Prawo międzynarodowe i zagraniczne
Silesian Journal of Legal Studies. Vol. 8
red. Joanna Nowakowska-Małusecka
Silesian Journal of Legal Studies (SJLS) w numerze 8 prezentuje opracowania przedstawicieli nauk prawnych z Czech, Nigerii, Słowacji oraz Polski. Poruszane są zagadnienia szeroko rozumianego publicznego prawa gospodarczego, między innymi dotyczące rynku kapitałowego (Rafał Blicharz) oraz ochrony danych osobowych indywidualnych przedsiębiorców (Anna Hołda-Wydrzyńska). Dwa artykuły poświęcone zostały problemom prawa prywatnego międzynarodowego w kontekście ochrony osób starszych (Anna Juryk), a także procesu kodyfikacji czeskiego prawa prywatnego międzynarodowego (Naděžda Rozehnalová). Szereg intersujących opracowań dedykowanych jest różnym problemom prawa Unii Europejskiej, takim jak na przykład migracja (Anna Magdalena Kosińska), prawa obywateli UE do nieograniczonego dostępu do unijnego prawodawstwa we własnym języku (Aneta Skorupa-Wulczyńska), jak również roli Funduszu Powierniczego Madad w związku z kryzysem w Syrii (Adriana Kalicka-Mikołajczyk). W najnowszym numerze SJLS znalazły się również rozważania z zakresu ochrony praw człowieka. Jedno z nich koncentruje się na decyzji Trybunału SADC w sprawie Mike’a Campbella przeciwko Republice Zimbabwe (Michael C. Ogwezzy). Z kolei w drugim Autor (Paweł Mielniczek) prezentuje swoje uwagi na temat suwerenności państwa oraz ekstraterytorialnego stosowania traktatów praw człowieka. Interesujący jest również artykuł poświęcony prawu kosmicznemu, a dokładniej badaniom Marsa i jego eksploatacji (Marek Mikuła). Wreszcie, w numerze 8 znalazło się także opracowanie z zakresu prawa pracy, tym razem w odniesieniu do ustawodawstwa słowackiego (Andrea Olšovská and Marek Švec). W SJLS opublikowane zostały ponadto sprawozdania z konferencji oraz innych wydarzeń naukowych, w tym z Jessup Moot Court Competition z prawa międzynarodowego publicznego, w którym brali udział studenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego. Tak jak do tej pory było to praktykowane, także i w tym numerze zamieszczony został spis monografii i prac zbiorowych opublikowanych w 2015 roku, których autorami oraz redaktorami są pracownicy naukowy WPiA UŚ. Czasopismo zawiera też listę konferencji organizowanych w 2015 roku przez Wydział we współpracy z Fundacją Facultas Iuridica. Należy także podkreślić, że znaczne wsparcie finansowe Fundacji pozwala na wydawanie kolejnych numerów Silesian Journal of Legal Studies. Tak więc, na łamach czasopisma specjaliści i badacze pochodzący z różnych ośrodków naukowych z kraju i ze świata zaprezentowali swoje przemyślenia i wyniki badań z zakresu wielu dyscyplin naukowych, co oznacza, że dysputy prawnicze nadal przekraczają granice, i to nie tylko w obrębie kontynentu europejskiego.
red. Bogdan Dolnicki
Opracowanie Swoiste źródła prawa zawiera zbiór referatów będących efektem II Warsztatów Doktoranckich Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego, które odbyły się 2 lipca 2014 roku. Podjęto na nich bardzo interesującą tematykę swoistych źródeł prawa, to znaczy nietypowych aktów normatywnych wykraczających poza regulację konstytucyjną. Niniejsza publikacja może stanowić źródło szczegółowych informacji dla praktyków oraz studentów prawa.
Anna Michalak
W polskiej nauce prawa konstytucyjnego ustroje krajów Azji Południowo-Wschodniej były dotychczas pomijane. W monografii przedstawiono zarys funkcjonowania systemów konstytucyjnych wybranych demokracji w tym regionie. Podczas dokonywania wyboru państw poddanych badaniom najistotniejsze znaczenie miał wpływ systemu konstytucyjnego państw-kolonizatorów na współczesny kształt państwa. Przeanalizowano więc systemy konstytucyjne Malezji i Singapuru, które przyjęły parlamentarno-gabinetowy system rządów wzorowany na modelu westminsterskim. Z kolei Timor Wschodni, który przyjął konstytucję silnie wzorowaną na ustawie zasadniczej Portugalii, pozostaje istotnym punktem odniesienia dla Singapuru. Tajlandię natomiast wyróżnia to, że nigdy w znaczeniu formalnym nie została skolonizowana, jednak - zarówno przyjmując pierwszą konstytucję w 1932 roku, jak i drugą w 2007 roku - korzystała z modelu westminsterskiego. Zaprezentowane rozważania stanowią wstęp do dalszych badań nad systemami konstytucyjnymi państw Azji Południowo-Wschodniej, a przede wszystkim umożliwiają analizę funkcji parlamentów w omawianych demokracjach.
Iliana Genew-Puhalewa
Терминологията на Европейския съюз. Съпоставка на българската, гръцката, полската и английската терминология на правото на околната среда / Terminologia Unii Europejskiej. Konfrontacja bułgarskiej, greckiej, polskiej i angielskiej terminologii w zakresie prawa środowiska Monografia stanowi próbę spenetrowania aktualnego stanu terminologii, używanej w aktach prawnych UE. Badania zostały oparte na materiale z wybranej dziedziny, a mianowicie środowiska, w czterech wersjach językowych prawa UE, to jest w języku bułgarskim, greckim, polskim i angielskim. Taka kolejność języków w tytule wiąże się z wyborem bułgarszczyzny jako języka ojczystego autorki na metajęzyk opisu, natomiast język angielski został wymieniony na końcu z uwagi na jego rolę — nie zawsze, ale w wielu sytuacjach — faktycznego tertium comparationis badania konfrontatywnego.
Trust i inne stosunki powiernicze w prawie porównawczym i prawie prywatnym międzynarodowym
Maciej Zachariasiewicz
Praca poświęcona jest angloamerykańskiej konstrukcji trustu oraz innym stosunkom powierniczym znanym na kontynencie Europejskim. W dobie wzmożonego obrotu międzynarodowego, trust coraz częściej wchodzi w styczność z obszarami państw, w których nie jest znany. Pojawia się też w Polsce, bądź polskie podmioty działające za granicą coraz częściej napotykają na tego typu konstrukcję. Stanowi on dla organów stosujących prawo i praktyków źródło zasadniczych trudności w procesie poszukiwania prawa właściwego i jego stosowania. Korzystając z dorobku literatury i judykatury zagranicznej, autor formułuje propozycje konkretnych rozwiązań na użytek sądów i praktyki prawniczej co do sposobów kolizyjnoprawnego postępowania z tego typu nieznaną w Polsce instytucją prawną. Praca skierowana jest do wszystkich, którzy mają do czynienia ze sprawami o charakterze transgranicznym, czy to w sytuacjach, w których międzynarodowy stosunek prawny ma być oceniany w Polsce, czy też na skutek prowadzenia określonej działalności na terytorium innych państw, niezależnie od tego czy chodzi o działalność o charakterze gospodarczym, czy indywidualnym. Książka będzie użyteczna dla doradców prawnych stron, którzy w swojej pracy mają do czynienia z transgranicznym inwestowaniem i zarządzaniem majątkiem. Przydatna będzie również dla sędziów i notariuszy, którzy mogą się zetknąć z trustowym stosunkiem prawnym ukształtowanym na terenie obcego państwa, który następnie „pojawia się” w Polsce. Ze względu na istotne walory teoretyczne i dogmatyczne praca powinna zainteresować także teoretyków prawa interesujących się prawem prywatnym.
W poszukiwaniu prawnego modelu samozatrudnienia w Polsce. Analiza prawnoporównawcza
Tomasz Duraj
Oddajemy w Państwa ręce monografię stanowiącą efekt pracy naukowej wybitnych badaczy pochodzących z różnych państw europejskich, którzy zdecydowali się wziąć udział w międzynarodowym projekcie badawczym pt. "W poszukiwaniu prawnego modelu samozatrudnienia w Polsce. Analiza prawnoporównawcza", finansowanym ze środków Narodowego Centrum Nauki, a zrealizowanym pod kierunkiem prof. UŁ dra hab. Tomasza Duraja. Podstawowym zadaniem badawczym była kompleksowa analiza prawna samozatrudnienia nie tylko z perspektywy polskiej regulacji i orzecznictwa sądowego, lecz także w aspekcie rozwiązań obowiązujących w prawie międzynarodowym i unijnym oraz w wybranych krajach europejskich. Przeanalizowano ustawodawstwa takich państw, jak: kraje wchodzące w skład Zjednoczonego Królestwa, Niemcy, Austria, Hiszpania, Francja, Włochy, Węgry, Litwa, Łotwa i Estonia. Realizowane w ramach projektu działania naukowe mają nowatorski charakter. Do tej pory nie były bowiem prowadzone na tak szeroką skalę badania nad prawnymi uwarunkowaniami samozatrudnienia, które obejmowałyby stan polskiej regulacji prawnej i orzecznictwa, rozwiązania obowiązujące w prawie międzynarodowym i unijnym, a także w wybranych krajach europejskich. Wartością dodaną dla polskiej nauki jest ujęcie w ramy uporządkowanego opracowania regulacji dotyczących samozatrudnienia w innych państwach. Na podstawie przeprowadzonych badań podjęta została próba stworzenia optymalnego prawnego modelu samozatrudnienia w Polsce. Sformułowane uwagi de lege ferenda mają posłużyć polskiemu prawodawcy do opracowania odrębnej ustawy o statusie prawnym samozatrudnionych, która w sposób całościowy i systemowy będzie normować najistotniejsze aspekty pracy osób pracujących zarobkowo na własny rachunek, ze szczególnym uwzględnieniem ich ochrony socjalnej. Jej uchwalenie przyczyni się do rozstrzygnięcia wielu sporów interpretacyjnych, które obecnie pojawiają się w doktrynie prawa i orzecznictwie sądowym. Przyjęte w publikacji postulaty w zakresie przygotowania optymalnego modelu prawnego samozatrudnienia w Polsce mają wymiar uniwersalny, znacznie wykraczający poza problematykę pracy zarobkowej na własny rachunek. Wyniki badań pozwalają bowiem na zarysowanie pewnych ogólnych wniosków wskazujących nowe kierunki rozwoju prawa pracy w przyszłości. Skłaniają do refleksji nad zasadnością rozszerzania ochronnych regulacji prawa pracy na różne kategorie osób świadczących autonomicznie pracę poza stosunkiem pracy (zwłaszcza w warunkach zależności ekonomicznej od podmiotu zatrudniającego), a także nad zakresem tej ochrony oraz najważniejszymi kryteriami jej różnicowania. Książka adresowana jest do przedstawicieli nauki prawa, studentów, legislatorów, sędziów i reprezentantów innych zawodów prawniczych, partnerów społecznych, praktyków oraz osób zainteresowanych problematyką nietypowych form zatrudnienia. Monografię przygotowano w ramach projektu finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki (Umowa nr UMO-2018/29/B/HS5/02534 do projektu badawczego nr 2018/29/B/HS5/02534)
Wartości i interesy a prawo pracy. Wokół encykliki
Anna Reda-Ciszewska, Mirosław Włodarczyk
Encyklika Jana Pawła II „Laborem exercens” jest poświęcona aksjologicznym problemom prawa pracy. Autorzy poszczególnych tekstów odnieśli się krytycznie do oceny szczegółowych rozwiązań prawnych, kształtujących status osób zatrudnionych. Zakres i zróżnicowanie podejmowanych zagadnień wskazuje, jak szerokie i znaczące może być oddziaływanie „Laborem exercens” na kształtowanie treści relacji zachodzących pomiędzy podmiotami występującymi na wszystkich płaszczyznach społecznych i prawnych stosunków zatrudnienia. Wartości, będące punktem odniesienia dla Jana Pawła II w „Laborem exercens” stanowią bowiem nieprzemijające kryteria, w świetle których oceniać można stan społecznych stosunków zatrudnienia, ich regulację prawną, ale także sposoby jej interpretacji, a przez to także stosowanie tego prawa. Dla większości autorów spotkanie z Encykliką zdarzyło się na początku ich kariery naukowej. Można przypuszczać, że opisane w książce wartości staną się trwałym elementem tworzonego przez nich w przyszłości dorobku, zaś sama „Laborem exercens” będzie nadal żywotnym źródłem dla polskiej nauki prawa pracy.
Wojna powietrzna a międzynarodowe prawo humanitarne
Mateusz Piątkowski
Znaczenie siły powietrznej dla prowadzenia operacji wojskowych jest współcześnie niepodważalne. Lotnictwo było jednym z kluczowych elementów sukcesu polityczno-militarnego w niemal wszystkich konfliktach XX wieku. Niestety, pomimo wielkiego znaczenia tego rodzaju sił zbrojnych, niewspółmiernie skąpe są rozważania na temat aspektów prawnych operacji lotniczych, zwłaszcza w świetle międzynarodowego prawa humanitarnego. Okoliczność ta była często wykorzystywana przez walczących, którzy, operując w „szarej strefie” prawa wojny, dokonywali co najmniej kontrowersyjnych ataków na ośrodki miejskie, gdzie ginęli niewalczący. Książka ta nie jest ograniczona wyłącznie do najbardziej dyskutowanego aspektu bombardowania, lecz dotyczy także innych zagadnień związanych z wojną powietrzną, nieopisywanych szerzej w literaturze przedmiotu.