Prawo
Wieś i Rolnictwo nr 4(177)/2017
Justyna Góral, Włodzimierz Rembisz, Sebastian Stępień, Katarzyna...
W numerze [Contens] Andrzej Kaleta: Wspomnienie o Profesorze Zbigniewie Tadeuszu Wierzbickim (1919-2017) [Professor Zbigniew Tadeusz Wierzbicki (1919-2017) in Memoriam], doi 10.7366/wir042017/01, s. 7-16. Artykuły [Articles] Justyna Góral, Włodzimierz Rembisz: Wydajność pracy i czynniki ją kształtujące w polskim rolnictwie w latach 2000-2015 [Labour Productivity and Factors Affecting it in Polish Agriculture in 2000-2015], doi 10.7366/wir042017/02, s. 17-38; Sebastian Stępień, Katarzyna Smędzik-Ambroży, Marta Guth: Oddziaływanie Wspólnej Polityki Rolnej na zrównoważenie ekonomiczno-społeczne gospodarstw rolnych na przykładzie Polski [The Impact of the Common Agricultural Policy on the Socio-Economic Sustainability of Farms. An Example of Poland], doi 10.7366/wir042017/03, s. 39-58; Marta Błąd: U źródeł przemian agrarnych Polski Odrodzonej [The Origin of Agrarian Reform in Poland after Regaining Independence], doi 10.7366/wir042017/04, s. 59-76; Agnieszka Sompolska-Rzechuła, Anna Oleńczuk-Paszel: Poziom życia ludności na obszarach wiejskich i miejskich w Polsce [Level of Living of the Population of Rural and Urban Areas in Poland], doi 10.7366/wir042017/05, s. 77-96; Katarzyna Zajda: Wdrażanie innowacji społecznych przez wiejskie organizacje pozarządowe [Social Innovation Implementation by Rural Non-Governmental Organizations], doi 10.7366/wir042017/06, s. 97-114; Stanisław Świtek, Łukasz Jankowiak, Zuzanna M. Rosin, Zuzanna Sawinska, Ryszard Steppa, Viktoria Takacs, Adam Zbyryt, Piotr Tryjanowski: Jak zachować wysoki poziom bioróżnorodności na obszarach rolniczych w Polsce? Identyfikacja najważniejszych problemów badawczych [How to Keep a High Level of Biodiversity on Farmland Area in Poland? Identification of Major Research Problems], doi 10.7366/wir042017/07, s. 115-138. Recenzje i omówienia [Reviews and discussions] Dominika Zwęglińska: Gentryfikacja: o złożoności procesu i niejednoznaczności zjawiska. Recenzja książki Łukasza Drozda pt. Uszlachetniając przestrzeń. Jak działa gentryfikacja i jak się ją mierzy [Gentrification: The Complexity of the Process and the Ambiguity of the Phenomenon. A Review of a Book by Łukasz Drozda: Uszlachetniając przestrzeń. Jak działa gentryfikacja i jak się ją mierzy], doi 10.7366/wir042017/08, s. 139-146; Grzegorz Ślusarz: Recenzja książki: Andrzej Czyżewski, Joanna Strońska-Ziemann, Obszary wiejskie w podregionie pilskim przed i po akcesji Polski do UE [Book Review: Andrzej Czyżewski, Joanna Strońska-Ziemann, Obszary wiejskie w podregionie pilskim przed i po akcesji Polski do UE], doi 10.7366/wir042017/09, s. 147-152. Artykuł informacyjny [Information article] Fundacja, która zmienia polską wieś [The Fund Which Changes the Polish Villages], s. 153-156; Spis treści kwartalnika Wieś i Rolnictwo w 2017 roku [Table of Contents of the 2017 Issues of the Village and Agriculture Quarterly], s. 157; Lista recenzentów kwartalnika Wieś i Rolnictwo w 2017 roku [Village and Agriculture Reviewers List in 2017], s. 163.
Wincentego Skrzetuskiego "Prawo polityczne narodu polskiego"
Wojciech Organiściak
Polski pijar Wincenty Skrzetuski, żyjący w latach 1745-1791, był uznanym historykiem, prawnikiem, pisarzem politycznym, nauczycielem oraz tłumaczem doby stanisławowskiej. Do jego ważniejszych dzieł należy zaliczyć "Mowy o głowniejszych materiach politycznych" oraz historie Szwecji i starożytnej Grecji. W swoich pracach Skrzetuski niejednokrotnie nawiązywał do zagadnień moralno-etycznych, stawiając sobie za cel wychowanie dobrego obywatela łączącego w sobie światopogląd chrześcijański, idee humanitarne, oświeceniowe, nowożytne koncepcje prawnonaturale i etykę opartą na podstawach racjonalnych. Skrzetuski pozostawał pod silnym wpływem republikańskiej ideologii Mably’ego i Rousseau oraz innych myślicieli oświeceniowych z Monteskiuszem i Beccarią na czele. Najważniejszym dziełem Skrzetuskiego, wydanym w latach 1782-1784, było "Prawo polityczne narodu polskiego". Pijar spopularyzował w nim obraz ustroju i prawa Rzeczypospolitej obowiązujący przed Sejmem Czteroletnim, propagując konieczność dalszych reform politycznych, społecznych i ekonomicznych w państwie szlacheckim. Swoją pracę Skrzetuski oparł częściowo na erudycyjnym dziele Gotfryda Lengnicha "Ius publicum Regni Poloniae", które uzupełnił o nowe rozwiązania ustrojowe wprowadzone w Rzeczypospolitej po 1764 roku. Dokonana w przedmiotowej rozprawie analiza "Prawa politycznego narodu polskiego" pozwala na stwierdzenie, że było to solidne kompendium wiedzy o ustroju Rzeczypospolitej szlacheckiej, mające miejscami cechy traktatu politycznego. W swym stosowanym w szkołach podległych Komisji Edukacji Narodowej podręczniku Skrzetuski zaprezentował szerokie spektrum zagadnień odnoszących się zarówno do ustroju politycznego, społecznego oraz gospodarczego, jak i ustroju sądów. Podobnie jak dla Monteskiusza, dla polskiego pijara prawo polityczne było tą gałęzią prawa, która regulowała system rządów. Według Skrzetuskiego, na prawo polityczne składały się: sposób sprawowania władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, obrady publiczne oraz prawa i obowiązki wszystkich stanów, funkcjonowanie różnych organów i urzędów, religia, skarb, wojsko, handel, ludność, a także traktaty i umowy z obcymi państwami. Przeprowadzona w rozprawie analiza "Prawa politycznego narodu polskiego" pozwala na stwierdzenie, że pijar prezentował własne oceny i postulaty reform, które niejednokrotnie były kontynuacją głosów i myśli poprzedzających go pisarzy politycznych na czele ze Stanisławem Konarskim. Analiza poglądów Skrzetuskiego pozwala przyznać mu poczesne miejsce wśród polskich pisarzy politycznych doby stanisławowskiej, szczególnie tych tworzących przed Sejmem Wielkim ‒ propagatorów, a nawet projektodawców niektórych reform.
Własność prefabrykancka w Łodzi w latach 1820-1866
Dorota Wiśniewska
W monografii poddano analizie zjawiska prawne występujące w rozpoczynającej swą karierę miejską, ale jeszcze feudalnej Łodzi oraz umożliwiające rozwój własności i społeczeństwa kapitalistycznego. Autorka zaprezentowała zarówno instytucje prawne tworzone przez struktury władzy w Królestwie Polskim, jak i te, które były wynikiem praktyki obrotu gospodarczego, prowadzącego do powstania i intensywnego rozwoju wczesnokapitalistycznego miasta przemysłowego w latach 1820-1866. Dzięki specyficznym stosunkom własnościowym w początkowo mniejszym od sąsiedniego Zgierza mieście kształtował się przemysł, wciąż osiedlali się przede wszystkim drobni wytwórcy, uruchamiano niewielkie warsztaty, otwierając w ten sposób drogę wielkim fabrykantom, zatrudniającym w swoich ogromnych fabrykach tysiące pracowników. Swoistym instrumentem tej przebudowy była rozwijająca się głównie na obszarze łódzkiego Starego Miasta własność podzielona, cechująca się silnymi pozostałościami feudalnymi. Ponadto na terenie łódzkich osad fabrycznych był kreowany nowy typ własności - własność prefabrykancka, mająca również charakter własności podzielonej, ale już z licznymi elementami wywodzącymi się z nowych stosunków gospodarczych.
Własność w prawie włoskim i maltańskim
Agnieszka Gloria-Kamińska
Monografia zawiera udokumentowaną analizę znaczenia pojęcia własności jako konstytucyjnego prawa podmiotowego, przeprowadzoną przy wykorzystaniu poddanych wnikliwej ocenie materiałów źródłowych, na tle rozległej i wielowątkowej literatury przedmiotu zgromadzonej przez Autorkę, w sposób świadczący o znakomitej znajomości zagadnienia i godnej uznania pasji badawczej. Opracowanie umożliwia czytelnikowi zrozumienie różnicy między ekonomicznym a jurydycznym postrzeganiem własności, ukazuje konsekwencje przenikania się różnych tradycji i kultur prawnych dla rozumienia własności oraz jej funkcji, a także znaczenie orzecznictwa sądowego i konstytucyjnego, jak również polityki orzeczniczej Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości w tym zakresie. z recenzji prof. Ryszarda Piotrowskiego (UW) Monografia podejmuje jeden z fundamentalnych problemów z pogranicza prawa konstytucyjnego i prawa cywilnego, jakim pozostaje własność (,,prawo do własności"). Ujęcie zaproponowane w recenzowanej książce nie było dotychczas podejmowane w polskiej nauce prawa, a to oznacza - zważywszy na cel prowadzonych badań porównawczych, jakim pozostaje przedstawienie relacji zachodzących pomiędzy przedmiotami badań w postaci podobieństw, ale i różnic - że książka jest oryginalnym i niemającym swojego odpowiednika studium tematu. z recenzji dr. hab. Grzegorza Kuca (prof. UJ) Agnieszka Gloria Kamińska, orcid / 0000-0002-0762-6829, adiunkt w Instytucie Spraw Publicznych na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego; wykładowca w Katedrze Zarządzania Międzynarodowego Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Doktor w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne, ze specjalnością prawo konstytucyjne; stopień uzyskany z wyróżnieniem na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Radca prawny, założyciel i partner zarządzający kancelarii prawnej Kamińska & Partners. Członek Kapituły Biznesu Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
Własność w prawie włoskim i maltańskim
Agnieszka Gloria-Kamińska
Monografia zawiera udokumentowaną analizę znaczenia pojęcia własności jako konstytucyjnego prawa podmiotowego, przeprowadzoną przy wykorzystaniu poddanych wnikliwej ocenie materiałów źródłowych, na tle rozległej i wielowątkowej literatury przedmiotu zgromadzonej przez Autorkę, w sposób świadczący o znakomitej znajomości zagadnienia i godnej uznania pasji badawczej. Opracowanie umożliwia czytelnikowi zrozumienie różnicy między ekonomicznym a jurydycznym postrzeganiem własności, ukazuje konsekwencje przenikania się różnych tradycji i kultur prawnych dla rozumienia własności oraz jej funkcji, a także znaczenie orzecznictwa sądowego i konstytucyjnego, jak również polityki orzeczniczej Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości w tym zakresie. z recenzji prof. Ryszarda Piotrowskiego (UW) Monografia podejmuje jeden z fundamentalnych problemów z pogranicza prawa konstytucyjnego i prawa cywilnego, jakim pozostaje własność (,,prawo do własności"). Ujęcie zaproponowane w recenzowanej książce nie było dotychczas podejmowane w polskiej nauce prawa, a to oznacza - zważywszy na cel prowadzonych badań porównawczych, jakim pozostaje przedstawienie relacji zachodzących pomiędzy przedmiotami badań w postaci podobieństw, ale i różnic - że książka jest oryginalnym i niemającym swojego odpowiednika studium tematu. z recenzji dr. hab. Grzegorza Kuca (prof. UJ) Agnieszka Gloria Kamińska, orcid / 0000-0002-0762-6829, adiunkt w Instytucie Spraw Publicznych na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego; wykładowca w Katedrze Zarządzania Międzynarodowego Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Doktor w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne, ze specjalnością prawo konstytucyjne; stopień uzyskany z wyróżnieniem na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Radca prawny, założyciel i partner zarządzający kancelarii prawnej Kamińska & Partners. Członek Kapituły Biznesu Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
Dorota Fleszer, Magdalena Gurdek, Łukasz Strzępek (red.)
Niniejsze opracowanie jest zbiorem publikacji z różnych dziedzin prawa, które odnoszą się do różnorakich problemów związanych z własnością. Stąd też tytuł niniejszego opracowania, który w założeniu ma odzwierciedlać różnorodne dziedziny prawa będące przedmiotem zainteresowania Autorów. Lektura spisu treści utwierdza w przekonaniu, że Autorzy patrzyli na własność z różnych, nierzadko odległych względem siebie perspektyw, a ich zainteresowania znalazły odzwierciedlenie w szerokim spektrum problemów, jakie zostały poruszone w poszczególnych opracowaniach. Nie pretendując do stawiania kategorycznych tez, liczymy, że lektura niniejszej publikacji skłoni Czytelników do refleksji nad prawem własności, ta zaś być może znajdzie upust w polemicznych opracowaniach. Dyskusja na temat własności toczyła się i toczyć się będzie nadal z różnym natężeniem, a inwencja ustawodawcy daje niemalże nieograniczone pole do popisu w tym zakresie. Nie da się bowiem ukryć, że własność stanowiła i stanowić będzie niemal niewyczerpane źródło zagadnień i problemów wartych ożywionej dyskusji naukowej. Z tego też powodu mamy nadzieję, że prezentowane zagadnienia wzbogacą toczący się dyskurs i okażą się pomocne w lepszym zrozumieniu tak złożonego zjawiska, jakim jest własność.
Dorota Fleszer, Magdalena Gurdek, Łukasz Strzępek (red.)
Niniejsze opracowanie jest zbiorem publikacji z różnych dziedzin prawa, które odnoszą się do różnorakich problemów związanych z własnością. Stąd też tytuł niniejszego opracowania, który w założeniu ma odzwierciedlać różnorodne dziedziny prawa będące przedmiotem zainteresowania Autorów. Lektura spisu treści utwierdza w przekonaniu, że Autorzy patrzyli na własność z różnych, nierzadko odległych względem siebie perspektyw, a ich zainteresowania znalazły odzwierciedlenie w szerokim spektrum problemów, jakie zostały poruszone w poszczególnych opracowaniach. Nie pretendując do stawiania kategorycznych tez, liczymy, że lektura niniejszej publikacji skłoni Czytelników do refleksji nad prawem własności, ta zaś być może znajdzie upust w polemicznych opracowaniach. Dyskusja na temat własności toczyła się i toczyć się będzie nadal z różnym natężeniem, a inwencja ustawodawcy daje niemalże nieograniczone pole do popisu w tym zakresie. Nie da się bowiem ukryć, że własność stanowiła i stanowić będzie niemal niewyczerpane źródło zagadnień i problemów wartych ożywionej dyskusji naukowej. Z tego też powodu mamy nadzieję, że prezentowane zagadnienia wzbogacą toczący się dyskurs i okażą się pomocne w lepszym zrozumieniu tak złożonego zjawiska, jakim jest własność.
Wojna o młodych. Kościół i komuniści w walce o religię w szkołach średnich 1945-1961
Mateusz Rutkowski
Czy religia powinna być nauczana w szkołach? Ta kwestia pojawia się w dyskusji publicznej w Polsce od dziesięcioleci i jest żywo komentowana także i dziś. Jednak w okresie PRL pomiędzy władzą komunistyczną a Kościołem katolickim doszło do sporu, za którym stało o wiele więcej niż tylko rozmowy na temat kształtu edukacji szkolnej. Rozgrywał się konflikt o to, jakich wartości i przekonań powinna być uczona młodzież. Walka o rząd dusz. Prawdziwa wojna o młodych! Dlaczego religia w szkole tak bardzo przeszkadzała władzy? Jak starano się zniechęcać uczniów do jej nauki i praktykowania? Co komuniści chcieli zaproponować młodzieży zamiast katechezy? To tylko kilka z pytań, na które odpowiedź poznasz kupując tego e-booka. Dowiedz się jakie represje spotykały katechetów. Przeczytaj jak na zabiegi komunistycznych władz reagował Kościół katolicki. Sięgnij po e-booka "Wojna o młodych. Kościół i komuniści w walce o religię w szkołach średnich 1945-1961"! Mateusz Rutkowski - absolwent historii na Uniwersytecie Łódzkim, nauczyciel historii i wiedzy o społeczeństwie starający się przekonać młodzież, że dzięki znajomości przeszłości łatwiej zrozumieć i wpływać na pogmatwaną teraźniejszość. Interesuje się dziejami powojennej Polski, biografiami postaci tego okresu oraz historią dydaktyki.
Wojna powietrzna a międzynarodowe prawo humanitarne
Mateusz Piątkowski
Znaczenie siły powietrznej dla prowadzenia operacji wojskowych jest współcześnie niepodważalne. Lotnictwo było jednym z kluczowych elementów sukcesu polityczno-militarnego w niemal wszystkich konfliktach XX wieku. Niestety, pomimo wielkiego znaczenia tego rodzaju sił zbrojnych, niewspółmiernie skąpe są rozważania na temat aspektów prawnych operacji lotniczych, zwłaszcza w świetle międzynarodowego prawa humanitarnego. Okoliczność ta była często wykorzystywana przez walczących, którzy, operując w „szarej strefie” prawa wojny, dokonywali co najmniej kontrowersyjnych ataków na ośrodki miejskie, gdzie ginęli niewalczący. Książka ta nie jest ograniczona wyłącznie do najbardziej dyskutowanego aspektu bombardowania, lecz dotyczy także innych zagadnień związanych z wojną powietrzną, nieopisywanych szerzej w literaturze przedmiotu.
Wojna powietrzna a międzynarodowe prawo humanitarne
Mateusz Piątkowski
Znaczenie siły powietrznej dla prowadzenia operacji wojskowych jest współcześnie niepodważalne. Lotnictwo było jednym z kluczowych elementów sukcesu polityczno-militarnego w niemal wszystkich konfliktach XX wieku. Niestety, pomimo wielkiego znaczenia tego rodzaju sił zbrojnych, niewspółmiernie skąpe są rozważania na temat aspektów prawnych operacji lotniczych, zwłaszcza w świetle międzynarodowego prawa humanitarnego. Okoliczność ta była często wykorzystywana przez walczących, którzy, operując w „szarej strefie” prawa wojny, dokonywali co najmniej kontrowersyjnych ataków na ośrodki miejskie, gdzie ginęli niewalczący. Książka ta nie jest ograniczona wyłącznie do najbardziej dyskutowanego aspektu bombardowania, lecz dotyczy także innych zagadnień związanych z wojną powietrzną, nieopisywanych szerzej w literaturze przedmiotu.
Wojna powietrzna a międzynarodowe prawo humanitarne
Mateusz Piątkowski
Znaczenie siły powietrznej dla prowadzenia operacji wojskowych jest współcześnie niepodważalne. Lotnictwo było jednym z kluczowych elementów sukcesu polityczno-militarnego w niemal wszystkich konfliktach XX wieku. Niestety, pomimo wielkiego znaczenia tego rodzaju sił zbrojnych, niewspółmiernie skąpe są rozważania na temat aspektów prawnych operacji lotniczych, zwłaszcza w świetle międzynarodowego prawa humanitarnego. Okoliczność ta była często wykorzystywana przez walczących, którzy, operując w „szarej strefie” prawa wojny, dokonywali co najmniej kontrowersyjnych ataków na ośrodki miejskie, gdzie ginęli niewalczący. Książka ta nie jest ograniczona wyłącznie do najbardziej dyskutowanego aspektu bombardowania, lecz dotyczy także innych zagadnień związanych z wojną powietrzną, nieopisywanych szerzej w literaturze przedmiotu.
Wojskowe postępowanie karne w II Rzeczypospolitej (1918-1939)
Tomasz Szczygieł
Monografia opisuje przebieg postępowania karnego przed organami wojskowego wymiaru sprawiedliwości II Rzeczypospolitej w latach 1918-1939. Jest to praca pionierska. Przedstawiona w niej problematyka nie była dotychczas przedmiotem badań naukowych. Istotne miejsce w monografii zajmuje charakterystyka poszczególnych instytucji ówczesnego prawa karnego wojskowego procesowego, zwłaszcza tych, które występowały tylko na gruncie tej dziedziny prawa, jak choćby właściwego dowódcy (zwierzchnika sądowo-karnego), prokuratora wojskowego, żandarmerii i oficera sądowego. Osoby zainteresowane kształtowaniem się polskiego systemu prawnego po 1918 roku znajdą w niej również opis przebiegu prac unifikacyjnych i kodyfikacyjnych wojskowego postępowania karnego, ze wskazaniem i charakterystyką głównych źródeł tego prawa oraz ich przemian na przestrzeni lat funkcjonowania. W książce znajdziemy również obszerny rozdział poświęcony genezie i ustrojowi międzywojennego sądownictwa wojskowego oraz wykonaniu kary. Całość problematyki uzupełnia materiał fotograficzny ukazujący osoby, miejsca i wydarzenia związane z funkcjonowaniem wojskowego wymiaru sprawiedliwości. W monografii znajdziemy również prawnoporównawcze odniesienia do innych systemów prawnych, w tym common law, oraz porównania z funkcjonowaniem powszechnego prawa i wymiaru sprawiedliwości w Polsce tamtego okresu. W zakończeniu z kolei, Autor odniósł się do wciąż aktualnych problemów odrębności sądownictwa wojskowego i procesu karnego wojskowego oraz jego ewentualnych dalszych losów w systemie prawa karnego procesowego. Książka adresowana jest zarówno do historyków prawa jak i wszystkich zainteresowanych historią polskiego wymiaru sprawiedliwości. Ze względu na szeroko eksponowaną metodę dogmatyczną, monografia powinna zainteresować także prawników zajmujących się aktualnie obowiązującymi regulacjami prawnymi z zakresu prawa i postępowania karnego.