Ogólne
Profilaktyka w czasach globalnych zagrożeń
Zbigniew B. Gaś
Różne przyczyny sprawiają, że świat codziennie się zmienia, a w związku z tym nieustannie stawia przed człowiekiem nowe wyzwania, zwłaszcza w relacji do świata społecznego. Patrząc rozwojowo wiąże się to z podejmowaniem przez człowieka swoistej aktywności poznawczej i behawioralnej, aby uczynić dla siebie świat bezpiecznym. Generalizując możemy powiedzieć, że aktywność dziecka koncentruje się na odkrywaniu świata społecznego; aktywność nastolatka to głównie poznawanie świata społecznego jako terytorium zaspokajania osobistych potrzeb, budowania osobistego systemu wartości oraz odkrywania własnej tożsamości; natomiast człowiek dorosły najwyraźniej spostrzega zmienność świata społecznego oraz doświadcza zmian społecznych przez pryzmat zagrożeń dla zbudowanych dotychczas sposobów skutecznego radzenia sobie z wyzwaniami świata (Arnett, 2002; Gaś, 2013). Każda zmiana zakłóca dotychczasowe poczucie bezpieczeństwa i jawi się jako wyzwanie, z którym każdy z nas mierzy się na swój sprawdzony sposób. Zmian tych jest z każdym rokiem więcej i coraz więcej z nich wiąże się w sposób przyczynowo-skutkowy ze zjawiskiem globalizacji (Bargh, McKenna, 2004; Colantone, Crino, Ogliari, 2019; Gaś, Czerniec, 2022; Gaś, Mazur, 2024; Marsella, 1998). Globalizacja i jej skutki jako zagrożenia i wyzwania W przestrzeni społecznej funkcjonuje szereg różnych definicji globalizacji. Najczęściej podkreśla się, że na globalizację składają się różnorodne procesy, które prowadzą do postępującej współzależności i integracji różnych państw, ich gospodarek i społeczeństw, a także kultur. Ich finałem miałoby być stworzenie jednego świata i jednego społeczeństwa, z jednoczesnym zanikaniem państw narodowych, zmniejszaniem się przestrzeni społecznej, a także zmianami w procesach komunikacyjnych na skutek coraz szerszego korzystania z technologii informacyjnych (patrz: Arnett, 2002; Dreher, 2006; Gaś, 2016a, Gaś, 2016b; Giddens, 2004; Strasser, Randall, 1981). Rośnie również świadomość tego, że globalizacja sprzyja powstawaniu nowych rodzajów zagrożeń, a także wzrost nierówności społecznych, zarówno w poszczególnych społeczeństwach/krajach, jak i w skali globalnej. Pozwala to na identyfikowanie wiodących zagrożeń o charakterze globalnym. Najczęściej wskazuje się na zmiany klimatyczne, nierówności społeczne, ubóstwo utrudniające zaspokajanie podstawowych potrzeb człowieka, problemy z żywnością (braki i niewłaściwa jakość), problemy zdrowotne i pandemie, utrudniony dostęp do edukacji, konflikty zbrojne i terroryzm czy też manipulowanie dostępem i jakością informacji. Doświadczenia te umożliwiają prognozowanie występowania tych zagrożeń i planowanie konkretnych działań (Bhugra, Mastrogianni, 2004; Gaś, 2018; 2020; Kelly, 2003; Oberlander, Disdier, Etile, 2017; Okasha, 2005). Przykładowo: w czasie ostatniego Światowego Forum Ekonomicznego (2024) zaprezentowano prognozę dwuletnią oraz dziesięcioletnią najważniejszych zagrożeń. I tak, za 2 lata najważniejszymi zagrożeniami będą: 1. Dezinformacja. 2. Warunki atmosferyczne. 3. Polaryzacja społeczna. 4. Cyberbezpieczeństwo. 5. Międzynarodowe konflikty zbrojne. 6. Ograniczone możliwości ekonomiczne. 7. Inflacja. 8. Przymusowa migracja. 9. Pogorszenie koniunktury gospodarczej oraz 10. Zanieczyszczenie środowiska. Tymczasem w perspektywie 10 lat prognozy zakładają, że najważniejsze zagrożenia to następujące zjawiska: 1. Skrajne zjawiska pogodowe. 2. Krytyczne zmiany w systemach ziemskich. 3. Utrata bioróżnorodności i zanikanie ekosystemów. 4. Niedobory zasobów naturalnych. 5. Dezinformacja. 6. Niekorzystne skutki różnorodnych wdrażanych technologii. 7. Przymusowa migracja. 8. Cyberbezpieczeństwo. 9. Polaryzacja społeczna. 10. Zanieczyszczenie środowiska. Powyższe zjawiska są wielowymiarowe i niosą ze sobą wieloaspektowe zmiany społeczne. Zmiana społeczna to każde przeobrażenie, które jest postrzegane jako znaczące dla życia, a każda zmiana społeczna to zagrożenie dla człowieka, który jest jej świadomy (Strasser, Randal, 1981). Również zmiany globalne nabierają znaczenia zagrażającej zmiany społecznej i w związku z tym prowadzą do zróżnicowanych reakcji osób, które są ich świadome (Olivier, Thoenig, Verdier, 2008). Reakcje te przybierają jedną z trzech możliwych postaci w zależności od bilansu poczucia zagrożenia i poczucia bezpieczeństwa oraz konfrontacji nasilenia tych dwóch stanów. I tak: - jeżeli poczucie zagrożenia wywołane świadomością zmiany jest większe od dotychczasowego poczucia bezpieczeństwa, reakcja ma charakter obronny, - jeżeli dotychczasowe poczucie bezpieczeństwa jest większe niż poczucie zagrożenia wywołane zmianą społeczną, reakcja ma charakter rozwojowy, - jeżeli dotychczasowe poczucie bezpieczeństwa jest względnie porównywalne z poczuciem zagrożenia, wynikającym ze zmiany społecznej, wówczas pojawia się poczucie wewnętrznego rozdarcia. Każda z tych reakcji przejawia się w szeregu zachowań, tworzących specyficzny wzorzec radzenia sobie z zaistniałą sytuacją. Gdy więc u człowieka dominuje nastawienie obronne, wówczas w jego funkcjonowaniu najczęściej pojawiają się: - tłumienie, przejawiające się w odkładaniu problemu na bliżej nieokreślone "później" zajmowania się niepokojącymi problemami, - intelektualizacja, przejawiająca się w uciekaniu od niepokojących problemów w świat abstrakcji, - dewaluacja i deprecjonowanie, przejawiające się w przypisywaniu zagrażającym zmianom właściwości lub cech negatywnych, - racjonalizacja, przejawiająca się w tłumaczeniu potencjalnych zmian przez sięganie po argumenty irracjonalne, abstrahujące od stanu wiedzy i osobistych doświadczeń, - zaprzeczanie, przejawiające się w negowaniu istnienia zmian społecznych ze wskazaniem ciągłości zjawisk i procesów, - agresja, przejawiająca się w przeciwdziałaniu i zwalczaniu zarówno zmian społecznych, jak i osób z nimi identyfikowanych. Gdy z kolei u człowieka dominuje poczucie rozdarcia, wówczas w jego funkcjonowaniu najczęściej pojawiają się: - różnie intensywny dyskomfort emocjonalny, - sytuacyjne i wybiórcze zawężenie percepcyjne, - dylematy decyzyjne, ze skłonnością do odwoływania się do cudzego autorytetu, - poszukiwanie okazji do konfrontacji, - bezrefleksyjne przyłączanie się do stanowiska większości. Gdy natomiast u człowieka dominuje nastawienie rozwojowe, wówczas w jego funkcjonowaniu najczęściej pojawiają się: działania ukierunkowane na poszerzanie wiedzy o sobie i o świecie społecznym (zwłaszcza dotyczącej obszarów potencjalnej zmiany), zaangażowanie w rozwijanie umiejętności skutecznego działania zadaniowego (zwłaszcza związanego z ograniczaniem poczucia zagrożenia i podejmowania racjonalnych przedsięwzięć), włączanie się w budowanie kompetencji w zakresie współdziałania z innymi osobami związanymi ze zmianami społecznymi, a także praca nad stabilizowaniem poczucia sensu istnienia, opartego na konstruktywnym systemie wartości. Zasygnalizowane powyżej osobiste reakcje na zagrożenie związane z potencjalnymi zmianami społecznymi, związanymi z procesami globalizacji, są dynamiczne i ulegają modyfikacjom. O ile z perspektywy globalizacyjnej analizy i rozwiązania odwołują się do specyficznych metapoziomu (w których tak naprawdę znika unikalność jednostki), to z perspektywy profilaktycznej szczególnie ważne jest dostrzeganie niepowtarzalności jednostki i wspomaganie człowieka w procesie przechodzenia od reakcji pasywnych i zachowawczych do konstruktywnego zmierzania się z doświadczanym poczuciem zagrożenia i podejmowania działań rozwojowych (Markiewicz, Gaś, 2020; Kaczmarek, Gaś, 2021; Panas, Gaś, 2021; Markiewicz, Kaczmarek, Gaś, 2023). Indywidualizacja działań profilaktycznych Zgodnie z koncepcją profilaktyki wg Z.B. Gasia (2013, 2016a, 2016b) możemy przyjąć, że profilaktyka to interwencja wspomagająca wychowanie lub kompensująca niedostatki dojrzałości, podejmowana w sytuacji zagrożenia lub występowania zachowań dysfunkcjonalnych. Realizowana jest ona równolegle w trzech obszarach: wspomagania człowieka w różnym wieku w radzeniu sobie z trudnościami zagrażającymi prawidłowemu rozwojowi i zdrowemu życiu; ograniczania i likwidowania czynników ryzyka, które zaburzają prawidłowy rozwój i dezorganizują zdrowy styl życia; inicjowania, stymulowania i wzmacniania czynników chroniących, które sprzyjają prawidłowemu rozwojowi i zdrowemu życiu. Działania te mogą być prowadzone na trzech poziomach w zależności od jakości funkcjonowania i nasilenia zagrożeń: poziomie pierwszorzędowym, czyli kierowanych do osób zdrowych i sprawnych, a ich głównym celem jest utrzymanie i rozwijanie kompetencji życiowych; poziomie drugorzędowym, czyli kierowanych do osób, u których stwierdzono pierwsze przejawy dysfunkcjonalności, a ich głównym celem jest powstrzymanie narastania trudności i przywrócenie poziomu funkcjonalności; oraz poziomie trzeciorzędowym, kierowanych do osób po skutecznej interwencji profilaktycznej, a ich głównym celem jest utrzymanie wypracowanych zmian w funkcjonowaniu i skuteczne przeciwstawianie się czynnikom ryzyka. Na każdym z tych poziomów działania profilaktyczne mogą być realizowane z wykorzystaniem sześciu strategii. Są to: - Strategie informacyjne, u podłoża których leży przekonanie, iż każdy człowiek (na swoją miarę) korzysta z informacji w celu dokonywania racjonalnych wyborów i prezentowania dojrzałych, prospołecznych zachowań. Dostarczanie i gromadzenie informacji jest więc podstawowym działaniem zasobotwórczym. - Strategie edukacyjne opierające się na założeniu, że ludzie działają w celu zaspokajania swoich potrzeb i tak długo, jak są sprawni, to robią to w sposób konwencjonalny i prospołeczny. Tak więc nabywanie umiejętności jest warunkiem uczenia się konstruktywnego stylu życia. - Strategie alternatyw (zachowań alternatywnych) to ten obszar działań, w których przyjmuje się, że potrzeby człowieka są konstruktywne, natomiast dysfunkcjonalny może być sposób ich zaspokajania. W związku z tym podejmowane są działania promujące takie formy aktywności, które umożliwiają zaspokajanie tych samych potrzeb co zachowania dysfunkcjonalne, ale dokonuje się to w sposób konstruktywny. - Strategie interwencyjne skoncentrowane na osobach z grup wysokiego ryzyka, pomagające im identyfikować obszary i mechanizmy swoich trudności, aby w dalszych krokach możliwe było ich rozwiązywanie i tym samym podwyższanie ogólnej skuteczności życiowej. - Strategie zmian środowiskowych nakierowane na identyfikację i modyfikowanie czynników środowiskowych, związanych z podejmowaniem zachowań dysfunkcjonalnych, czyli eliminowanie czynników ryzyka i wprowadzanie czynników chroniących. - Strategie zmian przepisów społecznych skoncentrowane na lokalnej (lub szerszej) społeczności, której celem jest ograniczanie i eliminowanie przepisów sprzyjających dysfunkcjonalności i destrukcji życia społecznego oraz tworzenie i wdrażanie przepisów promujących dojrzały, zdrowy styl życia. Patrząc z perspektywy zagrożeń związanych z globalizacją profilaktyczne wspomaganie człowieka w konstruktywnym zmierzaniu się z poczuciem zagrożenia winno być ukierunkowane na stopniowe przechodzenie od obrony przed zmianą i scalania wewnętrznego rozdarcia do inicjowania i rozwijania osobistych tendencji rozwojowych. Działania te winny obejmować wspieranie zmian w czterech podstawowych wymiarach funkcjonowania człowieka, a więc modyfikowanie sfery emocjonalnej (minimalizowanie emocji negatywnych i wprowadzanie pozytywnych z perspektywy radzenia sobie ze zmianą społeczną); modyfikowanie sfery poznawczej (gromadzenie i przetwarzanie informacji ograniczających poczucie zagrożenia i rozwijających poczucie bezpieczeństwa); modyfikowanie sfery behawioralnej (nabywanie i wdrażanie zachowań sprzyjających konstruktywnemu radzeniu sobie ze zmianami społecznymi); a także modyfikowanie sfery aksjologicznej (identyfikacja, weryfikowanie i w razie potrzeby restrukturalizowanie systemu wartości, prowadzące do rozwijania poczucia sensu życia). Wspieranie to realizowane jest przy wykorzystywaniu specyficznych narzędzi, jakimi są programy profilaktyczne opracowywane na podstawie rzetelnej diagnozy zapotrzebowania na działania profilaktyczne (patrz np. Gaś). Przykłady takich programów diagnostycznych oraz rozwojowych i pomocowych znajdują się w niniejszej monografii, do lektury której i do osobistych refleksji zapraszam.
Profilaktyka zachowań ryzykownych w teorii i praktyce
Zbigniew B. Gaś
Monografia przybliża dynamicznie zmieniający się obszar współczesnej psychoprofilaktyki, prezentując różne jej koncepcje. Odnosi się do ważnego społecznie problemu, jakim są przyczyny i konsekwencje zachowań ryzykownych, takich jak nadużywanie środków psychoaktywnych, kierowanie pojazdami pod wpływem alkoholu, skoki do wody, przypadkowe kontakty seksualne, udział w bójkach, itp., których ofiarami są zarówno ludzie młodzi, jak i osoby dorosłe. Publikacja koncentruje się na psychologicznych korelatach zachowań ryzykownych: wysokiej wrażliwości, impulsywności, wypaleniu uczniowskim. Omawia obraz samego siebie u młodzieży wkraczającej w dorosłość, neurologiczne podłoże podejmowania zachowań ryzykownych, wpływ chorób cywilizacyjnych zagrażających życiu na radzenie sobie z trudnościami życiowymi w kontekście profilaktyki trzeciorzędowej, a także specyfiki działań profilaktycznych wobec osób doświadczających chorób somatycznych. Jej zawartość istotnie poszerza naszą wiedzę o znaczeniu profilaktyki, zewnętrznych czynnikach generujących zachowania ryzykowne, wewnętrznych mechanizmach ich stymulacji oraz ukazuje jej szersze uwarunkowania risky humanum. Monografia zawiera opracowania wychodzące z lubelskiej szkoły profilaktyki Zbigniewa B. Gasia, tym razem gromadząc dorobek przedstawicieli wielu ośrodków akademickich
Programowanie umysłu na sukces, radość i szczęście
Sławomir Luter
Ten program to Twój coaching życiowy. Skupia się na określeniu celu życia, osiągnięciu trwałego zadowolenia i spełnienia, abyś od razu zaczął odczuwać więcej radości i spokoju. Projekt Programowanie umysłu na sukces powstał dla wszystkich osób potrzebujących konkretnych wzorców, jak dokonać zmian osobistych. To potężny program analizy życiowej i tworzenia nowych nawyków, postrzegania siebie, ludzi i otaczającego świata. Książka wyjaśnia jak budujemy swój nastrój, co na niego wpływa, oraz jak zmienić niekorzystne wzorce myślenia. Program jest głównie oparty na ćwiczeniach, nie na teorii. Co dostaniesz: - wiedzę poznawczą jak działa mózg - wiedzę czym są myśli i jaki mają wpływ na emocje, zachowanie, samoocenę - wiedzę i strategie jak programować się za pomocą słów - wiedzę i strategię jak programować się za pomocą obrazów - gotowe wzorce reedukujące na sukces - narzędzia do głębokich transformacji życiowych - gotowe wzorce do stworzenia zupełnie nowej tożsamości pełnej radości, optymizmu - wiedzę i strategie - jak przestać się dołować, zasmucać, jak wyjść z depresji Jeżeli czujesz że: nie cieszysz się życiem nie jesteś z siebie zadowolony jesteś nerwowy, zły, smutny, niezadowolony jesteś gotowy zacząć od nowa poznawanie siebie, oraz kształtowanie nowych umiejętności lubisz rozwój osobisty - prawdziwy i głęboki nie możesz dokonać przełomu ze sobą samym to zainwestuj w siebie teraz. Dla kogo jest Programowanie umysłu na sukces... dla ludzi których dręczy niskie poczucie wartości dla tych, którzy szukają pewności siebie dla osób, które są nerwowe, rozżalone, dla każdej jednostki, która się nie realizuje tak jak by chciała Książka stworzona do samodzielnej pracy nad sobą jako auto coaching zmian. Polecamy!
Wlazło Marcin
Celem niniejszego opracowania jest określenie socjopedagogicznych aspektów wizerunku osób z niepełnosprawnością intelektualną wykreowanego w tekstach literackich, operujących wprawdzie fikcyjnymi postaciami i realiami, ale posiadającymi zarazem walor powtarzalności motywów i wątków, które poddają się interpretacji wykraczającej poza ramy czysto literackiej teorii i krytyki. W tym przypadku chciałbym, aby znane ustalenia socjopedagogiki osób z niepełnosprawnością intelektualną skonfrontowane zostały ze sposobami, w jaki osoby te zaistniały w przestrzeni literackiej, jako postacie, wokół których budowane są zróżnicowane konstrukcje tematyczne i fabularne.
Przed zwierciadłem prawdy. Szkice filozoficzne
Jerzy Żuławski
Szkice filozoficzne autorstwa Jerzego Żuławskiego (1874-1915) omawiają następujące zagadnienia: Benedykt Spinoza - człowiek i dzieło, I. Pochodzenie i życie Spinozy. II. Charakter Spinozy. III. Dzieła Spinozy. IV. Stan pojęć filozoficznych przed Spinozą. V. Metoda i system Spinozy. VI. Bóg. VII. Świat. VIII. Człowiek. Teoria poznawania. IX. Nauka O afektach. X. Właściwa etyka. XI. Teorie polityczne Spinozy. XII. Wpływ i znaczenie Spinozy, Filozofia a cywilizacja, Nieznany myśliciel współczesny, Syntetyczny monizm w teorii poznania.
Przekleństwo homo sapiens. Dlaczego myślenie zabija
Justin Gregg
Ta książka stawia na głowie wszystko, co do tej pory myśleliśmy o ludzkiej inteligencji. Jak twierdzi Justin Gregg, nasze wyjątkowe umiejętności, takie jak myślenie przyczynowo skutkowe czy posługiwanie się językiem, nie sprawiają, że jesteśmy istotami lepiej przystosowanymi ewolucyjnie ani nie czynią nas szczęśliwszymi od innych gatunków. Inteligencja pozwoliła nam rozszczepić atom, ale oddaliśmy tę wiedzę na usługi wojny, a nasze próby ujarzmienia natury doprowadziły do groźnych zmian klimatycznych. Pod względem preferencji seksualnych jesteśmy różnorodni jak wiele innych gatunków ale tylko my wynaleźliśmy homofobię. Autor stawia tezę, że istnieje powód natury ewolucyjnej, dla którego inteligencja typu ludzkiego nie rozpowszechniła się w królestwie zwierząt. Okazuje się, że inne gatunki nie potrzebują jej, by osiągnąć sukces. I co ważne ich sukces ewolucyjny nie pociąga za sobą zniszczenia planety i ich samych. Co jest z nami nie tak? Inteligencja to nasza chluba czy przekleństwo? Prawda jest dziwniejsza i ciekawsza, niż myślimy. * * * JUSTIN GREGG jest pracownikiem naukowym Dolphin Communication Project oraz adiunktem na uniwersytecie St. Francis Xavier w Kanadzie, gdzie zajmuje się behawiorem zwierząt. Badał zdolności echolokacyjne delfinów żyjących w wodach Japonii i Bahamów. "Prowokująca i dowcipna książka, która godzi w nasze ludzkie samozadowolenie." THE NEW YORK TIMES
Przestając wiedzieć. Fenomenologia i etyka psychoterapii
Jacques Blaize
"Przywrócenie wymiaru etycznego w samym sercu aktu terapeutycznego" Przestając wiedzieć. Fenomenologia i etyka psychoterapii jest zbiorem tekstów opublikowanych w latach 90. we francuskich czasopismach psychoterapeutycznych oraz wygłoszonych wykładów. Jest zestawieniem, który wytrąca z wygody, z utartych formuł myślenia o terapii, pobudza do refleksji, rodzi wątpliwości względem znanych prawd, jest manifestem przeciw ortodoksyjności myślenia, zachętą do ciągłych poszukiwań. Książka ma charakter teoretyczny, który jednak ma duże znaczenie dla sposobu prowadzenia praktyki psychoterapeutycznej. Ze zbioru esejów Blaize'a wyłania się idea przewodnia, ukryta w metaforze "zawieszenia wiedzy", którą odczytać można jako próbę ujawniania fenomenologicznego rdzenia psychoterapii Gestalt. Książkę polecam wszystkim terapeutom, dla których istotnym jest, aby w procesie terapeutycznym nie dokonywać uprzedmiotowień, uproszczeń i sztywnych kategoryzacji człowieka. Terapeutom, którym obce są "tipy" psychologiczne, którzy lubią myśleć i nie boją się przestawać wiedzieć, by być bliżej doświadczenia pacjenta. Nie jest to lektura łatwa, ale ujawnia złożoność i niuanse wpływów fenomenologicznych na psychoterapię. Czytelnik nie znajdzie w niej prostych recept, zbioru strategii i prostych porad terapeutycznych, wskazówek w stosowaniu procedur i zabiegów kalkulacyjnych. Odnajdzie jednak zachętę do myślenia, które uczy, że kategorie to nie rzeczywistość. To natomiast wytrąca z wygody trwania w pewności i oczywistości sądów oraz rozbudza ciekawość. [Marek Jawor, ze wstępu] Każda forma psychoterapii opiera się na wiedzy. A jednak prawdziwie twórczy akt terapeutyczny jest najczęściej możliwy jedynie poprzez umieszczenie tej wiedzy w nawiasie. To przynajmniej tymczasowe zawieszenie ukonstytuowanej wiedzy jest dla terapeuty próbą, nigdy nieudaną, ale zawsze konieczną, po prostu bycia obecnym przy kliencie, tak jakby odkrywał go po raz pierwszy. Porzucenie tej iluzji oznacza zaakceptowanie momentu "niewiedzy", tego momentu, w którym możliwość nowości wyraża się poprzez ucieczkę od neurotycznego powtarzania, krótko mówiąc, możliwość prawdziwej zmiany. Oznacza to także przywrócenie wymiaru etycznego w samym sercu aktu terapeutycznego. Stanowisko takie opiera się na podejściu fenomenologicznym zapoczątkowanym przez Husserla, jest nawet w pewnym sensie definicją tego podejścia. Autor zaprasza nas zatem do fenomenologicznego ponownego odczytania terapii językiem jednocześnie jasnym i zwięzłym, ale zawsze rygorystycznym i unikającym nadmiernych uproszczeń. W istocie terapia Gestalt, czasami zapominając o swoich fenomenologicznych podstawach, sama zbyt często ulegała fascynacji technikami, złudzeniu wiary, że jej pojęcia są rzeczywistością, co jest bardziej ostateczne, i że ma moc egzorcyzmowania cierpienia i prowadzenia do szczęścia! Marek Jawor, psychoterapeuta Gestalt, doktor filozofii, nauczyciel akademicki. Interesuje się zwiąkami psychoterapii z filozofią. Autor publikacji o fenomenologicznych podstawach psychoterapii Gestalt. Porwadzi prywatny gabinet i specjalistyczne warsztaty psychoterapeutyczne w Alicante oraz jest wykładowcą w Instytucie Integralnej Psychoterapii Gestalt (autor wstępu) Piotr Skalski, ur. 1984 w Krakowie. Ma wykształcenie filozoficzne, zajmuje się pisaniem i tłumaczeniem. Przetłumaczył m.in. zbiór tekstów Georges'a Bataille'a Psychologiczna struktura faszyzmu (słowo/obraz terytoria 2024). Jest współtwórcą i redaktorem czasopisma literackiego "Pole" (poledwumiesiecznik.com). Mieszka w Warszawie (tłumacz) Jacques Blaize, profesor filozofii i terapeuta Gestalt w Nantes, gdzie przez długi czas kierował Instytutem Terapii Gestalt. Dziś kontynuuje swoją pracę w różnych instytutach we Francji i w Europie jako superwizor o wyraźnie fenomenologicznej inspiracji (autor)
Przewodnik łowcy i zbieracza po XXI wieku. Ewolucja i wyzwania współczesnego życia
Heather Heying, Bret Weinstein
Odważna, prowokacyjna historia naszego gatunku ukazująca źródła problemów, które trawią współczesny świat. Żyjemy w najwspanialszych czasach w całej historii ludzkości, a mimo to ludzie są bardziej obojętni, podzieleni i nieszczęśliwi niż kiedykolwiek. Jak wyjaśnić ten paradoks i co możemy zrobić, by go przezwyciężyć? Biolodzy ewolucyjni Heather Heying i Bret Weinstein upatrują przyczynę naszych nieszczęść w tym, że współczesny świat nie jest zsynchronizowany z naszymi pradawnymi mózgami i ciałami. Od zawsze żyliśmy w klanach, a dzisiaj większość ludzi nie zna nawet swoich sąsiadów. Przetrwanie w najwcześniejszych społeczeństwach zależało od wykorzystania zalet płynących z różnic między płciami, a dziś koncepcja płci biologicznej jest coraz częściej odrzucana jako obraźliwa. Heying i Weinstein omawiają z perspektywy biologicznej rozmaite strony naszego życia, takie jak seks, płeć, dieta, rodzicielstwo, sen, edukacja i inne, aby znaleźć wskazówki, które pozwolą prowadzić lepsze i mądrzejsze życie. Heather Heying i Bret Weinstein wykorzystują swoją rozległą wiedzę z zakresu biologii ewolucyjnej, aby rozwiązać nasze problemy. Ich książka prezentuje intrygujący i gruntowny pogląd na ludzką naturę. Jordan B. Peterson To historia ludzkości opowiedziana za pomocą poruszających metafor. Heying i Weinstein są profesorami w najlepszym znaczeniu tego słowa: stanowią przykład intelektualnej pokory, zniuansowanego myślenia i zamiłowania do nauki. Każdy, kto wychowuje lub uczy dzieci, kto chce zmienić nasze społeczeństwo, powinien przeczytać tę książkę. Jonathan Haidt
PSYCHOkompetencje. 10 psychologicznych supermocy, które warto rozwijać
Kamil Zieliński
PSYCHOkompetencje. 10 najważniejszych kompetencji miękkich aby odnieść sukces -> PRZECZYTAJ NIE PRZESTAWAJ BYĆ SOBĄ -> PRZECZYTAJ Polaków nikt nie uczy psychokompetencji – wywiad z Kamilem Zielińskim -> PRZECZYTAJ Narzędziownik współczesnego człowieka Psychokompetencje? Bez nich trudno z powodzeniem radzić sobie we współczesnym świecie. Niestety, z jakiegoś powodu nie uczą ich w przedszkolu. Ani w szkole. Ba, takiego przedmiotu nie ma nawet na studiach. Oczywiście poza kierunkami związanymi z psychologią... Nie uczą? Trudno. W takim razie niezbędne kompetencje psychologiczne trzeba zdobyć samodzielnie. Szczęśliwie podręcznik do nauki jest już dostępny. Jak dobrze, że trzymasz go w ręku! Psychokompetencje to inaczej kompetencje miękkie. Należą do nich między innymi umiejętności: budowania relacji, komunikacyjne, negocjacyjne, myślenia kreatywnego i krytycznego, a także adaptacji do zmieniających się warunków czy rozwiązywania konfliktów. Bez ich opanowania trudno osiągnąć sukces w życiu zawodowym, a i życie prywatne osoby, która jest od nich "wolna", prawdopodobnie nie będzie wyglądało różowo. Dlatego też na kolejnych stronach tej książki jej autor dzieli się wiedzą dotyczącą dziesięciu najważniejszych psychokompetencji i oferuje skuteczne narzędzia ich opanowania ― zarówno na poziomie umiejętności, jak i odpowiednich postaw.
Marie Percival
Co dzieje się z psychiką, relacjami i poczuciem własnej tożsamości kobiety, gdy wchodzi w okres menopauzalny? Dlaczego niektóre zmiany przebiegają łagodnie, a inne wywołują lęk, dezorientację czy spadek nastroju? I przede wszystkim - jak sprawić, by ten etap stał się czasem wzmocnienia, a nie kryzysu? W publikacji pokazano, że menopauza to nie tylko uderzenia gorąca i wahania hormonów, lecz złożona transformacja obejmująca psychikę, ciało, relacje i społeczne role kobiet. Autorka wyjaśnia, na czym polega "mgła mózgowa", skąd biorą się zmiany nastroju, jak przebiega proces adaptacji do nowych wyzwań życiowych i dlaczego doświadczenia kobiet są tak różnorodne. Bazując na rzetelnych badaniach oraz współczesnej wiedzy psychologicznej, pomaga zrozumieć czynniki ryzyka, ale też wskazuje skuteczne, udokumentowane metody wspierania dobrostanu - od interwencji psychologicznych po mądre decyzje dotyczące stylu życia i leczenia. To przystępna, potrzebna i normalizująca perspektywa, która traktuje menopauzę jako naturalny etap życia oraz okazję do refleksji nad własnymi potrzebami. Autorka pokazuje, w jaki sposób wiedza, świadome podejście, odpowiednie wsparcie mogą zmienić sposób przeżywania tego okresu - zarówno przez kobiety, jak i ich bliskich. Marie Percival jest akademiczką, autorką, klinicystką i badaczką. Ma ponad osiemnastoletnie doświadczenie dydaktyczne zdobyte w szkolnictwie wyższym w Wielkiej Brytanii i Irlandii, gdzie prowadziła zajęcia z zakresu psychologii i terapii psychologicznych. Posiada także doświadczenie praktyczne wynikające z prowadzenia licznych sesji terapeutycznych.
John Coleman
Dlaczego nastolatkowie chodzą późno spać i mają problem z porannym wstawaniem? Czy rzeczywiście częściej ryzykują? Co się dzieje z ich hormonami? Psychologia mózgu nastolatka to pozycja dla wszystkich osób zaangażowanych w życie nastolatków, umożliwiająca wgląd w to, co dzieje się w nastoletnich umysłach i wyjaśniająca, w jaki sposób zrozumienie owych procesów może poprawić relacje i komunikację na tym kluczowym etapie życia. Zawiera omówienie najistotniejszych zagadnień dotyczących między innymi sposobu, w jaki mózg zmienia się w okresie dojrzewania, roli hormonów oraz tego, co wiemy na temat stresu i odporności, a także snu i presji rówieśniczej. Autor publikacji podaje w wątpliwość stereotyp "pokolenia płatków śniegu" i stara się lepiej poznać zdrowie psychiczne młodych ludzi. Książka ta, dedykowana wszystkim rodzicom i opiekunom, stanowi pomoc w pokonywaniu wyzwań związanych z codziennym życiem z nastolatkiem. Jest ona również źródłem istotnej wiedzy dla studentów i praktykujących specjalistów, takich jak pracownicy socjalni, psychologowie czy osoby zatrudnione w służbie zdrowia i placówkach edukacyjnych, którzy na co dzień stykają się z nastolatkami. John Coleman zdobył wykształcenie jako psycholog kliniczny i był starszym pracownikiem naukowym na Uniwersytecie Oksfordzkim. Jest założycielem ośrodka badawczego zajmującego się nastolatkami i ich rodzinami. Prowadził również szkołę dla nastolatków doświadczających trudności oraz pracował dla rządu jako doradca polityczny. W 2001 roku za swoją służbę młodym ludziom został odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego.
Psychologia nadmiernego jedzenia. Przyczyny - konsekwencje - sposoby zmiany
Nina Ogińska-Bulik
Książka poświęcona jest psychologii nadmiernego jedzenia. Przedstawia rożne uwarunkowania przejadania się, które sprzyjają˛ powstawaniu nadwagi i otyłości. Koncentruje się przede wszystkim na mechanizmach psychologicznych wyjaśniających, w jaki sposób określone przekonania dotyczące własnej osoby, przeżywane emocje, stres i trudności w radzeniu sobie z nim wpływają na to, że człowiek je, pomimo, że nie jest głodny. W konsekwencji, jedząc więcej niż potrzebuje, organizm kumuluje nadmiar kalorii w postaci tłuszczu i człowiek tyje. Z kolei przybieranie na wadze pociąga za sobą próby odchudzania się, do tego najczęściej nieskuteczne. Wprowadzane restrykcyjne ograniczenie jedzenia najczęściej skutkuje napadami przejadania się i dalszego tycia. Wszystko to wpływa na sposób myślenia o sobie, wzmaga dyskomfort psychiczny, nasila stres i negatywne emocje. Tak zamyka się – coraz trudniejsze do przerwania – błędne koło. Uwzględniając znajomość mechanizmów psychologicznych uwikłanych w proces nadmiernego jedzenia opracowano dwa programy oddziaływań psychologicznych wspomagające proces redukcji nadmiernej masy ciała. Pierwszy jest przeznaczony dla młodzieży i składa się z 5 warsztatów, drugi – dla dorosłych kobiet, obejmuje dziesięć sesji. Książka jest przeznaczona dla szerokiego grona odbiorców reprezentujących różne dyscypliny naukowe, w tym psychologię, pedagogikę, socjologię, medycynę. Może być wykorzystywana przez studentów, praktyków oraz ludzi, którzy sami borykają się z problemem nadmiernej masy ciała.
PSYCHOLOGIA OSZUKIWANIA. Jak oszukujemy i jesteśmy oszukiwani
Kamil Zieliński
Nauka Każdego Dnia - Odc. 151 Naukowo o kłamstwie >> POSŁUCHAJ Wszyscy kłamią! Obiektywna prawda o nas, ludziach, także o Tobie, jest taka: wszyscy kłamiemy i oszukujemy. Czasem działając z nie do końca czystych pobudek, choćby podkręcając opowieści o własnych osiągnięciach podczas starania się o nową posadę, czasem kierując się czystą dobrocią serca albo - jeśli chcemy komuś oszczędzić przykrych wiadomości - taktem, uprzejmością, skromnością itd. Kłamiemy, ponieważ jesteśmy ludźmi. I choć czasem kłamstwo nas zawstydza, jest na swój sposób... normalne. Książka omawia wszelkie formy oszukiwania: kłamstwo, dezinformacje i fake newsy, oszustwa i autooszustwa. Dzięki niej poznasz psychiczne podstawy naszych kłamstw i kłamstewek. Dowiesz się, jak ludzką podatność na sensacje i fake newsy wykorzystują media, politycy, celebryci, a także różnej maści szarlatani. Wreszcie - nauczysz się rozpoznawać kłamców i identyfikować ich taktyki. Poznaj prawdę o świecie zaludnionym przez mniejszych i większych oszustów!
Megan Sumeracki, Althea Need Kaminske
Jak możemy poprawić swoją pamięć? Czy emocje wpływają na wspomnienia? Jak nasza pamięć zmienia się z wiekiem? Psychologia pamięci obala wiele powszechnych i błędnych przekonań na temat tego, czym jest pamięć, w jaki sposób działa i jak dokładne są nasze wspomnienia. Autorki badają złożoność ludzkiej pamięci, analizują, jak zapamiętujemy różne rodzaje informacji oraz jak starzenie się czy emocje wpływają na tworzenie, przechowywanie i wydobywanie wspomnień. Omawiają skrajności funkcjonowania pamięci - od tak zwanej pamięci fotograficznej po demencję, a także przybliżają możliwe oddziaływanie pamięci na życie codzienne w kontekście edukacyjnym i prawnym. Dzięki tej publikacji dowiemy się, że pamięć jest plastyczna, dynamiczna i aktywna. Nauczymy się też, jak możemy używać przeszłości, zdobytych wcześniej doświadczeń i informacji w służbie teraźniejszości i przyszłości. Megan Sumeracki - profesorka psychologii w Rhode Island College, psycholożka poznawcza i ekspertka w dziedzinie pamięci. Z zaangażowaniem pracuje nad wykorzystaniem wiedzy opartej na badaniach w praktyce edukacyjnej. Althea Need Kaminske - dyrektorka Student Academic Support and Achievement (Akademickiego Centrum Wsparcia i Osiągnięć) w Indiana University School of Medicine, psycholożka poznawcza i ekspertka w dziedzinie pamięci. Znana z pracy nad stosowaniem w praktyce edukacyjnej wiedzy opartej na badaniach.
Psychologia poradnictwa terapeutycznego
Marie Percival
Co to jest poradnictwo terapeutyczne i w jaki sposób może nam pomagać? Czym różni się od rozmów o problemach, które prowadzimy z rodziną i przyjaciółmi? Psychologia poradnictwa terapeutycznego zawiera wyjaśnienie różnych podejść do terapii i ukazuje ich zastosowanie w praktyce. Dostarcza informacji, w jakich przypadkach terapia może być pomocna, a w jakich nie. Umożliwia przyjrzenie się terapiom poznawczym i behawioralnym, psychoanalizie i psychologii humanistycznej, a także zgłębienie pozytywnej psychoterapii oraz zjawiska polegającego na rezygnacji z podejścia opartego na chorobie, by zwrócić się w kierunku terapii. Książka zawiera refleksje nad szerokim spektrum przestrzeni terapeutycznych i rozważania dotyczące takich kwestii profesjonalizmu w terapii, jak etyka, superwizja czy należyta staranność postępowania wobec klientów. Współcześnie, kiedy głównym tematem rozmów jest zdrowie i dobre samopoczucie, prezentowana publikacja rzuca nowe światło na proces terapeutyczny. Pozwala zrozumieć, co on obejmuje i jak działa, by pomóc osobom poszukującym wsparcia w rozwiązaniu problemów natury emocjonalnej i psychicznej oraz polepszyć ich kondycję psychiczną.
Psychologia procesu w relacjach
Arnold Mindell
Poprawione i uzupełnione wydanie w nowym tłumaczeniu. Uzupełniając terapię rodzinną o sen i pracę z ciałem, Arnold Mindell stosuje psychologię zorientowaną na proces do pracy z relacjami. Bada teorię hologramu, nieświadomość zbiorową oraz odkrycia współczesnej fizyki i biologii, aby pokazać, jak świadomość każdej jednostki wpływa na ułatwienie komunikacji w związkach. Arnold Mindell (ur. 1940), amerykański psychoterapeuta, psycholog, twórca psychologii zorientowanej na proces (POP, skrót od ang. Process Oriented Psychology). Jest autorem wielu publikacji na temat snów, świadomości, szamanizmu, konfliktów i transformacji. Jego najważniejsze książki to: O pracy ze śniącym ciałem (1985, wyd. pol. 1991), Siedząc w ogniu. Wykorzystanie konfliktów i różnic między ludźmi dla transformacji dużych grup (1995, wyd. pol. 1998), Siła ciszy: metody całodobowego świadomego śnienia (2000, wyd. pol. 2007), O istocie snów: psychologiczna i duchowa interpretacja snów (2001, wyd. pol. 2007). Prowadzi warsztaty na całym świecie, jest częstym prelegentem konferencji naukowych, a także występuje jako specjalista w programach telewizyjnych i audycjach radiowych. Mieszka w Portland w stanie Oregon.