Kulturoznawstwo
Sacrum i rewolucja. Socjaliści polscy wobec praktyk i symboli religijnych (1870-1918)
Andrzej Chwalba
Ruch socjalistyczny działający na ziemiach polskich przed 1918 r. gromadził w swych szeregach wierzących i niewierzących.. Ci pierwsi stanowili większość, a należeil tu głównie robotnicy, rzemieślnicy i chłopi. Niewierzącymi byli najczęściej inteligenci. Niezaleźnie od przekonań światopoglądowych polscy socjaliści, z wyjatkiem członków SDKPiL, w swej działalności chętnie posługiwali się religijnymi (oraz patriotycznymi) symbolami, obrzędami i retoryką. Czy była to charakterystyczna polska specyfika niespotykana w innych krajach? Jak wyglądały w praktyce wzajemne relacje sacrum i polityki? Czy rodziły konflikty, a jeśli tak, to jakie były ich konsekwencje społeczne, ideologiczne i polityczne? Na te i inne pytania odpowiada ta książka.
"Sam sobie sterem". O twórczości Stefana Kisielewskiego
Monika Wiszniowska
Prezentowana monografia dotyczy całokształtu twórczości Stefana Kisielewskiego. Był on postacią wszechstronną, iście renesansową. Tworzył powieści, teksty publicystyczne o tematyce społecznej i kulturalnej, artykuły krytyczne dotyczące zarówno muzyki, jak i literatury, a nade wszystko felietony. Trudno oddzielić Kisielewskiego jako osobę prywatną od fenomenu Kisiela - instytucji, Kisiela - literata, publicysty, kompozytora, polityka. Była to jedna z niewielu znanych osób, w których wszystkie płaszczyzny życia tak mocno i trwale zostały ze sobą splecione. W książce dokonałam omówienia biografii oraz najważniejszych pól wypowiedzi autora Sprzysiężenia, by pokazać go jako opisywacza świata, człowieka o niebywałym słuchu społeczno-polityczno-ekonomicznym, którego podstawowym celem stało się oddanie charakteru funkcjonowania systemu, w jakim przyszło mu żyć. Główną ideą zawartą w monografii jest analiza dorobku felietonisty, pisarza i człowieka całe życie broniącego podstawowych wartości zachodniej cywilizacji, które bez żadnych dwuznaczności były wyznacznikami normalnego, godnego życia, ponadto przedstawienie uniwersalnej i ponadczasowej wymowy wielu jego diagnoz i spostrzeżeń dotyczących kwestii moralnych czy społecznych.
Scena we krwi. Williama Szekspira tragedia zemsty
Małgorzata Grzegorzewska
Scena we krwi to książka o elżbietańskim teatrze okrucieństwa. Zawarte w tym tomie interpretacje nie stanowią jednak systematycznego wykładu. To raczej swobodne wariacje, zebrane wokół kilku powaracających motywów: ofiary i odwetu, przeznaczenia i Opatrzności, znaku i pragnienia Obecności. Książka szuka odpowiedzi na pytania: Czym w istocie jest tragedia w czasach nowożytnych? Jaką rolę pełnią w niej pogańscy (nieobecni) bogowie i chrześcijański Bóg? Jak rozumieć los bohatera tragicznego? Czy jest jego pycha i na czym polega jego wina? Ile warte są słownikowe definicje tych pojęć, dotykających tajemnicy ludzkiej nieprawości> sztuki Szekspira stanowią niewyczerpane źródło inspiracji takich poszukiwań i przemyśleń.
"Scripta Classica" 2016. Vol. 13
red. Anna Kucz, Patrycja Matusiak
Na trzynasty tom "Scripta Classica" składa się dziewięć artykułów o różnorodnej tematyce. Czytelnik znajdzie tu teksty zarówno analizujące wybrane kwestie z hymnów homeryckich, jak i te dotykające lingwistycznych aspektów tekstów Plauta czy roli Erichto w dziele Lukana. Artykuły dotyczące prozy odnoszą się natomiast do: tekstu Pauzaniasza o Partenonie, fragmentu dzieła Waleriusza Maksymusa i uwag odnoszących się do zagadnień związanych z literaturą bizantyńską. Całości dopełniają obserwacje na temat wątków mitologicznych spotykanych w komiksach oraz współczesna, pierwsza edycja łacińskiego tekstu "Chirurgia parva", która zdaje się korespondować z artykułem traktującym o "szaleństwie" i terminach pokrewnych z punktu widzenia lingwisty.
red. Anna Kucz, Patrycja Matusiak
Wolumen 12 Scripta Classica zawiera czternaście artykułów polskich badaczy starożytności poświęconych refleksji nad fenomenem śmierci w czasach antycznych oraz nad jego literackimi reprezentacjami w kulturze śródziemnomorskiej. Autorzy w swych artykułach nawiązując do różnych mitów, religii, obrzędów, tradycji literackiej i filozoficznej, symboli utrwalonych w kulturze śródziemnomorskiej, między innymi dowodzą, że przerażenie z powodu śmierci i lęk przed rozkładem zwłok widoczne było również w antycznej kulturze. Niniejszy wolumen otwiera wspomnienie o Profesorze Kolendo i wprowadza nas w nastrój zadumy i refleksji nad śmiercią, a także uzmysławia nam naszą bezradność w jej obliczu. Publikacja skierowana jest do filologów, historyków, filozofów, kulturoznawców, teologów, archeologów, do wszystkich tych, którzy zechcieliby rozważyć kwestię namysłu starożytnych nad śmiercią oraz tych, którzy zechcą szukać w niej inspiracji i pouczenia.
SEKSUALNOŚĆ I EROTYKA W JAPONII Kultura - Sztuka - Społeczeństwo
Gabriela Matusiak
"Ludzie zachodniej kultury tworzyli i nieustannie tworzą i powielają stereotypy m.in. o rzekomych dziwactwach seksualnych Japończyków. Od momentu pierwszych kontaktów Zachodu z Japonią powstawały schematy poznawcze, dotyczące różnych sfer życia Japończyków. Największe uproszczenia odnosiły się do ich obyczajowości, zarówno w aspekcie historycznym, jak i współczesnym. Mimo wielu dekad wzajemnych kontaktów w umysłach nadal dominują uproszczenia i genaralizacje, szczególnie w przypadku tak wrażliwych i wzbudzających liczne kontrowersje kwestii jak seks". (fragment wstępu) Książka ta stanowi próbę kompleksowego przedstawienia tematyki erotyzmu i seksualności w niezwykle szeroko pojętej kulturze oraz społeczeństwie japońskim. Autorka porusza takie tematy jak: - religia oraz związek mitologii ze współczesnymi obrzędami religijnymi o charakterze erotycznym; - historia i fluktuacje zjawiska seksualności w czasie, zmieniające się sposoby jej postrzegania; - erotyka w sztuce dawnej i historycznych źródłach ikonograficznych; - ekonomia i problemy społeczne wynikające ze zmian zachodzących w niej w ostatnich kilkudziesięciu latach; - prawo i edukacja, czyli seksualność pojmowana przez pryzmat wybranych instytucji; - temat usług seksualnych we współczesnych dzielnicach rozrywki. Gabriela Matusiak - doktor w dziedzinie nauk humanistycznych, absolwentka kulturoznawstwa ze specjalizacją cywilizacje Dalekiego Wschodu w Instytucie Filologii Orientalnej UJ, kulturoznawstwa dalekowschodniego w Instytucie Bliskiego i Dalekiego Wschodu UJ, kulturoznawstwa ze specjalizacją Porównawcze studia cywilizacji w Katedrze Porównawczych Studiów Cywilizacji UJ oraz podyplomowych studiów z zarządzania kulturą w Instytucie Kultury UJ. Przez lata publikowała teksty na temat erotycznej kultury i sztuki dawnej i współczesnej Japonii. Członkini Stowarzyszenia Senshinkai Chadou Urasenke Tankoukai w Krakowie. Patronat:
red. Piotr Czerwiński, red. Maciej Walczak
W niniejszej monografii autorzy starają się odtworzyć nie tyle sam obraz miasta w świadomości współczesnych jego mieszkańców, ile na podstawie analizy materiału językowego dotyczącego pewnych typowych dla przestrzeni miasta obiektów i typowych dla nich sytuacji zrekonstruować pośrednio obraz przestrzeni miejskiej w świadomości współczesnych użytkowników języka polskiego i/lub rosyjskiego poprzez opis wyobrażeń na temat wybranych typowo miejskich obiektów przestrzennych (np. parku, hipermarketu, osiedla, bloku mieszkalnego). Punktem wyjścia okazało się zebranie materiału językowego oraz określenie na ich podstawie tzw. kategorii sensytywu. Pojęcie to autorzy wprowadzają w celu nazwania pewnych wewnętrznych, mentalnych, psychicznych przeżyć i stanów, jakie mieszkańcy miasta, będący jednocześnie użytkownikami badanych języków, odczuwają (czasem nieświadomie), gdy mówią bądź myślą o tych obiektach (w pracy nazwano je lokusami), co z kolei znajduje odzwierciedlenie w tym, jak mieszkańcy mówią o tych obiektach i typowych/nietypowych dla tychże obiektów sytuacjach. Ze względu na swoistą interdyscyplinarność i wieloaspektowość podejmowanej problematyki, obejmującej zagadnienia nie tylko lingwistyczne, publikacja może zainteresować przedstawicieli innych dyscyplin naukowych – socjologów, antropologów, psychologów i filozofów.
Siłą naszego ducha jesteśmy. Eseje o Niepodległej
Publikacja jubileuszowa Narodowego Centrum Kultury powstała z okazji setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Autorzy tomu, znawcy wielu dziedzin, ukazują złożoną sytuację Polski przed rokiem 1918, dynamizm dwudziestolecia międzywojennego i perspektywę ostatniego stulecia polskiej państwowości.