Nauki społeczne
Syria. Porażka strategii Zachodu
Frederic Pichon
Jakkolwiek sprawy się potoczą, w Syrii nic już nie będzie jak dawniej. Przemoc będzie wygasała latami − zbyt wiele broni znalazło się w tym kraju, zbyt wielu ludzi za nią chwyciło. Zachodzi ryzyko, że cały region − Turcja w szczególności, lecz także bliska przecież Europa, jeszcze długo będą borykały się z konsekwencjami konfliktu. Po zniesieniu stanu wyjątkowego w 2011 roku i po zakończeniu epoki jednej partii w 2012, mało co pozostało – jak się wydaje – z planów ideologa partii Baas Michela Aflaka. Tak naprawdę już teraz widać, że w sytuacji tlącego się konfliktu Syria rozpada się na wyraźnie zarysowane strefy, czasem wyłonione na bazie etnicznej. Ale czy da się rządzić Syrią w formule lokalnych autonomii? W rzeczywistości baasizm to już przeszłość. Syrią jutra będą rządzili ci, którzy utrzymali siłę zbrojną, spychając na margines cywilów i pokojowych opozycjonistów. Zachód nie miał politycznej wizji syryjskiego konfliktu i w konsekwencji nie wywarł wpływu na wydarzenia. Tym trudniej przewidzieć, jaka będzie przyszłość tego kraju. Jedno jest pewne − trzeba będzie ułożyć sobie życie z nową Syrią.
System bezpieczeństwa w powiecie
Robert Dynak
Publikacja dr. Roberta Dynaka jest pierwszym na rynku wydawniczym opracowaniem kompleksowo omawiającym system bezpieczeństwa w powiecie. Przedmiotem rozważań jest bowiem organizacja bezpieczeństwa w powiecie. Przedmiotem rozważań jest bowiem organizacja bezpieczeństwa w powiecie, a w szczególności działalność powiatu w tym zakresie oraz regulacje prawne, rozwiązania organizacyjne, kompetencje organów i działania w tym obszarze w czasie pokoju, kryzysu i wojny. Monografia prezentuje bogate doświadczenie praktycznej w przedmiotowej materii, wzbogacając jednocześnie dość skromny dorobek naukowy i publicystyczno-naukowy w dziedzinie bezpieczeństwa na poziomie lokalnym, w szerokim, interdyscyplinarnym ujęciu, związany z przygotowaniem i realizacją zadań wykonywanych przez powiat w dziedzinie bezpieczeństwa oraz z formułowaniem koncepcji organizacji i funkcjonowania powiatowego systemu bezpieczeństwa. Należy bowiem zwrócić uwagę na fakt, iż w dostępnych opracowaniach problematyka ta jest niedostatecznie zbadana, większą bowiem uwagę w literaturze przedmiotu poświęca się kwestiom szczegółowym ochrony przeciwpowodziowej, przeciwpożarowej, porządku publicznego, przy jednoczesnym braku całościowego ujęcia problematyki bezpieczeństwa na szczeblu ponadgminnym. Na tym szczeblu dochodzi do zespolenia administracji rządowej z samorządową, to z tego faktu wynika też jego szczególna rola w zapewnieniu bezpieczeństwa na administrowanym terenie. Bez zbudowania jednolitego powiatowego systemu bezpieczeństwa nie jest możliwa właściwa realizacja misji, celów i zadań powiatu w sferze bezpieczeństwa w ogóle, a za kierowanie powiatowym systemem bezpieczeństwa powinny odpowiadać powiatowe organy władzy ogólnej. Prof. dr hab. inż. Waldemar Kitler Obecnie funkcjonuje kilka monografii o tematyce dotyczącej ogólnych założeń systemu bezpieczeństwa w Polsce. Brakuje jednak opracowań o większym stopniu szczegółowości, które uzupełnią lukę dotyczącą systemów bezpieczeństwa gmin, powiatów czy województw. Autor porusza kwestie zapewnienia bezpieczeństwa na obszarze powiatu, wypełniając po części tę lukę. Bezpieczeństwo powiatu częstokroć jest przedmiotem wykładów akademickich w uczelniach prowadzących kierunki: "obronność", "bezpieczeństwo narodowe", "bezpieczeństwo wewnętrzne", oraz "administracja". Stanowi również samodzielną tematykę kursów obronnych dla organów władzy i pracowników administracji publicznej, dla żołnierzy zawodowych czy studentów studiów podyplomowych zarówno cywilnych, jak i wojskowych, w tym Akademii Sztuki Wojennej w Warszawie. Praca jest dedykowana również pracownikom naukowo-dydaktycznym i organom władzy i administracji, zwłaszcza lokalnej. Wnikliwa lektura monografii kształtuje uzasadnione przekonanie, że publikacja była pisana z głębokim przemyśleniem i refleksją naukową, a wybór zagadnień poddanych analizie ma charakter nieprzypadkowy. Nie ulega wątpliwości, że brak opracowań w tym zakresie można określić jako odczuwalny z punktu widzenia zarówno dydaktyki akademickiej, jak i dociekań naukowych. Publikacja jest również odzwierciedleniem wzrostu zainteresowania tą problematyką nie tylko sektora cywilnego, ale również kręgów wojskowych ze względu na obecne zagrożenia niemilitarne i militarne Rzeczypospolitej Polskiej Dlatego też monografię "System bezpieczeństwa w powiecie" autorstwa dr. Roberta Dynaka należy w tej mierze przyjąć z satysfakcją. Nie ulega wątpliwości, że trud, jaki wiąże się z opracowaniem takiej monografii, wynika z potrzeby ciągłej aktualizacji zamieszczonych w niej treści w świetle nierzadko zmieniającego się stanu prawnego. Autor sprostał temu zadaniu, albowiem treść monografii koresponduje z aktualnym stanem prawnym. Ppłk dr inż. Dariusz Nowak
Leszek Jerzy Jasiński
W pracy przedstawiono podstawy funkcjonowania systemu finansowego, a jej treść została dobrana odpowiednio do potrzeb dydaktycznych niezbędnych na Wydziale Administracji i Nauk Społecznych Politechniki Warszawskiej. Punktem wyjścia wykładu jest pojęcie pieniądza i pełnione przez niego funkcje. Omówiono zagadnienia dotyczące rynku finansowego, w tym systemu bankowego i rynku kapitałowego. Następnie przedstawiono tematy dotyczące polityki pieniężnej, finansów publicznych, finansów przedsiębiorstw, rozliczeń międzynarodowych oraz kryzysów finansowych.
System ochrony ludności - poradnik praktyczny. Część I
Tomasz Miłkowski, Marek Wąsik, Roman Rabsztyn, Krzysztof...
Przyjęta 5 grudnia 2025 r. ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej tworzy system ochrony ludności. "System ochrony ludności to swoiste połączenie elementów zarządzania kryzysowego i obrony cywilnej, które ma dać efekt synergii. Połączenie, które znacząco rozszerza także krąg osób i podmiotów nim objętych. To, co bowiem różni ten system od wspomnianych dwóch procedur działania, to przyznanie, że ani zarządzanie kryzysowe (oparte na dosyć wąskim zasobie kadrowym), ani obrona cywilna, jako (raczej) teoretyczna konstrukcja (bez stałych zasobów kadrowych i sprzętu), nie są w stanie samodzielnie zapewnić przetrwania społeczeństwa na wypadek poważnych klęsk i wojny. Zmieniła się zresztą przy okazji także architektura zagrożeń, z którymi mamy do czynienia. Klęski i katastrofy w znaczących rozmiarach zdarzają się znacznie częściej niż kiedyś, a wojna stała się konfliktem hybrydowym, w którym działania militarne przeplatają się z dezinformacją, celowym niszczeniem infrastruktury krytycznej z dala od frontu oraz sabotażem, dotykającymi wielu aspektów i przejawów życia." (Fragment wstępu)
System partyjny Królestwa Rumunii. Uwarunkowania i funkcjonowanie
Andrzej Dubicki
Rozwój polityczny ziem rumuńskich uzależniony był na początku XIX w. od rozwoju wypadków w Imperium Osmańskim, co w kategoriach politycznych wymuszało recepcję wzorca orientalnego. Dopiero decyzje pokoju w Adrianopolu w 1829 r. otworzyły moż-liwość budowy nowoczesnego społeczeństwa w księstwach rumuńskich. Proces ten był długotrwały, a orientalne wzorce pozostawały przez długi czas istotnym elementem składowym stosunków społecznych i politycznych. Casus Rumunii jako państwa, w którym funkcjonował specyficzny system partyjny, stanowił motyw do podjęcia badań nad tym tematem. Należy podkreślić, iż niniejsza monografia w porównaniu z innymi pracami, poświęconymi systemowi partyjnemu Rumunii, po raz pierwszy obejmuje tak szerokie spektrum czasowe. Zawiera analizę funkcjonowania systemu partyjnego Rumunii w okresie monarchii, czyli w latach 1866–1947. Autor przedstawił uwarunkowania i ewolucję omawianego systemu na podstawie literatury przedmiotu oraz własnych badań z wykorzystaniem kwerend archiwalnych.
System rządów w Republice Chorwacji
Konrad Składowski
Praca dotyczy państwa nieopisywanego do tej pory w polskiej literaturze konstytucyj-nej, zawiera: analizę rodzaju modelu systemu rządów, który obowiązywał w Chorwacji od chwili odbudowy niepodległego państwa po dzień dzisiejszy; przedstawia jego ewolucję oraz opis relacji między normami konstytucyjnymi a praktyką sprawowania władzy i stosowania norm konstytucyjnych. Autor na podstawie analiz wyciąga ciekawe wnioski. Książka podejmuje problematykę obowiązującego systemu rządów rozumianego jako zespół wzajemnych stosunków i zależności zachodzących między organami władzy ustawodawczej i wykonawczej (a także relacje wewnątrz egzekutywy), czyli występujące między parlamentem, głową państwa i Rządem.
Magdalena Bełza
Manuskrypt M. Bełzy posiada wiele zalet. Pierwszą jest wybór funkcji, jaką mają pełnić przeprowadzone przez nią badania. Spośród możliwych funkcji badań komparatystycznych Autorka wybrała funkcję deskryptywną i melioracyjną [...]. Druga silną stroną pracy jest dobór krajów do badań. Wbrew tradycji badań komparatystycznych, Autorka zdecydowała się porównać z oświatą w swoim kraju systemy stosowane zarówno w kraju ogólnie podobnym do własnego (Czechy), jak i dość różnym od własnego (Anglia). Takie zestawienie ma w przypadku prezentowanych badań głęboki sens. Pozwala bowiem poznać uniwersalne trudności w zapewnieniu wysokiej jakości edukacji dla badanej grupy, a jednocześnie rozwiązania stosowane w bogatszych krajach, o dłuższej tradycji w zakresie wdrażania nowoczesnej edukacji specjalnej z rozwiązaniami stosowanymi w krajach nieco wolniej rozwijających się. Warto zaznaczyć, że Autorka możliwość tę dobrze wykorzystała. Z recenzji dr. hab. prof. APS Grzegorza Szumskiego
Systemy medialne krajów bałkańskich
red. Zbigniew Oniszczuk, Marian Gierula
"(…) Zgodnie z koncepcją Daniela Hallina i Paolo Manciniego, przedstawioną w pracy Camparing Media Systems: Three Models of Media and Politics (Cambridge 2004), media masowe w krajach południa Europy mieszczą się w modelu spolaryzowanego pluralizmu. Model ten w opinii obu autorów posiada cztery charakterystyczne cechy. Po pierwsze, odznacza się niskim poziomem czytelnictwa dzienników i gazet, adresowanych głównie do elit społecznych. Po drugie, instytucje państwowe mają duże możliwości kontrolowania mediów masowych, gdyż występują wobec nich w roli właściciela, regulatora i podmiotu finansującego. Po trzecie, w modelu południowoeuropejskim mamy do czynienia z wysokim stopniem pararelizmu politycznego, czyli silnym powiązaniem działalności mediów z partiami politycznymi (...)".