Prawo

Legitymizacja władzy sądowniczej

Anna Machnikowska

Zmiany w funkcjonowaniu modelu wymiaru sprawiedliwości oraz społeczny, często negatywny odbiór sądów powodują, że ponownie znaczenia nabiera konotacja, jaką terminom: niezależność i niezawisłość nadaje legitymizacja władzy sądowniczej. Ta ostatnia również doświadcza przekształceń, którym towarzyszą dyskusje, a wraz z nimi spory polityczno-prawne, czego przykładem jest obecny status Trybunału Konstytucyjnego. Z tego względu w niniejszej publikacji uwagę poświecono właśnie legitymizacji władzy sądowniczej na jej trzech płaszczyznach: instytucjonalnej, etycznej i społecznej. W tym celu przedstawiono dziesięć analiz autorstwa badaczy prawa z kilku ośrodków akademickich w Polsce – poza Uniwersytetem Gdańskim, na którym realizowano projekt badawczy Narodowego Centrum Nauki pt „Trzecia władza sądów i sędziów w Polsce z perspektywy teorii i filozofii prawa", reprezentowany jest też Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Łódzki oraz Uniwersytet Marli Curie-Skłodowsklej. Teksty te mogą stać się przedmiotem polemiki, bowiem cześć z nich odnosi się też do krajowej rzeczywistości, nacechowanej coraz większym napięciem miedzy władzą sądowniczą a władzami ustawodawczą i wykonawczą.

Licencja przymusowa w prawie patentowym - cel i funkcje w ujęciu historycznym

Helena Żakowska-Henzler

Od kilku już dekad utrzymują się kontrowersje wokół wpływu obecnie dominującego modelu ochrony patentowej na postęp techniczny i rozwój gospodarczy, a także wokół jego zgodności z aksjologicznymi fundamentami współczesnych systemów prawnych i społecznych w pań- stwach prawa. Przedmiotem sporu jest zarówno trafność oraz aktualność w współczesnych uwarunkowaniach technicznych, ekonomicznych i społecznych założeń, jakie legły u podstaw ustanowienia ochrony patentowej w ogóle, jak też zagadnienia szczegółowe, jak np.: katalog rozwiązań, jakich patentowalność winna być dopuszczalna i przesłanek zdolności patentowej, kryteria oceny rozwiązań pod względem zgodności z ustalonymi przesłankami, zakres ochrony patentowej – jej granice i ograniczenia, a także przesłanki, tryb i zakres wkraczania przez osoby trzecie w wyłączność wynikającą z patentu. Do tych spornych zagadnień należy też instytucja licencji niedobrowolnych – ich przydatność,zakres i przesłankistosowania,funkcje jakie pełnią i pełnić powinny, a także zgodność dominującego we współczesnych porządkach prawnych ich unormowania z celem, jakiemu mają służyć.  

Ludobójstwo kulturowe na Bałkanach Zachodnich z perspektywy kryminologicznej

Magdalena Ickiewicz-Sawicka

Autorka monografii podjęła próbę zbadania ludzkiej zbrodniczej działalności w kontekście niszczenia, dewastacji bądź zbezczeszczenia dóbr kultury podczas konfliktów zbrojnych. Zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości, zbrodnie przeciwko pokojowi, ostatecznie ludobójstwo - zawsze rozpoczyna operacja anihilacji dóbr kultury. Destrukcja, grabież i erozja norm kultury to naturalne podglebie ludobójstwa kulturowego, którego definicję opracował polski prawnik pochodzenia żydowskiego Rafał Lemkin. Jednak w wyniku politycznych targów, ostatecznie pojęcie to zostało zredukowane do prawniczej wersji, eliminując jego kulturowy charakter. Autorka oddaje w ręce Czytelników niełatwą pozycję książkową, która niestety ze względu na istniejące wojenne napięcie jest wręcz boleśnie aktualna. W myśl łacińskiej paremii autorstwa Platona - soli mortui viderunt finem belli (tylko umarli widzieli koniec wojny) i tylko oni, już po drugiej stronie, doznają sprawiedliwości, bo nie pokój towarzyszy dziejom ludzkości, ale wojna, wieczysta wojna... Recenzowana monografia stanowi interesujące kompendium wiedzy na temat ludobójstwa kulturowego na Bałkanach Zachodnich. Autorka podjęła się niezwykle trudnego zadania badawczego i z założonego celu się wywiązała. Dobór państw uważam za jak najbardziej zasadny, funkcjonowały one w przeszłości w ramach jednego organizmu państwowego. Początkowi rozpadu Jugosławii towarzyszyła wojna, która pociągnęła za sobą masowe naruszenia praw człowieka, a jednym z jego elementów było ludobójstwo kulturowe. z recenzji dr. hab. Krzysztofa Żarny, prof. UR, Uniwersytet Rzeszowski Monografia autorstwa Pani dr Magdaleny Ickiewicz-Sawickiej jest unikalnym studium poświęconym kryminologicznej analizie ludobójstwa kulturowego na Bałkanach Zachodnich. Autorka poszerza wywód także o wątki antropologiczne, historyczne i konkretnie dogmatyczno-prawne, co jest tak istotne dla ukazania pełnego kryminologicznego tła ludobójstwa, które miało miejsce na Bałkanach Zachodnich. (...) Monografie można polecić nie tylko specjalistom z obszaru nauk penalnych prawoznawstwa, lecz także wszystkim tym, którym bliska jest historia i kultura Bałkanów Zachodnich. z recenzji prof. dr. hab. Artura Kotowskiego, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Ludzkie, niezbyt ludzkie. Esej o podmiotowości prawnej i wyzwaniach XXI wieku

Tomasz Pietrzykowski

„Choć zgodnie ze znanym powiedzeniem wszelkie przewidywania są trudne, zwłaszcza gdy dotyczą przyszłości, istnieją racje, aby spodziewać się, że problemy podmiotowości prawnej staną się jednymi z najpoważniejszych, o ile nie najpoważniejszymi wyzwaniami etycznymi prawa w następnym stuleciu. Z tego względu porządek prawny pod koniec XXI wieku może znacznie bardziej różnić się od prawa obowiązującego u schyłku wieku XX, niż to ostatnie różniło się od prawa XIX-wiecznego. Odpowiednio wczesne podjęcie dyskusji nad właściwym sposobem reakcji prawa na pojawiające się i nabrzmiewające problemy przekraczające konkretne, szczegółowe łamigłówki dogmatycznoprawne stanowi zadanie w pierwszej kolejności teoretyków i filozofów prawa. Muszą oni iść niejako pół kroku przed praktycznymi problemami i potrzebami porządku prawnego, przygotowując grunt pod szczegółowe koncepcje i rozwiązania, których wypracowanie należy już do specjalistów poszczególnych dziedzin i dogmatyk prawniczych. Z takim przekonaniem poruszam w niniejszym eseju problemy rysujące się przed koncepcjami i założeniami, na jakich opiera się prawne ujęcie podmiotowości. Przedstawione dalej rozważania i uwagi stanowią jedynie bardzo wstępny zarys poruszanej w nich problematyki. W żadnym razie nie pretendują do roli gotowej, dojrzałej koncepcji prawniczej. Chodzi raczej o zasygnalizowanie znaczenia problemów, z jakimi prawoznawstwu przyjdzie mierzyć się w nadchodzących latach i dekadach, oraz o zainicjowanie dyskusji nad możliwymi kierunkami, w jakich poszukiwać można dostatecznie satysfakcjonujących rozwiązań. Najważniejszym celem niniejszego eseju jest jednak zwrócenie uwagi prawników na nieuchronność odchodzenia od dotychczasowego, radykalnie antropocentrycznego ujęcia fundamentalnych problemów etyczno-prawnych, wśród których podmiotowość zajmuje miejsce centralne. Jeżeli czytelnik zostanie do tego rodzaju refleksji — nawet krytycznej — w jakikolwiek sposób pobudzony, będę uważał swoje zadanie za wypełnione.” (fragment Wstępu)

Łączenie i podział spółek.Praktyczne aspekty prawne, podatkowe i rachunkowe

Emilia Bartkowiak, Gyöngyvér Takáts, Grzegorz Ziółkowski

Jeśli myślisz o wzmocnieniu swojej firmy na rynku przez konsolidację lub rozważasz optymalizację zysków dzięki wydzieleniu części firmy - ta książka jest dla Ciebie. Autorzy - specjaliści w swojej dziedzinie: radca prawny, doradca podatkowy, właściciel biura rachunkowego - omawiają najważniejsze kwestie związane z łączeniem się i podziałem spółek, jakie uregulowano w Kodeksie spółek handlowych, w tym transgraniczne łączenie się spółek kapitałowych oraz proces łączenia się spółek z udziałem spółek osobowych. Zagadnienia prawne, podatkowe i rachunkowe zostały zaprezentowane z uwzględnieniem odrębności: ● procesu łączenia się spółek kapitałowych przez inkorporację (przejęcie) bądź przez zawiązanie nowej spółki (fuzję); ● procesu łączenia się spółek z udziałem spółek osobowych; ● połączenia spółki kapitałowej ze spółką zagraniczną; ● połączenia spółki komandytowo-akcyjnej ze spółką zagraniczną; ● różnych wariantów podziału spółki. Łączenie spółek jest instytucją prawną pozwalającą firmom na konsolidację, rozwój oraz zmianę pozycji na rynku i podniesienie konkurencyjności. Z kolei podział spółki jest szansą na restrukturyzację jej przedsiębiorstwa, gdyż umożliwia wydzielenie jego zorganizowanej części. Obydwie procedury mają ustalony przebieg i wymagają podjęcia działań wykraczających poza standardowe obowiązki sprawozdawcze w roku obrotowym. Ponadto są różne warianty połączenia i podziału spółek, toteż wybór optymalnej procedury wiąże się z rozstrzygnięciem wielu dylematów - wynikają one ze skutków prawnych i podatkowych tych procesów. W przypadku łączenia i podziału spółek należy pamiętać, aby uwzględnić regulacje z różnych dziedzin prawa. Publikacja w praktyczny sposób pokazuje, jak w trakcie przekształcenia postępować zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych, ustawy o rachunkowości oraz przepisami podatkowymi. ATUTY PUBLIKACJI: Kompleksowość, wiele przykładów i wzorów dokumentów. Przystępnym językiem wyjaśnia trudne i złożone zagadnienia.

Mechanizmy prawne zarządzania dziedzictwem kultury

Alicja Jagielska-Burduk, Wojciech Szafrański, Łukasz Gaweł

Niniejsza publikacja jest pierwszą pozycją wydawniczą przedstawiającą mechanizmy prawne zarządzania dziedzictwem kultury i stanowi rezultat obszernych badań podstawowych. Analiza funkcjonowania instytucji prawnych w zarządzaniu dziedzictwem kultury miała na celu wzbogacenie dotychczasowej wiedzy z zakresu prawa ochrony zabytków o historyczną analizę dysponowania zabytkami i ocenę efektywności przyjmowanych dotąd rozwiązań. Prezentowane wyniki to kolejny głos w dyskusji wokół umiejscowienia składników dziedzictwa kultury w polskim i międzynarodowym systemie prawnym, a także przygotowanie pewnej podstawy do podjęcia pogłębionych badań o charakterze aplikowalnym w tym przedmiocie.

Mechanizmy reprodukcji i zmiany w systemie administracji publicznej na przykładzie wdrażania otwartej metody koordynacji

Marianna Zieleńska

Marianna Zieleńska Mechanizmy reprodukcji i zmiany w administracji publicznej na przykładzie wdrażania otwartej metody koordynacji Idzie, w największym skrócie, o to, że tzw. otwarta metoda koordynacji miała - ma zresztą nadal - stanowić taką formułę budowania ,,Europy socjalnej", która nie narzuca - poprzez jurydyzację rozmaitych standardów socjalnych - podstaw tej budowli, lecz prowadzi do tego, że wyłania się ona w toku konstruowania serii wzorców wskazywanych jako godne naśladowania, poszukiwania tzw. dobrych praktyk. (...) Sądzę, że powinien przeczytać tę książkę każdy, kto chce zrozumieć procesy europejskiej - więc także i polskiej - ,,governance" (...). Prof. dr hab. Kazimierz W. Frieske Europa i jej struktura instytucjonalna przeżywają okres niepewności. Aby zrozumieć jej źródła, aby w ogóle zrozumieć funkcjonowanie europejskich struktur, potrzebna jest konkretna wiedza, oparta na dobrych teoriach i analizach empirycznych. Takiej wiedzy w Polsce wciąż jest mało. Dlatego ta książka jest potrzebna. W moim przekonaniu stanowi dowód na to, że polskie studia nad administracją publiczną w kontekście europejskim stają się coraz bardziej profesjonalne i oparte na solidnych podstawach akademickich. Liczyć można, że praca ta znajdzie czytelników zarówno wśród praktyków administracji, jak i wśród osób zainteresowanych bardziej aspektami akademickimi. Prof. dr hab. Andrzej Rychard Marianna Zieleńska (ur. 1981), socjolożka, związana z Instytutem Socjologii UW. Jej zainteresowania skupiają się wokół problematyki funkcjonowania sektora publicznego, a w szczególności administracji publicznej. Prowadzi szereg badań w obszarze polityki rynku pracy, pomocy i integracji społecznej oraz edukacji. Jest krajową korespondentką European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions (Eurofound) z ramienia Instytutu Spraw Publicznych.

Medycyna defensywna Nadużycia medyczne w systemie prawnym Stanów Zjednoczonych Ameryki

Daria Bieńkowska

Dr Daria Bieńkowska podjęła bardzo szeroką tematykę nadużyć medycznych w systemie prawnym Stanów Zjednoczonych w kontekście medycyny defensywnej. Decyzję o wyborze tematu rozprawy doktorskiej należy uznać za słuszną zarówno z teoretycznego, jak i praktycznego punktu widzenia. Jak wskazuje we wstępie pracy Autorka, problem nadużyć medycznych (medical malpractice), odnoszący się współcześnie do odpowiedzialności cywilnej lekarza za niedbałość podczas udzielania świadczeń medycznych, jak i do odpowiedzialności za przewinienia natury etycznej, deontologicznej związanej z samą naturą relacji lekarz – pacjent stanowi podstawę całego systemu ochrony zdrowia w USA. Powyższe zagadnienia nie były dotąd przedmiotem tak obszernej i kompleksowej analizy w polskim piśmiennictwie prawniczym, co wpływa pozytywnie na ogólną ocenę pracy. Wzrost znaczenia prawa medycznego, wzmożone nim zainteresowanie nie tylko w Polsce, ale również na świecie, a także postęp medycyny, innowacyjność w dziedzinie ochrony zdrowia sprawiają, że pojawia się potrzeba weryfikacji istniejących rozwiązań prawnych oraz wprowadzenia nowych rozwiązań prawnych, mających na celu precyzyjne uregulowanie stosunków pomiędzy pacjentem a lekarzem. Debata na temat rozwiązań prawnych w zakresie prawa medycznego w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem cywilnej odpowiedzialności lekarzy za tzw. błędy w sztuce, od kilku lat przybiera na intensywności. Spowodowane jest to wzrostem liczby spraw kierowanych do sądów, których cel stanowi ustalenie odpowiedzialności cywilnej lekarza. Jednym z efektów debaty są liczne zmiany ustawodawcze, wprowadzające nowe rozwiązania w zakresie dochodzenia roszczeń przez pacjentów (m.in. mediacje czy postępowanie przed wojewódzkimi komisjami do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych). Mając na względzie wymienione aspekty, dobór tematu należy uznać za wyjątkowo trafny.  Prof. J. Sobczak