Literatura

Futerał. O urządzaniu mieszkań w PRL-u

Agata Szydłowska

W powszechnym przekonaniu wystrój mieszkań w PRL-u był monolitem. Nic bardziej mylnego polityczne zawirowania kolejnych dekad, przemiany gospodarcze, stosunki społeczne i polityka mieszkaniowa gruntownie wpływały na wygląd mieszkań. Zniszczenia II wojny światowej i przesunięcia granic spowodowały, że polskie powojenne wnętrza tworzone były niemal od zera. Kolejne lata niosły nadzieję na poprawę i wyraźnie pokazały, że zarządzanie gospodarstwem domowym wpisywało się w nowoczesny, szeroko zakrojony projekt inżynierii społecznej. Dziś wnętrze z PRL-u przemieniło się w kliszę utrwalaną przez kulturę popularną: to obraz tandety i bylejakości albo zbiór pięknych, nowoczesnych przedmiotów, ikon designu. W obu przypadkach wyjmujemy przedmioty z kontekstu, zapominając, że powstały tyleż z fascynacji nowoczesnością, ile z dojmującego braku, ciasnoty i prowizorki. Badaczka Agata Szydłowska wykonała tytaniczną pracę, poszukując odpowiedzi na pytanie: jak tak naprawdę urządzano się w PRL-u? Błyskotliwie łączy historię społeczną, opowieść o przemianach politycznych i kulturowych z bogactwem materiałów i świadectw. Futerał nie jest książką o straszno-śmiesznej krainie bareizmów i rozklekotanej meblościanki ani o szczytowym okresie dizajnu to nowatorska opowieść o mieszkaniu jako jednym z centralnych obiektów zmartwień, troski, zabiegów, dumy, snobizmów i zaradności pokoleń Polek i Polaków. I tak jak dla Waltera Benjamina dom jest futerałem dla człowieka prywatnego, tak dla Szydłowskiej jest też jednym z kluczy do odczytywania polskiej historii XX wieku.

Futro

Zuzanna Ginczanka

Fu­tro O, ry­sie, żbi­ki i pu­my wy­pcha­ne naj­pu­szy­ściej,  li­sy o żół­tych pod­szew­kach i żół­tych oczach ze szkła,  o, ru­no roz­wie­ru­szo­ne, roz­pię­te pła­sko i chy­trze,  po­ran­ki roz­wie­ru­szo­ne,  na­pię­te cia­sno na snach;  o, grzą­skie, wil­cze igli­wo le­śne jak so­sen wło­sie,  cha­osie niedź­wie­dziej szcze­ci,  za­mę­cie zmą­co­nych dni --  -- cze­szę cię ostrą po­gar­dą,  o, fu­tro roz­wia­nych mych wio­sen,  syp­kie, ko­sma­te fu­tro,  bez mię­sa,  kość­ca  i krwi.    [...]Zuzanna GinczankaUr. w 1917 r. w Kijowie Zm. w 1944 r. w Krakowie Najważniejsze dzieła: Non omnis moriar, Futro Poetka okresu dwudziestolecia wojennego i czasu wojny; pierwotne nazwisko: Sara Ginsburg. Po ukończeniu gimnazjum w Równem studiowała od 1935 roku na wydziale humanistycznym UW, biorąc jednocześnie udział w życiu literackim. Wraz z W. Iwaniukiem, Janczarskim i in. tworzyła grupę literacką ?Wołyń?; należała do najmłodszych współpracowników ?Skamandra?; utwory swe ogłaszała w ?Wiadomościach Literackich?, ?Sygnałach? i ?Szpilkach?. Wydała tom wierszy O centaurach (1936), stanowiący poetycką pochwałę biologicznej, zmysłowej strony życia. W późniejszych jej wierszach pojawia się niepokój światopoglądowy, krytyka społeczna. Ginczanka jest autorką ostrych i celnych satyr politycznych, przede wszystkim o charakterze antyfaszystowskim (Łowy, Prasa, Praczki) oraz m.in. satyry środowiskowej Ballada o krytykach poezję wertujących. Została wydana przez szmalcowników i zamordowana przez hitlerowców; wstrząsający wiersz Non omnis moriar z 1942 r. zawiera gorzką wizję jej przyszłego losu.Kupując książkę wspierasz fundację Nowoczesna Polska, która propaguje ideę wolnej kultury. Wolne Lektury to biblioteka internetowa, rozwijana pod patronatem Ministerstwa Edukacji Narodowej. W jej zbiorach znajduje się kilka tysięcy utworów, w tym wiele lektur szkolnych zalecanych do użytku przez MEN, które trafiły już do domeny publicznej. Wszystkie dzieła są odpowiednio opracowane - opatrzone przypisami oraz motywami.

Futuris. Przebudzeni

Ada Tulińska

Ona może się okazać kluczem do ocalenia ludzkości. Czy zdoła przebudzić innych na czas? Lia, przez system określana jako Li345683a, jest produkterką. Codziennie, siedząc na tym samym stanowisku, przed tym samym ekranem, wytwarza ciągi kodów. Nie zastanawia się nad sensem swojej pracy, nie zadaje pytań, po prostu robi to, czego się od niej oczekuje. W roku 2256 AI steruje życiem na spalonej przez Słońce planecie, na której ludzie żyją podzieleni pod kątem płci w dwóch blokach-miastach. Nie pamiętają dawnych czasów, ich baza wiedzy jest ocenzurowana. Nie mówią, komunikują swoje myśli za pomocą czipów na palcach wskazujących. Pewnego dnia, ni stąd, ni zowąd, Lia doznaje przebudzenia. Kody przestają się zgadzać, jedzenie okazuje się niesmaczne. AI przeznacza buntowniczkę do eliminacji. W ucieczce przed śmiercią dziewczynie pomaga mężczyzna ― przedstawiciel ruchu oporu, Kiu. Wspólna droga pozwala byłej produkterce odkryć w sobie uczucia, o jakie się nie podejrzewała. Niepokój i sympatia, strach i pożądanie, a także archaiczna umiejętność mowy ― wszystko to budzi się w Lii w trakcie podróży przez pustynie i skaliste klify. Tymczasem AI wysyła za buntownikami niszczyciela...

Fuzja

Adam Tatur

Nastolatek Kuba Bielenik, dzięki naukowej działalności swojego ojca oraz obsesyjnemu zadurzeniu we własnej siostrze, przez którą od dziecka jest molestowany, odkrywa świat pełen groteskowych wynaturzeń i okrucieństwa, w którym zacierają się granice między zahamowaniami chłopaka, a jego brutalną naturą. Wybawieniem jawi się ucieczka, która finalnie nie przynosi jednak niczego dobrego.

Fynf und cfancyś

Michał Witkowski

Wiedeń ma być spełnieniem marzeń Dianki o raju. Poszukiwania szczęścia rozpoczyna od męskiego szaletu, w którym najłatwiej zarobić. Spotyka pewnego Polaka o tajemniczym pseudonimie "Fynfundcfancyś". Jeden z najlepszych polskich pisarzy współczesnych powraca do literackich korzeni i swoich ulubionych postaci z osławionego Lubiewa. Najnowsza powieść Michała Witkowskiego z cierpkim humorem przedstawia grozę codzienności i niedyskretny urok lat dziewięćdziesiątych. "Opowieść gdzieś pomiędzy Palahniukiem, "Dziećmi z dworca Zoo", Jelinek a tradycją prozy obyczajowej dwudziestolecia". Michał Witkowski "Historia, która skrzy się i mieni blichtrem upadającej kultury, ale też ściąga w dół w klejące się stacje metra, szemrane bary, czy puste smutne ulice, których martwotę podkreślają tylko sklepowe witryny jaśniejące ścianą rolexów czy cygar. I tak do końca nie wiadomo czy ten cały świat to kraina z Księgi tysiąca i jednej nocy czy raczej Mordor. To współczesna opera buffa, gdzie komizm recytatywów i arii płynnie przechodzi w jęk rozczarowania i skowyt krzywdy". Szymon Kloska "Książka, która ma wszelkie walory potoczystej gawędy, pełnej najróżniejszych awantur, wiedzionej z właściwym Witkowskiemu wielkim językowym szwungiem, z miejsca wciągającym w obręb przedstawianego świata". Marcin Sendecki "To książka nie tylko o pryszczatych chłopakach oddających się za kasę bogatym, starym dziadom. To książkach o nas. O nas wszystkich". Piotr Kofta

Gabinet nr 13

Edgar Wallace

Johnny Gray całe dwa lata czekał na ten właśnie dzień - jego wyrok dobiegł końca i może opuścić więzienie. Nowe życie rozpoczyna od wizyty u swojego przyjaciela Piotra Kane'a. Liczy, że spotka jego córkę Marney, w której mocno się podkochuje. Spotyka go jednak ogromne rozczarowanie - przybywa tuż po ceremonii zaślubin dziewczyny z niejakim Floydem. Gray rozpoznaje w panu młodym syna największego wroga Piotra Kane'a. Czy małżeństwo jest elementem wyrafinowanej zemsty Emanuela Lege'a? Wygląda na to, że Marney jest w opałach. Gęsta fabuła, pełna zwrotów akcji, z zakończeniem na miarę powieści Agathy Christie!

Gabriel Lambert

Alexandre Dumas pere

Cest un exellent petit roman, qui nest pas moins intéressant, que ses grands freres. Un recit intrigant des nombreuses histoires. Un personnage principal, Gabriel Lambert, par moyens malhonntes a tenté de sélever au-dessus de sa condition. Qui est Gabriel Lambert? A-t-il réellement fait partie de la bonne société parisienne? Comment est-il passé de la Chaussée-dAntin au bagne? On se laisse emporter par un conduit psychologique tres instable de ce personnage, on le voit dabord intrépide au bagne, ensuite un enfant fragile dans sa contrée, un espiegle jeune apprenti, un impertinent faussaire, un brave imposteur et enfin un froussard face la justice, la mort, un déséquilibré choisissant de noyer sa honte dans le suicide!

Gabriel Samara, Peacemaker

E. Phillips Oppenheim

Miss Sadie Loyes, the manageress of the Hotel Weltmore Typewriting and Secretarial Bureau, set down the receiver of the telephone which had its place upon her desk and looked thoughtfully around at the eleven young ladies who comprised her present staff. She stood there, an angular, untidy-looking person, tapping a pencil against her teeth, unconscious arbitress, not only of the fate of two very interesting people, but also of the fate of a great nation. Portentous events depended upon her decision. A mans life in this teeming city of New York was a small enough matter of itself.