Rodzicielstwo i psychologia dziecka

Socjoterapia wobec agresji rówieśniczej w polskiej szkole. Perspektywa praktyków

dr Maciej Wilk

Metody skutecznego radzenia sobie ze szkolną przemocą Publikacja stanowi próbę przedstawienia poważnego problemu, jakim jest narastająca fala agresji rówieśniczej w polskich szkołach. Zaburza ona proces edukacji i wychowania, wpływając destrukcyjnie na wszystkie strony takich działań ― na agresorów, na ofiary przemocy, ale także na jej świadków: uczniów, nauczycieli i innych pracowników placówki oświatowej. Ofiary czują się zazwyczaj zranione, upokorzone, zalęknione, przez co wycofują się z życia klasy i szkoły, a sprawcy budują swoje poczucie tożsamości na przekonaniu o własnej dominacji nad innymi lub ― czują się winni i nieakceptowani przez zespół klasowy, co w efekcie również zaburza ich prawidłowe funkcjonowanie w środowisku. Oznacza to, że problem agresji rówieśniczej nie jest jedynie problemem ofiary i sprawcy, ale też klasy, szkoły, a nawet społeczności. Za pośrednictwem tej książki jej autor nie tylko definiuje i analizuje problem, ale także proponuje skuteczne metody pracy z tym negatywnym zjawiskiem, bazując nie tylko na dostępnej literaturze ale głównie na doświadczeniach socjoterapeutów ― praktyków aktywnych w tym obszarze. Publikację podzielono na cztery rozdziały. Dwa pierwsze są poświęcone analizom o charakterze teoretycznym i diagnostycznym. Rozdziały trzeci i czwarty skupiają się na założeniach metodologicznych, jak również na analizie i interpretacji wyników badań własnych autora. Autor przeplata fragmenty transkrypcji z autorskimi analizami. Wyłania się z nich obraz współczesnej szkoły przeładowanej treściami i niedowidzącej w perspektywie problemów wychowawczych i emocjonalnych uczniów. Powszechność zachowań agresywnych wśród uczniów ― coraz częściej podejmowanych w przestrzeni wirtualnej, ale równie często występujących w rzeczywistej przestrzeni przerwy międzylekcyjnej czy poszkolnych ustawek ― a także nieznane generacji osób dorosłych napięcia przeżywane przez e-generację przerastają zdolność współczesnego nauczyciela przedmiotowca do adekwatnego reagowania na te zjawiska. Niezwykle wzrasta zatem rola/potrzeba istnienia w systemie szkolnym sprawnie działających pedagogów szkolnych i socjoterapeutów. Praca operuje w bardzo ważnym społecznie obszarze zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, które będą w przyszłości budować nasz świat. Dr hab. Maciej Bernasiewicz, profesor Uniwersytetu Śląskiego Opracowanie stanowi diagnozę, ocenę, opinię, interpretacje i refleksje człowieka nauki, będącego jednocześnie głęboko zanurzonym w analizowaną problematykę ― badacza praktyka. Zwracam uwagę na w pewnym stopniu nowatorskie ujęcie eksplorowanego problemu ― w aspekcie próby opisania postrzegania przez badanych ― socjoterapeutki i socjoterapeutów, możliwości zastosowania socjoterapii w stosunku do podmiotów życia szkolnego, charakteryzujących się agresją rówieśniczą, jak również interpretacji uwarunkowań, mechanizmów i form zachowań agresywnych dzieci i młodzieży, a także, co niezwykle istotne, wielością wykorzystanych źródeł naukowych z zakresu socjoterapii i agresji. Dr hab. Mirosław Kowalski, profesor Uniwersytetu Zielonogórskiego

Sploty rodzinne. Jak budować dobre i wspierające kontakty z bliskimi

Barbara Piwek-Jewtuch

Z rodziną dobrze wychodzi się tylko na zdjęciu? Niekoniecznie Rodzina, ten pierwszy, najbliższy nam krąg ludzi, powiązanych ze sobą wspólnotą genów, prywatnej historii i intensywnych uczuć, powinna stanowić dla nas bezpieczną przystań. Taką, do której chętnie i często powracamy z wyboru ― kiedy świat da nam za bardzo w kość, kiedy jest okazja i bez okazji albo kiedy po prostu mamy na to ochotę. Tyle teorii. W praktyce relacje z bliskimi często bywają na tyle trudne, że nawet przy najlepszych chęciach trudno określić swoją rodzinę mianem takiej właśnie bezpiecznej przystani. Przetrwalnik, który składam w Twoje ręce, nie obejmuje wszystkiego, z czym możemy się mierzyć, nie stanowi także formy głębokiej autoterapii. Jego zadaniem jest po pierwsze przeprowadzenie Cię przez różne perspektywy dotyczące relacji rodzinnych między jej dorosłymi członkami, po drugie wyposażenie w techniki, za pomocą których możesz pracować nad poprawą swojego komfortu zarówno podczas uroczystości familijnych, jak i w codziennych kontaktach. Wreszcie ― zainspirować Cię do zgłębienia tych aspektów, które wydadzą Ci się najbardziej adekwatne w Twojej sytuacji. Próbuj, obserwuj, rozmawiaj. A przede wszystkim pamiętaj, że relacje rodzinne mogą być źródłem radości, wsparcia, spokoju. Jeżeli wywołują w nas cierpienie, mamy prawo chronić siebie. Żadna relacja nie jest idealna, ale te wystarczająco dobre pozwalają nam być w nich sobą i jednocześnie czuć się ich częścią.

Społeczne i sytuacyjne uwarunkowania agresji młodzieży

Marzena Wrzesień

Agresja stanowi poważny problem społeczny. Przejawia się ona w różnych formach w każdej niemal sferze życia. Szczególnie niepokojące dla rodziców, wychowawców i pedagogów są zachowania agresywne przejawiane przez najmłodszych. Zagadnienie przyczyn zachowań agresywnych u dzieci jest szeroko omawiane nie tylko w pracach badawczych wielu naukowców, ale także w środkach masowego przekazu. Powstało dotąd wiele teorii wyjaśniających źródła i przyczyny agresji przejawiającej się w zachowaniach dzieci i młodzieży. Agresja jest zjawiskiem powszechnym. Nie zmienia to faktu, że nie powinniśmy być wobec niej obojętni i przyzwalać na jej coraz częstsze przejawianie się w życiu społecznym. Warto zatem przyjrzeć się przyczynom oraz uwarunkowaniom społecznym i sytuacyjnym agresji w zachowaniach dzieci i młodzieży. Niniejsza praca stanowi próbę przedstawienia problemu agresywności wśród dzieci i młodzieży na przykładzie młodzieży gimnazjalnej. Pierwszy rozdział dokonuje przeglądu pojęć związanych ze zjawiskiem agresji i agresywności u dzieci i młodzieży. Charakteryzuje on agresora i ofiarę, prezentuje formy przejawiania się agresji oraz skutki doznawania przemocy w dzieciństwie i życiu dorosłym. W drugim rozdziale zaprezentowano metodologię badań, sformułowano cele, problemy i pytania badawcze. Dokonano także wyboru najbardziej adekwatnych dla celu badań metod, narzędzi i technik badawczych. Trzeci rozdział prezentuje wyniki przeprowadzonych badań. Dotyczy on przede wszystkim przyczyn występowania agresji dzieci.  W rozdziale tym opisano wpływ grup rówieśniczych na zachowania agresywne, rolę gier komputerowych, telewizji oraz poszczególnych środowisk wychowawczych w powstawaniu zachowań agresywnych dzieci. Opisano także przemoc w rodzinie jako jedną z przyczyn agresji występującej wśród młodzieży Wstęp    Rozdział I Zachowania agresywne młodzieży w świetle literatury przedmiotu    1. Przegląd pojęć    2. Przyczyny agresji    3. Charakterystyka agresora i jego ofiary    4. Społeczne i sytuacyjne uwarunkowania zachowań agresywnych    5. Formy przejawiania agresji    6. Skutki doznawania przemocy w dzieciństwie i życiu dorosłym    Rozdział II  Metodologia badań własnych    1. Problematyka badawcza i cel badań    2. Pytania badawcze    3. Metody, techniki i narzędzia badawcze    4. Organizacja i przebieg badań    Rozdział III  Przyczyny występowania zachowań agresywnych młodzieży w świetle badań własnych    1. Ogólna charakterystyka badanej populacji    2. Zachowania agresywne badanej grupy    3.Środowisko rówieśnicze jako źródło agresji    4. Wpływ mediów na powstawanie agresywnych zachowań    6. Rodzinne uwarunkowania zachowań agresywnych młodzieży    Podsumowanie i wnioski    Bibliografia    Aneksy  

Suma wszystkich strat. Jak ukształtowało cię dzieciństwo

Anna Paluszak

Style charakteru. Poznaj je i odkryj ukryte mechanizmy, które Tobą sterują Niewielu z nas zdaje sobie sprawę, że to, co uważamy za swój charakter, jest w rzeczywistości utrwalonym sposobem na przetrwanie w nieidealnym otoczeniu, jakie stanowiła nasza rodzina pochodzenia. Nieliczni wiedzą, że nie trzeba przypominać sobie wszystkiego, co się działo w dzieciństwie, by móc nad sobą pracować. Wystarczy uważnie przyjrzeć się sobie "tu i teraz", by mieć wgląd, co się właściwie działo, gdy byliśmy mali. Autorka książki omawia podstawowe style charakteru, a także warunki i okoliczności, jakie musiały zaistnieć w Twoim dzieciństwie, aby ukształtować Twój charakter. Każdy opis stylu charakteru obejmuje mocne i słabe strony związane z danym typem, test, który pomoże Ci się zidentyfikować, wreszcie - zarys potencjału, jaki w Tobie drzemie. Znajdziesz tu również ćwiczenia, które pozwolą Ci się świadomie sobie przyjrzeć i być może zainspirują Cię do dalszych poszukiwań. Sięgnij po tę pozycję, jeśli czasami się zastanawiasz: Czemu tak łatwo bierzesz winę na siebie? Dlaczego relacje są dla Ciebie tak trudne (albo zbyt ważne) i tak bardzo boisz się odrzucenia? Skąd w Tobie potrzeba porządku, zasług, idealności? Dlaczego boisz się prosić o pomoc, okazać słabość, powiedzieć, że coś Cię boli? Dlaczego nie potrafisz stawiać granic? Twój charakter to nie Ty - to wyuczony w dzieciństwie sposób na przetrwanie. Odkryj, co naprawdę kryje się pod maską codziennych zachowań. Dlaczego tak trudno ci stawiać granice, zawsze bierzesz na siebie winę albo uzależniasz się od opinii innych? Poznaj style charakteru! "Nie umiem stawiać granic, mogę teraz przez to cierpieć, ale kiedyś dzięki temu przetrwałam" Nie jesteśmy „popsuci” – jesteśmy ukształtowani. A to oznacza, że możemy się rozwijać Psycholożka: Jeśli zamierzamy "odchudzić to tłuste cielsko", to zapewne nic z tych planów nie wyjdzie Anna Paluszak: Styl charakteru widać nie tylko w naszych reakcjach, ale też w ciele, w napięciach mięśni, sposobie oddychania czy postawie

Supporting the development of Highly Sensitive Children

Monika Baryła-Matejczuk, Maria Fabiani, Rosario Ferrer-Cascales

Monografia jest wynikiem międzynarodowej współpracy naukowców i praktyków, którzy postawili sobie wspólny cel, jakim jest opracowanie zorientowanego na wsparcie podejścia do bardzo wrażliwych dzieci w ich najbliższym otoczeniu. Wysoka wrażliwość to cecha temperamentu, która charakteryzuje około 20% populacji. Badania potwierdzają, że osoby bardzo wrażliwe przetwarzają informacje i bodźce pochodzące z otoczenia silniej (intensywniej) i głębiej niż inni. Osoby te są bardziej wrażliwe, zarówno na pozytywne, jak i negatywne doświadczenia. Cecha ta nabiera szczególnego znaczenia, gdy mówimy o dzieciach. Dla dzieci bardzo wrażliwych nieodpowiednie warunki rozwoju mogą stać się szczególnie uciążliwe i w konsekwencji wpłynąć na ich przyszłość. Książka adresowana jest przede wszystkim do specjalistów, którzy na co dzień pracują z dziećmi w wieku 3–10 lat (nauczyciele, wychowawcy, psycholodzy, pedagodzy), także dla studentów psychologii i pedagogiki oraz do tych, którzy ze względu na swoje zainteresowania lub obowiązki zawodowe angażują się we wspieranie dzieci, jak również do rodziców. Wiedza i wskazówki zawarte w publikacji ułatwiają zarówno pełniejsze zrozumienie natury wrażliwości, jak i skuteczniejsze wsparcie dzieci. Książka przybliża problematykę wrażliwości (jej fachowej nazwy, znaczenia i definicji), a także specyfiki zachowań osób wysoce wrażliwych. Charakteryzuje funkcjonowanie wrażliwego dziecka w sferze fizycznej, emocjonalnej, poznawczej i interpersonalnej. Kompetencja w rozpoznaniu cechy (diagnoza pozytywna) powinna być początkiem procesu wspierania dzieci wysokowrażliwych, ich rodzin i najbliższego otoczenia. Książka zawiera również treści zorientowane na edukację i wsparcie wysoce wrażliwych dzieci. W badaniach nad rozwojem dziecka zwraca się szczególną uwagę na rolę warunków rozwoju, znaczenie odpowiedniej stymulacji. Źródłem stymulacji dla małego dziecka jest jego najbliższe otoczenie, zwłaszcza dom rodzinny, a następnie przedszkole i szkoła. Im młodsze dziecko, tym większe, ważniejsze dla rozwoju jest znaczenie stymulacji środowiskowej, a tym samym jakości środowiska. Publikacja przedstawia także perspektywę rodzicielską. Opisuje informacje, które wyjaśniają cechy dziecka, w tym aspekty funkcjonowania dziecka, które mogą być trudne dla rodzica. Szczególną uwagę zwraca się na sferę emocjonalną funkcjonowania dziecka, wyzwania rodzicielskie, a także specyficzne metody pracy z dzieckiem, w tym sugestie do działań zalecanych w pracy z bardzo wrażliwym dzieckiem. W monografii przedstawione zostały również ramy i praktyczne strategie, oparte na badaniach psychologicznych i neuronaukowych, mające na celu zrozumienie, w jaki sposób ucieleśniona edukacja ułatwia regulację i zintegrowane poczucie siebie oraz w ten sposób przyczynia się do zdrowia i dobrego samopoczucia bardzo wrażliwych dzieci. Treść obszaru wrażliwości temperamentalnej dziecka i umiejętności wspierające go mogą wzmocnić działania profilaktyczne szkoły, zwłaszcza w profilaktyce uniwersalnej. W związku z tym projektowanie wsparcia dla bardzo wrażliwych dzieci nie polega na modyfikowaniu ich cech. Świadoma praca nie oznacza ingerowania w tę cechę, akceptowania jej jako trudności lub problemu, z którym trzeba się uporać, ale polega na zapewnieniu warunków, w których bardzo wrażliwe dzieci będą miały równe szanse rozwoju swojego potencjału.

Sztuczna inteligencja dla rodziców i dzieci. 30 pomysłów na odkrywanie SI

Ola Handford

Od wymyślania zabawnych tekstów piosenek po rozwiązywanie zagadek i planowanie poszukiwań skarbów - ten praktyczny poradnik pokaże Ci, jak sprawić, by sztuczna inteligencja (SI) stała się bezpieczną i edukacyjną częścią życia Twojej rodziny. Nie musisz być ekspertem od technologii. Wystarczy ciekawość i chęć przeżycia przygody. Niezależnie od tego, czy jesteś rodzicem, który z technologią jest za pan brat, czy wciąż uczysz się, jak włączyć mikrofon podczas wideokonferencji, w tej książce odkryjesz: zabawy bez ekranu, które dzięki SI rozbudzą kreatywność i chęć nauki; proste sposoby, by nauczyć dzieci krytycznego myślenia o SI; rzetelne informacje dotyczące bezpieczeństwa i etyki w świecie SI. Nie pozwól, by SI stała się źródłem stresu. Zamień ją w narzędzie zabawy, nauki i budowania więzi. Twoja rodzinna przygoda z SI zaczyna się właśnie teraz! Ola Handford - psycholożka oraz edukatorka projektowania i innowacji. Przeszkoliła ponad pięć tysięcy osób w zakresie wykorzystania sztucznej inteligencji w programach kreatywnego myślenia, innowacji i projektowania. Przygotowała trzydzieści wciągających aktywności, dzięki którym razem z rodziną wkroczycie w rewolucyjną rzeczywistość SI.

Sztuka wychowania czyli jak pomóc dziecku i zadbać o siebie

Agnieszka Wróbel

To znakomity poradnik Agnieszki Wróbel, psychoterapeutki, autorki m.in. bestsellera „Asertywność na co dzień…”. Książka przyjaznym i zrozumiałym językiem podpowiada jak wychować odważne i twórcze dziecko, które wyrośnie na asertywnego, szanującego siebie i innych dorosłego. „Sztuka wychowania, czyli jak pomóc dziecku i zadbać o siebie” to poradnik dla rodziców i wychowawców, który zainspiruje cię do wypracowania własnej postawy w relacji z dzieckiem. Książka podzielona jest na 3 części. W części 1 dowiesz się jakie są prawdziwe potrzeby dziecka. Część 2 pomoże ci uniknąć tego co może zaszkodzić relacji z dzieckiem. Część 3 zawiera wskazówki – co warto zastosować, żeby było lepiej. Z poradnika dowiesz się m.in: Jakie są potrzeby psychiczne dziecka i konsekwencje ich niezaspokojenia? Co mogą oznaczać negatywne zachowania dziecka i jakie są ich przyczyny? Jaki jest wpływ postaw rodzicielskich na funkcjonowanie dziecka? Jak naprawić trudne relacje w rodzinie? Że warto zadbać o siebie, bo szczęśliwy i spełniony rodzic w naturalny sposób wychowa podobne dziecko.     Patronat: Magazyn Charaktery     Polecają:   Wojciech Eichelberger psycholog, psychoterapeuta, pisarz Już sam sukces wychowawczy autorki, na który powołuje się we wstępie i merytorycznie bogaty spis treści, a także nacisk na osobiste, psychologiczne kompetencje rodziców – „wychowywanie sobą”, czyli wzorcem, oraz wspieranie zaufania rodziców do ich wychowawczych intuicji – świadczą dobitnie o wartości tej książki. Szczerze polecam ją wszystkim rodzicom bez względu na skalę kłopotów, jakich doświadczają w relacjach ze swoimi dziećmi.   Urszula piosenkarka „Aby pomóc dziecku, trzeba zadbać o siebie…". Jestem mamą nastolatka i dzięki tej książce przypomniałam sobie, jakie to przyjemne i proste: wychowanie mądrego i ciekawego świata człowieka :)) Dziękuję, pani Agnieszko, za tę mądrą i pełną serca książkę!   Anita Jańcia-Prokopowicz aktorka W czasach, w których żyjemy szybko, wciąż narażeni na stres, potrzebujemy drogowskazów, jak mądrze wychować dzieci i jak je ukierunkować. W „Sztuce wychowania...” odnajdziemy wskazówki, w którą stronę iść. Gorąco polecam!     Małgorzata Łysiak dr psychologii, terapeutka „Sztuka wychowania, czyli jak pomóc dziecku i zadbać o siebie” Agnieszki Wróbel to inspirujące połączenie dwóch światów: nauki i praktyki. Od pierwszych stron, bazując na przykładach z własnego doświadczenia zawodowego, autorka zrozumiałym językiem wprowadza odbiorcę w świat radzenia sobie z jedną z najtrudniejszych ról życiowych, jaką jest bycie rodzicem. Jednocześnie ma świadomość, iż na tę rolę nie ma dyplomu czy certyfikatu. Dzięki lekturze rodzic może lepiej zrozumieć swoje dziecko, poczuć się wystarczająco dobrym rodzicem, a także nie wpadać w panikę, gdy popełni błąd. Wystarczy, że zechce go naprawić.     Alicja Lipska-Piątek psycholog, trenerka PTP Jestem psychologiem i od kilkunastu lat pracuję z rodzicami, prowadząc warsztaty skutecznej komunikacji z dzieckiem. „Sztuka wychowania, czyli jak pomóc dziecku i zadbać o siebie” Agnieszki Wróbel doskonale wpisuje się w ich program, uzupełniając go i porządkując. Z tej książki skorzystają również dorosłe dzieci z rodzin z problemem alkoholowym (DDA) i wszyscy, którzy chcą lepiej poznać i zrozumieć siebie, budować bardziej satysfakcjonujące relacje z ludźmi. „Sztuka wychowania…” to cenna pomoc w procesie rozwoju osobistego.

To nie smutek, to depresja. Poradnik dla rodziców nastolatków w kryzysie

Monika Kotlarek

Obawiasz się, że Twoje dziecko może mieć depresję? Przeczytaj koniecznie! Okres dojrzewania to w życiu młodego człowieka niezwykle trudny czas. Zmiany zachodzące w ciele i psychice, zawieszenie między już-nie-dzieciństwem a jeszcze-nie-dorosłością, poczucie niezrozumienia ― to tylko wybrane czynniki stojące za nastoletnim buntem. Buntem, za który często brana jest depresja. Łatwo bowiem potraktować jej objawy jako zwyczajne rozdrażnienie. Dla nastolatków najmniejsza porażka nierzadko oznacza koniec świata, brak im umiejętności patrzenia na rzeczywistość z innej perspektywy ― trudno więc czasem zauważyć, kiedy naturalna w tym wieku skłonność do izolacji przeradza się w coś o wiele groźniejszego. Tymczasem badania dowodzą, że na depresję chorują już kilkulatki, wśród nastolatków natomiast dotkniętych nią jest około czterech procent, a objawy depresyjne wykazuje nawet co piąty. Tym ważniejsze jest odpowiednio wczesne rozpoznanie choroby i rozpoczęcie leczenia. Bez specjalistycznej pomocy nie jesteśmy w stanie odpowiedzieć na pytanie: czy moje dziecko ma depresję? Oczywiście ta książka też nie zastąpi wizyty u specjalisty, zawiera jednak wiele cennych wskazówek, które przydadzą się rodzicom ― i tym zaniepokojonym, że ich dziecko może być zagrożone, i tym, którzy już przechodzą wraz z nim przez proces terapeutyczny. O książce i Autorce w mediach:  Onet.pl: Jak rozpoznać depresję u dzieci i młodzieży? Rozmowa z Moniką Kotlarek Zdrowieradiozet.pl: Smutek czy depresja u nastolatka? Zwróć uwagę na jedną rzecz Charaktery.eu:Czego NIE MÓWIĆ nastolatkom z depresją? I co powiedzieć w zamian? Skorzystaj z rad doświadczonej psycholożki! Medonet.pl: Gdy pada diagnoza "depresja", młodzi czują ulgą. Rodzice są przerażeni Lepiej nie mówić (podcast): Psycholożka Monika Kotlarek o depresji u nastolatków Zawód & Ojciec - Mikołaj Foks: Jak rozoznać depresję u nastolatków? Rozmowa z Moniką Kotlarek Sensus.pl/blog: „Wszechogarniający smutek, poczucie pustki i beznadziei” – psycholożka Monika Kotlarek opowiada o depresji dzieci i młodzieży