Motoryzacja
Daniel Pieniak, Ewa Dębicka
Monografia dotyczy wybranych zagadnień inżynierii transportu drogowego, szy¬nowego i lotniczego. Transport to jedna z najszybciej rozwijających się gałęzi gospodarki. Wyzwania i cele inżynierii transportu są determinowane przez stale rozwijane technologie informatyczne i mechaniczne. Rozwój technologii transportowych obejmuje materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne, konstrukcję pojazdów, a także infrastrukturę. Dotyczy również ob¬szarów pozatechnicznych, w tym organizacji i zarządzania w transporcie. Taki stan rzeczy powoduje powstawanie wielu problemów naukowych i praktycznych. Stąd in¬żynierię transportu należy traktować jako dziedzinę interdyscyplinarną obejmującą nauki inżynieryjno-techniczne oraz nauki o zarządzaniu. Monografię podzielono na rozdziały, z których każdy stanowi syntetyczne ujęcie odrębnego problemu, m.in.: ocenę rozwoju tematu elektromobilności w Polsce na tle krajów europejskich; aspekty wdrażania do eksploatacji autobusów z alternatywnymi systemami napędowymi; stan wiedzy oraz przyszło¬ściowe wyzwania diagnostyki pojazdów elektrycznych; przegląd wymagań i zaleceń dla stacji diagnostycznych; psycholo¬giczne aspekty wprowadzania pojazdów autonomicznych; proble¬my psychicznych reakcji kierowców oraz problemy adaptacji kierowcy do działania w systemie zautomatyzowanym; zaprezentowano także metody doboru i we¬ryfikacji urządzeń adaptacyjnych w samochodach przeznaczonych dla kierowców niepełnosprawnych, a także oceniono wybrane metody doboru i weryfikacji wybranych urządzeń adaptacyjnych. W monografii opisano także stu¬dium przypadku obsługi bagażu w Porcie Lotniczym im. F. Chopina w Warszawie, a w oparciu o wskaźniki operacyjne wykazano możliwość skrócenia procesu obsługi na podstawie obliczeń wg metody PERT. W kolejnym rozdziale opisano symulacyjne bada¬nia ruchu drogowego na wybranym rondzie drogowym w Lublinie; zidentyfikowano czynniki zakłócające płynność ruchu oraz opracowano model symulujący aktualne warunki ruchu pojazdów. W monografii przedstawiono również symulacyjne badania dy¬namicznego oddziaływania pojazdu na szyny z wybranymi wadami powierzchnio¬wymi. Analizowano wpływ długości i głębokości wad kontaktowo-naprężeniowych na siły kontaktowe w parze kinematycznej szyna-koło dwuosiowego autobusu szy¬nowego. Publikacja zawiera także opis systemu bezpieczeństwa w drogowym transporcie materiałów niebezpiecznych i wybrane zagadnienia dotyczące zagrożeń ze szczególnym uwzględnieniem substancji chemicznych. Dodatkowo przedstawiono w niej wyniki badań tarcia i zużycia polimerowych materiałów ślizgowych, pracujących w ruchu posuwisto-zwrotnym w węzłach ciernych maszyn roboczych i transportowych, a także opisano zagadnienie zastosowań diagnostyki drganiowej w utrzymaniu zdatności maszyn. Publikacja prezentuje takie przykłady metod badań drganiowych węzłów i zespołów maszyn. Autorzy reprezentują: Instytut Transportu Samochodowego w Warszawie, Lotniczą Akademię Wojskową w Dęblinie, Politechnikę Lubelską, Uniwersytet Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny w Radomiu, Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych i Europejskich, Wojskowy Instytut Techniki Pancernej i Samochodowej w Sulejówku oraz Wyższą Szkołę Ekonomii i Innowacji w Lublinie.
Andrzej Krzysztof Wróblewski
Dostajecie państwo do rąk opowieść z czasów, które odeszły w bezpowrotną przeszłość i to w wymiarze znacznie szerszym, niż tylko polityczny. Kiedy mój ojciec z pasją dokumentował narodziny Żerańskiej Fabryki Samochodów Osobowych, budowa własnego auta była symbolem wielkich ambicji, a motoryzacja miała jeszcze duszę i narodowe barwy. Dziś, gdy na świecie masowo zamyka się kolejne zakłady, a na drogach królują zunifikowane platformy, w których pod dziesiątkami różnych logotypów kryją się te same, globalnie uniwersalne części i technologie, tamten świat wydaje się czystą abstrakcją. Romantyczna epoka, w której samochód był unikalnym dziełem konkretnych ludzi, ustąpiła miejsca chłodnej optymalizacji kosztów. Dlatego ta książka, ukończona w latach 60. i zatrzymana przez PRL-owską cenzurę, zyskała z upływem lat zupełnie nowy wymiar. Jest unikalną, reporterską relacją naocznego świadka, zapisem nie tylko początków fabryki, ale pomnikiem fascynującego świata, w którym budowa każdego nowego modelu budziła autentyczne, ogólnonarodowe emocje. Mój ojciec, Andrzej Krzysztof Wróblewski, od dziecka pasjonat motoryzacji, w dorosłym życiu wykorzystywał każdą okazję, żeby odwiedzać FSO, przechadzać się wzdłuż linii produkcyjnych, rozmawiać z pracownikami, uczestniczyć w naradach zespołów projektowych, z bliska przyglądać się temu, jak kupowana (czy raczej kradziona) była technologia pierwszego Fiata. Z dzieciństwa pamiętam nie tylko rozmowy przy obiedzie o nowych modelach silników czy planowanych produkcjach, ale pamiętam też stosy folderów zachodnich aut na stole oraz ludzi, którzy odwiedzali nasz dom. W ten sposób kształtowały się przyjaźnie ojca z inżynierami i dyrektorami FSO. Im więcej wiedział o fabryce i z im większą pasją podchodził do motoryzacji, tym z większym dystansem patrzył na samo dzieło, jakim było FSO. Pewnie dlatego książka nigdy nie dostała zgody cenzury. Pamiętam nawet dzień, kiedy ojciec wrócił do domu i powiedział, że sprawa obiła się o Komitet Centralny i "nie ma zgody". Dziś z perspektywy lat zapiski cenzora złożone na marginesach, mówią równie dużo o tym, czym była żerańska fabryka samochodów dla władz komunistycznych i czym była sama książka. Rodzynek w szarej komunistycznej rzeczywistości, wentyl dla społecznych aspiracji, namiastka lepszej rzeczywistości, która jak większość ówczesnych produkcji była co najwyżej erzacem zachodniego świata. Tak jak PRL‑owskie mieszkania, w których nie domykały się okna, samochody były nieodrodnym dzieckiem reżimu. Dziś wszystko to, razem z zapiskami cenzora, może być sentymentalnym wspomnieniem, ale też dziedzictwem, z którym wciąż gdzieś się borykamy. Mój ojciec pisał: "Mimo że przemysł samochodowy mieć będziemy nowocześniejszy niż poligraficzny, mam nadzieję, że książka ta wyjdzie z drukarni, zanim jeszcze pierwsze Fiaty z taśmy, i że będzie miała satysfakcję pojechać do księgarń starą i wysłużoną furgonetką Warszawy, którą będziemy wspominać z sentymentem - jak wszystko, co przemija". Niestety, książka po raz pierwszy ukazała się 70 lat po tym, jak z FSO wyjechał pierwszy polski samochód. Dziś oddajemy w państwa ręce drugie wydanie, wciąż aktualne. Książka ostatecznie przeżyła nie tylko polskiego Fiata, ale jest też świadkiem zaniku motoryzacji, jaką znaliśmy. Teren dawnej fabryki FSO to dziś niedorzeczne wspomnienie tamtej epoki. Z pojedynczymi, nieremontowanymi budynkami, wynajmowanymi przypadkowym firmom na magazyny, lakiernie, zakłady rzemieślnicze, sklepy. Myślę, że ojciec uśmiałby się setnie, gdybym mu powiedział, że to, co przetrwało z tamtych lat, to zarząd fabryki, która niczego nie produkuje, muzeum otoczone dawno nieremontowanymi halami i nad tym wszystkim ocalała orkiestra FSO. 62 hektary wspomnień, które wkrótce zaczną nowe życie. Kiedy wreszcie wjadą tam buldożery i zaczną prace nad nowym osiedlem nowoczesnych mieszkań, które jak niegdyś Warszawy, Syrenki i Fiaty, będą marzeniem dziesiątek młodych rodzin. Jednym słowem, polski samochód nie doczekał wydania książki, ale coś z ducha i marzeń tamtej epoki w FSO zostanie. Tomasz Wróblewski (wstęp do II wydania)
Karol Wiechczyński
Samochody kultowe to takie, których kształty oraz design są ponadczasowe i rozpoznawalne mimo upływu lat. Są podziwiane i wielbione przez pasjonatów motoryzacji bez względu na panującą modę. Książka Kultowe samochody przedstawia 50 modeli powstałych na przestrzeni stu lat od forda T do astona martina DBS. Przepięknym zdjęciom towarzyszą interesujące opisy zawierające historię i parametry każdego z przedstawionych pojazdów. Album to prawdziwa uczta dla koneserów motoryzacji.
Laboratory of Combustion Engines Theory
Dmytro Samoilenko
The present work will be devoted to the study of how the technical problems related to the design of combustion engines could be solved based on the fundamental laws of thermodynamics. Practical examples of how to use thermodynamics for describing physical phenomena and mathematical simulations of heat exchange processes in the combustion engines will be presented. All the well-known solutions used in the vehicles engineering and related to the fundamental theory of combustion engines are presented in the current work. These solutions are piston compressors (used as an auxiliary equipment or external compressors in turbocharger assistance system), automobile air conditioning systems and internal combustion engines. Special attention will be paid to the theory, fundamental processes analysis (based on empirical tests results) and in the case of internal combustion engines - to the influence of harmful substances contained in the exhaust gas on the environment.
Laboratory of Construction Machinery
Paweł Ciężkowski
In this script, the laboratory exercises presented are divided into two groups. In the fi rst group, the authors describe the stands and test methods to determine the basic strength parameters of soils and rocks. The stands discussed allow students to become familiar with model processes of interaction of construction machinery tools with geomaterials and road surface materials (asphalt, concrete). The model investigations are concerned with elementary rock fragmentation processes and the interaction of crushing tools in the milling process of road surfaces. Exercises on machine-based crushing processes will be presented. Within this group of exercises, students will become familiar with the construction and operation of various types of crushers (cone, impact, jaw). The exercises will include studies of: a) the influence of the type of crusher on the shape and grain size of the product obtained, b) the influence of the outlet gap setting on the forces, energy consump-tion and effi ciency of the crushing process, c) the infl uence of the shape of jaw crusher crushing plates on the parameters of the crushing process. The second group of exercises deals with construction and transport machinery, their construction and operation. The exercises are aimed with the problems of interaction of tools with the soil. On the laboratory stand "soil channel", exercises will be presented to study the interaction of model tools of earth-moving construction machinery such as: loader bucket blade, excavator, scraper basket. The exercises will include the determination of cutting forces and work and the determina-tion of deformation mechanisms. The soil channel described in the paper allows students to fami-liarise themselves with the interaction of the driving system with the ground. The exercises will include determining the characteristics of the interaction of the crawler with the ground, investiga-ting changes in the tractive force of the machine as a function of slippage and the weight of the machine. Within the laboratory, exercises will be performed on a unique stand of a single-head hydraulic backhoe excavator, whose control and data acquisition system is fully automated. By performing the exercise on the single-head excavator, students will study selected methods for calculating cutting forces, the eff ect of excavator bucket shape and digging trajectory on cutting forces. The next stand is a rotating mechanism, where students can familiarise themselves with the properties of hydraulic drive systems using a hydraulic piston motor as an example, and the influence of the gain of individual controller components on system properties and speed control error. The script also includes a stand to learn about a typical PLC structure and the programme structure and programming method. Information on the theory of vibratory conveyor of granular materials is also presented in this study.
Bernard Fryśkowski
W monografii zaprezentowano rzadko poruszany w literaturze naukowej temat funkcjonowania świec zapłonowych w warunkach bocznikowania elektrod wskutek zanieczyszczenia zewnętrznej powierzchni górnej części izolatora, znajdującej się poza komorą spalania. Treść monografii została podzielona na sześć rozdziałów, spośród których rozdziały trzeci, czwarty i piąty zawierają opracowane modele matematyczne, metody pomiarowe oraz wyniki analiz i badań stanowiące oryginalny dorobek autora. Rozdział pierwszy jest wprowadzeniem, w którym wyszczególniono przedmiot i cel pracy oraz jej strukturę. W oparciu o treść analiz zawartych w dokumentach będących rezultatem aktualnych prac organów administracji rządowej uzasadniono celowość prowadzenia badań w zakresie konstrukcji świec zapłonowych jako elementów mających bezpośredni wpływ na działanie, parametry eksploatacyjne i niezawodność silników o zapłonie iskrowym. W rozdziale drugim omówiono zagadnienie rozwoju technologii produkcji izolatorów świec zapłonowych i dokonano przeglądu literatury wraz z charakterystyką obecnego stanu wiedzy na temat właściwości, metod wytwarzania i badań izolatorów świec zapłonowych. Zawarto też wiadomości dotyczące materiałów ceramicznych wykorzystywanych w procesie produkcji izolatorów oraz opis powszechnie stosowanych sposobów ich kształtowania i obróbki. Podano również przykłady nowoczesnych rozwiązań w zakresie technologii wytwarzania izolatorów, objętych niejednokrotnie ochroną patentową, oraz opisano charakterystyki warunków pracy izolatorów świec zapłonowych, metody kontroli ich jakości na etapie produkcji i problemy diagnozowania uszkodzeń występujących w trakcie eksploatacji. Przedmiotem rozdziału trzeciego są procedury modelowania matematycznego rozkładu pola elektrycznego w izolatorach świec zapłonowych działających w warunkach zabrudzeniowych. Przedstawiono wykorzystane w pracy analityczne i numeryczne metody rozwiązania równań Laplace'a i Poissona, stanowiących podstawową formę matematycznego opisu rozkładu potencjału i natężenia pola elektrycznego wewnątrz i w najbliższym otoczeniu ceramicznego izolatora świecy zapłonowej zainstalowanej w cylindrze silnika. Rozpatrzono przypadki braku zanieczyszczeń i ich obecności na zewnętrznej powierzchni izolatora. Rozważania przeprowadzono dla dwóch typów obecnie produkowanych izolatorów świec zapłonowych - o gładkiej powierzchni zewnętrznej oraz mających ukształtowane bariery dla prądu upływu. W dalszej części przedstawiono wyniki obliczeń numerycznych oraz omówienie przykładów prezentujących rozkład pola elektrycznego izolatorów świec zapłonowych otrzymany dzięki symulacji komputerowej. W rozdziale czwartym zawarto rozważania dotyczące właściwości elektrycznych izolatorów świec zapłonowych. Zwrócono uwagę na fakt mniejszej wytrzymałości powierzchniowej izolatora w stosunku do wytrzymałości skrośnej, przy założeniu jednorodności materiału ceramicznego i braku wtrącin. Przedstawiono także modele rezystancji skrośnej, powierzchniowej i zabrudzeniowej, na podstawie których przeprowadzono obliczenia natężenia prądu upływu wynikającego z obecności zanieczyszczeń przewodzących na zewnętrznej powierzchni ceramicznego izolatora świecy zapłonowej. Zaprezentowano również rezultaty badań rezystancji skrośnej, powierzchniowej i zabrudzeniowej przeprowadzonych dla świec zapłonowych nowych (nieużywanych) i zanieczyszczonych. Na ich podstawie dokonano weryfikacji wyników otrzymanych na drodze modelowania. Przedmiotem rozważań zawartych w treści rozdziału piątego jest pojemność świec zapłonowych i jej wpływ na działanie układu zapłonowego. Przedstawiono wyniki modelowania i obliczeń pojemności świec zapłonowych, które poddano weryfikacji na podstawie rezultatów badań doświadczalnych. Wprowadzono nowe pojęcie pojemności powierzchniowej pozwalające scharakteryzować w sposób ilościowy stopień zanieczyszczenia powierzchni izolatora świecy. Zaproponowano metodę pomiaru pojemności świec zapłonowych, w tym pojemności powierzchniowej, za pomocą przetwornika analogowo-cyfrowego sigma-delta. Wykazano również przydatność tej metody w pomiarach przenikalności elektrycznej materiału ceramicznego izolatora. Wnioski końcowe i podsumowanie zamieszczono w rozdziale szóstym. W uzupełnieniu podano wykaz literatury cytowanej w treści pracy.