Psychologia
Pedagogiczne implikacje teorii dezintegracji pozytywnej Kazimierza Dąbrowskiego
Dominik Chojnowski
W książce autor analizuje teorię dezintegracji pozytywnej Kazimierza Dąbrowskiego ze szczególnym uwzględnieniem jej pedagogicznych implikacji dla współczesnych nauk społecznych. Koncepcja ta znalazła uznanie w świecie naukowym, ale pomimo tego jej recepcja podejmowana jest głównie poza granicami naszego kraju. Zajmuje się ona procesem ontogenetycznego rozwoju człowieka. Na tle innych tego typu teorii wyróżnia się tym, że w pozytywny sposób pojmuje dużą część zaburzeń psychicznych, zwłaszcza nerwice i psychonerwice. W inny sposób definiuje też zdrowie psychiczne i chorobę psychiczną. Zgodnie z nią część zaburzeń psychicznych dezintegrujących psychikę człowieka ma kluczowe znaczenie dla jego przyspieszonego rozwoju. Ten tok rozumowania teoria ta przenosi również na obszar zagadnień związanych z edukacją, zwłaszcza na problematykę uczniów zdolnych i związanych z nimi oddziaływań wychowawczych. Daje to rozległe pedagogiczne implikacje. Głównym celem publikacji jest przedstawienie oryginalnej koncepcji wybitnego polskiego badacza w kontekście edukacyjnym. Autor poszukuje odpowiedzi na pytanie, czy jej aplikacja w pedagogice i edukacji jest korzystna, czy też jest to koncepcja przestarzała, nieznajdująca już zastosowania. Zastosowaną metodą badawczą, jest hermeneutyczna analiza rozpraw Dąbrowskiego, która polega na interpretacji i rozumieniu zobiektywizowanych źródeł kulturowych, jakimi są jego teksty. Analizowane są zatem prace autora teorii dezintegracji pozytywnej i wydobywane z nich te treści, które dają możliwość wglądu w to, w jaki sposób rozumiał on kwestie edukacyjne i społeczne oraz jak wpisują się one dzisiaj w nauki społeczne i praktykę oświatową.
Percepcja Ja w relacjach interpersonalnych. O metapercepcji i poczuciu transparentności
Elżbieta Stojanowska
Autorka przedstawia w monografii swoje badania dotyczące samowiedzy jednostki. Koncentruje się na dwóch procesach: metapercepcji - co myślą o niej inni oraz poczuciu transparentności własnej osoby - co inni o niej wiedzą. Badania eksplorują sytuacyjne, osobowościowe oraz związane z płcią uwarunkowania aktualnej i pożądanej percepcji Ja w relacjach interpersonalnych, jak również konsekwencje obu procesów dla autoprezentacji jednostki i jej zadowolenia z relacji. Badania opisywane w książce w większości mają charakter eksperymentalny. O znakomitym warsztacie metodologicznym świadczą dobrze uzasadnione hipotezy, pomysłowe manipulacje eksperymentalne. Monografia posiada również walory dydaktyczne, ze względu na wręcz modelowe prezentowanie wyników badań. Może być ważną pozycją w kształceniu studentów psychologii. fragment recenzji profesor dr hab. Anny Kwiatkowskiej Przedstawiony dorobek empiryczny stanowi istotny wkład w rozumienie zjawisk związanych z wpływem percepcji Ja, transparentności i sposobów konstruowania Ja na przetwarzanie informacji społecznych, których źródłem jest partner. Autorka zbudowała zwarty program badawczy, w którym dominują dobrze zaplanowane badania eksperymentalne realizowane w schemacie badań indywidualnych. Książka adresowana jest do grona czytelników zainteresowanych problematyką Ja. Stanowi zarówno wartościową pozycję naukową, jak i użyteczne źródła materiałów do wykorzystania w dydaktyce uniwersyteckiej. fragment recenzji profesor dr hab. Anny Szuster-Kowalewicz
Sharon Martin
Czy narzucasz sobie a być może również innym wyjątkowo wysokie standardy? Czy twój wewnętrzny głos wciąż ci powtarza, że jesteś kimś niewystarczająco dobrym, niezależnie od tego, jak wiele osiągasz? Czy nie podejmujesz nowych wyzwań z obawy przed porażką? Perfekcjoniści stawiają sobie nierealistycznie wysokie wymagania, dążą do doskonałych rezultatów i są bezlitośnie samokrytyczni. Wiążą swoje poczucie wartości z wynikami i osiągnięciami, dlatego z obawy przed porażką, zawstydzeniem czy uznaniem za niekompetentnych unikają angażowania się w nowe rzeczy, odmienne od tego, co znają. Łatwiej przychodzi im zauważanie swoich błędów i niedociągnięć, trudniej zalet i dokonań. Miewają też trudności z dotrzymywaniem terminów, bo chcąc wykonać zadanie jak najlepiej, odkładają je na później bądź w nieskończoność poprawiają i nigdy nie są w pełni zadowoleni. Taka postawa przyczynia się do życia w ciągłym stresie i napięciu, obniżenia nastroju, przepracowania, straty możliwości. Niszczy poczucie własnej wartości i więzi z ludźmi. Jak zatem odnaleźć równowagę? Dzięki tej praktycznej książce odkryjesz źródła swojego perfekcjonizmu i uświadomisz sobie, jak perfekcjonizm przejawia się w twoim życiu oraz jak negatywnie wpływa na twoje zdrowie i relacje. Zrozumiesz, że on nie pozwala ci podejmować ryzyka i ruszyć naprzód. Autorka opisuje zweryfikowane naukowo, skuteczne techniki poznawczo-behawioralne, dzięki którym zmienisz perfekcjonistyczne, często kłopotliwe zachowania i uwolnisz się od ograniczających cię przekonań. Przestaniesz określać swoją wartość na podstawie produktywności i osiągnięć, a w zamian nauczysz się okazywać sobie współczucie, radzić sobie z ostrym samokrytycyzmem, prokrastynacją, poczuciem winy i wstydem, a także przezwyciężać potrzebę kontroli i koncentracji na osiąganiu wyznaczonych celów. Zaakceptujesz swoje niedoskonałości i zaczniesz postrzegać popełniane błędy jako okazje do rozwoju. Rozpoczniesz nowe życie życie bez lęku przed porażką, zażenowaniem, krytyką czy odrzuceniem.
Pieniądze albo życie. Jak pieniądze wpływają na nasze zachowanie, emocje i relacje?
Agata Gąsiorowska, Katarzyna Sroczyńska
Co trzeci z nas ma poczucie, że pieniądze się go nie trzymają, niemal wszyscy uważamy, że warto oszczędzać, ale mniej niż połowa z nas deklaruje, że to robi. A jednocześnie tylko co piąty Polak czuje się bezpieczny finansowo. W dodatku o pieniądze częściej się kłócimy, niż o nich rzeczowo rozmawiamy. W końcu dżentelmeni o pieniądzach nie dyskutują. Prof. Agata Gąsiorowska, psycholożka społeczna i badaczka psychologii pieniędzy, oraz dziennikarka Katarzyna Sroczyńska zdecydowanie nie zgadzają się z poglądem, że o pieniądzach nie wypada mówić. Powołując się na badania naukowe i ilustrując je przykładami z literatury i filmu, anegdotami z historii powszechnej i życia osobistego, przekonują, że znaczenie pieniędzy wykracza daleko poza ich funkcję ekonomiczną. To, co myślimy o pieniądzach, wpływa na to, jak postrzegamy siebie i innych ludzi, jak pracujemy i budujemy relacje, jak podejmujemy decyzje zupełnie z finansami niezwiązane. Ale z drugiej strony jak pokazują autorki na to, jak wydajemy pieniądze, wpływają czynniki pozaekonomiczne, choćby lęk przed przemijaniem, poczucie wdzięczności czy sposób, w jaki tworzymy bliskie związki. Pieniądze są pewnego rodzaju soczewką, która skupia nasze wartości, symbole i przekonania, zarówno pozytywne, jak i negatywne mówi prof. Agata Gąsiorowska w pierwszej z dziesięciu rozmów, które składają się na książkę Pieniądze albo życie. Jak pieniądze wpływają na nasze zachowanie, emocje i relacje. Dzięki zamieszczonemu w książce kwestionariuszowi, opracowanemu przez prof. Gąsiorowską, czytelnik może sprawdzić, jakie są jego postawy wobec pieniędzy, i dowiedzieć się, co z tego wynika. Można w niej między innymi przeczytać: - Czy tak samo wydaje się pensję i wygraną na loterii? - Co nam ułatwia oszczędzanie, a co utrudnia? - Czy pieniądze łagodzą strach przed śmiercią? - Dlaczego emerytki są bardziej zadowolone ze swojej sytuacji finansowej niż ich synowie na menedżerskich stanowiskach? - Jak bieda wpływa na funkcje poznawcze? - Czy bogaci są zdrowsi psychicznie? - Czy pieniądze mogą działać jak gaz rozweselający? - Jak pieniądze wpływają na samoocenę? - Dlaczego dzieci, które bawią się pieniędzmi, są mniej skłonne do pomagania innym? - Czy warto płacić dzieciom za dobre stopnie? - Po co psychologowie ekonomiczni badają wdzięczność, skromność i praktyki mindfulness? - Kto chętniej dzieli się tym, co ma: mniej czy bardziej zamożni? - Czy materialiści są szczęśliwi? A jaka jest Twoja postawa wobec pieniędzy? Sprawdź się w teście i przeczytaj, co z tego wynika. Pieniądze albo życie to książka nie tylko interesująca, ale także aktualna i ważna. W czasach szalejącego konsumpcjonizmu powiązanego z brakami w umiejętnościach zarządzania pieniędzmi oferuje cenną wiedzę, pozwalającą zrozumieć i potencjalnie zmienić nasze zachowania związane z finansami pisze w recenzji naukowej książki dr Anna Kuźmińska z Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego. O autorkach: Agata Gąsiorowska psycholożka społeczna i badaczka psychologii pieniędzy, profesorka pracująca na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu Katarzyna Sroczyńska dziennikarka naukowa współpracująca między innymi z OKO.Press
Pieniądze w umyśle. Jak myślenie wpływa na motywacje
Wiesław Baryła
Dlaczego pieniądze są dla ludzi ważne i cenne? Dlaczego ludzie chcą mieć pieniądze, dlaczego dążą do ich posiadania? Książka ta dowodzi, że samo pomyślenie o dużej sumie pieniędzy nasila bieżącą motywację. Przy czym to pomyślenie może mieć zupełnie zdawkowy charakter, nie musi być myślą o tym, by zarobić duże pieniądze. Takie zdawkowe myślenie wzmaga chęć posiadania dóbr, chęć pomagania innym, odwzajemnienia pozdrowienia, ale także chęć agresywnej prowokacji czy chęć seksualną lub chęć tego, by dobrze wypaść na egzaminie. Książka pokazuje chorobliwą miłość człowieka do pieniędzy, które są w stanie przejąć kontrolę nad jego życiem. Znane mi teorie psychologiczne dotyczące znaczenia pieniędzy są mniej lub bardziej udane. Autorska propozycja Wiesława Baryły przedstawiona w książce Pieniądze w umyśle należy zdecydowanie do tej drugiej kategorii. Autor przedstawia nadzwyczaj zajmującą i oryginalną koncepcję motywacyjnych konsekwencji aktywizacji idei pieniądza oraz imponującą serię badań, które testują jej założenia. Wszystko to poprzedza przeglądem koncepcji i badań dotyczących stosunku człowieka do pieniędzy. Docenić należy, że wyraźnie wykracza poza perspektywę samej psychologii (czy nawet nauk społecznych), w interesujący sposób pokazuje historię pieniądza, jego znaczenie w poszczególnych okresach dziejów, jego magiczną moc. Z recenzji Dariusza Dolińskiego dla miesięcznika Charaktery Książka Wiesława Baryły to nowy smak w literaturze psychologicznej. Autor prezentuje niezwykłą erudycję nie tylko w dziedzinie, której książka jest poświęcona, lecz także w sferze ekonomii (świetny rozdział o pieniądzu), fizjologii czy biologii (idea transferu pobudzenia przez wizerunek pieniędzy). Hanna Brycz, autorka książki Instrukcja obsługi człowieka
Martyna Jadczak-Turyk
Lęk nie musi Cię ograniczać. Odkryj, jak go ujarzmić i jak z nim żyć Polacy cierpią na przewlekły stres. Ważna jest "pierwsza samopomoc" | Newsweek "Nie mogę przestać o tym myśleć". Jak poradzić sobie z natrętnymi myślami? Lęk to jedna z uniwersalnych emocji. Doświadczają go ludzie na całym świecie, w bardzo różnych sytuacjach. Lęk jest normalny i nie ma w nim (nomen omen) niczego niepokojącego. Chyba że przejmuje nad człowiekiem kontrolę i przeszkadza mu w codziennym funkcjonowaniu ― przeradza się w fobię społeczną, OCD, lęk uogólniony lub inną jego formę pod postacią, ogólnie rzecz ujmując, zaburzeń lękowych. Wówczas może się stać problemem, nieraz bardzo poważnym. Na szczęście nie jesteśmy wobec niego bezradni. To książka przeznaczona dla każdego, kto doznaje takiego utrudniającego życie lęku. Została napisana przez doświadczoną psycholożkę, by pomóc Ci zrozumieć lęk i to, jakie informacje ze sobą niesie, a następnie nauczyć się go wyciszać i uspokajać. Z założenia poradnik ma stanowić także swojego rodzaju apteczkę pierwszej pomocy przeciwlękowej, zawiera bowiem sprawdzone sposoby na radzenie sobie w sytuacjach, w których lęk narasta i czujesz, że za chwilę zmieni się przykładowo w atak paniki (tak, można go powstrzymać!). Poznaj sekrety walki z lękiem. Naucz się spokojniej żyć i podejmować decyzje w obliczu stresu i niepewności!
Katarzyna Schier
Książka Katarzyny Schier Piękne brzydactwo - psychologiczna problematyka obrazu ciała i jego zaburzeń to pierwsza w Polsce naukowa monografia na ten temat. Autorka odwołuje się do różnych perspektyw - kulturowej, rodzinnej i wewnątrzpsychicznej, przedstawia dane z literatury, wyniki badań empirycznych oraz studia osób (przypadków). Stawia tezę, że zaburzenia psychosomatyczne są pomostem między ciałem i psychiką. Zdaniem Katarzyny Schier ,,ciało jest składane w ofierze, jest poświęcane po to, aby człowiek nie konfrontował się z psychicznym bólem"; to m.in. próba ochrony w umyśle dobrego wizerunku najbliższych osób. W książce analizowane są różne sposoby modyfikacji obrazu ciała, prowadzące do tego, że Brzydactwo ma szansę stać się Piękne. Książka dr hab. Katarzyny Schier traktuje o kształtowaniu się obrazu ciała, jego zaburzeniach i sposobach modyfikacji. Jest kolejnym dziełem autorki podejmującej trudną problematykę zaburzeń psychosomatycznych. Jest książką znakomitą, przybliżającą czytelnikowi tę problematykę, między innymi także dzięki niezwykle jasnemu językowi, bogatemu w piękne metafory i wnikliwym opisom klinicznym stanowiącym ilustrację tez teoretycznych.
Piękne umysły. Jak ludzie myślący obrazami, wzorami i abstrakcjami postrzegają świat
Temple Grandin
Czy zdarza Ci się, że coś wiesz, ale nie umiesz wyjaśnić skąd? Czy rozwiązujesz problemy w niestandardowy sposób? Czy masz żywą wyobraźnię? Czy masz talent muzyczny, plastyczny lub mechaniczny? Jeśli tak – możliwe, że jesteś osobą myślącą wizualnie. Taki sposób myślenia przypomina trochę korzystanie z grafik Google’a lub oglądanie krótkich filmów na Instagramie lub TikToku. W Twojej głowie pojawia się sekwencja obrazów zrozumiała tylko dla Ciebie. Wśród osób myślących wizualnie są najwięksi wynalazcy tacy jak Thomas Edison, Alan Turing czy Elon Musk. Dla osób myślących wizualnie kluczowa jest możliwość nauki metodą prób i błędów. Dlatego często kiepsko sobie radzą w szkole, gdzie kładzie się nacisk na naukę teorii. Jak rozpoznać i wspierać naszych przyszłych inżynierów, projektantów, artystów? W swojej najnowszej książce Temple Grandin uczy rodziców, w jaki sposób mogą odkryć i rozwijać mocne strony swoich dzieci. Danie dziecku szansy na sukces jest czymś niezmiernie ważnym, a punktem wyjścia powinno być zrozumienie tego, jak ono myśli, a więc także, jak się uczy. Temple Grandin nawiguje między sposobami myślenia niczym najsprawniejszy pilot, pokazując czytelnikom, że każdy z nas jest inny pod względem odbierania świata, kreacji myśli, najlepszej metody uczenia się. Podkreśla przede wszystkim wartość tej różnorodności – zgodnie z jej słowami „możemy tylko zyskać, jeśli wykorzystamy moce tkwiące w umysłach każdego typu i rodzaju”. Izabela Hnidziuk-Machnica, dyrektor zarządzająca Fundacji Aleklasa
Pięknie się różnić, mądrze być podobnym. O pożytkach dostrzegania podobieństwa między ludźmi
Wiesław Łukaszewski
Lubimy się różnić od innych, wyróżniać na ich tle - dzięki temu choć przez chwilę możemy czuć się wyjątkowi, niepowtarzalni, jedyni w swoim rodzaju. Szukamy też ludzi do siebie podobnych takich, którzy podobnie myślą i odczuwają, podobnie spostrzegają świat, lubią te same książki, filmy, płyty czy gry. Kiedy zauważamy różnice, często odwołujemy się do porównań społecznych ale wówczas okazuje się, że jesteśmy lepsi lub, niestety, gorsi od innych, co skłania nas do rywalizacji. W długiej perspektywie więcej korzyści przyniesie nam współpraca - rywalizacja jednak może być silniejszą pokusą, gdy wiele się spodziewamy po wygranej (w szkole, w pracy, w lokalnej społeczności i w wielkiej polityce). Różnice istnieją i są nam potrzebne nikt przecież nie podważy piękna różnorodności ani płynących z niej pożytków. Ale to dzięki podobnym do nas nie otwiera się przed nami otchłań samotności. Wiesław Łukaszewski - wybitny autorytet w dziedzinie psychologii osobowości i psychologii społecznej. Autor licznych książek i artykułów naukowych. Znany popularyzator psychologii. Wieloletni przewodniczący Komitetu Nauk Psychologicznych PAN. Obecnie profesor Uniwersytetu Zielonogórskiego. Miłośnik dobrej literatury, muzyki oratoryjnej i ogrodów. Autor bestsellerowych "Wielkich i tych nieco mniejszych pytań psychologii".
Piękny styl. Przewodnik człowieka myślącego po sztuce pisania XXI wieku
Steven Pinker
Dlaczego pisarstwo tak często bywa kiepskie i jak można je poprawić? Czy krótkie wiadomości tekstowe i media społecznościowe psują język? Czy współczesnym młodym ludziom zależy na dobrym stylu pisarskim? Dlaczego komukolwiek miałoby na nim zależeć? W swojej zajmującej i pouczającej książce Steven Pinker, wybitny kognitywista i lingwista oraz znakomity pisarz, przedstawia nowy pomysł na podręcznik dobrego pisania w XXI wieku. Zamiast narzekać na upadek języka, ubolewać nad tym, co go irytuje, albo powtarzać dogmatyczne nakazy i zakazy autorów poradników sprzed stulecia, Pinker wykorzystuje naukową wiedzę na temat języka i umysłu, aby pomóc czytelnikowi w trudnej sztuce tworzenia przejrzystej, spójnej i stylowej prozy. Nie wińmy Internetu mówi autor ani dzisiejszej młodzieży. Sztuka pisania nigdy nie była łatwa. Dobre pisarstwo zaczyna się od smakowania znakomitej prozy innych autorów. Wymaga wyobraźni umiejętności podtrzymywania iluzji, że kierujemy spojrzenie czytelnika na jakiś element świata. Pisarz musi przezwyciężyć klątwę wiedzy trudność, jaką wszystkim nam sprawia wyobrażenie sobie, jak to jest, kiedy nie wie się tego, co my wiemy. Dobry pisarz musi rozumieć, w jaki sposób składania językowa przekształca skomplikowaną sieć idei w liniowy ciąg słów. Powinien splatać zdania w spójną całość, tak aby jedno zdanie płynnie przechodziło w następne. Wreszcie, musi umiejętnie stosować reguły poprawnego użycia, odróżniając te, które nadają prozie lekkość i przejrzystość, od mitów i przesądów. Książka Pinkera obfituje w przykłady znakomitego i marnego pisarstwa, unikając pouczającego tonu i spartańskiej surowości klasycznych podręczników. Autor pokazuje, że sztuka pisania może być przyjemnym dążeniem do mistrzostwa i fascynującym tematem rozważań intelektualnych. Książka Piękny styl jest adresowana do wszystkich, którzy zajmują się pisaniem, a także do czytelników, którzy interesują się literaturą i chcieliby się dowiedzieć, w jaki sposób nauka o ludzkim umyśle może nam pomóc w zrozumieniu, jak działa język w swoim najlepszym wydaniu. Znakomity myśliciel, świetny pisarz. () Pinker to prawdziwa gwiazda, a świat nauki ma wielkie szczęście, że pojawił się w nim ktoś taki. Richard Dawkins Ta książka w przejrzysty i pełen wdzięku sposób obala pogląd, że język angielski schodzi na psy. Pinker napisał podręcznik Strunka i Whitea na nowe stulecie, podważając przy tym bezpodstawne twierdzenia, takie jak to, że znany slogan reklamowy Winston tastes good like a cigarette should powinien brzmieć: Winston tastes good as a cigarette should. John McWhorter, autor książek Our Magnificent Bastard Tongue i The Power of Babel On pisze jak anioł. The Economist Świetna lektura! Tylko Steven Pinker mógł napisać tę znakomitą książkę i, dzięki Bogu, zrobił to. Dobre pisarstwo może zmienić nasz sposób spostrzegania świata pisze autor, a Piękny styl z pewnością zmieni nasz sposób myślenia o dobrym pisarstwie. Ciekawość i radość autora rozświetlają każdą stronę tej książki, a kiedy Pinker pisze, że dobry styl może uczynić świat lepszym, wierzymy mu. Patricia T. OConnor, autorka książek Woe Is I oraz (ze Stewartem Kellermanem), Origins of the Specious Bardzo dobrze, że człowiek obdarzony tak żywym i jasnym umysłem przybliża szerokiej publiczności idee nauki o poznaniu. Douglas Hofstadter, Los Angeles Times Steven Pinker, nagradzany psycholog, kognitywista, intelektualista i popularyzator nauki, jest również przewodniczącym komisji poprawności językowej (Usage Panel) American Heritage Dictionary oraz uznanym autorem takich bestsellerów, jak The Language Instinct, Words and Rules i The Stuff of Thought. Jest profesorem na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Harvarda. Mieszka w Bostonie i w Truro w stanie Massachusetts. Jeden z najwybitniejszych współczesnych myślicieli Pinker został uznany przez Time Magazine's jednym ze 100 Most influential people in the world in 2004 oraz przez magazyn Prospect a także Magazyn Foreign Policy's jednym ze 100 top public intellectuals (w latach 2005, 2008; 2010 i 2011) oraz uznany przez Magazyn Foreign Policy za jednego z najważniejszych światowych myślicieli.
Ludwig Jekels
Wydane w 1952 r. w Stanach Zjednoczonych Eseje wybrane Ludwika Jekelsa to zbiór jego najbardziej znaczących artykułów. Prezentuje w nich własne podejście do kluczowych psychoanalitycznych pojęć, jak wina czy litość, dokonuje interpretacji wybranych zjawisk kulturowych i społecznych oraz tekstów literackich. Szczególną uwagę zwraca obszerny esej poświęcony intrygującej historyków kwestii zmiany narodowej tożsamości Napoleona. Jekels posługuje się klasycznie psychoanalitycznym modelem interpretacji, opartym na założeniu, że sens danego wytworu kulturowego należy objaśnić, dokonując rekonstrukcji ukształtowanej przez edypalne relacje wewnątrzrodzinne struktury psychicznej jego twórcy. Książka świadczy o umiejętności łączenia przez Jekelsa perspektywy teoretycznych rozważań z doświadczeniami uzyskanymi w trakcie terapii psychoanalitycznej. Daje też wyobrażenie o jego interpretacyjnym kunszcie. W pracach poświęconych dramatom Szekspira zdobywa się na ciekawe odczytania psychologii ich głównych bohaterów. Uwagę w zbiorze zwracają też napisane wspólnie z Edmundem Berglerem eseje na temat popędowego dualizmu w marzeniach sennych oraz pojęć przeniesienia i miłości. Czego nie wiemy jeszcze o Napoleonie, Makbecie czy psychologii Świąt Bożego Narodzenia? Możemy się tego dowiedzieć z fascynującej lektury esejów Ludwiga Jekelsa (1867‒1954), ucznia Freuda, następnie lwowskiego psychiatry, właściciela sanatorium w Bystrej, a w końcu skazanego na emigrację – nowojorskiego psychoanalityka. Eseje zawierają oryginalną interpretację takich pojęć, jak wina, miłość, litość i przeniesienie. Jekels tłumaczy motywy kierujące ludzką psychiką, obnażając tajemnice id, ego i superego. Umiejętnie łączy przy tym perspektywę teoretycznych rozważań z doświadczeniami uzyskanymi w trakcie psychoanalitycznej terapii. Spójna i sugestywna argumentacja autora pozwala zrozumieć na nowo sens wybranych zjawisk kultury i tekstów literackich przez pryzmat tkwiących u ich podłoża narcystycznych pragnień, edypalnych struktur i zmagających się popędów – Erosa i Tanatosa. Z recenzji prof. Marzenny Jakubczak Ludwik Jekels był pionierem psychoanalizy Freuda w polskich środowiskach lekarskich i artystyczno-inteligenckich. Urodzony w 1867 roku we Lwowie, w zasymilowanej rodzinie żydowskiej uczęszczał tu do polskich gimnazjów. Pierwsze próby stosowania terapii psychoanalitycznej podejmował w prowadzonym przez siebie sanatorium w Bystrej koło Bielska na Górnym Śląsku. Równocześnie prowadził ożywioną działalność publikacyjną w polskich czasopismach lekarskich i wygłaszał wykłady. Jest autorem książki Szkic psychoanalizy Freuda (Lwów 1912). W 1910 r., po śmierci żony, sprzedał sanatorium i przeniósł się do Wiednia, gdzie z czasem stał się bliskim współpracownikiem Freuda. W 1938 r., po dojściu nazistów do władzy w Austrii, wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie został honorowym członkiem Nowojorskiego Towarzystwa Psychoanalitycznego. Zmarł w 1953 r. W Polsce działalność Jekelsa na polu psychoanalizy została szybko zapomniana, dopiero w ostatnich latach powstało szereg prac naukowych omawiających jego dorobek z polskiego okresu.
Placebo. Dlaczego działa coś, co nie działa?
Barbara Dolińska
Zjawisko placebo od lat fascynuje i zadziwia, stawiając badaczy przed koniecznością odpowiedzi na kłopotliwe pytanie: dlaczego działa coś, co działać nie powinno? Jak wytłumaczyć efektywność placebo w warunkach, w których konwencjonalna medycyna jest bezradna? Czy to prawda, że placebo bywa tylko niewiele mniej skuteczne niż osławiony prozac? I czy istnieją osobowościowe wyznaczniki podatności na to zjawisko? Ta książka adresowana jest do lekarzy, farmaceutów, psychologów i psychoterapeutów ale nie tylko. Przedstawia bowiem wyczerpująco zastosowania placebo zarówno w medycynie i w badaniach psychologicznych, jak i w sporcie, w którym jak się okazuje zjawisko to może odgrywać ważną rolę. Autorka nie unika przy tym tematów trudnych i niejednoznacznych, takich jak etyczne aspekty stosowania placebo. Współczesna nauka odnotowuje działanie placebo w coraz to nowszych obszarach. Próbuje też wyjaśnić mechanizmy, dzięki którym placebo działa. Po okresie, w którym była właściwie bezsilna, jeśli chodzi o wyjaśnienie omawianego tu zjawiska, i ograniczała się do tego, by w mądrze brzmiące słowa ubierać ludową mądrość wiara czyni cuda, przyszedł wreszcie okres mniej wstydliwy. Nauka, zwłaszcza w ostatnich dekadach, zidentyfikowała bowiem mechanizmy, dzięki którym placebo działa, i choć nadal wiele jest niejasności i kontrowersji, placebo przestało być zjawiskiem całkowicie tajemniczym. (Fragment książki) Istnieje pewna grupa zjawisk psychologicznych fascynujących i tajemniczych zarazem. Zjawisk, których zrozumienie może mieć nie tylko duże znaczenie praktyczne, ale także wywrzeć ogromny wpływ na wyjaśnienie mechanizmów regulacji zachowania człowieka. Należą do nich między innymi kontrola nad umieraniem, zdrowotne konsekwencje wykształcenia czy skuteczność placebo. Dane empiryczne na ten temat nie pozostawiają żądnych wątpliwości zjawiska te zachodzą często i bywają bardzo efektywne. Materiał dowodowy jest bogaty, materiał anegdotyczny jeszcze bardziej. Tymczasem samo rozumienie mechanizmu tych zjawisk pozostaje daleko w tyle. (Z recenzji profesora Wiesława Łukaszewskiego)
Daria Domarańczyk-Cieślak
Autorka śledzi w publikacji narodziny psychologii jako dyscypliny naukowej na przełomie XIX i XX wieku na ziemiach polskich. Problematykę tę umieszcza w kontekście rozwoju dziedziny w Europie Zachodniej, co prowadzi ją do wniosków, że na gruncie polskim "przednaukowa" psychologia nie odbiegała poziomem od zachodnioeuropejskiej. Książka ma charakter interdyscyplinarny. Autorka opiera się przede wszystkim na historycznej metodzie badania źródeł, ale wykorzystuje także metody prasoznawcze oraz literaturę i wiedzę z zakresu psychologii, pedagogiki, medycyny, filozofii i teologii. * Spośród trzech rozdziałów najwięcej wnosi obszerny rozdział trzeci. Te wątki mają charakter nowatorski i stanowią ważny wkład Autorki w badania nad dziejami psychologii na ziemiach polskich. Rozproszenie dorobku pierwszych polskich psychologów wymagało żmudnych i pracochłonnych poszukiwań. Nie mam wątpliwości, że Autorce udało się zgromadzić informacje o zdecydowanej większości ważniejszych prac umieszczonych w rodzimych czasopismach rodzącego się na przełomie XIX i XX wieku nowego środowiska naukowego. Z recenzji prof. dr. hab. Marka Przeniosło
Poczucie samoskuteczności jako moderator wpływu afektu na wykonanie zadań
Tomasz Łukasz Niemiec
W psychologii wciąż nie ma jasności co do tego, czy ludzie wydajniej przetwarzają informacje, gdy są w nastroju pozytywnym, czy też gdy pozostają pod wpływem negatywnego nastroju. W odpowiedzi na to pytanie powstały koncepcje wskazujące, że to, w którym nastroju wystąpi wydajniejsze przetwarzanie informacji, może zależeć od dodatkowych czynników. W książce Poczucie samoskuteczności jako moderator wpływu afektu na wykonanie zadań prezentowane jest ujęcie nawiązujące do holistycznej tradycji, w ramach której założenia dotyczące sfer emocjonalnej i poznawczej poszerzono o postulaty związane ze sferą motywacyjną. W omawianej koncepcji po raz pierwszy uwzględniono także sferę osobowościową. Skoncentrowano się na postulatach dotyczących cechy osobowościowej, którą jest specyficzne poczucie samoskuteczności. Trzy eksperymenty przedstawione w książce dostarczyły wsparcia empirycznego dla prezentowanej koncepcji. Niniejsza praca jest samodzielnym wkładem do problematyki relacji między afektem i poznaniem. Wprowadza ciekawy model teoretyczny, wyjaśniający wpływ poczucia samoskuteczności na zależność między afektem i funkcjonowaniem poznawczym, jak również dostarcza empirycznej weryfikacji tego modelu za pomocą rzetelnie przygotowanych i przeprowadzonych eksperymentów. Autor wykazał się dużą orientacją w podejmowanej problematyce oraz zdolnością krytycznej oceny dotychczasowych ustaleń teoretycznych, jak również umiejętnością stawiania własnych pytań badawczych. prof. dr hab. Małgorzata Sobol-Kwapińska Tomasz Łukasz Niemiec (ur. 1985) jest doktorem psychologii, pracuje w Wyższej Szkole Bankowej w Toruniu. Wyniki swoich badań nad psychologią emocji, poznania i osobowości prezentował m.in. na konferencji Canadian Psychological Association w Toronto. Innym obszarem badawczym, na którym koncentruje się dr Tomasz Łukasz Niemiec, jest robotyka społeczna. Pełni on jedną z funkcji kierowniczych w ogólnoeuropejskim projekcie grantowym PROSPERO. Odbył także szkolenie z pokrewnego obszaru nowoczesnych technologii i zmian zachowania organizowane przez Uniwersytet Boloński. Autor uczestniczy w tworzeniu polskich adaptacji testów psychologicznych. Jest również recenzentem amerykańskiego dwumiesięcznika „Psychological Reports”. W roku 2015 otrzymał nagrodę Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki za wybitne osiągnięcia naukowe.
Sylwia Kita
Książka przybliża istotę integracji psychoterapii oraz psychoterapii integracyjnej w ujęciu Jerzego Mellibrudy. Czytelnik zapozna się z dokładną analizą pojęcia psychoterapii, zawodu psychoterapeuty, relacji terapeutycznej, schematów osobistych, objawów psychopatologicznych oraz poczucia samotności. Ponadto znajdzie w niej opis przypadku pacjentki objętej psychoterapią oraz zapozna się z wnikliwą analizą przebiegu terapii. Publikacja ma walor naukowy i zawiera pogłębioną analizę wyników badań pacjentów biorących udział w eksperymencie naturalnym opartym na planie quasi-eksperymentalnym z jedną grupą badawczą oraz pomiarem początkowym i końcowym. Może być wykorzystana jako lektura uzupełniająca dla studentów psychologii oraz psychoterapeutów i psychiatrów zainteresowanych wynikami badań z obszaru psychoterapii i leczenia zaburzeń psychicznych. Stanowi również materiał źródłowy do dyskusji i dalszych badań nad skutecznością psychoterapii integracyjnej.
Magdalena Chrzan-Dętkoś
Książka Magdaleny Chrzan-Dętkoś stanowi bardzo ciekawą, naukowo udokumentowaną, prezentację najnowszych badań (w tym własnych) oraz klinicznych studiów przypadków kobiet z depresją poporodową. To rzetelne kompendium będzie drogowskazem w diagnozowaniu i pomocy psychologicznej, a także w profilaktyce i poradnictwie rodzinnym. dr hab. Bernadetta Izydorczyk, prof. UJ Monografia należy do nielicznych w Polsce prac łączących ujęcie badawcze, podręcznikowe, poradnikowe i kazuistyczne. Takie podejście do tematu wymagało od Autorki wszechstronnej wiedzy. Jako psycholog musiała głęboko wniknąć w zagadnienia z zakresu medycyny, psychoterapii, wsparcia psychologicznego, a nawet traumatologii. To sprawia, iż recenzowana rozprawa ma charakter unikatowy. (...) Autorka przeprowadza czytelnika przez niejasności terminologiczne (...), proponując klarowne rozróżnienie problemów takich jak przygnębienie poporodowe czy baby blues, depresja w ciąży i depresja poporodowa. Sama ta część opracowania warta jest włączenia do lektur obowiązkowych studentów psychologii, medycyny, pielęgniarstwa czy nauk o zdrowiu, a także praktyków zajmujących się pracą z młodymi rodzicami. dr hab. Małgorzata Lipowska, prof. UG Magdalena Chrzan-Dętkoś, dr psychologii, pracuje w Zakładzie Psychologii i Psychopatologii Rozwoju Instytut Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego, jest certyfikowaną psychoterapeutką Polskiego Towarzystwa Psychologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Psychodynamicznej. Współprowadzi ośrodek psychoterapeutyczny Centrum Terapii Depresji w Gdyni, jest koordynatorką merytoryczną programu profilaktycznego ,,Przystanek Mama" realizowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w północnej Polsce. Matronat: Fundacja Rodzić po Ludzku