Literatura
Czysta Ameryka. Przemilczana historia eugeniki
Elizabeth Catte
W pierwszych dekadach XX wieku Amerykanie reklamowali eugenikę na jarmarkach, uczestniczyli w konkursach na najsprawniejsze rodziny i oglądali filmy zachwalające właściwy dobór małżonków dla uzyskania jak najzdrowszego potomstwa. Setki uniwersytetów w całym kraju kształciły lekarzy i pracowników opieki społecznej tak, by mniej skupiali się na leczeniu, a bardziej na izolacji i kontroli niepożądanych: biednych, chorych psychicznie, niezaradnych, mieszańców. Kraj na oszałamiającą skalę zaakceptował dogmat, który koił amerykańskie niepokoje: choroby społeczne, podobnie jak te fizyczne, da się wyleczyć. Elizabeth Catte kreśli historię ruchu eugenicznego w USA, biorąc za przykład stan Wirginia i łącząc perspektywę badaczki z osobistym zaangażowaniem: tuż obok jej domu, w Western State Hospital, dokonano przymusowej sterylizacji tysiąca siedmiuset osób. Dziś trudno znaleźć wzmianki na ten temat podobnie jak o przymusowych wysiedleniach osób uznanych za zdegenerowane genetycznie czy obozach pracy, do których kierowano chorych psychicznie. Szpital przekształcono w luksusowy hotel. Czysta Ameryka to wciągająca opowieść o tym, co kierowało wyznawcami ruchu eugenicznego: zbiorowym lęku przed światem, w którym bogactwo i biały kolor skóry nie gwarantowałyby władzy. W przejmującej analizie związków polityki ekonomicznej z myślą eugeniczną Catte przygląda się pracy przymusowej w zakładach psychiatrycznych Wirginii, zniszczeniu całej dzielnicy Charlottesville niegdyś zamieszkanej przez czarnych pod pretekstem rewitalizacji miasta oraz przemianie szpitala Western State w luksusowy kompleks hotelowo-apartamentowy. Ta prowokująca i bezbłędnie udokumentowana historia pokazuje, jak dawne traumy umacniają dzisiejsze nierówności. Publishers Weekly Catte nie przyszła się cackać. Oto przykład badań historycznych w najbardziej przejmującym i najprzystępniejszym wydaniu. Autorka, stuprocentowa badaczka, jest zarazem w stu procentach ludzka. Nadaje osobisty wymiar temu, co historyczne, łącząc przeszłość z własnymi współczesnymi doświadczeniami. Swoją pierwszą książką udowodniła, że potrafi dać swój głos historii rozpaczliwie potrzebującej dobrego narratora, a w Czystej Ameryce zrobiła to znowu. Sara Beth West W tej rzetelnej, świetnie napisanej, wstrząsającej książce Catte opowiada o tym, co działo się w szpitalu psychiatrycznym Western State od końca lat dwudziestych XX wieku do 1979 roku. [] To umiejętnie zbadana i opatrzona bogatym kontekstem analiza przerażającego epizodu w historii Ameryki Kirkus Reviews Przerażająca, ale potrzebna opowieść o tym, jak eugenika ukształtowała i wciąż kształtuje lokalną społeczność autorki, oraz o tym, jak bardzo niektórzy chcieliby zostawić przeszłość za sobą. Chris Hammer, Christian Century Napisana po mistrzowsku Czysta Ameryka to książka zakorzeniona w przeszłości, która jednak nie odwraca wzroku od tego, co tu i teraz. Mary Elizabeth Williams, Salon Pasjonująca [] precyzyjnie uargumentowana i nieposkromiona. Barbara Spindel, The Wall Street Journal
Charlaine Harris
Lily Bard przybywa do małego miasteczka Shakespeare w Arkansas, aby uciec od swojej mrocznej i brutalnej przeszłości. Zarabia, sprzątając cudze domy, w wolnych chwilach trenuje karate i w zasadzie nic innego jej nie interesuje. Kiedy więc znajduje w parku zwłoki Pardona Albee, znanego inwestora w branży budowlanej, postanawia się trzymać od sprawy z daleka. Nie obchodzi jej, kto to zrobił, ale kiedy policja i lokalna społeczność zaczynają wskazywać na nią palcem, Lily zdaje sobie sprawę, że jeśli chce się oczyścić z podejrzeń, musi znaleźć prawdziwego zabójcę w tej cichej i zamkniętej społeczności. Charlaine Harris to amerykańska pisarka, które publikuje od ponad trzydziestu lat. Największy rozgłos przyniosła jej seria o kelnerce Sookie Stackhouse z Luizjany; na jej podstawie HBO nakręciło serial „Czysta krew” („True Blood”).
Charlaine Harris
Lily Bard jedzie na święta do rodzimego Bartley, a co gorsza, musi uczestniczyć w rodzinnej uroczystości – jej siostra wychodzi za mąż. Lily przeprowadziła się do Shakespeare w Arkansas, aby rozpocząć nowe życie i zapomnieć o tragedii, której doświadczyła. Teraz wraca tam, gdzie rozegrał się dramat. Na domiar złego w rodzinnym miasteczku okrutną śmiercią ginie lekarz i pielęgniarka. Tymczasem chłopak Lily, Jack Leeds, prowadzi śledztwo w sprawie porwania ośmiolatki, a trop prowadzi właśnie do Bartley. Podejrzanych jest kilku, a należy do nich pan młody, wdowiec samotnie wychowujący córkę. Lily musi działać szybko, jeśli jej siostra ma uniknąć życiowej pomyłki!
Charlaine Harris
W zaparkowanym w lesie samochodzie Lily Bard znajduje ciało Deedry Dean. Sprzątała u niej w domu, zna dobrze jej tajemnice i podejrzewa, że zamordował ją jeden z jej kochanków. Mimo to nie chce się angażować w śledztwo. Woli skupić się na pracy, chodzić na treningi i przygotować się na wizytę swojego chłopaka. Ale kiedy przez rozwiązły styl życia Deedry listy podejrzanych się wydłuża, za to wskazówek nie przybywa, Lily nie ma innego wyjścia i musi przyłączyć się do śledztwa.
Charlaine Harris
Lily Bard nadal mieszka w Shakespeare w Arkansas, gdzie szuka ucieczki przed wstrząsającą przeszłością. Sprząta domy, żeby opłacić swoje rachunki, a w wolnych chwilach wzmacnia swoje ciało na treningach, jednak wciąż ukrywa blizny pod workowatymi bluzami. Z poczucia sprawiedliwości pomogła pewnemu człowiekowi, którego napadli nastoletni rasiści. Niestety kilka tygodni później mężczyznę porwano i skatowano. Następnie na siłowni Lily został zabity kulturysta. Oba incydenty wstrząsnęły młodą kobietą. Czy Shakespeare to odpowiednie miejsce dla niej? Czy jej życiu znowu zagraża niebezpieczeństwo?
Katarzyna Surmiak-Domańska
Każdy ma prawo zapomnieć lub chociaż milczeć o doznanych krzywdach i żyć nowym życiem. Tak jak ojciec autorki. Ale życie bez korzeni jest bardzo trudne bo każdy ma prawo wiedzieć, kim jest, z kogo się wywodzi i jakie traumy odziedziczył. Katarzyna Surmiak-Domańska chce wiedzieć. Chce także odzyskać babcię Franciszkę, która w jej życiu nie istniała. Ta książka jest zapisem odbudowywania pamięci jednej kobiecie przywraca w niej miejsce, drugiej pozwala zrozumieć, jak przeszłość wpływa na wszystkich żyjących członków rodziny. Czystka to pisana z reporterską wnikliwością rodzinna saga, śledztwo genealogiczne prowadzone z dystansem niepozbawionym czułości, badanie historii rodziny na podstawie skrawków i analogii. Z zachowanych listów, zamazanych wspomnień, ale także przemilczeń i niedopowiedzeń wyłania się stopniowo obraz wiejskiego życia na Kresach od pozornej idylli przedwojennej wielokulturowości, przez grozę wojny i horror rzezi wołyńsko-galicyjskiej, po zagładę tamtego świata, wysiedlenia, zajmowanie domów po Niemcach i próby budowania wszystkiego od początku. Nie brakuje tu postaci drugoplanowych poza najbliższą rodziną pojawiają się także ciotka pracująca jako służąca we Francji, wuj z Ameryki i liczni krewni. Ich obecność to tło barwne i nieodzowne, by obraz stał się kompletny, a przeszłość odzyskana. Na pierwszym planie książka jest próbą zrekonstruowania życiorysu mojej babci Franki. Nie znałam jej. Zmarła w szpitalu psychiatrycznym, zanim się urodziłam. Ona, mój ojciec i jego młodsze rodzeństwo byli ocaleńcami z czystki etnicznej, której podwójna fala przetoczyła się w latach czterdziestych przez Wołyń i Galicję Wschodnią. W moim domu o tamtych wydarzeniach się nie mówiło. Postać babci była nieobecna, podobnie jak inne rodzinne wspomnienia. Można powiedzieć, że rosłam bez samoświadomości. Myślę, że takich osób jak ja jest w Polsce więcej. Nasi rodzice przyszli na świat w ubogich domach chłopskich, boleśnie doświadczyli wojny, a po niej stali się beneficjentami przemian społecznych o niespotykanej wcześniej skali. Zdobyli wykształcenie, wyprowadzili się do dużych miast. Odcięli się od rodzinnych wzorców, a swoje dzieci postanowili wychowywać bez wiedzy o przeszłości, uznając zapewne, że będzie je ona ciągnąć w dół. Czystka to również opowieść o międzypokoleniowym przekazywaniu traum. O tym, jak skutecznie można je przenosić na bliskich także poprzez milczenie." Katarzyna Surmiak-Domańska
Karolina Andrzejak
Anna Markowska przeżyła rodzinną tragedię. Mimo rozpaczliwej tęsknoty za najbliższymi walczy o odzyskanie życiowej równowagi. Niestety wszystko wskazuje na to, że czas radości i spokoju minął bezpowrotnie… Za sprawą chłopaka ze snu Ania trafi w sam środek gry, w której stawką będzie jej obdarzona niebywałą mocą dusza. Dziewczyna będzie musiała wybrać między dobrem a złem, między miłością a ocaleniem świata ludzi. Czy podejmie właściwą decyzję? Po stronie tej z pozoru zwyczajnej młodej kobiety staną anielscy wojownicy oraz niezwykły święty, który w przeszłości był ochroniarzem. Jej przeciwnikami będą najgorsi, najokrutniejsi z upadłych oraz człowiek, któremu Ania odda serce. Walka rozegra się na granicy jawy i snu. Koszmar okaże się cudem, a sprzymierzeńcy okażą się zdrajcami. „Czysty ogień” to historia, w której granice między dobrem a złem nigdy nie były tak cienkie, nienawiść tak słodka, zaś miłość tak niebezpieczna.
Charlaine Harris
Lily Bard w końcu dojrzała do terapii grupowej w obecnym miejscu pobytu, czyli w Shakespeare w Arkansas. Nie może uwierzyć, ilu znajomych dzieli się tutaj swoimi doświadczeniami. Z czasem okazuje się, że trzeba będzie się zająć czymś więcej niż uczuciami członków grupy. Pewnego dnia, przybywszy na zajęcia, Lily znajdują zwłoki kobiety wyeksponowane w taki sposób, jakby morderca chciał przekazać jakąś wiadomość. Tylko kto to był i komu chciał ją przekazać? Wkrótce Bard uwikła się w tę sprawę i jej następstwa i będzie musiała ujawnić swoje sekrety, zanim dowie się, kto i dlaczego dokonał tej straszliwej zbrodni. Ale czy zdoła to zrobić, nim zabójca uderzy ponownie?