Nauki przyrodnicze

Geografia w ujęciu humanistycznym. Wybór prac Krystyny Rembowskiej

Andrzej Suliborski

Tom obejmuje prace Krystyny Rembowskiej publikowane na przełomie XX i XXI w. Prezentują one humanistyczny, antynaturalistyczny model geografii, który zakłada odrębność i swoistość charakteru metodologicznego nauk społecznych, nazywanych w tym ujęciu naukami humanistycznymi. Zebrano je w trzech rozdziałach: pierwszym – Teoria i metodologia geografii społeczno-ekonomicznej (człowieka) – dziesięć prac, drugim – Teoretyczno-metodologiczne aspekty geografii społecznej i regionalnej (społeczno-regionalnej)– sześć prac i trzecim – Teoretyczno-metodologiczne wymiary Geografii Kultury – osiem

Geograficzno-polityczne uwarunkowania sytuacji mniejszości polskiej na Litwie i Łotwie po 1990 roku

Katarzyna Leśniewska-Napierała

Kwestia mniejszości narodowych, zwłaszcza w ostatnich latach, jest przedmiotem rozważań specjalistów z różnych dyscyplin naukowych. W pracy zostały zaprezentowane geograficzno-polityczne badania porównawcze mniejszości polskiej na Litwie i Łotwie. Ukazano warunki funkcjonowania Polaków w obu krajach, co umożliwiło weryfikację wielokrotnie powielanych stereotypów na temat ich sytuacji. Dodatkowo podjęcie badań nad mniejszością polską na Łotwie jest próbą wypełnienia luki, jaka występuje – zdaniem autorki – w literaturze geograficznej dotyczącej sytuacji Polaków poza granicami kraju. Wybór mniejszości polskiej na Litwie i Łotwie został podyktowany nie tylko osobistymi zainteresowaniami autorki i jej wcześniejszymi badaniami, lecz także atrakcyjnością tego tematu wynikającą z historycznych zmienności stosunków między większością i mniejszością, jak również obecną rangą relacji na linii Polska–Litwa oraz Polska–Łotwa. 

Geographia. Studia et Dissertationes. T. 31

red. Tadeusz Szczypek

W kolejnym tomie niniejszej serii wydawniczej autorzy omawiają następujące zagadnienia: badania flory Boru Buzułuckiego i współczesne podejście do jej ochrony, skład chemiczny wód powierzchniowych i aluwiów w dorzeczu górnej Angary (południowa Syberia), krajobrazy eoliczne obszarów wododziałowych na obszarze Polesia Białoruskiego, badania odporności skał Wyżyny Śląskiej z zastosowaniem młotka Schmidta, funkcje obszarów wiejskich województwa śląskiego, interurbacje na terenie Polski w ujęciu geograficzno-historycznym, a także etapy rozwoju gospodarczego i przestrzennego Ustronia.

Geographia. Studia et Dissertationes. T. 32

red. Tadeusz Szczypek

Na niniejszy tom składają się opracowania dotyczące: erozji gleb leśnych; przewietrzania dolin w świetle warunków morfologicznych Ojcowskiego Parku Narodowego; roli roślinności jako inżynierów systemowych w regeneracji odkształconych przez człowieka ekosystemów piaszczystych; pagórków fitogenicznych jako specyficznych form rzeźby; współczesnego stanu egzogeoekologicznego Zatoki Cziwyrkujskiej i przesmyku Miagkaja Karga (Bajkał), a także usług gastronomicznych w Sosnowcu.

Geographia. Studia et Dissertationes. T. 33

red. Tadeusz Szczypek

Autorzy kolejnego tomu niniejszego wydawnictwa ciągłego podejmują następujące zagadnienia: rozwój pokrywy roślinnej i glebowej na wyrobiskach po eksploatacji piasku; wydmy krawędziowe na obszarze Przybajkala; kształtowanie się i rozwój strefy brzegowej Zbiornika Irkuckiego; zmiany roślinności psammostepów na wyspie Olchon (Bajkał); miejsce i rola ogrodów działkowych w przestrzeni miejskiej; potencjał turystyczny a możliwości kształtowania produktów turystycznych w regionie, a także potencjał ekonomiczno-geograficzny współpracy transgranicznej Białorusi i Rosji.

Geographia. Studia et Dissertationes. T. 35

red. Tadeusz Szczypek

W poszczególnych artykułach kolejnego tomu niniejszego wydawnictwa seryjnego autorzy zaprezentowali m.in.: wyspy piaszczyste w dolinach rzecznych (na przykładzie doliny Prypeci na Polesiu Białoruskim), potencjał rolny Białorusi i jego zrównoważone wykorzystanie, metropolizację w konurbacji górnośląskiej, a także uwarunkowania i konsekwencje przemian społeczno-gospodarczych Czeladzi.

Geomorfologiczne uwarunkowania użytkowania ziemi w nizinnej części Polski

Elżbieta Kobojek

Podejmowane działania gospodarcze i planistyczne powinny uwzględniać lokalne środowisko przyrodnicze. Budowa geologiczna i rzeźba terenu należą do podstawowych składowych systemu przyrodniczego. To one warunkują gleby, stosunki wodne, wpływają na jakość gruntów budowlanych oraz w dużej mierze decydują o sposobach użytkowania ziemi i zagospodarowania. W publikacji przedstawiono charakterystykę osadów i budowę form terenu w nizinnej części Polski oraz ich znaczenie w gospodarce przestrzennej. Przeanalizowano formy i osady pochodzenia glacjalnego, fluwioglacjalnego, eolicznego, fluwialnego i torfowego. Wskazano zależności między budową geologiczną, formą rzeźby terenu a sposobami użytkowania. Książka ma charakter naukowy, ale może być także cennym wsparciem dla praktyków przygotowujących różne opracowania planistyczne, studentów kierunku gospodarka przestrzenna oraz osób chcących pogłębić wiedzę o środowisku przyrodniczym.

GIS in Higher Education in Poland. Curriculums, Issues, Discussion

Iwona Jaźdźewska

The idea for this publication was barn in June 2015, during a meeting of Polish teachers involved with Geographic lnformation Systems. The meeting was initiated by the Department of Geoinformation, Faculty of Geographical Sciences, University of Łódź, which received a grant to organize it. The discussion and presentations from academic teachers representing various universities in Poland were very interesting and sometimes heated. lt would be advisable for other educators to familiarise themselves with the aspects of GIS education among Polish geographers, foresters, surveyors and other users. The experience of Geoinformation education in Poland is still modest, so the views of people who have been involved at Polish universities with it since the 1990s should be interesting to readers. Geographic lnformation Systems (GIS) - the integration of environmental and climate issues as an important factor for economic development and quality of life - an innovative second-degree studies. Akronim GIS-E-QL: GIS for environment and quality of life