Socjologia
Młodzi dorośli. Wzory ruchliwości społecznej w okresie transformacji systemowej
Magdalena Rek-Woźniak
Publikacja mieści się w obszarze socjologicznych badań nad strukturą społeczną. Zaprezentowano w niej podstawowe konteksty teoretyczne zjawiska ruchliwości między- i wewnątrzgeneracyjnej, a także jego rozmaite uwarunkowania, związane zarówno z przemianami współczesnego kapitalizmu, jak i specyfiką polskiej transformacji systemowej. Autorka wyeksponowała przy tym perspektywę kohortową, wychodząc z założenia, że badając mechanizmy osiągania pozycji społecznej, warto skierować uwagę na sytuację osób dorastających i podejmujących kluczowe życiowe decyzje już po przełomie ustrojowym. Omówione w książce analizy empiryczne służyły odtworzeniu wzorów ruchliwości międzygeneracyjnej młodych dorosłych mieszkańców polskiego miasta średniej wielkości, ze szczególnym uwzględnieniem biograficznych doświadczeń mężczyzn i kobiet wywodzących się z rodzin o niskim statusie społeczno-ekonomicznym. Książka skierowana jest przede wszystkim do socjologów: badaczy struktury i ruchliwości społecznej, specjalistów zainteresowanych problematyką zmian społecznych i przebiegu życia. Może też zainteresować polityków społecznych i praktyków pracujących z młodzieżą i młodymi dorosłymi.
Łukasz Krzyżowski, Wojciech Kowalik, Katarzyna Suwada, Anna...
W Polsce proces starzenia się ludności postępuje bardzo szybko, co zmienia kształt ,,polskiej kultury starości". Na potrzeby niniejszej książki termin ten definiujemy jako zestaw norm i praktyk społeczno-kulturowych - realizowanych zarówno przez osoby starsze, jak i osoby młode wobec osób starszych - szczególnie istotnych na dalszych etapach życia. W naszych badaniach skoncentrowaliśmy się na ,,młodych" emerytach, a więc takich, którzy formalnie przeszli na emeryturę w okresie ostatnich pięciu lat. Ich doświadczenie emerytury jest więc krótkie, można powiedzieć, że są w fazie przejściowej pomiędzy kolejnymi etapami życia - pomiędzy późną dorosłością a starością. Ale jest to okres kluczowy, jeżeli chcemy gruntownie poznać doświadczenie starzenia się i uchwycić bieg życia jednostki w całej jego złożoności. Przejście na emeryturę może być postrzegane jako znaczący moment w życiu człowieka. Ma on wpływ nie tylko na jednostkę przechodzącą na emeryturę, ale oddziaływa również na innych ludzi: członków rodziny, współpracowników, przyjaciół i znajomych. Jest więc kluczowy dla wielu wymiarów relacji społecznych. Pojawia się jednak pytanie, czy stanowi on punkt zwrotny w wymiarze tożsamościowym człowieka, czy w zasadniczy sposób odbija się na sposobie definiowania samego siebie i odnajdywania się w otaczającej rzeczywistości społecznej. Odpowiedź na to pytanie nie może być (i nie jest) odpowiedzią łatwą. Moment przechodzenia na emeryturę, jak i sam czas emerytury, nie jest bowiem doświadczeniem jednorodnym.
Młodzi i wykształceni w procesie przemian polskiej wsi
Ilona Matysiak
Ilona Matysiak - socjolożka, uzyskała stopień doktora w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Adiunkt w Katedrze Socjologii Zmiany Społecznej w Instytucie Filozofii i Socjologii Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej oraz stała współpracowniczka Ośrodka Badań nad Społecznymi Problemami Płci w Instytucie Studiów Społecznych im. Profesora Roberta B. Zajonca UW. Jej zainteresowania naukowe obejmują problematykę kapitału społecznego, zmian demograficznych oraz ról społecznych kobiet i mężczyzn w wiejskich społecznościach lokalnych, a także mniejszości narodowych i etnicznych oraz szkolnictwa wyższego. Stypendystka Fulbrighta i autorka książki pt. ,,Rola sołtysów we współczesnych społecznościach wiejskich. Płeć jako czynnik różnicujący". Publikowała m.in. w: Gender, Place and Culture: A Journal of Feminist Geography, Wieś i Rolnictwo, Nationalities Papers: The Journal of Nationalism and Ethnicity. Autorka koncentruje się na specyficznej i dotychczas w niewielkim stopniu badanej grupie mieszkańców wsi - młodych ludziach z wyższym wykształceniem. Poszukuje odpowiedzi na pytanie, jaką rolę odgrywają oni w społecznościach, w których żyją. Sprawdza, kim są, dlaczego zdecydowali się na życie na wsi i co z tego wynika. Podjęta problematyka ma istotne znaczenie dla przyszłości polskiej wsi. Książka została oparta na różnorodnym, ilościowym i jakościowym materiale empirycznym, zebranym przez autorkę. Jej ramy teoretyczne wyznacza teoria kapitału kulturowego Pierre'a Bourdieu oraz obszerna analiza dynamicznych przemian, jakie współcześnie przechodzi polska wieś.
Sławomir Łodziński, Kamila Dolińska, Ewa Michna
W tekstach poświęconych ustawowo uznanym mniejszościom narodowym i etnicznym oraz mniejszościom językowym autorzy analizują zmiany liczebności grup i politykę prowadzoną przez ich liderów. W tomie zawarte są też opracowania skupione na ujawnionych w Narodowym Spisie Powszechnym nowych tożsamościach regionalnych. Ich pojawienie się, a może publiczna artykulacja, świadczy z jednej strony o silnym emocjonalnym związku z obszarem zamieszkania, traktowanym jako mała ojczyzna. Z drugiej strony jest oznaką istnienia społeczeństwa obywatelskiego, którego członkowie otwarcie sygnalizują swoją tożsamość regionalną inną niż dominująca. prof. dr hab. Maria Szmeja Społeczeństwo polskie, do niedawna uznawane za narodowo i etnicznie niemal homogeniczne, nieuchronnie podlega postępującemu zróżnicowaniu, toteż dostarczenie rzetelnej wiedzy w tym względzie staje się nieodzownym warunkiem wypracowania przez państwo i przyswojenia przez ogół jego mieszkańców odpowiednich strategii postępowania. Wspomniana dyferencjacja ma dziś w większym stopniu charakter migracyjny aniżeli autochtoniczny (...). dr hab. Marcin Dębicki Autorki i autorzy: Mariola Abkowicz, Marcin Dębicki, Kamilla Dolińska, Grzegorz Janusz, Natalia Jaroszek, Przemysław Kilian, Sławomir Łodziński, Michał Łyszczarz, Julita Makaro, Ewa Michna, Małgorzata Mieczkowska, Janusz Mieczkowski, Ewa Nowicka, Justyna Okrucińska, Wojciech Połeć, Paweł Popieliński, Katarzyna Warmińska
Mobbing w pracy z perspektywy interakcyjnej. Proces stawania się ofiarą
Piotr Chomczyński
W książce zawarte zostały rezultaty badań jakościowych nad zjawiskiem mobbingu. Jest to pierwsza pozycja na rynku wydawniczym, w której zastosowano różne techniki badań jakościowych (wywiady narracyjne i pogłębione, ukryta obserwacja uczestnicząca, analiza dokumentów itd.) w celu dokonania diagnozy zjawiska stawania się ofiarą przemocy psychicznej w miejscu pracy. Ponadto w publikacji zostały omówione wyniki badań autorów i ośrodków polskich i zagranicznych. Jako perspektywę teoretyczną autor przyjął założenia symbolicznego interakcjonizmu, dzięki czemu udało mu się przedstawić rolę interakcji ofiary z agresorem oraz jej otoczeniem zawodowym i prywatnym. Publikacja skierowana jest zarówno do środowiska akademickiego, jak również praktyków zajmujących się problemem mobbingu. Ponadto będzie atrakcyjną pozycją wydawniczą dla wszystkich osób zainteresowanych tą problematyką.
MOBILITY TO THE EDGES OF EUROPE: The Case of Iceland and Poland
Dorota Rancew-Sikora, Unnur Dís Skaptadóttir, Anna Wojtyńska,...
Although there are many ways in which tourism and migration are interconnected, current research focuses mainly on either one or the other. Tourism is commonly linked to leisure and business, while migration is generally associated with work, politics, and culture. In fact the boundaries between tourism and migration are not often clear cut and the consequences of different kinds of mobility are not obvious. This book emphasizes the importance of blurring the boundaries between different kinds of mobility in social research and broadens our understanding of migrants and tourists as interconnected social categories, placing Poland and Iceland at the centre of the inquiry. Based on a collaborative project carried out by researchers from these two countries, it examines leisure and tourist activities of migrants, their perceptions of nature in Iceland and the UK, the changing image of migrants and tourists in Iceland, and the evolving attitude towards Iceland as a tourist destination. Dorota Rancew-Sikora, is a sociologist and anthropologist, Associate Professor at the University of Gdansk, and chair of the Section of Social Anthropology in the Polish Sociological Association. She is the author of two books (in Polish): Conversation analysis as a research method of everyday talk (2007) and Understanding big game shooting (2009); and the editor or co-editor of four others: A travel and a place from the perspective of anthropology (2009); Creations and nostalgia: Anthropological view on traditions in modern contexts (2009); A city or not a city: Notes about a town as a socio-cultural hybrid (2010); and The social meanings of identity, place, and time of life (2013). She is interested in qualitative research, conversation and discourse analysis, social and cultural theory, human-nature relationships, quality of life, and mobility studies. Unnur Dís Skaptadóttir is a Professor of Anthropology at the University of Iceland. Her main research interests include mobility, integration processes, transnational ties, and questions of borders and boundaries. Skaptadóttir has conducted research among different groups of migrants in Iceland in recent years, such as Poles and Filipinos. She has mostly focused on work migration, family reunion, and transnational relations, applying multi-sited ethnographic field work. She has published articles and book chapters on these topics. Other authors: Anna Wojtyńska, Harald Schaller, Kristín Loftsdóttir, Anna Karlsdóttir, Gunnar THór Jóhannesson, Małgorzata Irek, Anna Horolets, Magdalena Gajewska, Karolina Ciechorska-Kulesza, Agata Bachórz.
Marta Faustyna Chmielevska, Katarzyna Czarnecka, Tomasz Detlaf,...
To książka ważna dla badań etnicznych, zwłaszcza w kontekście zderzenia twardych danych spisowych z miękkimi danymi wynikającymi z szacunków. Niezależnie od oceny samej metodologii spisu i jego wyników, dane spisowe są - nie tylko w przypadku Polski - podstawą polityki podejmowanej wobec uznanych mniejszości przez władze publiczne. prof. dr hab. Grzegorz Janusz Autorzy ze znawstwem przedstawiają bardzo różne zagadnienia spisowe (...). Mowa przede wszystkim o działaniach podejmowanych przez organizacje społeczne mniejszości narodowych i etnicznych w okresie poprzedzającym spis i w trakcie spisu, o współpracy z Głównym Urzędem Statystycznym i z władzami lokalnymi, przebiegu samego spisu w zakresie pytań o narodowość i przynależność etniczną, język domowy i wyznanie oraz obywatelstwo i kraj urodzenia. Podjęta została także ocena metodyki spisu, w tym samospisu internetowego, a także kwestia oczekiwań dotyczących liczebności danej społeczności w spisie. dr hab. Lech Nijakowski, prof. ucz. Autorzy: Marta Faustyna Chmielevska, Katarzyna Czarnecka, Tomasz Detlaf, Kamilla Dolińska, Andrzej Jekaterynczuk, Grzegorz Kuprianowicz, Sławomir Łodziński, Julita Makaro, Ewa Michna, Janusz Mieczkowski, Natalia Niedźwiecka-Iwańczak, Ewa Nowicka, Justyna Okrucińska, Wojciech Połeć, Paweł Popieliński, Wojciech Tkaczuk, Katarzyna Warmińska, Tomasz Wicherkiewicz.
Witold Śmigielski
W części teoretycznej pracy przedstawiono: modele rodziny (pojęcie rodziny, typy rodzin, funkcje rodziny) na przestrzeni wieków, z uwzględnieniem zachodzących przemian historycznych (poglądy na życie rodzinne wśród „pierwszych ludzi”; rodzina w epoce preindustrialnej w Europie i na ziemiach polskich; rodzina w epoce industrialnej na ziemiach polskich w okresie zaborów na tle przemian życia rodzinnego w Europie w XIX i na początku XX w.) oraz alternatywne formy życia rodzinnego (monoparentalność, egalitarne małżeństwo monogamiczne, czyli małżeństwo partnerskie, niezamężna kohabitacja). Część oparta na badaniach własnych zawiera ujęcie modeli życia rodzinnego młodzieży akademickiej, określa główne determinanty preferowanego modelu, charakteryzuje respondentów w kontekście deklarowanego modelu życia, wielowymiarowej analizie poddaje uwarunkowania preferowanego modelu życia (w świetle wyników badania ankietowego) i preferowane modele życia rodzinnego. Na tle polskiej literatury przedmiotu, w której liczne publikacje prezentują wyniki badań ankietowych poświęconych tematyce małżeńsko-rodzinnej (z młodzieżą szkolną lub akademicką jako grupą badawczą) omawiana praca jest wyjątkowa. Stanowi analizę wpływu czynników społeczno-ekonomicznych na preferencje respondentów, w tym szczególnie tzw. młodych dorosłych, związane z modelem związku i życia rodzinnego. Rzecz ogranicza się zazwyczaj do wyboru między małżeństwem a związkiem nieformalnym. Na podstawie badań można twierdzić, że rośnie grupa młodych osób deklarujących docelowo chęć życia w małżeństwie, poprzedzonym związkiem nieformalnym lub też - choć w mniejszym stopniu - chęć życia w pojedynkę. Autor żywi nadzieję, że wnioski z badania przeprowadzonego na losowej próbie 1000 studentów uczelni łódzkich wzbogacą wiedzę o preferencjach młodzieży akademickiej, dotyczących modelu życia małżeńsko-rodzinnego.