważniejszych filozofów niemieckich, także filolog, poeta. Człowiek, którego poglądy znacząco wpłynęły na całą późniejszą filozofię, myślenie o człowieku, kulturze, religii. Głosił upadek cywilizacji zachodniej, opartej na myśli greckiej, sokratejskiej i etyce chrześcijańskiej. Tej apollińskiej postawie przeciwstawiał dionizyjską, witalną (połączoną z ideą woli mocy i pojęciem nadczłowieka). Krytykował chrześcijaństwo, ale jednocześnie podziwiał Chrystusa. Jego myśl doczekała się setek interpretacji i omówień. Nie sposób sobie wyobrazić współczesnej filozofii bez przemyślenia jego wpływu, wpływu intelektualnego jego idei.  Narodziny tragedii to pierwsza książka napisana przez Nietzschego ale już w niej przedstawia zasadnicze elementy swojego myślenia. Skupia się tu na dwóch pojęciach: postawie dionizyjskiej i przeciwsawnej jej postawie apollińskiej. Apollińskość to umiar, rozsądek, oświecenie i oswajanie i porządkowanie świata, a zatem w pewnym sensie stwarzanie pozorów poznania. Przeciwstawieniem apollińskości jest dionizyjskość, żywioł będący istotą życia, dziką nieokreślonością, chaotycznością i nieokiełznaniem. Jako stan upojenia i ekstazy, umożliwia ona doświadczenie rzeczywistości, a nie pozorów. Nietzsche w sposób dość jednoznaczzny zdaje się być zwolennikiem tej właśnie, dionizyjskiej postawy wobec świata.

Natura umysłów. Jak zrozumieć świadomość

Daniel C. Dennett

Wybitny filozof Daniel C. Dennett, poszukując odpowiedzi na pytania o naturę naszego umysłu, łączy idee z zakresu filozofii, sztucznej inteligencji i neurobiologii. Starając się zrozumieć świadomość, stawia szereg intrygujących, a czasem wręcz niepokojących pytań. Czy możemy wiedzieć, co naprawdę dzieje się w umyśle innego człowieka? Czy to możliwe, że jesteś jedynym umysłem we Wszechświecie, a wszystko poza tobą jest jedynie bezwiednym mechanizmem? Autor dowodzi, jak bardzo skomplikowaną materią jest umysł człowieka – utkany z wielu różnych wątków i łączący wiele różnych wzorów. Niektóre z nich są tak stare jak samo życie, inne tak nowe jak dzisiejsza technologia. Umysł człowieka jest pod wieloma względami dokładnie taki jak umysły zwierząt, pod innymi całkowicie się od nich różni. Dzięki tej książce dostrzeżemy ścieżki, jakimi można podążyć, i pułapki, których należy unikać w naszych nieustających eksploracjach natury umysłów.

Nauka i jej granice. Nauki przyrodnicze z perspektywy chrześcijańskiej

Del Ratzsch

Nauka, szczególnie nauki przyrodnicze, znalazła się ostatnio pod ostrzałem. Nie cieszy się już takim szacunkiem jak niegdyś. Z prawej strony pojawiają się nowe ataki na darwinizm i argumenty na rzecz teorii inteligentnego projektu. Z lewej - teoretycy postmodernizmu atakują samą ideę obiektywnej prawdy naukowej i w ogóle jakiejkolwiek obiektywnej prawdy. Del Ratzsch w całej tej wrzawie zachowuje spokój i jednocześnie pokazuje, jak zmieniały się poglądy na naukę. Pyta: Czym jest nauka? Co może nam powiedzieć? Jakie wyzwanie stawia wierze chrześcijańskiej? Jak chrześcijanie powinni na nią odpowiedzieć? Nauka i jej granice dostarcza czytelnikowi całościowej perspektywy pozwalającej przyjrzeć się współczesnym trendom w dyskusji nad problemem relacji wiary i nauki oraz pokazuje, jak z tym problemem się zmierzyć. Pierwszorzędne wprowadzenie, które jednocześnie stanowi ważny wkład do dyskusji między nauką a religią. Richard Purtill, Western Washington University Del Ratzsch stara się zaprezentować obraz nauki, który dobrze pasuje do wiary chrześcijańskiej. Zdecydowanie mu się to udaje. Alvin Plantinga, University of Notre Dame O autorze: Del Ratzsch jest profesorem filozofii w Calvin College. Doktorat z filozofii uzyskał na University of Massachusetts. Jest autorem kilku książek, m.in. The Battle of Beginnings. Ratzsch podejmuje w nich temat relacji między nauką a religią (a ostatnio spór kreacjonizm-ewolucjonizm). Choć jest optymistą, jeśli chodzi o możliwość uniknięcia przez teorię inteligentnego projektu dawnych błędów, jakie pojawiły się w dyskusji kreacjonizmu z ewolucjonizmem, podkreśla, że w obszarze tym wciąż pozostaje wiele do zrobienia. O serii: Summa Nazwa serii nawiązuje do tytułu dwóch wielkich dzieł świętego Tomasza z Akwinu, który koncentrował się na tym, że chrześcijaństwo nie podważa wartości poznania intelektualnego. Proponujemy czytelnikowi publikacje, których autorzy nie boją się rzeczowej dyskusji prowadzącej do wykazania prawdziwości chrześcijaństwa. Mamy nadzieję, że będzie to doskonała lektura i nieocenione źródło wiedzy dla tych, którzy szukają argumentów na rzecz chrześcijaństwa oraz wszystkich wątpiących, a nawet niewierzących. Ci ostatni znajdą okazję, by wypróbować swoją niewiarę.

Nauka i Teologia - niekoniecznie tylko na jednej planecie

Michał Heller

Gdy w gronie ludzi niezaangażowanych religijnie, pada słowo „teologia”, natychmiast pojawia się pytanie: Czy obecnie, wobec jej notorycznego konfliktu z nauką, można jeszcze mówić o teologii, która w jakimś racjonalnym sensie byłaby partnerką innych nauk?  Nawet jeżeli pytanie to nie zostaje wypowiedziane głośno, zawisa w powietrzu jako drążąca wątpliwość. Nie znaczy to jednak, że wszelkie polemiki ustały: zdaniem jednych, konflikty między teologią a nauką polegają wyłącznie na nieporozumieniach metodologicznych; zdaniem innych, dotykają istoty rzeczy i kompromitują teologię. Tak czy inaczej, istnienie konfliktów jest faktem historycznym. I zapewne pozostaną one z nami do końca dziejów zarówno nauki, jak i teologii. - Michał Heller   Ta książka jest nie tylko o tym, czy nasza teologia obowiązuje wyłącznie na naszej planecie, czy też ma wymiar kosmiczny, ale jeżeli teologia nie stawi czoła i temu zagadnieniu, to zmarginalizuje się już tu, na Ziemi. Naukowy obraz świata musi być naturalnym środowiskiem teologii. - Michał Heller

Neokantyzm epistemologiczny i ontologiczny. Ernst Cassirer - Martin Heidegger

Anna Musioł

Książka jest porównawczą, historyczno-systematyczną prezentacją filozoficznych stanowisk Ernsta Cassirera i Martina Heideggera – dwóch reprezentatywnych filozofów XX wieku. Systematy filozofii obu myślicieli przedstawione zostają in statu nascendi: z uwzględnieniem szerokiego tła historii filozofii oraz perspektywy wykładni myśli Immanuela Kanta. Autorka monografii podejmuje próbę wykazania, że zapatrywania Królewieckiego myśliciela zarówno dla Cassirera jak i Heideggera stanowią cenne źródło intelektualnych inspiracji stając się osnową budowania autorskich programów filozofii: Cassirerowskiego kulturowego symbolizmu sygnowanego rygoryzmem silnie akcentowanego aprioryzmu, matematyki i matematycznego przyrodoznawstwa oraz Heideggerowskiego antypsychologizmu, któremu towarzyszy silnie eksponowana ontologia egzystencji. Monografia składa się z pięciu rozdziałów. Podejmuje między innymi zagadnienia kwantytatywno-kwalitatywnej metodologii Cassirera. Jest także próbą opisu naukowych, epistemologicznych determinant marburskiej szkoły neokantyzmu oraz okazale akcentowanego przez Cassirera humanizmu. Jednocześnie praca uwzględnia również aspekt tradycji badeńskiej szkoły neokantyzmu w projekcie Heideggera, takoż jego wyjście poza granice myśli neokrytycznej i śmiałe zmierzanie drogą wiodącą w kierunku metafizyki humanistycznej jako ontologii fundamentalnej.   Powzięte w monografii rozważania adresowane są do osób, którym nieobojętna jest filozofia, zwłaszcza historia filozofii; być może lektura wzbudzi zainteresowanie badaczy ruchu neokantowskiego, epistemologów, ontologów i teoretyków kultury, wśród których znajdą się tak miłośnicy, jak i krytycy ujęć historyczno-filozoficznych, tudzież systematycznego rozwodzenia się nad myślą Ernsta Cassirera, Martina Heideggera oraz wyjątkowego myśliciela Immanuela Kanta.

Neuronauka poznawcza. Krótkie Wprowadzenie 27

Richard Passingham

KRÓTKIE WPROWADZENIE - książki, które zmieniają sposób myślenia! Książka dla wszystkich, którzy chcieliby się dowiedzieć, jak działa ludzki mózg. Zawiera zarys podstawowej wiedzy na temat neuronauki poznawczej - dziedziny, która w ostatnich latach ma ogromny wpływ nie tylko na wiele gałęzi nauki, lecz także na to, jak zwykli ludzie postrzegają umysł i jego działanie. Autor, przedstawiając wyniki badań obrazowych mózgu, rozprawia się z podstawowymi nieporozumieniami z nimi związanymi, a także zapoznaje czytelnika z problematyką ludzkiego poznania. Omawia percepcję, uwagę, pamięć, rozumowanie, podejmowanie decyzji, kontrolę poznawczą i działanie. Zastanawia się również nad perspektywą najbliższych odkryć i badań w neuronauce. * Interdyscyplinarna seria KRÓTKIE WPROWADZENIE piórem uznanych ekspertów skupionych wokół Uniwersytetu Oksfordzkiego przybliża aktualną wiedzę na temat współczesnego świata i pomaga go zrozumieć. W atrakcyjny sposób prezentuje najważniejsze zagadnienia XXI w. - od kultury, religii, historii przez nauki przyrodnicze po technikę. To publikacje popularnonaukowe, które w formule przystępnej, dalekiej od akademickiego wykładu, prezentują wybrane kwestie. Książki idealne zarówno jako wprowadzenie do nowych tematów, jak i uzupełnienie wiedzy o tym, co nas pasjonuje. Najnowsze fakty, analizy ekspertów, błyskotliwe interpretacje. Opiekę merytoryczną nad polską edycją serii sprawują naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego: prof. Krystyna Kujawińska Courtney, prof. Ewa Gajewska, prof. Aneta Pawłowska, prof. Jerzy Gajdka, prof. Piotr Stalmaszczyk.