Ekonomia

INNOWACJE I WYZWANIA WSPÓŁCZESNEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Sylwia Skrzypek-Ahmed

Współczesna przedsiębiorczość rozwija się w warunkach głębokiej transformacji technologicznej, kulturowej i społecznej, w której innowacje coraz rzadziej mają charakter wyłącznie techniczny, a coraz częściej dotyczą relacji pomiędzy człowiekiem, organizacją i technologią. Sztuczna inteligencja, algorytmy decyzyjne, systemy immersyjne, cyfrowe środowiska komunikacji oraz zaawansowane metody analizy danych przenikają do obszarów dotychczas postrzeganych jako domena kompetencji miękkich, procesów społecznych i indywidualnych wyborów. W tych warunkach przedsiębiorczość staje się nie tylko zdolnością do tworzenia wartości ekonomicznej, lecz także umiejętnością odpowiedzialnego projektowania procesów, doświadczeń i relacji w świecie nasyconym technologią. Monografia "Innowacje i wyzwania współczesnej przedsiębiorczości" poświęcona jest właśnie tym złożonym zależnościom. Jej celem jest pogłębiona analiza współczesnych innowacji w kontekście ich wpływu na funkcjonowanie jednostek, organizacji oraz rynków. Przedsiębiorczość ujmowana jest tu szeroko - jako proces obejmujący zarządzanie talentami, kształtowanie kompetencji kulturowych, adaptację do zmian na rynku pracy, ewolucję zachowań konsumenckich oraz redefinicję komunikacji w środowisku cyfrowym. Takie podejście pozwala spojrzeć na innowacje nie tylko jako na źródło przewagi konkurencyjnej, lecz także jako na czynnik kształtujący tożsamość, decyzje i dobrostan człowieka. Istotne miejsce w tomie zajmują zagadnienia związane z wpływem nowych technologii na procesy poznawcze, emocjonalne i decyzyjne. Autorzy podejmują refleksję nad tym, w jaki sposób algorytmy, systemy rekomendacyjne, gry wideo czy narracje technologiczne oddziałują na rozwój młodzieży, kształtowanie tożsamości oraz postrzeganie siebie i świata. Równocześnie analizowane są nowe trendy w psychodiagnostyce i terapii, w tym wykorzystanie systemów komputerowych, sztucznej inteligencji, gamifikacji oraz technologii VR, AR i BCI w edukacji, diagnostyce i wsparciu zdrowia psychicznego. Kolejnym ważnym obszarem rozważań są procesy zarządzania zasobami ludzkimi i rynku pracy w warunkach IV rewolucji przemysłowej. Tom porusza problematykę wpływu procesów HR na pracownika - od etapu rekrutacji, poprzez wdrożenie do organizacji, aż po funkcjonowanie w środowisku pracy nasyconym bodźcami i technologią. Zwrócono uwagę na konsekwencje przebodźcowania, presji informacyjnej oraz automatyzacji decyzji dla efektywności pracy i zdrowia psychicznego, a także na szanse i zagrożenia wynikające z zastosowania sztucznej inteligencji w rozwoju przedsiębiorczości i rynku pracy. W tomie obecne są również analizy dotyczące zmian zachowań konsumenckich, komunikacji rynkowej oraz strategii zarządzania w warunkach niepewności. Autorzy podejmują temat ewolucji zwyczajów zakupowych i płatniczych, znaczenia rekomendacji i modeli decyzyjnych konsumentów, roli internetu jako medium komunikacji i segmentacji rynku, a także praktycznych aspektów zarządzania w małych przedsiębiorstwach, organizacjach sportowych czy sektorach podlegających transformacji technologicznej i środowiskowej, w tym w kontekście polityk ESG i zrównoważonego rozwoju. Monografia ma charakter interdyscyplinarny i problemowy. Łączy perspektywę nauk o zarządzaniu, ekonomii, psychologii, nauk społecznych oraz nauk technicznych, tworząc wielowymiarowy obraz wyzwań stojących przed współczesną przedsiębiorczością. Zastosowanie nowoczesnych metod badawczych oraz różnorodność analizowanych kontekstów pozwalają na bardziej całościowe zrozumienie procesów innowacyjnych oraz ich długofalowych konsekwencji. Mam nadzieję, że stanie się inspiracją do dalszych badań oraz refleksji nad odpowiedzialnym kształtowaniem relacji pomiędzy technologią, rynkiem i człowiekiem. Tom II wpisuje się w szerszą dyskusję nad przyszłością przedsiębiorczości w świecie algorytmów, cyfrowych doświadczeń i zmieniających się form pracy i konsumpcji.

Innowacje w łańcuchach dostaw źródłem przewagi konkurencyjnej w XXI wieku

Barbara Ocicka, Magda Zięba

Publikacja monografii „Innowacje w łańcuchach dostaw źródłem przewagi konkurencyjnej w XXI wieku” jest jednym z najważniejszych projektów zrealizowanych przez Studenckie Koło Naukowe Zarządzania Łańcuchem Dostaw – SKN SCM, działające przy Katedrze Logistyki na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Łódzkiego. Zostało ono utworzone w 2013 roku. Zrzesza studentów, których ambitne inicjatywy i projekty udowadniają, jak inspirującym i interesującym zagadnieniem jest zarządzanie łańcuchem dostaw. Żądni wiedzy i chcący poszerzać własne horyzonty Członkowie SKN SCM systematycznie od trzech lat organizują ogólnopolską konferencję naukową, w której uczestniczą zarówno przedstawiciele świata akademickiego, jak i praktyki gospodarczej. Wydarzenie stwarza możliwość prezentacji wyników badań i analiz prowadzonych przez młodych naukowców, w szczególności doktorantów i studentów. Stanowi także wyjątkowe forum wymiany ich wiedzy i doświadczeń z menedżerami logistyki i zarządzania łańcuchem dostaw. Niniejsza publikacja stanowi zbiór artykułów zgłoszonych na III edycję konferencji, które udowodniły, jak ważnym i pasjonującym tematem są innowacje w łańcuchach dostaw. Monografia może stanowić inspirację dla kolejnych pokoleń Członków SKN SCM i innych organizacji akademickich w myśl mantry życiowej wielkiego wizjonera i innowatora Steva Jobsa stay hungry, stay foolish, którą podzielił się z Absolwentami Uniwersytetu Stanford w 2005 roku. Słowa te, dla wielu młodych ludzi na całym świecie, stanowią inspirację do działania, rozwoju, chęci poznawania nowych rzeczy. Dziękujemy wszystkim, którzy prezentując taką postawę, przyczynili się do sukcesu konferencji w 2016 roku, a w szczególności Autorom za przygotowanie artykułów. Realizacja projektów służących rozwijaniu pasji społeczności młodych logistyków stanowi ogromny zaszczyt dla Członków Studenckiego Koła Naukowego Zarządzania Łańcuchem Dostaw, zgodnie z jego misją każdy z nas jest ogniwem, wartość tworzymy razem!  

Innowacyjność regionów w gospodarce opartej na wiedzy

Aleksandra Nowakowska

 Ostatnie kilkanaście lat przyniosło radykalne przewartościowanie czynników rozwoju społeczno-gospodarczego. W centrum uwagi znalazły się zasoby informacji, wiedzy, innowacji, a współczesna gospodarka otrzymała miano gospodarki opartej na wiedzy. Nastąpiło przeskalowanie procesów społeczno-gospodarczych z poziomu narodowego na poziom międzynarodowy (globalny) i regionalny. Kluczową płaszczyzną procesów rozwoju oraz kształtowania polityki gospodarczej stał się region. Zebrane w publikacji artykuły pogrupowane zostały w dwa kluczowe wątki tematyczne. Część pierwsza, zatytułowana „Wiedza, nauka, innowacje a rozwój regionów”, prezentuje rozważania na temat roli i znaczenia potencjału wiedzy i innowacji w rozwoju regionu, w kontekście uwarunkowań gospodarki opartej na wiedzy. Tematyka drugiej części monografii, zatytułowanej „Innowacyjność przedsiębiorstw a rozwój regionów”, koncentruje się wokół problematyki innowacyjności przedsiębiorstw w kontekście tworzenia regionalnych systemów innowacji. W centrum uwagi tej części publikacji znajduje się problem szeroko interpretowanej innowacyjności przedsiębiorstw w kontekście tworzenia regionalnych systemów innowacji.

Instytucje i drogi rozwoju. Chiny, Wietnam, Korea Południowa i Tajwan

Tomasz Legiędź

W ostatnim stuleciu gospodarka światowa rozwijała się najdynamiczniej w historii, jednak problemy zróżnicowania rozwoju oraz spory wokół roli rynku i państwa w inicjowaniu wzrostu i rozwoju gospodarczego nie tylko nie słabną, ale nawet narastają. Autor książki proponuje, by w tym nieustannym sporze między zwolennikami rozwiązań rynkowych i interwencjonistycznych zwrócić uwagę na stanowisko prezentowane w nowej ekonomii instytucjonalnej. Pozwala ono zrozumieć, dlaczego rozwoju gospodarczego nie zapewnią jedynie takie środki, jak odpowiednia polityka monetarna, "właściwy" poziom inflacji, dobrze skonstruowany budżet i polityka fiskalna czy działania sprzyjające akumulacji kapitału. Nowa ekonomia instytucjonalna wyjaśnia, z jakiego powodu próby przenoszenia do krajów biednych zasad leżących u podstaw ustroju i polityki gospodarczej państw tradycyjnie bogatych często nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Autor ukazuje przydatność nurtu instytucjonalnego w ekonomii do badania rozwoju gospodarczego. Teorie przedstawicieli nowej ekonomii instytucjonalnej skonfrontował z doświadczeniami Chińskiej Republiki Ludowej, Wietnamu, Korei Południowej i Tajwanu, czyli krajów o różnej historii i sytuacji politycznej, postawionych w XX wieku przed nadzwyczajnymi wyzwaniami. Takie ujęcie zagadnienia dostarcza ciekawego materiału zwłaszcza z punktu widzenia sporów o cele, środki i tempo transformacji ustrojowej od gospodarki centralnie planowanej do rynkowej. Publikacja może stanowić bogate źródło wiedzy zarówno dla badaczy rozwoju gospodarczego, jak i dla studentów kierunków ekonomicznych.

Instytucje polityczne i proces budżetowy

Michal Możdżeń

Autor przedstawia czynniki, które wpływają na politykę budżetową w państwach rozwiniętych, w tym w Polsce. Wykorzystuje koncepcje z obszaru ekonomii politycznej, odnoszące się do działania podmiotów sfery publicznej, uzupełniając je narzędziami nowoczesnej analizy instytucjonalnej. Tak ukształtowany warsztat badawczy pozwala mu odpowiedzieć na pytanie, w jakim stopniu instytucje polityczne oraz reguły fiskalne są w stanie oddziaływać na podmioty uczestniczące w procesie budżetowym i ograniczać generowaną przez nie, zgodnie z koncepcją ,,tragedii wspólnych zasobów fiskalnych", presję na zwiększanie wydatków publicznych. Analiza potwierdza, że tego rodzaju instytucje mają do odegrania niebagatelną rolę w kontrolowaniu wydatków budżetu państwa. Książkę oceniam bardzo wysoko (...). Wnosi ona wartościowy wkład w badania nad rolą instytucji w kształtowaniu polityki fiskalnej. Problem wspólnych zasobów jest jednym z kluczowych zjawisk wpływających na negatywne postrzeganie polityki fiskalnej, mających ważne konsekwencje makroekonomiczne. Z recenzji dr. hab. Michała Mackiewicza, prof. UŁ Analiza przeprowadzona w książce pomaga lepiej zrozumieć kształtowanie się wydatków publicznych w Polsce w okresie transformacji oraz pozwala na wyciągnięcie wniosków, które mogą i powinny być wykorzystane do wzmocnienia finansów publicznych. Niesie ona istotną wartość poznawczą zarówno dla osób odpowiedzialnych za politykę gospodarczą, jak i ekonomistów. Z recenzji dr. hab. Andrzeja Rzońcy, prof. SGH

Instytucje rynku pracy w krajach OECD. Istota, tendencje i znaczenie ekonomiczne

Eugeniusz Kwiatkowski

Przedmiotem monografii jest analiza podstawowych instytucji rynku pracy w krajach OECD, a w szczególności rodzajów umów o pracę, płac minimalnych, klina podatkowego, prawnej ochrony zatrudnienia, zasiłków dla bezrobotnych i oddziaływania związków zawodowych. Podstawowym celem badań było określenie wpływu tych instytucji na kształtowanie się zatrudnienia, bezrobocia i płac w wybranych krajach. Szczególną uwagę poświęcono analizie tego wpływu w okresie globalnego kryzysu lat 2007-2010. Określenie wpływu instytucji rynku pracy na podstawowe zmienne rynku pracy objęło zarówno mechanizmy teoretyczne opisujące badane związki, jak i ustalenie wymiernych reakcji rynku pracy na badane instytucje. Ponadto w książce podjęto próbę sformułowania syntetycznych wniosków i rekomendacji w zakresie pożądanego kształtu tych instytucji w Polsce. W analizach jako podstawową przyjęto hipotezę, że skala zmian zatrudnienia, bezrobocia i płac w okresach szoków ekonomicznych zależy nie tylko od głębokości i okresu trwania szoku, lecz także od charakteru, a w szczególności stopnia restrykcyjności instytucji rynku pracy. Założono, że wzrost restrykcyjności instytucji rynku pracy z punktu widzenia pracodawców prowadzi w dłuższym okresie do zwiększenia wahań zatrudnienia i bezrobocia w gospodarce. W publikacji podjęto próbę weryfikacji tej hipotezy.

Instytucje w teorii i praktyce

Bożena Borkowska

Problematyka podjęta w monografii obejmuje zagadnienia  z zakresu ekonomii instytucjonalnej, a więc jednego ze współczesnych nurtów ekonomii, który wyłonił się na gruncie krytyki programu badawczego ekonomii neoklasycznej. Prezentowane rozdziały mają formę studiów przypadku, co pozwoliło autorom na dogłębną analizę takich zagadnień, jak: znaczenie instytucji dla  funkcjonowania szkolnictwa wyższego/systemu awansów naukowych, rynek transportu miejskiego, rynki pracy w czasie pandemii COVID-19, gospodarka polska w okresie od transformacji do czasów obecnych czy znaczenie instytucji dla kształtowania się kultury ekonomicznej w USA.

Instytucjonalna Teoria Przedsiębiorstw(a). Paradygmat (?) czy Wstęp (?) do Instytucjonalnej(?) Teorii(?) Przedsiębiorstw(a)(?)

Wojciech Misiński

Autor podjął, z perspektywy instytucjonalnej, próbę odpowiedzi na wiele pytań nurtujących badaczy fenomenu istnienia, organizacji i funkcjonowania przedsiębiorstw(a) – abstrakcyjnego bytu wymyślonego przez i dla człowieka. W odpowiedzi na nie autor stworzył wielopoziomową metaforyczną architektoniczną budowlę instytucjonalnej teorii przedsiębiorstwa. Za pomocą metafor „cegieł” i „spoiw” zaprezentował metafory wyższego rzędu opisujące cztery teorie (nurty) wchodzące w skład nowej ekonomii instytucjonalnej,  starające się poznać przedsiębiorstwa z czterech perspektyw badawczych: metafory systemu (teoria wyboru publicznego), metafory teatru/dramatu (teoria praw własności), metafory dramatu/teatru (teoria agencji), metafory mechanizmu (teoria kosztów transakcyjnych).