Pedagogika
Drama na różnych poziomach kształcenia
Kamila Witerska
Drama często postrzegana jest jako metoda, która polega na tworzeniu inscenizacji, podczas której aktywność werbalna i niewerbalna ucznia nakierowana jest na kreację i prezentację ról. Utożsamiana jest ze spektaklem teatralnym, z tą tylko różnicą, że w dramie nie ma podziału na widza i aktora. Nauczyciele nie stosują dramy, wyrażając obawę, że po takiej lekcji uczniom nie zostanie nic w zeszytach. Abstrahując od tego, że ważniejszy jest ślad w pamięci ucznia, rozwój myślenia i odczuwania emocji, niż ślad w jego zeszycie, należy zaprzeczyć przedstawionemu powyżej mitowi, traktującemu dramę jako odegranie ról, czyli swego rodzaju doświadczenie pozbawione refleksji.
Drogi i bezdroża andragogiki i gerontologii
Olga Czerniawska
Zbiór rozpraw i artykułów prof. Olgi Czerniawskiej tworzonych w ciągu wieloletniej działalności Autorki na polu pracy pedagogicznej i oświatowej z ludźmi dorosłymi. Tematy poruszane tu, to m.in.: edukacja dorosłych, alfabetyzacja, badania biograficzne i ich zastosowanie w kształceniu andragogicznym oraz w badaniach. Autorka rozważa również związki gerontologii i andragogiki, problem czasu w różnych aspektach, edukacji w trzecim wieku, style życia, przekaz wartości przez ludzi starszych w rodzinie, w środowisku lokalnym oraz kolejnym pokoleniom.
Kupisiewicz Czesław
Przekazujemy czytelnikom podręcznik wybitnego pedagoga - dydaktyka, komparatysty i badacza dziejów oświaty, członka rzeczywistego Polskiej Akademii Nauk PAN profesora Czesława Kupisiewicza. W dobie płynnej ponowoczesności wydawałoby się, że nie ma już miejsca na klasykę, tradycję, na tę wiedzę, która trwała przez wieki, służąc wielu pokoleniom przygotowującym się do jednego z najpiękniejszych zawodów ludzkości, ja kim jest szeroko pojmowane nauczycielstwo. Humaniści, a zwłaszcza pedagodzy, szukając współczesnych ujęć modeli kształcenia i wychowania, odmiennego klimatu czy jakiegoś szczególnego sposobu podejścia do dziecka, jego rodziców czy nauczycieli, zdają sobie sprawę z konieczności zachowania tych idei i rozwiązań praktycznych, które są ponadczasowe, aktualne, niezmienne w swej istocie. Dydaktyka Czesława Kupisiewicza, która prezentuje wiedzę generującą otwartość sytuacji i procesów uczenia się, a więc wytwarzającą miejsce w naszej przestrzeni dla drugiego człowieka. Jest to zarazem swoistego rodzaju gest zaproszenia do uczenia się, który pokazuje, że autorowi zależy na otwarciu przed uczącymi się własnego serca, umysłu i woli, by mieli oni szansę do konać introcepcji wartości Dobra, Prawdy i Piękna, bogactwa mądrości, cennych doświadczeń i wzruszeń. Dydaktyka jest nauką humanistyczno-społeczną. W tej też konwencji napisany został ten podręcznik. Tymczasem rewolucyjne wręcz zdobycze nauki, techniki i technologii, zwłaszcza w zakresie elektroniki, sprawiają, że do dydaktyki coraz szybciej i w coraz szerszym zakresie zaczynają przenikać niektóre z tych zdobyczy, podobnie jak do medycyny i innych nauk. Wskutek tego istotnym zmianom już podlegają i nadal będą podlegać niemal wszystkie z opisywanych w tym podręczniku składników dydaktyki, poczynając od celów nauczania, uczenia i uczenia się, poprzez kryteria doboru treści kształcenia do programów szkolnych i akademickich, a kończąc najsilniej na metodach, formach organizacyjnych i środkach dydaktycznych. Wspomniane zmiany zostały zaznaczone w tym podręczniku przede wszystkim, gdy chodzi o ich rodzaje i kierunki ale nie na tyle, aby ten istotny problem można było uznać za wyczerpany. Byłoby to zresztą mało realne ze względu na ilość i dynamikę owych zmian. Jeśli chodzi o strukturę i treść niniejszego podręcznika, to zachowuję ujęcie eksponowane już w jego poprzednich wydaniach. Jego wyznacznikami są poszczególne składniki przedmiotu dydaktyki, poczynając od celów i treści nauczania uczenia się, a kończąc na zasadach, metodach, formach organizacyjnych oraz środkach służących realizacji tego procesu. Silniej jednak niż w poprzednich wydaniach eksponuję historyczne uwarunkowania omawianych zagadnień, a także zmiany wynikające z postępu badań w zakresie dydaktyki oraz osiągnięć elektroniki. Odnosi się to głównie do trzech wielkich systemów dydaktycznych, jakie powstały w drugiej połowie XIX i w XX wieku, to znaczy tradycyjnego, progresywistycznego i współczesnego, a także do koncepcji e-learningu, która pojawiła się na przełomie wieków XX i XXI, czyli w naszych już czasach. Dzięki wspomnianym badaniom i osiągnięciom dydaktyka nie koncentruje się już wyłącznie na kształceniu realizowanym w szkole i przez szkołę, lecz rozszerza swoje zainteresowania na pozaszkolne czynności kształceniowe, w tym na wspomniane wyżej nauczanie uczenie się z udziałem środków elektronicznych. Podręcznik Czesława Kupisiewicza jest o ty le wyjątkowy, że jego aktualizacji dokonał on sam, mając świadomość przemian, do jakich dochodzi w ponowoczesnym i zglobalizowanym świecie, i podejmując decyzję o niewprowadzaniu nas w tajniki tego, co znacznie wykracza po za wspomnianą klasykę.
Dylematy pedagogiki twórczości
Krzysztof J. Szmidt
Inicjatywa cyklicznego publikowania prac w ramach serii "Twórczość i Edukacja" wyrosła z potrzeby stworzenia miejsca spotkania badaczy i praktyków zainteresowanych rozwijaniem oraz wspieraniem zdolności twórczych dzieci, młodzieży i osób dorosłych. W serii publikowane są prace poruszające problematykę edukacyjnych oraz społeczno-kulturowych uwarunkowań rozwoju szeroko pojętej aktywności twórczej w różnych dziedzinach. W publikacji kierowanej zarówno do badaczy, jak i studentów oraz pedagogów oraz psychologów zainteresowanych edukacyjnymi uwarunkowaniami rozwoju kreatywności autor przedstawia wybrane dylematy związane z tą młodą dyscypliną naukową. Dotyczą one: samego pojęcia kreatywności i prób jego poszerzenia na działalność zbrodniczą, problemów edukacyjnych związanych z rolą autorytetu i wzoru wychowawczego odgrywaną przez twórców, znaczenia nagród dla rozwoju twórczej produktywności, a także zagadnień metodologii badań nad twórczością, profesji pedagoga twórczości oraz nauczania umiejętności twórczych. Czytelnik znajdzie tu także wyniki badań i refleksje dotyczące tabu w twórczości. Kolejne rozdziały książki autor, twórca teorii twórczego myślenia pytajnego, kończy pytaniami pobudzającymi odbiorcę do głębszej głębszej refleksji nad prezentowaną tematyką. Publikacja jest skierowana do czytelników, którym leży na sercu rozwój osoby przez twórczość w szerokim jej rozumieniu - zarówno artystycznym, edukacyjnym i codziennym. Autor nie boi się prowokować czytelnika do dyskusji, twórczego sporu o obronę dobra, prawdy i piękna. Z recenzji prof. dr hab. Urszuli Szuścik Z racji polemicznego charakteru pracy, jej oryginalności oraz nowości tez będzie ona bardzo atrakcyjnym dopełnieniem istniejących publikacji na temat twórczości, zdolności i wybitności. Na podkreślenie zasługuje wielka erudycja autora, znajomość i wyczucie współczesnych dylematów, związanych z recepcją i kanonami twórczości, problemami kształcenia akademickiego, rozwojem osobowym i kulturowym młodego człowieka. Z recenzji dr hab. Iwony Czai Chudyby, prof. UKEN
Dylematy współczesnego wychowania i kształcenia
Antoni Augustyn, Anatol Bodanko, Norbert Niestolik
Kluczowym problemem współczesnej edukacji są wartości, które wyznaczają system norm naszych poczynań. System wartości jest źródłem inspiracji i dyrektyw, które zmuszają do dokonywania wyborów i podejmowania decyzji. Dlatego należy podejmować takie działania aby wartości mogły być rozpoznawalne i akceptowane. Wartości i sprawy z nimi związane stały się obecnie przedmiotem zainteresowań nauk huma??nistycznych jak i wielu innych dziedzin nauki. Ponieważ zajmują one w życiu młodych ludzi naczelne znaczenie, decydują o ich sensie i jakości życia, relacjach interpersonalnych, stosunku do samych siebie, do rówieśników, starszych i całego świata. Nowoczesna pedagogika powinna współtworzyć wartości wyrażone w wiedzy i odpowiedzialności w stosunku do człowieka, wskazując na sens i możliwości wyborów życiowych.
Dynamika transgresji twórczych. Studia przypadków pedagogów
Aleksandra Chmielińska
Przedmiotem refleksji teoretycznej oraz badań empirycznych w prezentowanej pracy jest kategoria twórczych transgresji. Słowo „transgresja”, wprowadzone do psychologii przez Józefa Kozieleckiego (1987), odnosi się do takich działań, których nadrzędnym celem jest przekraczanie granic możliwości człowieka, istniejących zarówno w świadomości wewnętrznej, jak i w otaczającej rzeczywistości. Określenie transgresji jako twórczych zawęża obszar tych badań do czynności konstruktywnych, stanowiących źródło rozwoju osobistego, zawodowego oraz działań nowych i cennych w ujęciu społecznym. Ze Wstępu Przedstawiony w pracy projekt badań jakościowych jest niezwykle wartościowy i oryginalny. Istnieje potrzeba podejmowania tego typu eksploracji ze względu na znaczenie tej problematyki dla rozwoju człowieka i planowania możliwych form jego wsparcia w procesach edukacyjnych, a także niedosyt analiz tego typu w polskiej literaturze naukowej. Z recenzji prof. dr hab. Agaty Cudowskiej
Dyskurs autopromocyjny i jego współczesne odsłony. T. 1
red. Iwona Loewe, Ewelina Tyc, Aleksandra Kalisz
Zasadniczym tematem tomu jest wieloaspektowe ujęcie dyskursu autopromocyjnego we współczesnych realiach. Prace znajdujące się w tym tomie starają się wypełnić lukę w studiach nad dynamicznie rozwijającym się w Polsce dyskursem autopromocyjnym. Wśród autorów znaleźli się językoznawcy, logopedzi, trenerzy biznesu, medioznawcy oraz kulturoznawcy, którzy w swoich tekstach przedstawili zjawisko autopromocji w perspektywie zarówno swoich badań naukowych, jak i doświadczeń zawodowych. Tom adresowany jest zarówno do studentów specjalizacji: dziennikarstwo, komunikacja medialna, komunikacja promocyjna oraz dyskurs publiczny w obrębie studiów humanistycznych, jak i do studentów dziennikarstwa oraz różnych specjalizacji medialnych na Wydziałach Nauk Społecznych oraz Pedagogiczno-Psychologicznych jako doskonałe wzbogacenie wiedzy na temat autopromocji.
Łockiewicz Marta, Bogdanowicz Katarzyna Maria
Książka Marty Łockiewicz i Katarzyny Bogdanowicz pt. Dysleksja u osób dorosłych to pierwsza w Polsce publikacja całościowo przedstawiająca problem specyficznych trudności w uczeniu się u osób dorosłych. Pomimo wciąż rosnącego zainteresowania tematyką dysleksji rozwojowej, problem funkcjonowania dorosłych osób z tym zaburzeniem pozostaje nadal w kręgu zainteresowań wąskiej grupy badaczy. Książka przedstawia zagadnienie dysleksji z różnych perspektyw naukowych: psychologicznej, pedagogicznej i medycznej. Na szczególną uwagę zasługuje rozdział dotyczący mocnych stron dorosłych osób z dysleksją, ponieważ większość prac z zakresu psychologii klinicznej koncentruje się na deficytach, pomijając kwestie zdolności i talentów. Publikacja Dysleksja u osób dorosłych ma nie tylko walory naukowe, lecz także praktyczne, ponieważ zawiera m.in. przegląd metod diagnostycznych stosowanych w Polsce i na świecie. Pozwoli wielu osobom z dysleksją lepiej zrozumieć swój problem, a nauczycielom inaczej spojrzeć na swoich studentów i uczniów. Jej odbiorcami oprócz dorosłych osób z dysleksją, mogą być zarówno naukowcy, studenci psychologii i kierunków pedagogicznych, jak i przyszli nauczyciele kształcący młodzież oraz dorosłych na ponadgimnazjalnych etapach edukacji.