Psychologia
Polskie zmory. Psychoanaliza w międzywojniu. Wybór tekstów
Bartłomiej Dobroczyński
Książka jest kontynuacją oraz dopełnieniem antologii Od Jekelsa do Witkacego. Psychoanaliza na ziemiach polskich pod zaborami 1900‒1918 i realizuje dwa odmienne, choć uzupełniające się wzajemnie cele. Po pierwsze więc, pokazuje, że wbrew pokutującym nie tylko wśród laików opiniom psychoanaliza stanowiła w Polsce okresu międzywojnia realną siłę. Wywołała w rodzimych kręgach intelektualnych spory oddźwięk oraz zyskała grono oddanych zwolenników i zwolenniczek. Upewniają o tym fascynujące teksty zawarte w tej antologii. Wśród ich autorek i autorów znaleźć można zarówno postaci znaczące i szanowane w swoich środowiskach profesjonalnych (jak choćby Tadeusz Bilikiewicz, Stefan Borowiecki, Maurycy Bornsztajn, Gustaw Bychowski czy Natalia Zylberlast-Zandowa), jak i osoby mniej znane, stanowiące jednak „sól” naszej freudowskiej „ziemi”. Po drugie jednak, Polskie zmory prowokują do pytań, które dotyczą nie tylko przeszłości „polskiej psychoanalizy”, lecz również naszej trudnej współczesności. Czy bogata obecność psychoanalizy w piśmiennictwie i debatach intelektualnych międzywojnia „przeorała” świadomość Polaków i dokonała jej trwałej transformacji? Czy doprowadziła w Polsce do zmiany stosunku do takich kwestii jak podmiotowość i wolna wola, świadomość i nieświadomość, erotyka i seksualność, przemoc i rywalizacja? Lektura pozwala samodzielnie odpowiedzieć na te pytania i stwarza okazję do pogłębionej refleksji na temat naszej „narodowej” tożsamości oraz zastanowienia się nad tym, kim jesteśmy teraz i kim pragnęlibyśmy być w przyszłości. Objaśniając w błyskotliwym wprowadzeniu do tego tomu, dlaczego „psychoanaliza nam się nie udała”, Bartłomiej Dobroczyński rzuca mocne światło na rdzeń kultury polskiej. Nie inaczej jest w samej antologii: także za pośrednictwem symfonii głosów cudzych antologiście udaje się mówić o naszym kraju. Po pierwsze dlatego, że dzięki tym głosom otrzymujemy nieoczywisty wgląd w międzywojenną Polskę. Po drugie dlatego, że możemy tu obcować z siłami, które starały się wzbogacić naszą katolicko-szlachecko-chłopską kulturę o perspektywę psychoanalityczną, oraz tymi, które owym próbom się przeciwstawiały i które okazały się potężniejsze. Stąd też ta sumienna antologia jest po prostu arcyważną książką o Polsce. Adam Lipszyc Bartłomiej Dobroczyński (ur. 1958) – psycholog, dr hab., profesor nadzwyczajny w Instytucie Psychologii UJ. Zajmuje się historią psychologii, psychopatologii i psychoanalizy, irracjonalizmem, a także sztuką i alternatywnymi ruchami kulturowymi. Autor m.in. książek: New Age. Il pensiero di una ‘nuova era’ (1997), Idea nieświadomości w polskiej myśli psychologicznej przed Freudem (2005), Niezabliźniona rana Narcyza. Dyptyk o nieświadomości i początkach polskiej psychoanalizy (2018, z Mirą Marcinów) oraz Historia polskiej myśli psychologicznej. Wydanie nowe (2019, z Teresą Rzepą).
Anna Kalisz, Adam Zienkiewicz
"(...) Prezentowane opracowanie składa się z dziewięciu rozdziałów, w których autorzy przybliżyli problematykę mediacji i praktycznego jej wykorzystania na gruncie pomocy społecznej. Rozważania swoje rozpoczęli od prezentacji zagadnień związanych z przybliżeniem istoty pomocy społecznej, a zatem zakreślenia tła poruszanej problematyki. W dalszej kolejności uwagę swoją skupili na zagadnieniach związanych z pojęciem konfliktu i jego podłożem oraz sposobem rozwiązywania. Kontynuacją tych rozważań stały się komunikacyjne i psychologiczne aspekty konfliktu (...)".
Ponad DSM. Ku alternatywnej, opartej na procesach diagnozie i terapii zaburzeń psychicznych
Steven C. Hayes, Stefan G. Hofmann
Psycholodzy i psychoterapeuci od lat skupiali się na diagnozach opartych na zespołach objawów, tworząc przy tym prężnie rozwijającą się dziedzinę wiedzy naukowej. Obecnie jednak takie podejście budzi coraz więcej wątpliwości. Stosowanie klasyfikacji takich jak DSM i protokołów terapeutycznych dostosowanych do poszczególnych zaburzeń nie przyczyniło się bowiem do lepszego zrozumienia problemów zdrowia psychicznego. Klinicyści często zarzucają protokołom nadmierną sztywność, która nie pozwala skutecznie pomagać klientom, oraz zmagają się z problemem przypisywania jednej osobie wielu diagnoz psychiatrycznych w tym samym czasie. Ponadto, jak pokazują badania, zgodność diagnozy między poszczególnymi diagnostami jest niewystarczająca. W tej rewolucyjnej książce uznani klinicyści i badacze proponują rozwiązanie alternatywne. Zamiast o leczeniu jednostek chorobowych ujętych w DSM piszą o pomaganiu konkretnym osobom zmagającym się z konkretnymi problemami w określonym kontekście ich życia. Wskazują, jak ważne jest zrozumienie związków przyczynowych między bodźcami a reakcjami i historią klienta dla zidentyfikowania i obrania za cel interwencji podstawowych procesów, które prowadzą do rozwoju psychopatologii. Autorzy przedstawiają koncepcję nowego systemu diagnostycznego i dostosowane do niego sposoby interwencji. Bazują przy tym na procesach psychologicznych, które wywołują rozmaite objawy, ale same w sobie są podobne w różnych zespołach objawów. Wyrażają nadzieję, że koncentracja na procesach zmiany zbliży do siebie badaczy i praktyków z różnych obszarów. Wielką wartość publikacji stanowi oparcie prezentowanych koncepcji na wynikach badań naukowych. Dzięki tej książce specjaliści w zakresie zdrowia psychicznego poznają nowe sposoby rozpoznawania złożoności cierpienia człowieka. Zaznajomią się ze strategiami elastyczniejszego leczenia wielu różnych problemów psychicznych i ze wskazówkami dotyczącymi opracowywania konceptualizacji przypadku, która uwzględnia podstawowe procesy psychologiczne odpowiadające za powstanie i podtrzymywanie problemu klienta. Dowiedzą się, jak zbudować solidne podstawy spersonalizowanej, opartej na dowodach diagnozy alternatywnej wobec tej bazującej na zespole objawów. Ta przełomowa książka zmienia podejście do diagnozy i interwencji, wyznaczając nowe standardy psychoterapii opartej na dowodach naukowych.
Stefan G. Hofmann
Lęk jest powszechnie doświadczaną emocją, która działa niczym system alarmowy w naszym ciele. Pomaga nam unikać sytuacji zagrażających życiu i pobudza nas, byśmy przygotowali się na niebezpieczeństwo. Zdarza się jednak, że przejmuje kontrolę nad naszym życiem, zaburzając nasze funkcjonowanie i powodując stres niewspółmierny do okoliczności. Zamartwiamy się tym, co może się zdarzyć, lub w nieskończoność rozpamiętujemy przeszłe wydarzenia. Aby poradzić sobie z trudnymi emocjami, zazwyczaj zaczynamy unikać sytuacji, które je wywołują. To przynosi szybką ulgę, ale na dłuższą metę utrudnia nam osiąganie zamierzonych celów, wzmacnia lęk i nie pozwala dostrzec, że nasze obawy są nierealistyczne. Pojawić się też mogą nieprzyjemne doznania fizyczne: ból głowy, nudności, uczucie zmęczenia, a także kłopoty ze snem, z koncentracją i podejmowaniem decyzji oraz nerwowość, drażliwość i poczucie, że jest się na skraju wytrzymałości. Lęk i zamartwianie się wywołują wiele cierpienia, przeszkadzając w odczuwaniu spełnienia i szczęścia w życiu. Niniejszy poradnik zawiera oparte na dowodach naukowych strategie radzenia sobie z lękiem i zamartwianiem się, które wykorzystują elementy terapii poznawczo-behawioralnej i techniki uważności. Dowiesz się z niego, w jaki sposób myśli, zachowania i doznania fizyczne tworzą błędne koło lęku, które sprawia, że czujemy się jak w pułapce. Znajdziesz tu skuteczne ćwiczenia z zakresu uważnej świadomości zakotwiczające w bieżącej chwili, a także narzędzia, dzięki którym powstrzymasz zachowania unikowe i zmierzysz się z własnymi obawami. Co najważniejsze, odkryjesz, co wywołuje u ciebie lęk, i poznasz rozwiązania dopasowane do twoich potrzeb. Postępując zgodnie z podanymi wskazówkami, będziesz w stanie zmienić swój umysł, a tym samym całe swoje życie. Lęk przestanie mieć nad tobą kontrolę i zaczniesz żyć tak, jak pragniesz. Dzięki zamieszczonym w książce przykładom i praktycznym ćwiczeniom dowiesz się, jak: zaprzestać unikania i stawiać czoło sytuacjom, które budzą w tobie lęk, rozpoznać i zmienić negatywne wzorce myślenia, poradzić sobie z doznaniami fizycznymi, które towarzyszą lękowi, zdystansować się od pełnych niepokoju myśli, rozpoznać i zmienić zachowania, które podtrzymują lęk, realizować to, na czym najbardziej ci zależy, mimo obaw i niepewności. Jeśli często odczuwasz lęk, znasz ten problem na wylot po co więc masz stosować jedno, rzekomo uniwersalne podejście, skoro możesz sięgnąć po takie, które będzie pasowało do twoich potrzeb? Niniejszy poradnik, napisany przez jednego z czołowych światowych ekspertów od poznawczo-behawioralnego podejścia do emocji, zawiera najskuteczniejsze sposoby radzenia sobie z lękiem. Zaprezentowane w postaci przejrzystych modułów, dają się one bez trudu opanować i stosować zarówno łącznie, jak i jako osobne strategie. Badania wskazują, że owe moduły swego rodzaju mikroumiejętności są wysoce skuteczne i warte poznania. Gorąco polecam! Steven C. Hayes twórca terapii akceptacji i zaangażowania, autor książek W pułapce myśli i Umysł wyzwolony Ten poradnik może odmienić los osób cierpiących z powodu lęku. Odwołuje się do najnowszej, opartej na wynikach badań naukowych wiedzy na temat strategii terapeutycznych nakierowanych na łagodzenie najważniejszych jego objawów. Stefan Hofmann, znany na całym świecie badacz i klinicysta specjalizujący się w leczeniu zaburzeń lękowych, przedstawia w kilku modułach szczegółowe instrukcje, jak radzić sobie z tym wszystkim, co leży u podstaw uporczywego lęku. Czytelnicy znajdą tu opisy przypadków, przejrzyste formularze i przystępne objaśnienia. Poradnik stanowi budującą odmianę na tle licznych dostępnych na rynku samopomocowych książek na temat lęku. dr David A. Clark emerytowany profesor na wydziale psychologii University of New Brunswick, autor książki The anxious thoughts workbook
Porozumienie bez przemocy. Ćwiczenia. Materiały do pracy indywidualnej i grupowej oraz dla szkół
Lucy Leu
"Ćwiczenia uzupełniające do Porozumienia bez przemocy (NVC)" Lucy Leu to praktyczny podręcznik do doskonalenia metody komunikacji stworzonej przez Marshalla Rosenberga, przeznaczony dla zorganizowanych grup lub osób ćwiczących samodzielnie. Ćwiczenia tworzą wraz z podręcznikiem Rosenberga spójną, doskonale uzupełniającą się całość, niezbędną dla wszystkich, którzy chcą nauczyć się rozpoznawać własne i cudze uczucia, potrzeby oraz komunikować się w empatyczny sposób. Ćwiczenia ułożone są w formie ustrukturyzowanego, czternastotygodniowego kursu, który, dzieki szczegółowym wytycznym w nich zawartym, można odbyć samodzielnie lub w grupie składającej się wyłącznie z adeptów NVC".
Porozumienie bez przemocy. O języku życia
Marshall B. Rosenberg
Nowe wydanie "Porozumienia bez przemocy: o języku życia" Marshalla Rosenberga wzbogacone zostało o obszerny rozdział na temat mediacji w duchu PBP - zupełnie niepodobnych do klasycznych mediacji, z którymi ktokolwiek z nas miał szansę się zetknąć. Punktem wyjścia w procesie opisywanym przez Rosenberga jest, jak i w całej jego metodzie, kontakt międzyludzki na poziomie serca, bez którego mediacje nie mogą się w ogóle rozpocząć. Inny jest też cel: Rosenberg jako mediator nie dąży do kompromisu, lecz - uwaga! - do tego, by każda ze stron zakończyła konflikt w pełni usatysfakcjonowana. Brzmi niewiarygodnie, lecz, jak udowadnia autor na licznych przykładach ze swojej pracy, jest to możliwe.
Posłuszni do bólu. O uległości wobec autorytetu w 50 lat po eksperymencie Milgrama
Dariusz Doliński, Tomasz Grzyb
Eksperyment, który wystawił na próbę naturę ludzką. Jeśli zapytać psychologów, jakie badania w historii rozwoju tej dyscypliny wydają im się najważniejsze, 90% z nich wskaże na przeprowadzone na początku lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku badania Stanleya Milgrama nad posłuszeństwem wobec autorytetu. Milgram w ramach prowadzonego przez siebie eksperymentu wyznaczał osobie badanej role nauczyciela. Jej zadaniem było karanie innego uczestnika eksperymentu za popełniane przez niego błędy. Do wymierzania kar służył generator prądu elektrycznego, wyposażony w 30 klawiszy, oznaczonych symbolami od 15 do 450 volt. Każdy kolejny błąd miał być karany coraz mocniejszym uderzeniem prądem. W trakcie eksperymentu znacząca część badanych deklarowała dyskomfort, mniej lub bardziej wyraźnie protestowała, ale ciągle spełniała kolejne polecenia. W rzeczywistości naturalnie nikogo nie uderzano prądem, rolę drugiego badanego grał aktor, a krzyki odtwarzane były z taśmy. Wyniki osiągnięte przez Milgrama (ponad 60% badanych raziło prądem do końca) były przełomem w myśleniu o roli sytuacyjnego posłuszeństwa w psychologii. Pół wieku później polscy psychologowie ponownie podejmują wątek posłuszeństwa wobec autorytetów. Wykorzystując paradygmat Milgrama, realizują najbardziej rozbudowany od czasu jego eksperymentów program badawczy nastawiony na zrozumienie mechanizmów odpowiadających za wciąż nas szokujące zachowania ludzi. Co o książce mówią autorzy: "Fenomen, który pokazaliśmy ma charakter uniwersalny. Po prostu pokazaliśmy, w pięćdziesiąt lat po oryginalnych badaniach Stanleya Milgrama, że nadal, jako ludzie, jesteśmy niebywale posłuszni, jeśli ktoś tylko wie, jak to posłuszeństwo w nas wywołać. Zweryfikowaliśmy kilka naukowych hipotez, do tej pory jeszcze nie zbadanych w żadnych innych eksperymentach. Ale także pokazaliśmy po raz kolejny i to, jak uważamy, dość dobitnie jak ważne jest by o wynikach badań nad posłuszeństwem, badań prowadzonych przez psychologów na całym świecie, pamiętać." Koniecznie przeczytaj te książkę. Dowiesz się z niej, jak łatwo każdy z nas może stać się pionkiem w ręku sprawnego autorytetu, na przykład lidera politycznego czy charyzmatycznego kapłana. Wbrew uparcie powtarzanym zaklęciom o wartościach, o charakterach, które decydują o naszym postępowaniu, książka ta dowodzi, jak wielkie znaczenie ma sytuacja. Dariusz Doliński i Tomasz Grzyb pokazali to po mistrzowsku." - profesor Wiesław Łukaszewski
Potęga irracjonalności. Ukryte siły, które wpływają na nasze decyzje
Dan Ariely
Dlaczego ból głowy nie ustępuje po zażyciu aspiryny o wartości jednego centa, ale znika bez śladu, kiedy weźmiemy aspirynę, która kosztuje pięćdziesiąt centów? Dlaczego przepuszczamy pieniądze na wystawny posiłek, ale wycinamy kupony, aby zaoszczędzić dwadzieścia pięć centów na puszce zupy? Jeśli chodzi o podejmowanie decyzji życiowych, wydaje nam się, że dokonujemy mądrych, racjonalnych wyborów. Czy naprawdę tak jest? W nowym, poprawionym i rozszerzonym wydaniu przełomowego bestsellera New York Timesa Dan Ariely obala popularne przekonanie, że my, ludzie, zachowujemy się racjonalnie. Od picia kawy po odchudzanie się, od zakupu samochodu po wybór partnera życiowego nieustannie przepłacamy, nie doceniamy i odwlekamy decyzję. Takie zachowania nie są jednak przypadkowe ani pozbawione sensu. Przeciwnie, są systematyczne i przewidywalne, a co za tym idzie czynią nas przewidywalnie irracjonalnymi. Wspaniała, pouczająca książka. Wnikliwa, przystępna, pełna dowodów empirycznych na to, że w pewnych dziedzinach i sytuacjach zachęty materialne działają w nieoczekiwany sposób. My, ludzie, jesteśmy obdarzeni zaletami, które można zniszczyć poprzez wprowadzenie zysków ekonomicznych. Lektura obowiązkowa! - Nassim Nicholas Taleb, autor bestsellera New York Timesa, Czarny łabędź. O skutkach nieprzewidywalnych zdarzeń Pomysłowa i klarowna Potęga irracjonalności jest książką dużo bardziej rewolucyjną, niż może się wydawać na podstawie jej lekkiego tonu. - New York Times Book Review Zaskakująco frapująca. Przystępna. W książce Arielyego ekonomia i dziwactwa ludzkiego umysłu stają się zabawne i zajmujące. Fascynująca wycieczka po nauce o podejmowaniu decyzji, która odkrywa przed nami sposoby, w jakie normy społeczne, oczekiwania i okoliczności wodzą nas na manowce. - Time Dan Ariely w pomysłowy sposób wystawia racjonalność na próbę. () Nowe eksperymenty i optymistyczne idee wypływają z niego niczym woda z fontanny. - Boston Globe Zajmująca wycieczka po rozmaitych sposobach, w jakie ludzie działają wbrew własnym interesom, oparta na pomysłowo zaprojektowanych eksperymentach Arielyego. () Osobista i przystępna. - BusinessWeek Książka Arielyego traktuje o ważkich sprawach z nieoczekiwaną szczyptą humoru. - Entertainment Weekly Pomysłowa i przystępna. Ariely ma wielki talent do opowiadania historii. Gdyby inni badacze potrafili tak pisać, to świat byłby lepszym miejscem. - Financial Times Inteligentny, barwny styl Arielyego i jego skłaniające do myślenia argumenty składają się na fascynującą, a zarazem pouczającą lekturę. - Publishers Weekly Taksonomia głupoty finansowej. - The New Yorker