Naukowe i akademickie
Językowy model poznania. Kognitywne komponenty w kontynentalnej filozofii języka
Aleksander Gemel
Idee powstałe na gruncie filozofii kontynentalnej oraz poglądy współczesnej kognitywistyki są tak odmienne, że niemożliwe wydaje się znalezienie dla nich jakiejkolwiek płaszczyzny komparatystycznej. Na płaszczyźnie filozofii języka te na pozór odległe tradycje intelektualne w wielu kwestiach przemawiają jednak zadziwiająco podobnym głosem. Jednogłośność ta staje się jeszcze bardziej fascynująca, kiedy uświadomimy sobie, że ukształtowała się na gruncie tradycji podążających różnymi drogami intelektualnymi i zaabsorbowanych odmienną problematyką filozoficzną. W obu nurtach jednak u kresu tej intelektualnej wędrówki pojawiło się ostatecznie przekonanie, że struktury poznawcze i forma języka są nieuchronnie sprzęgnięte ze sobą, a sam proces poznania przebiega na drodze wielopoziomowych interakcji między systemem językowym i kognitywnym. Pogląd ten zwięźle można określić mianem językowego modelu poznania. W książce przedstawiono analizę językowego modelu poznania zarówno na gruncie tradycji kontynentalnej, jak i językoznawstwa kognitywnego.
Tomasz Bekrycht
Skomplikowany charakter rzeczywistości „wymusza” normy działania, które zawarte są zwłaszcza w treści pojęcia prawa. Również jego powstawanie, istnienie, status ontologiczny i ważnościowy (odpowiednio deontologiczny) są intelektualnym wyzwaniem, które wprawia we frustrację poznawczą. Problematyka poznania zasadności prawa zawiera się w pytaniach o istnienie uniwersalnych struktur kategorii bytu, jaką jest prawo, a także o możliwość jego obiektywnego poznania (jako kategorii ontologicznej i deontologicznej – czyli bytu, który w osobliwy sposób określa powinność) w zakresie satysfakcjonującym o tyle, o ile poznanie takie odsłania uzasadnienie jego istnienia. Tym samym problem ten staje zagadnieniem transcendentalnym, opisującym warunki możliwości istnienia prawa. Nie pozwala ono zrezygnować z poszukiwania czegoś uniwersalnego, niezmiennego, być może tylko formalnie uchwytnego, co uzasadnia i warunkuje istnienie prawa niezależnie od przyjęcia tego uzasadnienia jako faktycznego i w jakikolwiek praktyczny sposób nośnego argumentu za istnieniem porządku społecznego bądź jako podstawy do budowy kolejnej czy wzmacniania którejś z istniejących już teorii normatywnych. Poszukiwanie to jest wyrazem transcendentalnej i transcendującej zastany porządek fenomenalny dążności intelektu. Tego rodzaju poznanie mogłoby dostarczyć koronnego, ale także powszechnie zrozumiałego i dlatego też wiążącego argumentu, przemawiającego za tym, by prawa po prostu przestrzegać.
Kapitał ludzki a wzrost gospodarczy w Polsce
Sylwia Roszkowska
Publikacja podejmuje bardzo istotny temat dla współczesnej teorii wzrostu gospodarczego ale i polityki ekonomicznej, to jest kwestię wpływu kapitału ludzkiego na wzrost gospodarczy. Wzrost gospodarczy, rozumiany jako dynamika PKB, zawsze był istotny, decydując w dużej mierze o warunkach życia społeczeństwa. Poszukiwanie innych niż tradycyjne źródła wzrostu gospodarczego zasługuje na uwagę a kapitał ludzki jest tu determinantą szczególnie istotną i gorąco dyskutowaną. W szczególności ważna jest tu kwestia wzajemności oddziaływania na siebie rozważanych kategorii – na ile kapitał ludzki wpływa na wzrost gospodarczy, a na ile istnieje oddziaływanie odwrotne. Materiał empiryczny dotyczy Polski i w dodatku dane są zbierane nie tylko w skali państwa ale i województwa. Podnosi to użyteczność książki z perspektywy czytelnika zainteresowanego nie tylko perspektywą teoretyczną ale i bardziej związaną z polityką gospodarczą w odniesieniu do Polski.
Kapitał ludzki w regionie łódzkim z perspektywy przedsiębiorstw i rynku pracy
Zbigniew Przygodzki
Kapitał ludzki jest kluczowym czynnikiem produkcji w rozwijającym się modelu gospodarki opartej na wiedzy. Zarówno generowanie postępu technicznego, jak i efektywne wykorzystywanie już istniejącego majątku trwałego są w znaczący sposób od niego zależne. W prezentowanej pracy zawarto wyniki badań zorientowanych w dwóch obszarach. Pierwszy z nich dotyczy dojrzałości przedsiębiorstw do inwestowania w kapitał ludzki w regionie. Badania zaprezentowane w tej części dotyczą zarówno dużych - transnarodowych korporacji obecnych w regionie łódzkim, jak i małych i średnich przedsiębiorstw. Głównym problemem poddanym analizie jest zrozumienie i skłonność, podmiotów gospodarczych do podejmowania samodzielnych inwestycji w kapitał ludzki. Jednocześnie określono wyzwania w zakresie regionalnej polityki rozwoju kapitału ludzkiego w odniesieniu do gospodarki regionu. Drugi obszar, rola kapitału ludzkiego w budowaniu regionalnego rynku pracy, dotyczy wyzwań w zakresie adaptacyjności gospodarki regionu w kontekście szkolnictwa zawodowego do potrzeb nowoczesnej, konkurencyjnej gospodarki. Autorzy, uprzednio identyfikując wpływ poszczególnych obszarów inwestycji w kapitał ludzki na rozwój społeczno-gospodarczy, wnioskują o stopniu dopasowania kapitału ludzkiego do potrzeb gospodarki regionu łódzkiego.
Kapitał społeczny a jakość życia. Na przykładzie zbiorowości wielkomiejskiej
Monika Mularska-Kucharek
Opis socjologicznych i psychologicznych mechanizmów życia zbiorowego. Takie ujęcie problemu jakości życia wzbogaca rozumienie fenomenu zarówno kapitału społecznego, jak i samej jakości życia. Publikacja ukazuje nowy, nie w pełni dotąd dobrze zanalizowany, mechanizm działania kapitału społecznego, jak i genezy powstawania wyższej jakości życia. Omówienie określonych koncepcji teoretycznych i ich weryfikacja. Autorka przedstawia w swej pracy własne badania ilościowe z wykorzystaniem przygotowanych przez siebie narzędzi badawczych. Analizy ilościowe zostały pogłębione przez badania jakościowe, tworząc razem interesującą i uzupełniającą się całość. Tematyka monografii należy w ostatnich latach, nie tylko w Polsce, do wiodących w obszarze nauk społecznych, zwłaszcza zaś w socjologii. Wnioski z badań i ustaleń Autorki należy rekomendować, a w konsekwencji aplikować na poziomie różnych polityk społecznych. M. Mularska-Kucharek ukazała w książce nie tylko wzajemne związki i zależności między kapitałem społecznym a jakością życia mieszkańców Łodzi, ale również podjęła udaną próbę po-łączenia perspektywy teoretycznej z aplikacyjną. W odniesieniu do znaczących części mono-grafii wyniki przeprowadzonych badań mają charakter reprezentatywny, co z pewnością w sposób istotny podnosi jej rangę. W tym przypadku mamy do czynienia z zarówno z rozwiniętą samoświadomością metodologiczną, jak i umiejętnością interpretacyjną dotyczącą uzyskanego materiału empirycznego.
Kapitał społeczny a postawy i działania przedsiębiorcze mieszkańców Łodzi
Monika Mularska-Kucharek
Książka poświęcona jest problematyce kapitału społecznego. Zawarto w niej przegląd podstawowych koncepcji kapitału społecznego, a także charakterystykę jego poszczególnych komponentów. Skoncentrowano się też na społecznym i psychologicznym aspekcie przedsiębiorczości. Stanowi próbę egzemplifikacji związków pomiędzy kapitałem społecznym a przedsiębiorczością. Opisano kwestie dotyczące przedmiotu i problematyki badań, głównych pojęć, hipotez badawczych. Wnioski płynące z zawartych wyników i podjętych rozważań pozwalają określić stan kapitału społecznego łodzian, poziom przedsiębiorczości, czyli informacje na temat postaw i działań o charakterze przedsiębiorczym. Praca jest wartościowym i cennym wkładem w wiedzę zarówno od strony poznawczej, jak i teoretycznej. Ma też walory diagnostyczne. Opisano w niej istotne aspekty życia społecznego Łodzi, przede wszystkim te o ważnym społecznym wydźwięku. Kapitał społeczny traktowany jest jako jeden z głównych czynników (pomijając czynniki makrospołeczne) odpowiedzialnych za powstawanie i utrzymywanie się nierówności. Przesądza on także o możliwościach i szansach jednostki w gospodarce kapitalistycznej, a przedsiębiorczość postrzega się również jako postawę ułatwiającą funkcjonowanie we współczesnym świecie. Uzyskane wyniki mają znaczenie zarówno dla kreatorów życia społecznego, jak i indywidualnych jednostek chcących mieć kontrolę nad swoim życiem, a także dla tych, którzy pragną osiągać więcej w kwestiach materialnych i niematerialnych.
Kapitał społeczny jako czynnik rozwoju gospodarczego w skali regionalnej i lokalnej w Polsce
Jarosław Działek
Koncepcja kapitału społecznego najpierw spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem, a następnie stała się przedmiotem krytyki. Od ponad dwóch dziesięcioleci pociąga jej intuicyjny charakter, który jednak trudno przełożyć na język nauki i praktyki. Mimo to dzięki wspomnianej koncepcji ponownie zwrócono uwagę na znaczenie powiązań społecznych i przenikającego je zaufania, uznawanych za wartościowy zasób jednostek i grup społecznych. Jarosław Działek przedstawił rozwój koncepcji kapitału społecznego, przywołując również głosy krytyczne. Skoncentrował się przy tym na związkach pomiędzy analizowanym pojęciem a rozwojem gospodarczym. W empirycznej części pracy określił zróżnicowanie zasobów kapitału społecznego w różnych częściach Polski oraz podjął próbę określenia roli kapitału społecznego w rozwoju polskich regionów.
Krzysztof A. Kuczyński
Karl Dedecius - najwybitniejszy tłumacz literatury polskiej w historii - przez ponad pół wieku był symbolem niemiecko-polskiego porozumienia. Książka cenionego znawcy życia i twórczości Czarodzieja z Darmstadt to interesujący, pogłębiony zapis jego wieloletnich dokonań translatorskich i eseistycznych. Przynosi nie tylko analizę warsztatu literackiego Karla Dedeciusa, lecz także omawia jego twórcze kontakty z wieloma pisarzami oraz ludźmi nauki w Niemczech i Polsce. Publikacja jest ważnym dokumentem niemiecko-polskiego pogranicza kulturowego XX i XXI wieku.