Naukowe i akademickie

Finanse cyfrowe: wykluczenie finansowe seniorów na rynku finansowym

Aleksandra Wiktorow, Jan Monkiewicz, Lech Gąsiorkiewicz

Intuicyjnie zawsze wymienia się ludzi starszych jako przykład wykluczenia cyfrowego. Chcieliśmy poznać głębiej ten problem, a przede wszystkim zweryfikować rozmiary i przyczyny tego zjawiska. Zaprojektowaliśmy wielostronne podejście do problemu, zbadanie rozmaitych czynników mogących mieć wpływ na wykluczenie osób starszych na rynku finansowym, wzajemne ich powiązania, a także istniejące już działania mające pomóc tej grupie społeczeństwa w przybliżeniu się do załatwiania spraw drogą elektroniczną. Nie było to łatwe, bowiem brakuje wielu informacji w podziale na grupy wiekowe, zwłaszcza wydzielenia grupy najstarszych. W opracowaniu podjęto próbę ukazania problemów związanych z dostępem do rynku finansowego, ze szczególnym uwzględnieniem osób starszych. Ich słabsza pozycja na tym rynku jest powszechnie znana, chociażby z doniesień o ofiarach nadużyć ze strony instytucji finansowych i innych podmiotów działających w otoczeniu tego rynku. Starsi klienci mają niemal zawsze słabszą pozycję w stosunku do profesjonalnych pracowników instytucji finansowych oraz "profesjonalnych" oszustów z pseudo-instytucji finansowych, oferujących różne interesy życia. Poszczególne rozdziały zajmują się różnymi aspektami wykluczenia finansowego, wykluczenia na rynku finansowym i wykluczenia cyfrowego. Pokazują, jak niełatwo jest połączyć te wszystkie formy wykluczenia i zbadać ich wpływ na sytuację ludzi starszych na rynku finansowym, określając który aspekt jest decydujący, a który ma mniejsze znaczenie. Wszyscy formułują mniej lub bardziej szczegółowe wnioski, zmierzając jednak w tym samym kierunku konieczności zapobiegania wykluczeniu cyfrowemu seniorów. Bo każde (czasami niestety świadome) wykluczenie jest przejawem nierówności w traktowaniu i formą dyskryminacji.

Finanse współczesne. Wybrane problemy

Leszek Jerzy Jasiński

W pracy najwięcej miejsca poświęcono sześciu zagadnieniom. Pierwszym będzie poszerzenie pomiaru inflacji o zjawisko wzrostu cen aktywów. W analizach inflacji dominuje obserwacja cen towarów, chociaż dla oceny ogólnej sytuacji bieżącej i perspektyw na przyszłość istotne są również ceny zasobów, wśród nich instrumentów finansowych i nieruchomości. Zastanowimy się nad związkiem między dynamiką cen zasobów a wzrostem produkcji. Po drugie, zajęto się zgodnością płatności dopływających i odpływających z systemu ekonomicznego. Ogólnym kryterium oceny będzie jego zdolność wykonywania w długim okresie wytyczonych sobie funkcji. Będziemy rozpatrywać systemy dowolnego rodzaju: przedsiębiorstwa, instytucje publiczne i organizacje nonprofit. Podstawą dla tych rozważań będzie jedno z głównych, sporządzanych cyklicznie, sprawozdań finansowych: rachunek przepływów pieniężnych, znany często pod angielską nazwą cash flow. Po trzecie, przedstawiono problem skuteczności polityki pieniężnej i fiskalnej jako narzędzi oddziaływania na bieżącą koniunkturę. Powracające w gospodarce światowej zakłócenia procesów wzrostu stanowią problem ekonomiczny i równocześnie polityczny oraz społeczny. Przydaje to znaczenia skuteczności polityki makroekonomicznej. Jako zagadnienie czwarte została omówiona często dyskutowana kwestia finansyzacji gospodarki. Problem sprowadza się do pytania: czy rozmiary sektora finansowego, odnoszone do rozmiarów gospodarki en bloc, są nadmierne. Kolejnym zagadnieniem jest obecność państwa w kształtowaniu zjawisk na rynku finansowym. Powinna być ona silna, nie przekraczając określonych granic. Szóstym tematem głównym jest funkcjonowanie europejskiej unii monetarnej. Przedstawiono ten temat, odwołując się do istniejących teorii unii walutowych oraz problematyki międzynarodowego systemu walutowego. Dużo miejsca poświęcono kryteriom konwergencji, stanowiącym fundament integracji monetarnej.

Finansjalizacja, interwencjonizm, rozwój

Leszek Jerzy Jasiński

W prezentowanej pracy przedstawiono trzy zagadnienia: szkodliwą dla stabilności gospodarczej finansjalizację, działania ekonomiczne rządu oraz wytyczanie kierunków rozwoju układu. Przeciwdziałanie niekorzystnym skutkom finansjalizacji i polityka rozwoju należą do zadań rządu. Dla sukcesu rozwojowego nie bez znaczenia jest stan systemu finansowego. W naszej analizie będziemy kierować następującymi zasadami. Po pierwsze, w gospodarce nie istnieją rozwiązania idealne, pojawiają się natomiast konstrukcje lepsze i gorsze. To, co jest zasadniczo korzystne, ma słabsze strony. Szukanie ekonomicznej doskonałości jest jałowe. Gotowych, dobrych, rozwiązań nie przynoszą badania teoretyczne. Udana praktyka wyłania się stopniowo, zgodnie z zasadą: szukaj, buduj i poprawiaj. Po drugie, polityka gospodarcza potrzebuje reguł, które nie zawsze są precyzyjne i w pełni skuteczne. Czasem należy je modyfikować stosownie do okoliczności. Po trzecie, zjawiska ekonomiczne wywołuje zwykle więcej niż jedna przyczyna. Trudno ustalić, z jaką siłą poszczególne przyczyny wpływają na wynik końcowy. Po czwarte, występuje niezgodność czasowa przyczyn i skutków. Nie jest więc łatwo przypisać zdarzeniom uznanym za efekty zdarzenia uważane za przyczyny. Po piąte, wskaźniki ekonomiczne obliczane na podstawie danych statystycznych nie budują pełnego obrazu sytuacji i nie wystarczają do ich wszechstronnej oceny.

Finansowanie działalności innowacyjnej MŚP. Wybrane zagadnienia

Marzena Krawczyk

Unia Europejska przykłada dużą wagę do wzrostu innowacyjności gospodarki europejskiej oraz do sektora MŚP jako motoru rozwoju przedsiębiorczości, kreatywności, w konsekwencji przekładającej się na tempo wzrostu gospodarczego krajów członkowskich. Znaczenie innowacyjności i sektora MŚP zostało przyjęte jako czynniki wzrostu konkurencyjności gospodarki europejskiej zapisane w dokumencie UE zwanym Strategia lizbońska. Między innymi z tego powodu nowe publikacje dotyczące rozwoju MŚP oraz innowacyjności stanowią ważne pozycje na rynku wydawniczym. W krąg takich tematycznych publikacji wpisuje się opracowanie M. Krawczyk obejmujące swym zakresem problematykę innowacyjności rozwoju sektora MŚP ze zwróceniem szczególnej uwagi na źródła finansowania działalności podmiotów tego sektora. 

Finansowanie rozwoju infrastruktury w Polsce po 2004 roku ― w obszarze transportu lądowego, rynku energii i telekomunikacji

Tomasz Tyc

Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku stało się przyczynkiem do zmian w krajowym modelu społeczno-gospodarczym. Jednym z obszarów, dla którego przemiany przyjęły nadzwyczaj pozytywną formę, jest szeroko rozumiany segment infrastrukturalny. Polepszenie stanu technicznego, jak również wzrost dostępności terytorialnej, było powiązane ze zwiększoną dostępnością mechanizmów finansowych. Dotyczy to w szczególności: 1) środków unijnych; 2) środków krajowych (budżetowych); 3) środków komercyjnych.   Dostępność właściwej infrastruktury jest powszechnie wskazywana w literaturze dotyczącej ekonomii rozwoju jako jeden z endogenicznych czynników wzrostu gospodarczego, a zatem mechanizm zapewniający zrównoważony rozwój danego terytorium. Dodatkowo stanowi ona ważny czynnik budowania trwałych przewag konkurencyjnych. Tożsame stanowisko jest prezentowane przez kluczowe międzynarodowe agencje rozwoju czy Komisję Europejską.   Jednym z najważniejszych wyzwań dotyczących rozwoju infrastruktury jest zapewnienie odpowiednich mechanizmów jej finansowania. Takich, które z jednej strony nie będą stanowić zbytniego obciążenia dla bieżących wydatków budżetowych, z drugiej zaś – będą odpowiednie do mobilizacji niezbędnych środków finansowych dla długoterminowych projektów inwestycyjnych o znacznej wartości.   Instrumenty finansowania wymienionych działań inwestycyjnych powinny być dostosowane do potrzeb i możliwości danego kraju i równoceśnie uwzględniać system prawnoorganizacyjny.   W prezentowanej pracy analizie poddano mechanizmy finansowania rozwoju infrastruktury, które dotyczą trzech wyraźnych segmentów: 1) infrastruktury liniowej i punktowej transportu drogowego i kolejowego, a także transportu morskiego oraz wodnego śródlądowego; 2) infrastruktury przesyłowej i dystrybucyjnej rynku energii, a w szczególności energii elektrycznej oraz gazu ziemnego; 3) infrastruktury liniowej sektora telekomunikacji.   Takie ograniczenie segmentów infrastrukturalnych, przy jednoczesnym pominięciu finansowania usług bazujących na infrastrukturze (przykładowo wytwarzanie energii elektrycznej), przyczyni się do pełniejszego przeglądu stosowanych w Polsce mechanizmów finansowych. Ułatwi także realizację celu, jaki autorzy postawili przed niniejszym opracowaniem, czyli krytyczną analizę dotychczas wykorzystywanych rozwiązań oraz wskazanie tych spośród nich, które charakteryzują się najwyższą skutecznością. Taki cel opracowania wymaga zastosowania właściwego instrumentarium, czyli: 1) analizy dokumentów strategicznych i planistycznych, 2) identyfikacji aktów prawnych wpływających na analizowane rodzaje infrastruktury, 3) analizy danych statystycznych (finansowych i technicznych), aby możliwe było zdefiniowanie modelu systemu infrastrukturalnego, który istnieje w Polsce.   Opracowanie składa się z dwóch oddzielnych części, stanowiących spójną całość merytoryczną. Część pierwsza składa się z czterech rozdziałów. Zawierają one analizę stanu finansów publicznych w latach 2004–2020, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu pandemii na dostępność środków budżetowych. W tej części przedstawiono opis krajowego systemu infrastrukturalnego oraz poddano analizie jego stan. W części drugiej poddano krytycznej analizie i ocenie wykorzystywane mechanizmy i instrumenty finansowania analizowanej infrastruktury. Analizy i oceny dotyczą wykorzystania budżetu, środków unijnych, partnerstwa publicznoprawnego oraz instrumentów rynku finansowego.

Fiodor Dostojewski i problemy kultury

Anna Raźny (red.)

Prezentowana książka jest zaproszeniem do spotkania z Fiodorem Dostojewskim w kręgu problemów kultury nie tylko rosyjskiej, lecz także europejskiej i azjatyckiej - od drugiej połowy XIX stulecia po pierwsze dziesięciolecie XXI wieku. Krąg ten obejmuje kilka epok kultury: okres realizmu i neorealizmu, modernizm i jego dwudziestowieczne transformacje oraz postmodernizm. Każda z nich potwierdza niesłabnącą kulturotwórczą rolę autora Braci Karamazow. Mówią o tym zgromadzone w niniejszym tomie prace nie tylko cenionych znawców Dostojewskiego, ale również przedstawicieli najmłodszego pokolenia jego badaczy, reprezentujących różne temperamenty naukowe i warsztaty. Tom stanowi monograficzne ujęcie zawartej w tytule problematyki, dla której zarysowane zostały trzy płaszczyzny: 1) filozofii, antropologii i aksjologii; 2) religii, metafizyki i eschatologii; 3) inspiracji, wpływów i paralel. Szczególnie ważny dla autorów tego tomu jest w kontekście antymetafizycznej i antyaksjologicznej kultury współczesnej stosunek Dostojewskiego do świata wartości, problem ich podziału i hierarchizacji, a także kryteria ich klasyfikacji. Przekazując odbiorcy określony obraz wartości, utwory Dostojewskiego odgrywają rolę mediacyjną, nade wszystko w aspekcie poznawczym. Wskazują ponadto na ich powinnościowy charakter i konieczność realizacji. Pisarz uzasadnia bowiem poprzez swe utwory, dlaczego dane wartości powinny zaistnieć, skoro nie są tym, co jest, lecz tym, co być powinno. Ze Słowa wstępnego

First Order Ordinary Differential Equations. Course book

Anita Ciekot, Izabela Zamorska

This book is designed to introduce readers to the fundamental concepts, techniques, and applications of differential equations, providing a solid foundation for further study or practical problem-solving. It is specifically intended for students of technical universities. The textbook is divided into five main chapters. In the first chapter, we will explore basic concepts and notation, establishing the language and framework necessary for understanding differential equations. Definitions and essential terminology will be clarified, accompanied by "Do it yourself" tasks to reinforce learning and ensure active engagement with the material. The subsequent chapters study specific classes of first order differential equations. Chapter 2 focuses on first order equations, including their definitions, key theorems, and special cases such as separable equations. Practical exercises are included to develop problem-solving skills. Chapter 3 covers linear differential equations, highlighting important methods such as the Euler-Lagrange approach and integrating factors. We will also examine Bernoulli equations, providing tools for solving a broad class of problems. In Chapter 4, we explore exact differential equations, discussing their properties and methods of solution. Techniques like integrating factors for nonexact equations are presented to expand your toolkit for tackling complex problems. The final chapter demonstrates the application of the theory to real-world modelling situations. We investigate how differential equations can describe phenomena in population dynamics, cooling processes, mixing, and elementary mechanics. These examples demonstrate the practical relevance of the concepts covered. An appendix on the review of integration techniques supports the main content, offering definitions, properties, tables of common integrals, and illustrative examples to strengthen your understanding. This textbook aims to make the study of differential equations accessible, engaging, and applicable to various fields.

Fiscus non erubescit. O niektórych italskich podatkach rzymskiego pryncypatu

Anna Pikulska-Radomska

Książka jest pierwszą w polskiej literaturze monografią dotyczącą rzymskich podatków. To o tyle ważne, że w zakresie wiedzy o daninach publicznych rzymskiego cesarstwa panuje spore zamieszanie, nie tylko terminologiczne. Jest to w znacznej mierze spowodowane charakterem dostępnych dziś źródeł, niemal wyłącznie literackich. Skromną bazę źródłową Autorka wykorzystała w pełni, analizę prowadzi precyzyjnie, nie decyduje się na pochopne wyciąganie wniosków, a te, które formułuje, przedstawia w sposób prosty i uporządkowany.