Literatura

Bereza

Wojciech Lada

Nikt nie był bezpieczny. O dowolnej porze dnia i nocy, każdy obywatel Polski mógł zostać aresztowany i bez podania powodu pozbawiony wolności na trzy miesiące - choć w praktyce okres ten mógł być wydłużany w nieskończoność. W połowie 1934 roku powstał obóz w Berezie Kartuskiej, do którego władze kierowały według własnego uznania, bez śledztwa i wyroku, osoby uznane za potencjalne zagrożenie dla systemu. Za murami nie obowiązywało żadne prawo. Więźniowie byli torturowani fizycznie i psychicznie, zdarzały się wypadki zakopywania żywcem w odchodach, a także śmierci w wyniku pobicia pałkami. Ekstremalne ćwiczenia i wykonywane prace doprowadzały czasem do samobójstw, a już niemal zawsze do trwałej utraty zdrowia nawet najmłodszych i najsilniejszych. Samobójstwa popełniali zresztą również niektórzy policjanci, nie wytrzymujący stężenia panującej tu brutalności. "Bereza bezsprzecznie była mordownią" - przyznał ówczesny Komendant Główny Policji Państwowej, gen. Kordian Zamorski. Obóz działał przez pięć lat i z każdym rokiem reżim tylko się zaostrzał, na co największy wpływ miał nadzorujący jego funkcjonowanie Wacław Kostek-Biernacki. "W Polsce matki straszą mną dzieci" - mówił bez choćby cienia wstydu. "Chorobliwy sadysta" - ocenił go krótko Stanisław Cat-Mackiewicz, który odczuł to na własnej skórze. Podobnie jak około trzech tysięcy innych Polaków, Żydów, Ukraińców, Białorusinów i Niemców, którzy przewinęli się przez Berezę.

Berezowska. Nagość dla wszystkich

Małgorzata Czyńska

Przed wojną źle, po wojnie jeszcze gorzej. W dwudziestoleciu Maję Berezowską i jej śmiałe rysunki prześladowały bigotki, po 1945 roku ideolodzy socrealizmu. Ona sama zupełnie się tym jednak nie przejmowała. Rysowała nawet w Ravensbrück. Jej modelkami były współwięźniarki i strażniczki. Tym pierwszym dodawała ducha, drugie traktowała koniunkturalnie. Urodzona w belle époque, współtworzyła artystyczny mit dwudziestolecia. Przyjaźniła się z malarzami i poetami. Z Karolem Szymanowskim wymieniali pełne czułości listy. Zawsze otaczała się pięknymi ludźmi, pięknymi przedmiotami i kwiatami. I w twórczości, i w życiu pozostawała wierna sobie i swojej sztuce. Poczucia humoru nie traciła nawet w szarej powojennej rzeczywistości. Małgorzata Czyńska opisuje kobietę, której los to materiał na porywający serial. Pytanie tylko, czy znalazłby się reżyser odważny na tyle, by pokazać nam Maję bez cenzury.

Beria. Oprawca bez skazy

Françoise Thom, Françoise Thom

W historii Związku Radzieckiego nie ma okresu równie pasjonującego jak ten, który nastąpił bezpośrednio po śmierci Stalina, i mało jest spraw równie tajemniczych, jak śmierć Ławrientija Berii, odsuniętego od władzy wskutek spisku Chruszczowa, Malenkowa i Mołotowa i straconego w 1953 r. Odpowiedzialny za cierpienia i śmierć niezliczonych ofiar sowieckiego komunizmu, także Polaków, w szczególności zaś za śmierć polskich oficerów w Katyniu, Beria w pełni zasłużył na miano największego stalinowskiego zbrodniarza, sadystycznego kata, diabolicznej bestii niezmierzonych osobistych ambicjach. Jednak upadek Związku Sowieckiego i otwarcie archiwów niespodziewanie ukazało jeszcze jeden, paradoksalny wymiar jego wizerunku. Po śmierci Stalina, Beria snuł szeroko zakrojone plany głębokich ustrojowych reform, plany które bez wątpienia stały się bezpośrednią przyczyną jego upadku. W swojej monumentalnej biografii Berii, francuska sowietolożka Françoise Thom przedstawia pełną sprzeczności i paradoksów postać człowieka, którego Stalin uważał za sowiecki odpowiednik Heinricha Himmlera.   Thom stworzyła monumentalne dzieło, opisujące losy jednego człowieka i całą historię komunizmu.  Le Figaro Françoise Thom jest francuską historyczką i wybitną sowietolożką, wykłada historię nowożytną na Sorbonie. Autorka książek, poświęconych historii Związku Sowieckiego, m.in. Le Moment Gorbatchev, Les Fins du communisme oraz opracowania wspomnień syna Berii Beria, mon pere: au cur du pouvoir stalinien.

Berlin. Błyski światła w mieście mroku. Oblicza świata

Beata i Paweł Pomykalscy

Berlin to nie tylko stolica Niemiec — to żywe archiwum XX wieku, wielowarstwowy palimpsest, miejsce, w którym mury runęły dosłownie i symbolicznie. Miasto przetrwało upadki imperiów, rewolucje, wojny i podziały — a mimo to wciąż żyje z rozmachem, odważnie i głośno. Zabieramy Cię na wędrówkę po jego znanych i zapomnianych częściach, po różnych dzielnicach, klubach, muzeach i podwórkach. To opowieść o mieście, które wciąż się buduje - nie tylko fizycznie, ale i duchowo; w którym historia nie kurzy się w archiwach, lecz wraca w codzienności mieszkańców, na ulicznych muralach i w miejskim krajobrazie. Pokazujemy Berlin taki, jaki jest naprawdę — nieokiełznany, nieoczywisty, pełen energii, nieustannie poszukujący własnej tożsamości. Bo Berlin nie próbuje być piękny ani idealny. Jest prawdziwy. Surowy, wielokulturowy, wolny. To zaproszenie do zanurzenia się w Berlinie — mieście, które trzeba nie tylko zobaczyć, ale i poczuć. To książka dla tych, którzy lubią miasta z przeszłością i z charakterem. Dla tych, którzy nie szukają przewodnika, lecz opowieści, która zostaje w głowie na długo po powrocie.

Berlin. Błyski światła w mieście mroku. Oblicza świata

Beata i Paweł Pomykalscy

Berlin to nie tylko stolica Niemiec — to żywe archiwum XX wieku, wielowarstwowy palimpsest, miejsce, w którym mury runęły dosłownie i symbolicznie. Miasto przetrwało upadki imperiów, rewolucje, wojny i podziały — a mimo to wciąż żyje z rozmachem, odważnie i głośno. Zabieramy Cię na wędrówkę po jego znanych i zapomnianych częściach, po różnych dzielnicach, klubach, muzeach i podwórkach. To opowieść o mieście, które wciąż się buduje - nie tylko fizycznie, ale i duchowo; w którym historia nie kurzy się w archiwach, lecz wraca w codzienności mieszkańców, na ulicznych muralach i w miejskim krajobrazie. Pokazujemy Berlin taki, jaki jest naprawdę — nieokiełznany, nieoczywisty, pełen energii, nieustannie poszukujący własnej tożsamości. Bo Berlin nie próbuje być piękny ani idealny. Jest prawdziwy. Surowy, wielokulturowy, wolny. To zaproszenie do zanurzenia się w Berlinie — mieście, które trzeba nie tylko zobaczyć, ale i poczuć. To książka dla tych, którzy lubią miasta z przeszłością i z charakterem. Dla tych, którzy nie szukają przewodnika, lecz opowieści, która zostaje w głowie na długo po powrocie.

Berlin Indigo

Zbigniew Zbikowski

Polski pisarz pada ofiarą morderstwa w stolicy Niemiec. Przy zmarłym śledczy znajdują maszynopis nieukończonego kryminału. Niedługo później, zajmujący się sprawą lekarz sądowy, Daniel Eden odkrywa, że w jego samochodzie przebywa nieznajoma kobieta. Wszystko wskazuje na to, że Agata cierpi na chorobę psychiczną. Uparcie twierdzi, że pochodzi z innej fabuły, a doktor Eden jest wymyśloną postacią literacką. Wątpliwości pojawiają się, gdy lekarz dostrzega imię kobiety w maszynopisie zamordowanego autora. Czyżby Agata mówiła prawdę? Żeby się tego dowiedzieć, bohaterowie muszą wytropić zabójcę pisarza. Wciągająca, pełna emocji proza!

Berlin, późne lato

Grzegorz Kozera

Berlin, późne lato to historia o miłości teoretycznie niemożliwej, między dwojgiem ludzi, których dzieli wszystko. Opowieść o trudnych decyzjach i ich konsekwencjach, poświęceniu, zaufaniu i bezsilności jednostki wobec totalitaryzmu. Berlin, sierpień 1943 rok. Otto Peters, 45-letni wdowiec, którego syn zginął na froncie wschodnim, stara się wieść spokojne życie. Niegdyś był pisarzem, ale gdy naziści doszli do władzy, zamilkł. Pracuje w księgarni, mieszka samotnie, chce jedynie dotrwać do końca wojny. Jednak Trzecia Rzesza o nim nie zapomniała - otrzymuje propozycję pracy nad scenariuszem filmu, który ma służyć hitlerowskiej propagandzie. Wkrótce potem w jego życiu pojawia się Polka, poszukiwana przez gestapo uciekinierka z obozu koncentracyjnego. Peters, wbrew rozsądkowi, decyduje się pomóc Halinie...

Berliński szach mat

Giles Milton

Rozgrywki w powojennym Berlinie, opowiedziane jak nigdy dotąd przez mistrza powieści historycznej. Na konferencji w Jałcie Berlin został podzielony. Na papierze rozwiązanie to wydawało się pragmatyczne Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Francja i Związek Sowiecki miały sprawować nadzór nad wyznaczonymi sektorami. Jednak kiedy nie było już wspólnego wroga w postaci hitlerowskich Niemiec, odżyły dawne animozje, podejrzliwość i wrogość. Rywalizujące ustroje, ideologie i osobowości sprawiły, że Berlin stał się nowym polem bitwy. Milton w fascynujący sposób opisuje charyzmatyczne postacie rządzące czterema berlińskimi sektorami. Spotkania polityków, agenci, podstępne wybiegi, rywalizacja, osobiste dramaty to wszystko jest esencją tej książki. Milton perfekcyjnie przedstawia rozgrywki, które miały nadać kształt i przypieczętować rozkład sił we współczesnym świecie. Przewidywanie następnych posunięć przeciwników przypomina mistrzowską partię szachów, a skutki tych działań są odczuwalne do dziś.

Bertha Benz. Droga do marzeń

Alexander Schwarz

Fascynująca historia wyjątkowej kobiety, która doprowadziła do przełomu w motoryzacji! Rok 1888. Bertha Benz wspiera swojego ukochanego męża Carla. Podziwia go, jako genialnego inżyniera i głęboko wierzy w jego wizję. Sama spędza w warsztacie dużo czasu i tłumaczy sobie działanie silników i maszyn, które Carl wymyśla. W końcu przed ślubem - wbrew obiekcjom rodziców - wypłaciła posag i część spadku, aby sfinansować warsztat. Gdy małżeństwo musi zmierzyć się z bankructwem i życiem z dziećmi w skrajnej nędzy, Bertha postanawia coś zmienić i bierze stery w swoje ręce. W najprawdziwszym tego słowa znaczeniu...

Berthe Morisot. Tajemnica kobiety w czerni

Dominique Bona

Ta młoda kobieta w czerni, z bukietem fiołków, o głębokim spojrzeniu, którą Manet namalował w 1870, to Berthe Morisot. Jej twarz o dumnych rysach skrywa jakąś tajemnicę. Jedna z modelek? Nie: to jedyna kobieta w grupie impresjonistów. Berthe Morisot urodzona na francuskiej prowincji w 1841 r., córka prefekta, malowała i wystawiała wraz z tą grupą mężczyzn sprzeciwiających się sztuce oficjalnej, na razie głównie krytykowanych, bez publiczności. Byli wśród nich: Manet, Degas, Monet, Renoir. Żarliwa, ale tajemnicza, delikatna, ale namiętna, kochająca życie rodzinne, a jednocześnie modelka i przyjaciółka a może, kto wie? ktoś więcej Edourada Maneta, którego brata poślubiła: w milczeniu i cieniach Berthe Morisot kryje się zagadka. Dominique Bona, czerpiąc z niepublikowanych dotąd dokumentów, roztacza przed nami szeroką panoramę impresjonizmu: z Giverny do plaż Normandii, od Mallarmego piszącego czułe bileciki do Méry Laurent do Niny de Callias pozującej Renoirowi wśród praczek, od krwawej Komuny Paryskiej do rządów burżuazji, od sal Luwru do pracowni bohemy. Autorka maluje subtelny portret artystki, która wymyśliła swoją wolność.

Bery z dzielni

Tomasz Pietrzak

Górny Śląsk to nie tylko wypieszczony pod pocztówki Nikiszowiec, górnik z obrazu Erwina Sówki, kopalnia czy Angelus Lecha Majewskiego. Były i wciąż są tu miejsca, które przypominają nowojorski Bronx. I jak Bronx pochłaniają. To zapomniane dzielnice miast, które do dziś uchodzą za szemrane, brudne i czarne. Mówi się o nich dzielnice cudów, bo jak się tam wejdzie, to można zniknąć. Istny kocioł. Na jednej ulicy, obok siebie, Ślązacy, Polacy, folksdojcze, komuniści, werbusy, Romowie, Świadkowie Jehowy, weterani Wehrmachtu i LWP. Bery z dzielni to książka poetycka, która w strzępach opisuje ten specyficzny ekosystem, robiąc to jednak w sposób uniwersalny. Prawda miesza się tu ze zmyśleniem, bery i bojki łączą to co faktyczne z fantazją, ale też z brutalnością. W wierszach Tomasza Pietrzaka wydarza się śląski realizm magiczny, zlewający myśli z mitami, odsłaniający w szczelinach wyjątkowość tego miejsca i czasu.

Beskidy w mrokach dziejów (#2)

Przemysław Gąsiorek

Bo w beskidzkich lasach kryją się nie tylko anioły... Jaczemir to prosty wyrobnik, który na skutek fatalnego zbiegu okoliczności został wciągnięty w świat skomplikowanych intryg i śmiertelnych niebezpieczeństw. Tym razem nieopatrznie ściągnął na siebie uwagę czarnoksiężnika Natana Rubensteina. Mag jest znany ze swojej bezwzględności i brutalności, dlatego Jaczemirowi nie pozostaje nic innego, jak brać nogi za pas! Bohater ewakuuje się przez pasmo Beskidu Małego, a w swojej ucieczce zahaczy również o ziemie Księstwa Cieszyńskiego i Oświęcimskiego. Po drodze zaliczy konfrontacje z wampirami, wiedźmami, aniołami, a nawet z... Koziołkiem Matołkiem. Kontynuacja historii znanej z powieści Kanthy. Od wszelakich złych przygód... to pozycja obowiązkowa dla miłośników średniowiecznej historii, Beskidu oraz klimatu Władcy Pierścieni. Opowiedziana z epickim rozmachem historia Jaczemira - prostego wyrobnika, który wplątuje się w wielkie konflikty pomiędzy siłami zła. Bohater, chcąc wyjść cało z sytuacji, przemierza świat i stawia czoła potworom, czarom i niebezpieczeństwom. Po drodze zalicza potyczki z fantastycznymi stworzeniami związanymi z lokalnymi wierzeniami i folklorem. Przemysław Samuel Gąsiorek (ur. 1988) - polski powieściopisarz i popularyzator nauk ścisłych. Absolwent biotechnologii i właściciel firmy edukacyjno-eventowej Fabryka Kreatywności, w której organizuje warsztaty z zakresu chemii, fizyki, biologii czy robotyki, a także prowadzi wykłady na uniwersytetach dziecięcych. Zadebiutował w 2021 r. fantasy historycznym Kanthy. Od wszelakich złych przygód..., które łączy lokalny folklor, legendy oraz średniowieczną historię z elementami magicznymi.

Bespieczeństwo drabskie

Wacław Potocki

Bespieczeństwo drabskie Kto we drzwi kolace? Ja. Znam, żeś człek; po mowie  Wiem, że nie bydlę, ale nie wiem, jak się zowie.  Ubogim jest, odpowie; w imię Boże proszę.  Naliczywszy podaję ze drzwi mu trzy grosze.  Aż on za mną do izby wszedszy siędzie śmiele.  Pytam, dlaczego z ludźmi nie siedzi w kościele?  Drab straszny z opalonym na dwie ręce drągiem.  Jużem tam był i waszeć nie zbędziesz szelągiem.  Zedrwiałem, sam jak palec zostawszy we dworze,  Chorym będąc; więc oknem patrzę na podworze;  Patrzę ku kościołowi, próżna wszędzie ścieżka.  Toż dobywszy wytrzęsę na stół wszytko z mieszka.  Nężci, rzekę, coś zastał; pojźry na mnie krzywo,  Schowajcie sobie, panie! szelągi na żniwo;  Ja nic za nie nie kupię; orciskiem mnie którem  Darujcie. Wspomnę sobie tu o samowtórym  Kucharzu. Poczekajże, rzekę, miły bracie,  Choćciby szelągami dosyć kopa na cię,  I wrzeczy mu po orty wychodzę do sieni.  Tymczasem pozrzucawszy kucharzom pieczeni,  Z gorącemi rożnami i sam oszczepisko  Z pieca porwawszy, każę iść przy sobie blizko. [...]Wacław PotockiUr. 1621 w Woli Łużańskiej Zm. 1696 w Łużnej Najważniejsze dzieła: Wojna Chocimska, Ogród Fraszek Poeta o wyjątkowo obfitej spuściźnie, najważniejszy przedstawiciel tzw. baroku sarmackiego. Autor fraszek (zebranych w książce, której tytuł rozpoczynał się od słów Ogród, ale nie plewiony, bróg, ale co snop, to inszego zboża; kram rozlicznego gatunku...), pieśni, wierszowanych romansów, dzieł heraldycznych, trenów na śmierć dzieci (przeżył je wszystkie) i poematów. Pochodził z ariańskiej rodziny herbu Szreniawa, w 1658 przeszedł jednak na katolicyzm, by uniknąć przymusowej emigracji po wygnaniu arian z Polski. Pomijając to wydarzenie, wiódł typowe życie szlachcica: gospodarzył, sprawował urzędy (m.in. podczaszego krakowskiego w latach 1678-1685), uczestniczył w walkach z Kozakami i ze Szwedami, procesował się o majątek. Przez historyków literatury oskarżany niekiedy o prymitywizm i ograniczone horyzonty, w istocie Potocki często przywdziewał retoryczną maskę prostaczka i programowo odcinał się od stylu uprawiania poezji dworskiej. Twórczość jego charakteryzuje plastyczność opisu i konkretny charakter metafor - przy jednoczesnym zamiłowaniu do konceptów i odległych porównań (Żywot ludzki do golenia, Nagrobek grobowi). Spora część jego utworów miała charakter moralizatorski. Widać to także w dygresjach z Transakcji wojny chocimskiej - poematu opowiadającego przebieg kampanii wojennej z 1621 roku a opartego m. in. na diariuszu naocznego świadka, Jakuba Sobieskiego. Potocki świadomie zrezygnował z wydania poematu drukiem za życia, zyskując w ten sposób wolną rękę w pisaniu fragmentów krytycznych i polemicznych. Kupując książkę wspierasz fundację Nowoczesna Polska, która propaguje ideę wolnej kultury. Wolne Lektury to biblioteka internetowa, rozwijana pod patronatem Ministerstwa Edukacji Narodowej. W jej zbiorach znajduje się kilka tysięcy utworów, w tym wiele lektur szkolnych zalecanych do użytku przez MEN, które trafiły już do domeny publicznej. Wszystkie dzieła są odpowiednio opracowane - opatrzone przypisami oraz motywami.

Bestia i pani Róża

Katarzyna Hewa

Romans historyczny, którego akcja dzieje się w Krakowie pod koniec XIX wieku. Rozalia Listewska ma dwadzieścia pięć lat i pragnienie, by żyć po swojemu. Marzy o studiach, karierze literackiej i niezależności - w czasach, gdy kobieta powinna raczej dobrze wyjść za mąż, niż mieć własne ambicje. Wszystko się zmienia, gdy po śmierci ojca zostaje oddana pod opiekę obcemu mężczyźnie - Janowi Konradowi Modrzewskiemu, który nie wierzy, że panna z dobrego domu może samodzielnie zarządzać majątkiem... ani własnym życiem. Od pierwszego spotkania łączy ich więcej, niż oboje chcieliby przyznać. On - chłodny racjonalista z bolesną przeszłością. Ona - buntowniczka z sercem na dłoni i piórem w ręku. Między nimi pulsuje napięcie, które przeradza się w uczucie - niebezpieczne, pełne sprzeczności, lecz nieuniknione. Bestia i pani Róża to opowieść o kobiecie, która nie godzi się na rolę tła w cudzym życiu. To także historia mężczyzny, który musi nauczyć się kochać bez posiadania. Czy można ocalić miłość, nie rezygnując z własnych marzeń?

Bestia i pani Róża. Demon

Katarzyna Hewa

Romans historyczny, którego akcja dzieje się w Krakowie pod koniec XIX wieku. Bestia i pani Róża. Demon to drugi tom poruszającej historii o namiętności, winie i cenie, którą płaci się za prawdę. W życiu Rozalii i Jana Konrada niespodziewanie pojawia się Feliks Doronin, dawny znajomy, który jednym ruchem burzy ich spokojny świat. Podrobione dokumenty, zdrada adwokata, utrata domu i reputacji okazują się dopiero początkiem okrutnej rozgrywki. Rozalia, rozdarta między lojalnością wobec męża a własnym poczuciem godności, staje się pionkiem w niebezpiecznej grze. Feliks, z pozoru bezwzględny manipulator, odsłania oblicze człowieka złamanego przez miłość i stratę. W tle tych dramatycznych wydarzeń ważą się losy Klary - młodej kobiety, która odkrywa, że nawet największe przeciwności mogą zmienić się w szansę na szczęście. To opowieść o czterech duszach uwikłanych w przeszłość, które muszą zmierzyć się ze swoimi demonami, by odnaleźć sens, przebaczenie i wolność. Bo czasem, aby naprawdę zacząć żyć, trzeba najpierw przestać uciekać od siebie.

Bestia ludzka

Emil Zola

„Bestia ludzka” to powieść z cyklu „Rougon-Macquartowie” znanego francuskiego pisarza Émile Zola, który jest uznawany za głównego przedstawiciela naturalizmu. Wszystkie jego utwory zostały umieszczone w Indeksie ksiąg zakazanych dekretami z końca XIX wieku.  „Bestia ludzka” opisuje dziewiętnastowieczną kolej francuską. Ta powieść opowiada w ciekawy sposób o koncepcji wpływu dziedziczenia cech przodków na życie człowieka. Dzieło jest również interesującą wykładnią poglądów pisarza na kwestię postępu technologicznego i natury ludzkiej.

Bestia w jaskini i inne opowiadania

H.P. Lovecraft

H.P. Lovecraf stał się już prawdziwą ikoną kultury popularnej i jest powszechnie uważany za najwybitniejszego amerykańskiego pisarza grozy XX wieku, który do dziś stanowi wielką inspirację dla literatury i flmu. Siłą swej niezwykłej wyobraźni wykreował na kartach książek rzeczywistość, w której wciąż praktykuje się starożytne rytuały, czarna magia ściąga do naszego wymiaru moce niewyobrażalnego zła, a wszędzie obecna jest przyczajona groza. Niniejszy wybór zawiera utwory mistrza grozy, które podobnie jak te najsłynniejsze dają nam choć na chwilę wgląd w przerażający świat fantasmagorii autora. Dzieła Lovecrafta stanowią kamienie węgielne współczesnego horroru. Clive Barker Najwybitniejszy twórca dwudziestowiecznej literatury grozy. Stephen King