Socjologia
Przywództwo polityczne. Studium politologiczne
Jerzy Wiatr
Spór o rolę wielkich ludzi w historii Politologiczne badania nad przywództwem politycznym Typologie przywódców politycznych Przywódcy i ch zwolennicy Psychologiczne aspekty przywództwa politycznego Perspektywy przywództwa politycznego w XXI stuleciu
Psychologiczne wyznaczniki i konsekwencje roszczeniowości w perspektywie (między)kulturowej
Magdalena Żemojtel-Piotrowska
Monografia przedstawia wyniki badań nad roszczeniowością prowadzone przez Magdalenę Żemojtel-Piotrowską i jej współpracowników w latach 2006-2015. Autorka proponuje szerokie rozumienie roszczeniowości - jako skłonności do formułowania oczekiwań wobec innych i koncentracji na własnym interesie, zrywa z jednostronnym, pejoratywnym rozumieniem roszczeniowości, pokazując zarówno negatywne, jak i pozytywne aspekty tej postawy. Książka zawiera liczne wyniki badań zrealizowanych na łącznej próbie ponad 20 000 osób pochodzących z 44 krajów. Autorka stawia w niej pytanie o to, czym właściwie jest roszczeniowość, jakie są jej najważniejsze przyczyny i skutki, czy polska roszczeniowość różni się czymś od roszczeniowości w innych krajach. Wreszcie, analizuje znaczenie roszczeniowości w codziennych relacjach międzyludzkich: jej wpływ na zadowolenie ze związku czy funkcjonowanie w miejscu pracy. Książka może zainteresować nie tylko psychologów, lecz także politologów, socjologów i specjalistów-praktyków, zwłaszcza pracujących z młodzieżą czy beneficjentami rozmaitych instytucji. Dr Magdalena Żemojtel-Piotrowska, adiunkt w Zakładzie Psychologii Ekonomicznej i Organizacji Instytutu Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego. Stopień doktora uzyskała w Polskiej Akademii Nauk (2006). Autorka blisko czterdziestu publikacji z zakresu psychologii międzykulturowej, społecznej i marketingu politycznego. Zajmuje się badaniami wyznaczników i konsekwencji roszczeniowości, związkami narcyzmu z dobrostanem, adaptacją i konstrukcją kwestionariuszy psychologicznych, wizerunkiem polityków z uwzględnieniem ich płci, skutkami uwikłania w skandal polityczny. Autorka książki Narzekanie i roszczeniowość a postrzeganie świata społecznego (2009). Członek-założyciel Sekcji Psychologii Międzykulturowej Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej i członek International Association of Cross-Cultural Psychology (IACCP). Członek rady redakcyjnej kilku czasopism międzynarodowych, m.in. Current Issues in Personality Psychology, Romanian Sociology Journal.
Arkadiusz Kołodziej
Autor prezentuje złożone zagadnienia analizy danych empirycznych za pomocą języka R w sposób wyjątkowo przejrzysty i systematyczny. Jego praca stanowi odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na literaturę, która nie tylko wprowadza w podstawy programowania, ale również pokazuje praktyczne zastosowania tego narzędzia w badaniach społecznych. Książka została podzielona na trzy rozdziały, które logicznie prowadzą czytelnika od podstaw języka R, przez przetwarzanie i wizualizację danych, aż po zaawansowane techniki analizy danych. Taki układ sprawia, że materiał jest zrozumiały nawet dla tych osób, które nie miały wcześniej do czynienia z programowaniem czy analizą danych. dr hab. Anna Turczak, prof. US Program R stał się swoistym lingua franca, obok Pythona, w zakresie szeroko rozumianej analizy danych. Wiele instytucji na świecie korzysta bowiem z programu R nie tylko do celów stricte naukowych, ale także biznesowych. [...] Książka jest niewątpliwie wartościową pozycją dla studentów nauk społecznych i informatycznych oraz wszystkich osób zgłębiających metody statystyczne i statystycznej analizy danych. Może być przydatna również dla naukowców, którzy wykorzystują w badaniach metody statystyczne, metody analizy danych, zaawansowane metody sztucznej inteligencji czy uczenia maszynowego. dr hab. Marcin Pełka, prof. UEW
Racjonalność w dyskursach o pracy w Polsce (po)transformacyjnej
Konrad Kubala
Książka dotyczy form współczesnej komunikacji społecznej i jej skutków w postaci tworzenia oraz odtwarzania definicji zjawisk i procesów mających podstawowe znaczenie dla porządku społecznego. W publikacji nawiązano do terminów kluczowych dla reprodukcji życia społecznego, takich jak bezpieczeństwo, ryzyko czy zaufanie. Uzasadniono znaczenie pojęcia racjonalność, niezbędnego dla zrozumienia instytucjonalnego planowania wpływu na kształt rzeczywistości społecznej, a także prywatnych oczekiwań i odczuć jednostek. W monografii omówiono wzory wytwarzania określonych typów racjonalności w publicznych dyskursach o pracy oraz ich recepcję przez odbiorców mediów. Zwrócono uwagę, że w sporach dotyczących pracy uwidaczniają się najważniejsze elementy permanentnego procesu socjalizacji, umożliwiające zdefiniowanie relacji społecznych wraz z towarzyszącymi im ryzykami bezrobocia, wykluczenia społecznego i innymi. Przeanalizowano trzy typy dyskursów: władzy (wszystkie expose okresu III Rzeczpospolitej), ekspercki (audycje radiowe EKG - Ekonomia. Kapitał, Gospodarka) oraz 'obywatelski' (grupowe wywiady zogniskowane). Publikacja zainteresuje teoretyków i praktyków komunikowania społecznego. Dostarcza empirycznych podstaw do rozwoju obiecującej, ale wciąż niepełnej teorii refleksyjnej modernizacji oraz stanowi przegląd form uzasadniania podejmowanych polityk dominujących podczas transformacji ustrojowej w Polsce. Czytelnik odnajdzie w książce zarówno autorskie podejście do doboru i sposobu wykorzystania narzędzi analizy, jak i generalizacje pozwalające na etyczną ocenę nieustannie kształtującego się ładu społecznego. "Książka dra Konrada Kubali jest pozycją niezmiernie ciekawą i oryginalną. Śmiały zamiar stworzenia empirycznych podstaw do testowania teorii modernizacji refleksyjnej został zrealizowany bardzo pomysłowo zarówno w wymiarze teoretycznym, jak i badawczym. [...] Powstała znakomita, rzetelna i wiarygodna diagnoza społeczna, [...] która niesie potencjał informacyjny znacznie poważniejszy niż obecne w literaturze przedmiotu studia szczegółowe, zwykle skupione na węższych problemach. Sformułowana przez Autora teza o wyłanianiu się w efekcie lokalnego zderzenia dyskursów ciekawej postaci racjonalności hybrydalnej jest nadzwyczaj interesującym punktem wyjścia do badania procesów modernizacji w krajach półperyferyjnych i peryferyjnych. [...] Publikacja ta wejdzie przypuszczalnie do kanonu tych pozycji, które stanowią trzon polskiej socjologii empirycznej. Nie sposób będzie jej pominąć w żadnej diagnozie społecznej." Z recenzji dr hab. Grażyny Woronieckiej, prof. Uniwersytetu Warszawskiego
Rada gminy jako uczestnik lokalnego współrządzenia
Katarzyna Radzik-Maruszak
Książka przedstawia sposób funkcjonowania rad gminnych w Anglii, Finlandii, Polsce i Słowenii. Pokazuje wpływ governance na relacje rad (i radnych) z organami wykonawczymi, gminną administracją oraz obywatelami, jak również transformujące się role gminnych organów przedstawicielskich. Podstawę monografii stanowią badania empiryczne - blisko osiemdziesiąt wywiadów pogłębionych - przeprowadzonych przez autorkę z radnymi i ekspertami w każdym z tych państw. Wyniki badań wskazują, że choć organizacja rad jest we wszystkich samorządach zbliżona, lokalni przedstawiciele odmiennie postrzegają zarówno role rad gminnych we współrządzeniu, jak i zachodzące w ich otoczeniu zmiany. Z wielkim zainteresowaniem i satysfakcją zapoznałam się z pracą dr Katarzyny Radzik-Maruszak dotyczącą rad gminnych jako aktorów w lokalnym współrządzeniu. Bez wątpienia autorka poruszyła aktualne i ważne zagadnienie badawcze. (...). Podjęcie badań empirycznych w państwach należących do odmiennych tradycji administracyjnych, o rozmaitej kulturze prawnej, administracyjnej i politycznej, było poważnym wyzwaniem, z którym - o czym jestem głęboko przekonana - Autorka sobie poradziła. z recenzji prof. dr hab. Agnieszki Pawłowskiej Katarzyna Radzik-Maruszak - ukończyła nauki polityczne oraz prawo, adiunkt w Zakładzie Samorządów i Polityki Lokalnej, Wydziału Politologii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Kierownik i wykonawca w projektach finansowanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Narodowe Centrum Nauki. Wykładowca w Tampere University (Finlandia), Charles University in Prague (Republika Czeska), Technical University of Košice (Słowacja) oraz Faculty of Organisation Studies, Novo Mesto (Słowenia) i School of Advanced Social Studies, Nova Gorica (Słowenia). Autorka kilkudziesięciu publikacji z zakresu samorządu terytorialnego i governance. Jej zainteresowania badawcze obejmują lokalne współrządzenie w ujęciu porównawczym, zagadnienia reprezentacji politycznej oraz partycypacji na poziomie lokalnym.
Raport o stanie komunikacji społecznej w Polsce (sierpień 1980-13 grudnia 1981)
Walery Pisarek
Jerzy Mikułowski Pomorski, Obraz kryzysu komunikowania masowego PRL odczytany po ćwierci wieku Walery Pisarek, Słowo wstępne Walery Pisarek, Wstęp I. Przemiany świadomości społeczeństwa polskiego II. Zainteresowania społeczne a sposoby ich zaspokajania III. Postawy wobec mediów IV. Selekcja odbiorcza mediów V. Prasa jako informator i komentator bieżących wydarzeń VI. Rynek informacji prasowo-radiowo-telewizyjnej VII. Pozaoficjalne kanały komunikacji społecznej VIII. Dziennikarze i ich rola w komunikacji społecznej IX. Polityka redakcyjna w prasie, radiu i telewizji X. Główne problemy polityki informacyjnej (sierpień 1980-grudzień 1981) XI. Podsumowanie ANEKS (oprac. Sylwester Dziki) I. Kalendarium ważniejszych wydarzeń 31 VIII - 31 XII 1980 1 I - 13 XII 1981 II. Deklaracje, dokumenty, wystąpienia oficjalne 1. Uchwały, dyskusje sejmowe 2. Uchwały partyjne, wypowiedzi kierownictwa, oceny i rezolucje organizacji PZPR 3. Uchwały, wypowiedzi kierownictwa, rezolucje ZSL 4. Uchwały, wypowiedzi kierownictwa, rezolucje SD 5. Deklaracje rzecznika Rządu PRL, oceny przedstawicieli Rządu 6. Stanowisko Kościoła katolickiego i ugrupowań katolickich 7.Uchwały, rezolucje, oświadczenia NSZZ "Solidarność" 8. Uchwały, rezolucje, oświadczenia SDP, zespołów dziennikarskich i Rady SDP 9. Varia Indeks nazwisk
Rebelia i reakcja. Rewolucja 1905 roku i plebejskie doświadczenie polityczne
Wiktor Marzec
Rebelia i reakcja to studium plebejskiego doświadczenia politycznego w okresie rewolucji 1905–1907 roku w dawnym Królestwie Polskim. Praca podejmuje analizę uczestnictwa publicznego robotników i ideologicznych obrazów świata u progu „politycznej nowoczesności”. Wtedy to stare podstawy ładu społeczno-politycznego zaczęły kruszeć, nowe grupy ludności domagały się politycznego głosu i ukształtowały się języki polityczne nowoczesnych obozów ideowych. Nowe formy polityki spotkały się z silną, konserwatywną reakcją, która na długi czas ukształtowała polską sferę publiczną. Książka przedstawia praktyki publiczne robotników i związane z nimi doświadczenie polityczne. Proponuje analizę transformacji pola politycznego i zmiennych tożsamości politycznych mobilizowanej masowo ludności. Praca analizuje też nacjonalistyczną odpowiedź na rewolucję i zmianę politycznego myślenia Narodowej Demokracji przed, po i w trakcie tych wydarzeń. Wywód kończy szersza refleksja o wpływie wspomnianych procesów na rozwój pojęcia narodu i kształt sfery publicznej w Polsce. Książka jest interwencją w obraz przeszłości, przywracając doń plebejskie doświadczenie politycznej wolności i ludowej walki o głos. Służy temu analiza bogatego materiału historycznego z pomocą strategii badawczej zorientowanej na dyskurs socjologii historycznej, a także ujęcie problemu w świetle filozofii politycznej. Wolności i upodmiotowienia politycznego nie da się realizować bez równoległej walki o postulaty równościowe i progresywne reformy społeczne. Bez tego klasy ludowe bardzo łatwo sprowadzić do roszczeniowego tłumu. Logika rebelii i reakcji działa w różnych historycznych momentach, a jej zrozumienie i w dzisiejszej sytuacji nie jest bez znaczenia. Książka znajdzie czytelników wśród historyków, socjologów, filozofów, przedstawicieli nauk politycznych i interdyscyplinarnych badaczy Polski i polskości. Zainteresuje czytelników, którym nieobojętna jest krytyczna refleksja nad historią społeczeństwa polskiego i polskiej sfery publicznej. Z recenzji prof. dr hab. Tomasza Kizwaltera: "Rebelia i reakcja Wiktora Marca to bardzo interesująca i wartościowa analiza rewolucyjnych wydarzeń 1905 r., a zarazem ważny głos w dyskusjach o kształtowaniu się polskiej nowoczesności. Wychodząc od plebejskiego doświadczenia politycznego (...), Autor dociera do przemian politycznych wyobrażeń narodowej demokracji i źródeł ideowo-politycznych sukcesów tego ugrupowania. Praca nie tylko wzbogaca naszą wiedzę o rewolucji 1905 r., ale skłania też do namysłu nad całkiem aktualnymi zagadnieniami" Z recenzji dr hab. Jana Sowy: "Książka Wiktora Marca w rzadko spotykany sposób łączy naukową głębię i precyzję analizy z komunikatywnością oraz społeczno-polityczną doniosłością. Wydarzenia 1905-07 i ich konsekwencje, będące bezpośrednim przedmiotem zainteresowania Autora, są potraktowane w niej jako synekdocha zjawisk o znacznie szerszym zakresie i o fundamentalnym znaczeniu dla konstytucji współczesnego świata: mechanizmów i narzędzi walki klasowej, procesów budowy państwa, konstrukcji tożsamości narodowej i – co niezwykle istotne – wzajemnych relacji między walką o materialne interesy klas podporządkowanych a kształtowaniem się formacji nacjonalistyczno-populistycznych. Pod tym ostatnim względem książka jest bardzo aktualna i stanowi ważny głos w dyskusji nad rozumieniem nie tylko dawniejszych wydarzeń z historii Polski, ale również jej współczesnej społeczno-politycznej kondycji." Wiktor Marzec (ur. 1985) – ukończył studia socjologiczne i filozoficzne na Uniwersytecie Łódzkim. Interesuje się socjologią historyczną, teorią dyskursu, historią robotniczą, historią pojęć i filozofią polityczną. Obecnie przygotowuje rozprawę doktorską na Wydziale Socjologii i Antropologii Społecznej Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w Budapeszcie (CEU) poświęconą relacji robotników do polityki w Królestwie Polskim na przełomie XIX i XX wieku. Stypendia naukowe odbywał m.in. na Uniwersytecie Michigan i na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie. Redaktor działu krytyczne nauki społeczne w czasopiśmie Praktyka Teoretyczna. Publikował m.in. w Thesis Eleven, Journal of Historical Sociology oraz Eastern European Politics and Societies.
Bogna Gawrońska-Nowak, Jerzy Hausner, Dorota Jopek, Michał...
Zdaniem Jerzego Hausnera i Tadeusza Markowskiego dominująca formuła funkcjonowania współczesnych miast prowadzi nieuchronnie do degeneracji ich potencjału rozwojowego. Aby możliwe było przeciwstawienie się temu zjawisku, potrzebny jest nowy paradygmat - miasta regeneracyjnego, osadzony w szerszej koncepcji regeneratywnego gospodarowania. Konceptualnym jądrem miasta regeneracyjnego jest nowy metabolizm. Rozumiany tu jako zbiór mechanizmów i procesów, które zachodzą w systemie miejskim, metabolizm miasta umożliwia pozyskiwanie i wykorzystanie energii z dostarczonych miastu zasobów. prof. dr hab. Florian Kuźnik Regeneracja miejska to nie kolejna technokratyczna utopia redukująca politykę publiczną do wykorzystywania technologii lub narzędzi marketingu terytorialnego. To idea oparta na pogłębionej diagnozie, przynoszącej odpowiedź na pytanie, do czego prowadzi utrzymywanie obecnych trendów rozwojowych oraz gdzie należy szukać możliwości ich odwrócenia i powstrzymania narastającej entropii. Autorzy przywracają znaczenie źle widzianym słowom, takim jak: wspólnota, solidarność pokoleniowa, dobra wspólne, współdziałanie, współodpowiedzialność. dr hab. Tomasz Nawrocki, prof. UŚ Książka pod redakcją Rafała Matyi poświęcona jest problematyce kształtowania modelu miasta regeneracyjnego, którego rozwój nie tylko przeciwdziała degeneracji przestrzeni miejskiej, lecz także aktywnie wspiera i utrwala społeczną, gospodarczą i ekologiczną odnowę. Regeneracja miast w rozumieniu autorów zbioru nie oznacza prostego odtworzenia, lecz twórczą przemianę dotychczasowych trajektorii rozwoju, opartą na wykorzystaniu w sposób zrównoważony lokalnych zasobów, w tym zasobów ekologicznych, energetycznych, przestrzennych, społecznych i kulturowych. prof. dr hab. Iwona Sagan
Regionalisation in Europe: The State of Affairs
red. Grzegorz Libor, Dorota Nowalska-Kapuścik, Robert Pyka
Zachodzące współcześnie zmiany w życiu społecznym podyktowane między innymi postępującą globalizacją, spowodowały waloryzację różnego rodzaju terytoriów i terytorialności. Za sprawą decentralizacji oraz terytorializacji rozwoju gospodarczego do głosu ponownie dochodzą jednostki terytorialne, w tym zyskujące na znaczeniu regiony wyrażające specyficzną tożsamość zamieszkujących je populacji. Procesy te znajdują swoje odzwierciedlenie w występujących w różnej konfiguracji zjawiskach regionalizacji i regionalizmu, których przykłady zostały opisane w niniejszej książce. Redaktorzy tomu i jednocześnie autorzy kilku jego rozdziałów zebrali niezwykle ciekawy materiał ukazujący przemiany, jakim podlegają współczesne polskie i europejskie regiony w wymiarze zarówno politycznym, społecznym, jak i gospodarczym. Bezwzględnym walorem książki są rozdziały przygotowane przez zagranicznych autorów ukazujące doświadczenia europejskich regionów. Czytelnik może zatem nie tylko zgłębić swoją wiedzę na temat polskich regionów, ze szczególnym uwzględnieniem regionalizmu na Górnym Śląsku, ale także spojrzeć na region z perspektywy Irlandii Północnej, Szkocji i Walii, a także doświadczeń hiszpańskich, węgierskich czy włoskich, skąd pochodzą autorzy prezentowanych w książce tekstów.
Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnością - znaczenie i perspektywy
Ewa Pancer-Cybulska, Małgorzata Paprocka-Borowicz, Magdalena Ślazyk-Sobol
Celem monografii jest ukazanie wybranych aspektów problematyki funkcjonowania osób niepełnosprawnych we współczesnym społeczeństwie, głównie pod kątem ich udziału w rynku pracy. To interesujące opracowanie stanowi wieloaspektowe ujęcie problemu z pozycji psychologii i ekonomii, a także prawa i socjologii. Pierwszy rozdział ma charakter teoretyczny, rozdziały drugi i trzeci dotyczą sytuacji Polski, czwarty jest napisany z perspektywy europejskiego rynku pracy w XXI wieku. Monografię zamyka studium przypadku osoby z niepełnosprawnościami. Autorki są przekonane, że upowszechnianie kompleksowego podejścia do rehabilitacji będzie determinowało bardziej zindywidualizowane, a przez to skuteczniejsze działania na rzecz aktywności i rozwoju zawodowego osób z niepełnosprawnościami.
Kamila Baraniecka-Olszewska
Praca ta w obrębie antropologii jest przedsięwzięciem pionierskim podejmuje nowy, niezwykle interesujący temat badań. Dokonuje przy tym rewizji wcześniejszych, redukcjonistycznych ujęć, wpisujących się w paradygmat ideologii kultury masowej, przesuwając uwagę na emiczny i podmiotowy charakter zjawiska. Konkludując, recenzowana praca zasługuje ze wszech miar na publikację z pożytkiem nie tylko dla antropologii, lecz i innych dziedzin humanistyki i nauk społecznych.
Rekreacja przygodowa w środowisku przyrody
Piotr Próchniak
Kto i dlaczego podejmuje ryzykowną aktywność w świecie przyrody? Czy trzeba mieć odpowiedni temperament, zapotrzebowanie na stymulację, opracowane mechanizmy opanowywania stresu i zarządzania ryzykiem, czy tylko odpowiednią motywację i przygotowanie.... Na takie pytania można poszukiwać odpowiedzi w dziele Piotra Próchniaka. Autor sprawia wrażenie pasjonata zarówno aktywności przygodowej, jak i badań psychologicznych skupionych na tej tematyce. Obszernie omawia zagadnienia związane z ryzykiem w świecie przyrody i motywacją do podejmowania tego typu aktywności. Opisuje modele i przedstawia teorie wyjaśniające rekreacyjną aktywność przygodową, raportuje istniejące badania na ten temat. Książka zainteresuje psychologów, pedagogów, socjologów, osoby zajmujące się sportem i rekreacją oraz liczne rzesze ludzi kochających przyrodę. Nie jest to dzieło popularnonaukowe ale napisane jest przystępnie i stąd może trafić do wielu potencjalnych odbiorców. fragmenty recenzji wydawniczej prof. dr. hab. P.K. Olesia Piotr Próchniak, doktor psychologii. Jego zainteresowania naukowe dotyczą ciekawości, eksploracji i przetrwania ludzi w środowisku przyrody. Jest autorem dziewięciu monografii i kilkudziesięciu artykułów naukowych opublikowanych zarówno w polskich, jak i zagranicznych czasopismach psychologicznych. Współpracuje z pracownikami naukowymi Arctic University (Norwegia), prowadząc badania na temat postaw społeczeństw wobec środowiska przyrodniczego. Jest członkiem Adventure Tourism Research Association.
Relacje międzypokoleniowe we współczesnych polskich rodzinach
Piotr Szukalski
Książka jest wielogłosem w sprawie relacji rodzinnych we współczesnej Polsce. Składają się na nią teksty dotyczące: społeczno-ekonomicznych uwarunkowań relacji międzypokoleniowych w rodzinie; starości w polskiej rodzinie; relacji międzypokoleniowych z perspektywy gerontologicznej; sieci rodzinnych seniorów oczekujących na miejsca w domach pomocy społecznej; relacji między dziadkami a wnukami na podstawie dziewiętnastowiecznych pamiętników; międzypokoleniowego przekazu kulturowego w rodzinach wiejskich województwa podlaskiego; wspólnych cech i różnic uczestnictwa rodzin wielopokoleniowych wiejskich w kulturze audiowizualnej; zakłóceń relacji międzypokoleniowych w rodzinie (na przykładzie studium wielokrotnego przypadku); relacji interpersonalnych z bliskimi w zestawieniu z jakością życia oraz opis genogramu jako narzędzia służącego do badania relacji międzypokoleniowych w rodzinie, związanych ze zdrowiem kobiet ciężarnych. Z przeglądu tych różnorodnych tekstów można wysnuć bardziej ogólnie wnioski. Badacze zjawisk społecznych są coraz bardziej świadomi złożoności więzi łączących różne grupy społeczne. Dotyczy to również rodziny, będącej jedną z takich grup. Pomijając występujące obecnie głębokie przemiany jakościowe, jakim rodzina podlega, coraz bardziej widoczna jest jeszcze inna płaszczyzna zmian - przeobrażająca się demografia rodziny, sygnalizowana zmianą form życia małżeńsko-rodzinnego, małodzietnością, odraczaniem momentu wystąpienia kluczowych zmian statusu rodzinnego i wydłużaniem się trwania karier rodzinnych, lecz również i wydłużeniem genealogicznego lineażu. W miejsce dwupokoleniowej, a krótkookresowo trzypokoleniowej rodziny, występującej w przeszłości, pojawia się jako norma rodzina trzypokoleniowa, przekształcająca się okresowo w czterogeneracyjną. Współegzystencja trzech, czterech, a sporadycznie i pięciu, pokoleń jest zjawiskiem nowym, zachęcającym do zastanowienia się nad jego przyszłymi konsekwencjami. Prezentowane w niniejszym tomie opracowania łączy chęć podjęcia próby opisu tego, jak we współczesnej Polsce wyglądają w rodzinie relacje, więź, solidarność i umowy międzypokoleniowe. Jest to zatem jedna z pierwszych prób naukowego spojrzenia na zagadnienia międzypokoleniowości w polskich rodzinach, ewidentne zaś „skrzywienie gerontologiczne” - tj. uwypuklenie relacji intergeneracyjnych prezentowanych z perspektywy starszego pokolenia - niniejszego tomu jest jedynie wynikiem świadomości znaczenia relacji międzypokoleniowych w rodzinie dla jakości życia seniorów w środowisku badaczy zajmujących się problemami osób starszych, starzenia się i starości.
Religia i sekularyzm. Współczesny spór o sekularyzację
Miłosz Puczydłowski
Książka Miłosza Puczydłowskiego jest wielowątkowa i bardzo bogata w treść. Jasno i z dużym znawstwem naświetla problem sekularyzacji z perspektywy różnych stanowisk, pozycjonuje główne spory. Z pewnością będzie stanowiła punkt odniesienia do dalszych badań i dyskusji nad zjawiskiem sekularyzacji. Oryginalna jest także główna teza pracy, ukazująca religię i sekularyzm jako dwie splecione ze sobą i przynależne do siebie matryce. Prof. dr hab. Tadeusz Gadacz Książka Miłosza Puczydłowskiego jest rozprawą istotną i bardzo rzetelną, trafnie i z analityczną rozwagą wkraczającą w nader rozległy i niezwykle złożony obszar żywej debaty współczesnej. Autor sensownie zmierza do oswobodzenia problemu sekularyzacji z więzi socjologicznego redukcjonizmu i wprowadza ów problem w obręb refleksji filozoficzno-teologicznej, dla której socjologia wiary i niewiary staje się punktem odniesienia, momentem krytycznym kultury, czy źródłem nowych wyzwań duchowych i inspiracji, a sekularyzacja, paradoksalnie, treścią wierzenia. Prof. Instytutu Filozofii i Socjologii PAN dr hab. Zbigniew Mikołejko
Religia wobec wyzwań współczesności z perspektywy nauk społecznych
Irena Borowik, Stella Grotowska, Piotr Stawiński, Bartosz...
Autorzy opracowania [...] dokonali uzupełnienia, aktualizacji i uporządkowania kwestii istotnych dla współczesnego życia religijnego i duchowego, odwołując się do kategorii instytucjonalizacji i prywatyzacji, osłabienia czy zaniku tradycji oraz powrotu pluralizacji religii. Dokonywane przez nich wybory oraz ich badawcze konsekwencje można powiązać z dominującymi paradygmatami socjologii religii - sekularyzacyjnym, indywidualizacyjnym i rynkowym oraz strategią badań jakościowych. W pracy zwrócono też uwagę na sposoby przystosowania się religii (chrześcijańskich i pozachrześcijańskich) do social becoming obserwowalnego w codziennych zdarzeniach oraz na wyłaniające się w tym procesie nowe, nierzadko hybrydalne lub zindywidualizowane kształty religijnych i duchowych orientacji oraz aktywności. Monografia Religia wobec wyzwań współczesności z perspektywy nauk społecznych wychodzi naprzeciw wzrastającemu zapotrzebowaniu naukowemu na problematykę przeobrażeń współczesnego pola religijnego i duchowości oraz ich możliwości interpretacyjnych. Zamieszczone studia zaciekawiają i inspirują, przekraczając tradycyjne ramy polskiej socjologii religii i poszerzając zarazem zakres jej badawczych penetracji. z recenzji dr hab. Marii Sroczyńskiej, prof. UKSW
red. Małgorzata Krakowiak, Aleksandra Dębska-Kossakowska
Autorzy interdyscyplinarnej monografii obszarem swoich badań uczynili Czeladź – niewielkie miasto leżące w województwie śląskim, a ściślej, w Zagłębiu Dąbrowskim – i postanowili sprawdzić, czy może być ono reprezentatywne dla… całej Polski. Tak powstał tytuł: Reprezentatywna mikroskala? Opatrzono go znakiem zapytania z dwóch powodów. Po pierwsze, być może nie wszyscy czytelnicy zostaną przekonani, że opisywane miejsce wraz z jego historią i obrazem społecznych, światopoglądowych, politycznych tendencji reprezentuje losy charakterystyczne dla całego kraju. Po drugie zaś – niektórzy z nich prawdopodobnie uznają, że ukazane wybory czeladzian absolutnie nie reprezentują takiej wizji świata i człowieka, która – ich zdaniem – jest reprezentatywna i prawdziwa. Wkraczamy tu w obszar interpretacji – proponujemy zastanowienie się nad tym, co i dlaczego chcą pamiętać bądź przemilczać zarówno czeladzianie, jak i przyglądający się im mieszkańcy innych miejsc. Książka jest refleksją nad świadomością lokalnej tradycji i zarazem pytaniem o jej trwałość; jest pytaniem o lokalną tożsamość. Bezpośredni powód jej powstania ujawniono w podtytule: z okazji 70. rocznicy bitwy o Monte Cassino przypomniano postaci – do tej pory udokumentowano biografie 16 żołnierzy – uczestników bitwy pochodzących z Czeladzi. Każdy z nich związany był ze swoją małą ojczyzną. Do armii Andersa wiodły ich różne szlaki. Mimo zindywidualizowanych losów tworzyli wspólnotę. W przeważającej większości zdecydowali się powrócić do miasta po II wojnie światowej. Niezależnie od miejsca, w którym przebywali, nie nazywając tego wprost, byli pewni własnej tożsamości kulturowej. Symboliczny wymiar samej bitwy, dróg wiodących do Włoch oraz szlaku powrotów potraktowano tu jako pars pro toto losów Polaków w XX stuleciu, a współczesną świadomość mitów kulturowych poddano weryfikacji.