Ekonomia

Wieś i Rolnictwo nr 4(173)/2016

Katarzyna Zawalińska, Anna Ciechomska, Błażej Jendrzejewski, Monika...

CONTENTS Editors' Note, p. 7-8. Articles Katarzyna Zawalińska, Anna Ciechomska, Błażej Jendrzejewski: Challenges for Modelling CAP 2014-2020 within CGE Model Framework [Wyzwania w odwzorowaniu Wspólnej Polityki Rolnej 2014-2020 w modelach równowagi ogólnej], doi 10.7366/wir042016/01, p. 9-28; Monika Stanny, Andrzej Rosner, Edyta Kozdroń: Changes in the Spatial Distribution of the Level and Dynamics of Socio-Economic Development of Rural Areas in Poland [Zmiany rozkładu przestrzennego poziomu i dynamiki rozwoju społeczno-gospodarczego obszarów wiejskich w Polsce], doi 10.7366/wir042016/02, p. 29-48; Marek Kłodziński, Patrycjusz Zarębski: Spatial Determinants of Business Location in Rural Areas [Uwarunkowania przestrzenne aktywności gospodarczej na obszarach wiejskich], doi 10.7366/wir042016/03, p. 49-64; Vitaliy Krupin: Restructuring of the Rural Economy in Ukraine: Undergoing Processes and New Directions [Restrukturyzacja gospodarki wiejskiej Ukrainy: zachodzące procesy i nowe kierunki], doi 10.7366/wir042016/04, p. 65-80; Maria Halamska: Processes of Change in the Social Structure of Poland's Rural Population in the Years 1991-2013 [Procesy zmian struktury społecznej ludności wiejskiej w latach 1991-2013], doi 10.7366/wir042016/05, p. 81-100; Krystyna Szafraniec, Paweł Szymborski: Transition from Education to Employment: A Specific Character of Rural Youth of the Selected Post-communist Countries [Przejście od edukacji do zatrudnienia - specyfika wiejskiej młodzieży wybranych krajów postkomunistycznych], doi 10.7366/wir042016/06, p. 101-122; Ruta Śpiewak: The Social Process of Defining Quality Food, Based on the Opinions of Polish Consumer Cooperative Members [Społeczny proces definiowania wysokiej jakości żywności w świetle opinii członków polskich kooperatyw spożywczych], doi 10.7366/wir042016/07, p. 123-140; Sylwia Michalska: Domestic Violence Against Women in Rural Communities in Poland [Przemoc domowa wobec kobiet w społecznościach wiejskich], doi 10.7366/wir042016/08, s. 141-162; Izabella Bukraba-Rylska: Research on Rural Culture. Paradigm Shifts [Badania nad kulturą wsi. Zmiany paradygmatu], doi 10.7366/wir042016/09, p. 163-178. Scientific essay Maria Wieruszewska: Rural Landscape as a Value of Cultural Heritage [Krajobraz wiejski jako wartość dziedzictwa kulturowego], doi 10.7366/wir042016/10, s. 179-194; Table of Contents of the 2016 Issues of the Village and Agriculture Quarterly [Spis treści kwartalnika ,,Wieś i Rolnictwo" w 2016 roku], p. 195-200; Village and Agriculture Reviewers List in 2016. [Lista recenzentów kwartalnika ,,Wieś i Rolnictwo" w 2016 roku], p. 201-203; Guidelines for Authors, p. 204.

Wieś i Rolnictwo nr 4(177)/2017

Justyna Góral, Włodzimierz Rembisz, Sebastian Stępień, Katarzyna...

W numerze [Contens] Andrzej Kaleta: Wspomnienie o Profesorze Zbigniewie Tadeuszu Wierzbickim (1919-2017) [Professor Zbigniew Tadeusz Wierzbicki (1919-2017) in Memoriam], doi 10.7366/wir042017/01, s. 7-16. Artykuły [Articles] Justyna Góral, Włodzimierz Rembisz: Wydajność pracy i czynniki ją kształtujące w polskim rolnictwie w latach 2000-2015 [Labour Productivity and Factors Affecting it in Polish Agriculture in 2000-2015], doi 10.7366/wir042017/02, s. 17-38; Sebastian Stępień, Katarzyna Smędzik-Ambroży, Marta Guth: Oddziaływanie Wspólnej Polityki Rolnej na zrównoważenie ekonomiczno-społeczne gospodarstw rolnych na przykładzie Polski [The Impact of the Common Agricultural Policy on the Socio-Economic Sustainability of Farms. An Example of Poland], doi 10.7366/wir042017/03, s. 39-58; Marta Błąd: U źródeł przemian agrarnych Polski Odrodzonej [The Origin of Agrarian Reform in Poland after Regaining Independence], doi 10.7366/wir042017/04, s. 59-76; Agnieszka Sompolska-Rzechuła, Anna Oleńczuk-Paszel: Poziom życia ludności na obszarach wiejskich i miejskich w Polsce [Level of Living of the Population of Rural and Urban Areas in Poland], doi 10.7366/wir042017/05, s. 77-96; Katarzyna Zajda: Wdrażanie innowacji społecznych przez wiejskie organizacje pozarządowe [Social Innovation Implementation by Rural Non-Governmental Organizations], doi 10.7366/wir042017/06, s. 97-114; Stanisław Świtek, Łukasz Jankowiak, Zuzanna M. Rosin, Zuzanna Sawinska, Ryszard Steppa, Viktoria Takacs, Adam Zbyryt, Piotr Tryjanowski: Jak zachować wysoki poziom bioróżnorodności na obszarach rolniczych w Polsce? Identyfikacja najważniejszych problemów badawczych [How to Keep a High Level of Biodiversity on Farmland Area in Poland? Identification of Major Research Problems], doi 10.7366/wir042017/07, s. 115-138. Recenzje i omówienia [Reviews and discussions] Dominika Zwęglińska: Gentryfikacja: o złożoności procesu i niejednoznaczności zjawiska. Recenzja książki Łukasza Drozda pt. Uszlachetniając przestrzeń. Jak działa gentryfikacja i jak się ją mierzy [Gentrification: The Complexity of the Process and the Ambiguity of the Phenomenon. A Review of a Book by Łukasz Drozda: Uszlachetniając przestrzeń. Jak działa gentryfikacja i jak się ją mierzy], doi 10.7366/wir042017/08, s. 139-146; Grzegorz Ślusarz: Recenzja książki: Andrzej Czyżewski, Joanna Strońska-Ziemann, Obszary wiejskie w podregionie pilskim przed i po akcesji Polski do UE [Book Review: Andrzej Czyżewski, Joanna Strońska-Ziemann, Obszary wiejskie w podregionie pilskim przed i po akcesji Polski do UE], doi 10.7366/wir042017/09, s. 147-152. Artykuł informacyjny [Information article] Fundacja, która zmienia polską wieś [The Fund Which Changes the Polish Villages], s. 153-156; Spis treści kwartalnika Wieś i Rolnictwo w 2017 roku [Table of Contents of the 2017 Issues of the Village and Agriculture Quarterly], s. 157; Lista recenzentów kwartalnika Wieś i Rolnictwo w 2017 roku [Village and Agriculture Reviewers List in 2017], s. 163.

Wizje gospodarki dobrze urządzonej

Juliusz Gardawski

Mocną stroną pracy jest prezentacja wyników badań porównawczych dotyczących świadomości ekonomicznej młodzieży polskiej i niemieckiej, zrealizowanych w latach 2016-2017, z uwzględnieniem kontekstu badań świadomości społeczeństwa polskiego prowadzonych od roku 1980. Dzięki temu zabiegowi możliwe jest tworzenie modeli empirycznych oraz poszukiwanie związków między stanem świadomości młodych Polaków a przemianami świadomości ekonomicznej i politycznej społeczeństwa polskiego w minionym czterdziestoleciu.W jednej z ważniejszych konkluzji Gardawski przeciwstawia dwie zasady charakteryzujące świadomość ekonomiczną respondentów z obu krajów. W przypadku młodych Polaków wizja gospodarki dobrze urządzonej ma charakter materialistyczny, przetrwaniowy, natomiast w przypadku młodych Niemców jest to wizja postmaterialistyczna, samorealizacyjna. prof. Paweł Ruszkowski, Collegium Civitas Recenzowana książka ma pewne rysy badawczego résumé. Ale zarazem daleko wykracza poza zreferowanie wyników wieloletnich badań. Jest udanym przykładem fachowej, solidnie uzbrojonej w teorię i metodę, rzetelnie empirycznie podbudowanej, a zarazem niepozbawionej polotu literatury z kręgu socjologii ekonomicznej i ekonomii politycznej. Będzie istotną lekturą dla socjologów, ekonomistów, politologów, nie tylko akademików, lecz także praktyków. prof. dr hab. Jacek Sroka, Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie Prof. dr hab. Juliusz Gardawski od czasu studiów jest związany ze Szkołą Główną Planowania i Statystyki / Szkołą Główną Handlową w Warszawie. Począwszy od 1986 roku nieprzerwanie uczestniczy w badaniach empirycznych z zakresu socjologii ekonomicznej i polityki publicznej; kierował i współkierował ok. trzydziestoma z nich, w tym omawianymi w prezentowanej monografii. Badał i wciąż bada środowiska pracowników, pracodawców sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), związki zawodowe i organizacje pracodawców, przez ponad dziesięć lat (2002-2013) prowadził obserwację uczestniczącą instytucji Trójstronnej Komisji ds. Społeczno-Gospodarczych. Jest autorem ok. 200 publikacji, w tym autorem i współautorem kilkunastu książek. Członek Komitetu Nauk o Pracy PAN.

Władysław Grabski jako ekonomista (1874-1938)

Janusz Skodlarski

Władysław Grabski był wybitnym politykiem i reformatorem. Jego zasługi w dziele unifikacji i stabilizacji gospodarki polskiej po I wojnie światowej nie budzą dzisiaj żadnych wątpliwości. Głównym motywem w jego działalności publicznej i pracy naukowej była troska o przyszłość Polski. Niepodległość i poprawę bytu społeczeństwa miał zapewnić rozwój gospodarczy. Bezpieczeństwo kraju i pomyślność obywateli uzależniał Grabski przede wszystkim od rozwiązania problemów wsi: „Dla ogólnego postępu społeczeństwa, dla jego siły narodowej i państwowej, dla udoskonalenia społecznego i cywilizacyjnego koniecznym jest, by ogół ludności wiejskiej miał wysoki stopień niezależności gospodarczej oraz by w jego środowisku była znaczna ilość ludności zdolnej do wybijania się naprzód”. Najbardziej znane są dokonania Grabskiego dotyczące reformy walutowej. Mniej znany jest natomiast Grabski jako uczony. Na uwagę zasługują przede wszystkim jego osiągnięcia w dziedzinie socjologii i ekonomii (w tym prace z historii gospodarczej). Natomiast bogaty dorobek w dziedzinie ekonomii nie doczekał się dotychczas naukowej publikacji – opracowania przybliżającego poglądy makroekonomiczne Grabskiego. Niniejsza praca ma na celu wypełnienie tej luki. Poglądy ekonomiczne Grabskiego (związane m. in. z relacją rynek–państwo, czynnikami kreującymi dochód narodowy, podatkami, budżetem i pieniądzem) są w większości nadal aktualne, więc warto je zaprezentować dzisiaj, w naszej skomplikowanej rzeczywistości gospodarczej. 

Władza lokalna a państwo, społeczeństwo i rynek. Studia przypadków wybranych gmin województwa łódzkiego

Eugeniusz Wojciechowski, Aldona Podgórniak-Krzykacz, Magdalena Kalisiak-Mędelska, Jacek...

Niniejsza publikacja jest efektem drugiego etapu badań dotyczących współpracy i konkurencji w gminach, zrealizowanego w latach 2011−2013 w ramach projektu „Władza lokalna między państwem, społeczeństwem i rynkiem. Współpraca i konkurencja”. Zawiera wyniki pogłębionych badań w gminach województwa łódzkiego, stanowiących uzupełnienie pierwszej publikacji dotyczącej gmin w ujęciu ogólnopolskim. Obecnie analizą ilościową objęto 16 łódzkich gmin wytypowanych na podstawie wyników badania ogólnopolskiego, a 6 spośród nich poddano analizie jakościowej w postaci studiów przypadków. Przyjęta formuła badania pozwoliła na analizę mechanizmów i czynników warunkujących współpracę. Celem badań była próba identyfikacji lokalnych uwarunkowań kooperacji w wybranych gminach. W części pierwszej zawarto charakterystykę województwa łódzkiego, w której skoncentrowano uwagę na działalności gmin, ich kondycji finansowej oraz sposobach realizacji zadań publicznych. Rozdział drugi poświęcony został omówieniu zastosowanych metod badawczych, a w rozdziale trzecim scharakteryzowano wybrane gminy oraz zaprezentowano ilościowe ujęcie zachodzących w nich procesów współpracy. Najobszerniejszy jest rozdział czwarty, poświęcony analizie studiów przypadków 6 gmin wybranych na podstawie stopnia zaangażowania we współpracę. W kolejnej części przedstawiono działalność lokalnych grup działania, w skład których wchodzą analizowane gminy wiejskie i miejsko-wiejskie. W rozdziale szóstym przeprowadzono analizę treści podstawowych programów samorządowych pod kątem programowania działań współpracy. Publikację zamyka karta dobrej praktyki, która ma szansę wzbogacić nadal jeszcze skromną wiedzę w zakresie zintegrowanego podejścia do współpracy na poziomie gminy. Książka jest polecana wszystkim osobom zainteresowanym problematyką samorządu terytorialnego, a w szczególności aspektami współpracy i konkurencji międzysektorowej.  

Władza, Pieniądze, Nauka. Jak chciwość, ideologia i szaleństwo wypaczyły badania naukowe

dr Tomasz Rożek

Dlaczego wielkie firmy fałszują badania? Jak przez dekady podważano dowody na szkodliwość palenia? W jaki sposób dopuszczono do kryzysu opioidowego? Władza, Pieniądze, Nauka to reporterska analiza przypadków, w których interes finansowy, presja polityczna lub ideologia wypierały rzetelne dane naukowe. Autor przygląda się m.in. kulisom afery Dieselgate, strategiom przemysłu tytoniowego, czy też mechanizmom, które doprowadziły do jednej z największych katastrof zdrowotnych w historii USA. Książka pokazuje, jak łatwo manipulować opinią publiczną, gdy nauka staje się narzędziem w rękach silniejszych graczy. To lektura dla czytelników zainteresowanych współczesną historią, mechanizmami władzy i relacją między biznesem a nauką. Książkę dopełniają sugestywne ilustracje Marcina Wierzchowskiego, które nie tylko wzbogacają narrację, ale także nadają jej wyrazisty, niepokojący klimat. Warstwa graficzna podkreśla wagę opisywanych wydarzeń i sprawia, że książka zyskuje dodatkową siłę oddziaływania.

Wołga i jej znaczenie dla rozwoju gospodarczego i społecznego Rosji. Część 1. Dzieje najstarsze

Natasza Duraj

Wołga jest najdłuższą europejską rzeką płynącą przez terytorium Rosji - od Wyżyny Wałdajskiej poprzez Wyżynę Nadwołżańską i Wysokie Zawołże aż do Morza Kaspijskiego, największego reliktowego jeziora na świecie. Nad jej brzegami powstało wiele miast, których historia ściśle wiąże się z dziejami państwa staroruskiego. Od najdawniejszych czasów rzeka ta, w starożytności zwana Itilem, odgrywała ogromną rolę w życiu licznych ludów osiedlających się w jej sąsiedztwie. Monografia adresowana jest do osób zainteresowanych tematyką rozwoju społecznego i gospodarczego Rosji, a szczególnie terytoriów położonych nad Wołgą i jej dopływami. Autorka przedstawia w szerokim kontekście najważniejsze procesy społeczne, gospodarcze i etniczne na obszarach zlokalizowanych nad Wołgą i jej dopływami, między innymi nad Kamą oraz Wiatką.

Wplątani w konsumpcjonizm. Podaruj nastolatkowi szczęście

Anna Maria Zawadzka

Co robić, żeby dzieci i młodzież mieli dobre życie i wyrastali na szczęśliwych ludzi? Odpowiedzi na to pytanie od dawna poszukują rodzice i nauczyciele. Jednak wizja dobrego życia i szczęścia z pokolenia na pokolenie się zmienia w wyniku przemian społeczno-kulturowych. Obecnie panuje powszechne przekonanie, że warunkiem dobrego życia i szczęścia jest bycie bogatym gromadzenie dóbr materialnych, kolekcjonowanie doświadczeń i wrażeń dzięki pieniądzom wydawanym na to, co chcemy i kiedy chcemy. Badania przeprowadzone do tej pory wskazują, że nasileniu się dążeń materialistycznych towarzyszy spadek dobrostanu, czyli mniejsze zadowolenie z życia, spadek pozytywnych emocji, gorszy stan zdrowia, wzrost lęku i niepokoju, a także negatywnych emocji i uzależnień. Pojawia się pytanie: skoro jest tak dobrze (coraz większy dobrobyt materialny), to dlaczego jest tak źle (pogarsza się stan zdrowia fizycznego i psychicznego)? *** Książka jest poważną refleksją, popartą wynikami licznych badań empirycznych, nad funkcjonowaniem młodych osób, głównie nastolatków, w społeczeństwie konsumpcjonistycznym, zorientowanym na osiąganie celów materialistycznych. Autorka jest wybitną ekspertką i znawczynią tej problematyki. Od wielu lat prowadzi badania w polskich i międzynarodowych zespołach nad psychologicznymi aspektami materializmu. Analizując zagadnienia psychologiczne, przygląda się zarówno przyczynom, które sprawiają, że nastolatki kierują swoją aktywność na cele materialistyczne, jak i konsekwencjom takich dążeń, a dodatkowo proponuje działania, które mogą zmienić materialistyczną orientację młodych osób. Z recenzji wydawniczej prof. USWPS Romany Kadzikowskiej-Wrzosek Anna Maria Zawadzka psycholożka, profesorka, aktywna badaczka, autorka wielu artykułów naukowych na temat uwarunkowań jednostkowego i społecznego dobrostanu w obliczu zmian kulturowych i społeczno-ekonomicznych, zachodzących w różnych sferach życia człowieka. W ostatnich kilkunastu latach jej badania koncentrują się na poszukiwaniu społecznych uwarunkowań konsumpcjonizmu i materializmu wśród młodzieży i dorosłych oraz antidotów na materializm i konsumpcjonizm.