Nauki przyrodnicze
Wojciech Dobiński
Niniejsza publikacja ma charakter dwudzielny. W pierwszej części przedstawiony został aktualny stan wiedzy na temat wieloletniej zmarzliny w ujęciu krytycznym, natomiast druga część pracy zawiera wyniki badań prowadzonych w wybranych miejscach Tatr, Gór Skandynawskich i Spitsbergenu oraz ich interpretację, analizę, a także dostrzeżone prawidłowości. Celem pracy jest detekcja i poznanie prawidłowości występowania wieloletniej zmarzliny w środowisku górskim, subarktycznym i subpolarnym w wybranych miejscach leżących na szerokości geograficznej między 49 a 77 (symbol stopni) z zastosowaniem metod geofizycznych i klimatycznych, a także poznanie jej natury, właściwości i zmienności oraz relacji z lodowcami w warunkach zmieniającego się klimatu.
Wielowymiarowość badań biodemograficznych i związki z innymi naukami
Sławomir Kozieł
Książka jest zbiorem referatów wygłoszonych na XVII Warsztatach Antropologicznych im. Prof. Janusza Charzewskiego, które odbyły się w Łodzi 18 listopada 2016 r. Zawarte w niej teksty przybliżają zagadnienia i metody rekonstrukcji wielkości i płodności rodziny na podstawie źródeł historycznych oraz biologii dawnych populacji ludzkich w świetle badań genetycznych czy też archiwalnych. Na tle zmian w strukturze i dynamice demograficznej populacji ludzkich prezentują ich biologiczne skutki oraz prognozują kierunki i dynamikę dalszych zmian. Ze względu na interdyscyplinarnych charakter publikacji jest ona przeznaczona dla szerokiego grona odbiorców, m. in. studentów antropologii fizycznej, historii czy demografii historycznej, a także dla studentów genetyki populacji i nauk o zdrowiu.
Więźniowie geografii. Nowe wyzwania
Tim Marshall
Nowe wydanie kultowego bestselleru Więźniowie geografii, uzupełnione o treści dotyczące zmian w geopolitycznym krajobrazie, które zaszły w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Jedna z najlepszych książek o geopolityce, jaką możecie przeczytać. Evening Standard Przywódcy wszystkich państw i narodów muszą mieć na względzie geografię. Ich wybory są ograniczane przez góry, rzeki, morza i beton. Dlatego, chcąc nadążać za wydarzeniami na świecie, powinniśmy rozumieć ludzi, idee i ruchy społeczne, a dla uzyskania pełnego obrazu musimy również zrozumieć geografię. Tim Marshall przygląda się przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, by przybliżyć czytelnikowi jeden z najważniejszych czynników wpływających na światową historię. To poprawione i zaktualizowane wydanie zostało uzupełnione między innymi o takie zagadnienia, jak: - wojna w Ukrainie i sojusze Moskwy z autorytarnymi reżymami; - konflikty na Bliskim Wschodzie; - rosnąca potęga militarna i strategiczna Chin oraz ich stanowisko wobec Tajwanu; - globalna potęga Ameryki i jej zwrot w stronę Pacyfiku; - twardsza polityka Europy, wzrost jej wydatków na obronność oraz powstanie nowej żelaznej kurtyny na kontynencie; - remilitaryzacja i rosnąca potęga Japonii; - wielka gra o władzę w Afryce; - wzrost potęgi gospodarczej i militarnej Indii. Więźniowie geografii to książka, której potrzebujesz, żeby zrozumieć, co się dzieje w naszym szybko zmieniającym się świecie!
Więźniowie geografii. Nowe wyzwania
Tim Marshall
Nowe wydanie kultowego bestselleru Więźniowie geografii, uzupełnione o treści dotyczące zmian w geopolitycznym krajobrazie, które zaszły w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Jedna z najlepszych książek o geopolityce, jaką możecie przeczytać. Evening Standard Przywódcy wszystkich państw i narodów muszą mieć na względzie geografię. Ich wybory są ograniczane przez góry, rzeki, morza i beton. Dlatego, chcąc nadążać za wydarzeniami na świecie, powinniśmy rozumieć ludzi, idee i ruchy społeczne, a dla uzyskania pełnego obrazu musimy również zrozumieć geografię. Tim Marshall przygląda się przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, by przybliżyć czytelnikowi jeden z najważniejszych czynników wpływających na światową historię. To poprawione i zaktualizowane wydanie zostało uzupełnione między innymi o takie zagadnienia, jak: - wojna w Ukrainie i sojusze Moskwy z autorytarnymi reżymami; - konflikty na Bliskim Wschodzie; - rosnąca potęga militarna i strategiczna Chin oraz ich stanowisko wobec Tajwanu; - globalna potęga Ameryki i jej zwrot w stronę Pacyfiku; - twardsza polityka Europy, wzrost jej wydatków na obronność oraz powstanie nowej żelaznej kurtyny na kontynencie; - remilitaryzacja i rosnąca potęga Japonii; - wielka gra o władzę w Afryce; - wzrost potęgi gospodarczej i militarnej Indii. Więźniowie geografii to książka, której potrzebujesz, żeby zrozumieć, co się dzieje w naszym szybko zmieniającym się świecie!
Więźniowie geografii: quiz. Sprawdź, ile wiesz o świecie
Tim Marshall
Książka, która sprawdzi twoją wiedzę o współczesnym świecie i pomoże zrozumieć, dlaczego wygląda on tak, a nie inaczej. Wybitny znawca geopolityki Tim Marshall na podstawie swojego międzynarodowego bestsellera Więźniowie geografii stworzył wyjątkowy zbiór quizów przeznaczonych zarówno dla specjalistów, jak i osób tylko interesujących się tematem. Znajduje się tu ponad 300 pytań i łamigłówek dotyczących każdego regionu naszej planety: jego geografii, historii i polityki. Ich rozwiązanie będzie świetną rozrywką, sprawdzi twoją wiedzę geopolityczną, a przede wszystkim uświadomi, że żeby zrozumieć historię, teraźniejszość i przyszłość naszego świata, czasami wystarczy rzucić okiem na mapę.
Andrzej Chwalba
Nikt dotychczas tak nie opowiadał o Wiśle! Pionierskie, fascynujące dzieło, które zachwyci nie tylko fanów historii Wisła jest królową polskich rzek, a polska sztuka, literatura i mitologia każą w niej widzieć kobietę. Najnowsza książka Andrzeja Chwalby jest więc... biografią kobiety. Autor wielu historycznych bestsellerów opowiada o jej wdziękach i kaprysach, o charakterystycznych cechach oraz roli, jaką odgrywa w całych dziejach Polski. Przyjrzymy się Wiśle z perspektywy przyrodniczej, historycznej i kulturowej. Poznamy jej gniew, emocje i uczucia, jakie wzbudzał wiślany krajobraz, posłuchamy związanych z nią legend. Będzie też o tym, co i jak rzeka daje i odbiera, jak nagradza i karze. Kiedy i w jakich okolicznościach Wisła zaczęła być postrzegana jako królowa polskich rzek? Jak wpływała na kształtowanie się polskiej tożsamości, na charakter państwowości i na symbolikę narodową? Jak przebiegała i czym się zakończyła rywalizacja na tym polu z innymi wielkimi rzekami Europy? Oto dosłownie! porywająca i wciągająca biografia rzeki, która była i jest dla nas źródłem siły i życia, arterią komunikacyjną, inspiracją dla artystów, twórców i patriotów oraz wielkim narodowym symbolem czasami nieokiełznanym i gniewnym, a kiedy indziej łagodnym i szczodrym.
Andrzej Chwalba
Nikt dotychczas tak nie opowiadał o Wiśle! Pionierskie, fascynujące dzieło, które zachwyci nie tylko fanów historii Wisła jest królową polskich rzek, a polska sztuka, literatura i mitologia każą w niej widzieć kobietę. Najnowsza książka Andrzeja Chwalby jest więc... biografią kobiety. Autor wielu historycznych bestsellerów opowiada o jej wdziękach i kaprysach, o charakterystycznych cechach oraz roli, jaką odgrywa w całych dziejach Polski. Przyjrzymy się Wiśle z perspektywy przyrodniczej, historycznej i kulturowej. Poznamy jej gniew, emocje i uczucia, jakie wzbudzał wiślany krajobraz, posłuchamy związanych z nią legend. Będzie też o tym, co i jak rzeka daje i odbiera, jak nagradza i karze. Kiedy i w jakich okolicznościach Wisła zaczęła być postrzegana jako królowa polskich rzek? Jak wpływała na kształtowanie się polskiej tożsamości, na charakter państwowości i na symbolikę narodową? Jak przebiegała i czym się zakończyła rywalizacja na tym polu z innymi wielkimi rzekami Europy? Oto dosłownie! porywająca i wciągająca biografia rzeki, która była i jest dla nas źródłem siły i życia, arterią komunikacyjną, inspiracją dla artystów, twórców i patriotów oraz wielkim narodowym symbolem czasami nieokiełznanym i gniewnym, a kiedy indziej łagodnym i szczodrym.
Właściwości perowskitowej ceramiki ferroelektrycznej na bazie tytanianu baru
Beata Wodecka-Duś
Główna treść pracy poświęcona jest ferroelektrycznej ceramice na osnowie tytanianu baru niedomieszkowanego oraz domieszkowanego lantanem i żelazem. Praca adresowana jest do szerokiego grona naukowców, zajmujących się poszukiwaniem i udoskonalaniem nowatorskich materiałów ceramicznych o niezwykle interesujących właściwościach, wykorzystywanych do budowy układów mechatronicznych. Zawarto w niej oryginalne wyniki badań związane głównie z syntezą (metodą konwencjonalną oraz metodą zolowo-żelową) i wytwarzaniem perowskitowej ceramiki na osnowie BaTiO3, charakterystyki jej mikrostruktury i struktury krystalicznej, właściwości dielektrycznych, elektrycznych, piroelektrycznych, termorezystywnych i piezorezystywnych oraz jej możliwości aplikacyjnych. Na tomach pracy opisywane są kolejne kroki, które doprowadziły do otrzymania nowego półprzewodnikowego materiału ceramicznego BLT4 o gigantycznej wartości przenikalności elektrycznej, przy stosunkowo niskim poziomie strat dielektrycznych, co predysponuje otrzymany materiał do zastosowania jako alternatywnego wypełnienia ultrakondensatorów. Ceramika ta wykazuje właściwości piezorezystywne w temperaturze pokojowej, co pozwala przypuszczać, że może stać się materiałem bazowym do potencjalnych zastosowań w piezorezystywnych czujnikach ciśnienia, a powyżej temperatury Curie charakteryzuje się właściwościami pozystorowymi, co może zaowocować jej zastosowaniem w termistorach PTCR. Domieszkowanie ceramiki tytanianu baru lantanu jonami żelaza poprawia jej właściwości piezoelektryczne, a zwłaszcza powoduje znaczny wzrost piezoelektrycznego współczynnika d33, co uplasowuje omawianą ceramikę w grupie materiałów bezołowiowych konkurencyjnych dla ceramiki typu-PZT, przeznaczonych do budowy czujników piezoelektrycznych. Dodatkowym atutem zsyntezowanych materiałów jest ekonomiczna i przyjazna środowisku technologia otrzymywania. Dyskutowane materiały konstrukcyjne z powodzeniem znajdą zastosowanie w innowacyjnych elementach elektronicznych dedykowanych do aplikacji w nowoczesnych układach mechatronicznych i automatycznych.
Wnioskowanie o projekcie. Wykluczanie hipotez przypadku na podstawie małych prawdopodobieństw
William A. Dembski, Winston Ewert
Przełomowa praca w historii ruchu inteligentnego projektu Wnioskowanie o projekcie zrewolucjonizowała nasze pojmowanie metod wykrywania skutków przyczynowości inteligentnej. Pierwsze jej wydanie ukazało się 25 lat temu, a obecnie zostało poprawione i rozszerzone, tworząc wydanie drugie, w którym analiza wnioskowań o projekcie jest jeszcze bardziej wnikliwa. W nowym wydaniu zmierzono się z pytaniami o projekt, na które nie odpowiedzieli ani David Hume, ani Karol Darwin. Autorzy przedzierają się przez zawiłą sieć idei przypadku, prawdopodobieństwa oraz projektu i oferują nową perspektywę, za pomocą której można patrzeć na świat i próbować go zrozumieć. Jako jedno z kontrowersyjnych zastosowań do biologii, formułują przekonującą argumentację na rzecz teorii inteligentnego projektu, która rzuca wyzwanie dominującej neodarwinowskiej narracji ewolucjonistycznej. Dembski i Ewert napisali przełomową pracę, która nie stanowi jedynie komentarza na temat współczesnego dyskursu naukowego, lecz zasadniczo ten dyskurs przekształca.
Wojna w kosmosie. Przewrót w geopolityce
Jacek Bartosiak, George Friedman
Oto nasza opowieść o wojnie i pokoju - na Ziemi i w Kosmosie. Nieujarzmiona natura człowieka Innowacyjne technologie i śmiałkowie kosmosu Nowa kosmiczna gospodarka i postępująca rewolucja informacyjna Wielkie strategie i wielkie mocarstwa Rywalizacja Eurazji i Oceanu Światowego Jestem bardzo dumny z tej książki. Jest najważniejsza z tych, nad którymi dotąd pracowałem. Jacek Bartosiak Ludzkość wychodzi poza Ziemię. A za ludźmi - jak zawsze - podąża wojna" George Friedman Ludzkość sięgnęła po raz pierwszy granic kosmosu bynajmniej nie dla chwały, ale by po prostu wygrać wojnę. Pierwsza rakieta, która opuściła ziemską atmosferę, nie była ani amerykańska ani sowiecka. Była nią niemiecka rakieta V-2. W czasach, gdy punktem ciężkości wojny są centra systemów dowodzenia i komunikacji, przestrzeń kosmiczna stała się miejscem kluczowym, umożliwiającym nowoczesną wojnę na Ziemi. Kogo tam nie ma, ten się nie liczy. Już dziś orbity Ziemi zamieniane są w rynek, gdzie zarabia się coraz większe pieniądze dzięki szybko postępującej rewolucji informacyjnej. Są tacy, co twierdzą, że informacja jest ropą naftową nowych czasów.
Jarosław Kazimierczak
Tematyka książki dotyczy kształtowania nowego obszaru centralnego w mieście w wyniku rewitalizacji terenów poprzemysłowych, a w konsekwencji generowania relacji przestrzenno-funkcjonalnych, jakie zachodzą między „nowym” a „starym” centrum miasta. Jest kompleksową pracą podejmującą ten problem zarówno w krajowych, jak i zagranicznych studiach miejskich. Stanowi unikatowe studium porównawcze trzech dawnych wielkich europejskich ośrodków przemysłu włókienniczego Znajdujemy też odpowiedź na kluczowe dla gospodarowania przestrzenią miasta pytanie o skutki, jakie niesie ze sobą rewitalizacja terenów poprzemysłowych dla organizacji przestrzeni centralnej (proces ten nie zawsze prowadzi do zmian pozytywnych). Zidentyfikowano czynniki determinujące współczesne przekształcenia organizacji przestrzeni centralnej i jej przestrzeni publicznej na przykładzie badanych miast, także w kontekście odmiennych uwarunkowań rozwojowych w Europie Zachodniej i Środkowo-Wschodniej w drugiej połowie XX w. Książka jest głosem w debacie o problemach skoordynowanego i zrównoważonego procesu rewitalizacji terenów poprzemysłowych w odniesieniu do transformacji centrów miast europejskich. Jej wartość naukową podnosi rejestracja zjawisk in situ dokonana przez Autora. Istotnym walorem pracy jest katalog rekomendacji dla sposobu kształtowania przestrzeni centralnej w Łodzi, opracowany na podstawie wniosków płynących z analizy doświadczeń Manchesteru i Lyonu oraz nowatorskiej procedury badawczej.
Wprowadzenie do entomologii sądowej
Elżbieta Kaczorowska, Agnieszka Draber-Mońko
Początki entomologii sądowej jako nauki sięgają XIII wieku. W Europie podwaliny pod nią położyli francuscy dziewiętnastowieczni uczeni, tacy jak Bergeret i Megnin, a rozwój jej przypadł na drugą połowę XX wieku. Jest to nauka, która opiera się przede wszystkim na znajomości ekologii i biologii rozwoju owadów (Insecta) kolonizujących zwłoki pozostające na różnych etapach rozkładu. Dzięki temu może być wykorzystywana podczas prób odtwarzania daty zgonu i okoliczności śmierci. Z pomocy entomologów sądowych coraz częściej korzystają śledczy całego świata, w tym i Polski. Oddajemy Państwu pierwsze w Polsce opracowanie dotyczące entomologii sądowej, przeznaczone zarówno dla profesjonalnych pracowników sądownictwa, jak i studentów oraz osób zajmujących się kryminalistyką amatorsko.
Wszechświat w pudełku. Nowa kosmiczna historia
Andrew Pontzen
Czy kiedykolwiek naprawdę zrozumiemy nasz kosmiczny dom? Oto historia technologii, które pozwalają nam patrzeć w górę, uczyć się i odkrywać nasze miejsce we wszechświecie Jesteśmy częścią niesamowitego łańcucha wydarzeń sięgającego 13,8 miliarda lat wstecz. Ale co przyniesie przyszłość? I w jaki sposób naukowcy badają wszechświat jako całość? Książka Andrew Pontzena to hołd złożony symulacjom niezwykłym kodom komputerowym, które w ostatnich latach pozwoliły nam zrozumieć odległą przeszłość i daleką przyszłość. Książka ta zmienia nasze wyobrażenie o galaktykach, czarnych dziurach i materii jako takiej. Opowiada też historie pionierów nauki, którzy rozwikłali tajemnice kosmosu - od przesunięcia ku czerwieni po niewiarygodną ciemną materię, która jest w stanie przenikać, niczym duch, przez litą skałę. Ta pouczająca, prowokacyjna i odważna opowieść o naszym świecie, ukazywanym poprzez miniwszechświaty stworzone wewnątrz komputerów, pokazuje, że symulacje nie tylko umożliwiają eksperymentowanie z kosmosem, lecz są również niezbędne w wielu innych dziedzinach, takich jak prognozowanie pogody, epidemiologia, neurobiologia, planowanie finansowe, projektowanie samolotów czy efekty specjalne w hitach filmowych. Ta książka wiele mnie nauczyła, pozostawiając w zdumieniu i pod głębokim wrażeniem. sir Philip Pullman, autor cyklu powieści Mroczne materie Elektryzująca nowa historia wszechświata. Hannah Fry, autorka książki Hello world. Jak być człowiekiem w epoce maszyn
Wszechświat w pustej przestrzeni
Stanisław Paciorek
Ebook w prosty sposób opisuje wszechświat, aby łatwiej było go zrozumieć i ogarnąć. Nie zawiera ani też nie powiela internetowych powszechnie dostępnych sensacyjnych publikacji w tym temacie. Krótko i zwięźle na paru prostych przykładach przedstawia problem nieskończoności, bądź skończoności wszechświata, definiuje Pustą przestrzeń, w której zawarty jest Wszechświat oraz zawiera nowatorskie podejście do prezentowania czasoprzestrzeni generalnie opisywanej jako czterowymiarowa w trójwymiarowym układzie współrzędnych.
Wszechświat w pustej przestrzeni
Stanisław Paciorek
Ebook w prosty sposób opisuje wszechświat, aby łatwiej było go zrozumieć i ogarnąć. Nie zawiera ani też nie powiela internetowych powszechnie dostępnych sensacyjnych publikacji w tym temacie. Krótko i zwięźle na paru prostych przykładach przedstawia problem nieskończoności, bądź skończoności wszechświata, definiuje Pustą przestrzeń, w której zawarty jest Wszechświat oraz zawiera nowatorskie podejście do prezentowania czasoprzestrzeni generalnie opisywanej jako czterowymiarowa w trójwymiarowym układzie współrzędnych.
Wszechświat w skorupce orzecha
Stephen Hawking
Co po Krótkiej historii czasu? Wszechświat w skorupce Stephen Hawking wydał w 2001 roku, aby opowiedzieć o najważniejszych odkryciach teoretycznych dokonanych po powstaniu jego najsłynniejszej Krótkiej historii czasu. W tej kontynuacji wprowadza czytelników w świat fizyki teoretycznej i opowiada o swoich próbach rozwiązania tajemnic Kosmosu. Czytelnicy zainteresowani Teorią Wszystkiego poznają tu zasady działania Wszechświata od supergrawitacji do supersymetrii, od teorii kwantów do teorii M, od holografii do dualności. Wraz z Hawkingiem dotrą do samego frontu nauki, by sprawdzić, czy superstruny i p-brany stanowią ostateczne rozwiązanie zagadki naszego istnienia. Wszechświat w skorupce orzecha jest obowiązkową lekturą dla wszystkich, którzy chcą zrozumieć Wszechświat, w którym żyjemy. Książka łączy dziecinne zadziwienie światem z intelektem geniusza. Zwiedzamy wszechświat Hawkinga, jednocześnie podziwiając jego umysł. The Sunday Times Hawking niewątpliwie ma naturalny talent nauczyciela dobroduszny humor i umiejętność zilustrowania bardzo trudnych teorii za pomocą analogii zaczerpniętych z codziennego życia. The New York Times Umysł Hawkinga szybuje ponad przestrzenią i czasem, wydobywając na jaw sekrety wszechświata. Time
Wszystkie okna dla oknówek. Ptasie historie z sąsiedztwa
Paweł Pstrokoński
Miłość, zdrada, walka o władzę, rozstania i powroty. A obok dramatów zwykłe sprawy troska o dzieci, dom, o to, by było co do dzioba włożyć. To nie streszczenie tysięcznego odcinka telenoweli, tylko opis ptasiego życia. Wszystkie okna dla oknówek to wciągająca opowieść o codziennych zmaganiach ptaków żyjących w miastach, tuż obok nas. Śmigające po niebie jaskółki i jerzyki, dobierające się do śmietników wrony, coraz mniej liczne wróble i wszędobylskie gołębie. A obok nich te rzadziej spotykane i słabiej znane gatunki: śpiewające pokrzewki, bębniące dzięcioły, sokoły gniazdujące na wieżowcach i kominach, a nawet bocian biały, puszczyk i bielik oto główni bohaterowie tej książki. Paweł Pstrokoński z prawdziwą pasją przekonuje, że spotkanie oko w oko z ptasim sąsiadem jest możliwe zawsze i wszędzie w drodze do pracy, kawiarni czy sklepu, na spacerze w centrum miasta, w parku lub w nadrzecznych łęgach. Dzięki niemu nawet betonowe miasto może zmienić się w fantastyczną dżunglę idealną do podglądania przyrody.
Wybrane problemy związane z realizacją systemów wykorzystujących zieloną energię
Elżbieta Gołąbeska, Aldona Harasimowicz
Problematyka monografii dotyczy zastosowania odnawialnych źródeł energii w gospodarce nieruchomościami mieszkaniowymi, zgodnie z zasadami polityki zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska naturalnego, z wykorzystaniem funduszy pomocowych Unii Europejskiej. Przedstawione zostały podstawy prawne regulujące zasady zrównoważonego rozwoju odnoszące się do polityki gospodarczej, społecznej, rozwoju i ochrony środowiska przyrodniczego. Zaprezentowano założenia Europejskiego Zielonego Ładu jako strategii rozwoju gospodarczego Unii Europejskiej. Ukazanie sytuacji energetycznej Polski na tle krajów Wspólnoty Europejskiej stanowi punkt wyjścia dla określenia założeń długoterminowej polityki energetycznej w świetle obowiązujących przepisów prawnych w odniesieniu do stopniowego zwiększania udziału energii ze źródeł odnawialnych w całkowitym zużyciu energii przez gospodarstwa domowe.
Wybrane rynki produktów rolno-spożywczych po wejściu Polski do Unii Europejskiej
Anna Olszańska,Anna Kowalska
W monografii przedstawiono wpływ akcesji Polski do Unii Europejskiej na główne rynki rolno-spożywcze. Badania dotyczyły lat 2004-2018. Główne cele autorów stanowiły analiza i ocena zmian zachodzących na poszczególnych rynkach – trendów i zmian strukturalnych – oraz poszukiwanie prawidłowości w zakresie podaży, popytu, cen oraz w handlu wybranymi produktami rolnymi i żywnościowymi. Podstawą analizy były dane publikowane przez GUS oraz opracowania Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowego Instytutu Badawczego. Publikacja jest skierowana do studentów uczelni ekonomicznych, rolniczych i innych, a także do praktyków zajmujących się produkcją rolną, handlem i przetwórstwem produktów rolnych.